Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 67:26

«Προπορεύθηκαν άρχοντες ακολουθούμενοι από εκείνους που έψαλλαν». Άρχοντες μεν ονομάζει τους αγίους Αποστόλους, για τους οποίους έχει λεχθεί: «Θα τους καταστήσεις άρχοντες σε ολόκληρη τη γη»· ενώ ως ψάλλοντες, εκείνους που αναπέμπουν τις λογικές θυσίες διά της αινέσεως. Λέγει, λοιπόν, ότι οι άρχοντες προέφθασαν, δηλαδή ξεκίνησαν πρώτοι τη λατρεία εν πνεύματι και αληθεία, προφανώς την ευαγγελική.

«Ανάμεσα σε νεανίδες τυμπανίστριες». Ονομάζει νεανίδες τις ψυχές των πιστών που έγιναν ισχυρές δια του Αγίου Πνεύματος, αυτές που με το ευαγγελικό κήρυγμα κάνουν να αντηχεί ολόκληρη η οικουμένη. Ανάμεσα σε αυτές βρέθηκαν οι άγιοι απόστολοι, ως πρωτοστάτες, δηλαδή, της λατρείας.

Διότι, όπως ακριβώς το ζωύφιο που ονομάζεται σφήκα, όταν χτυπά πάνω σε πέτρα, με το χτύπημα δεν τη βλάπτει, αλλά μάλλον χάνει το κεντρί της· έτσι και ο θάνατος έσφαλε οικτρά προσβάλλοντας τη ζωή, που είναι ο Χριστός. Διότι δεν μπόρεσε να τον κρατήσει στην εξουσία του θανάτου, αλλά μάλλον έχασε και ο ίδιος το κεντρί του. Ώστε και εκείνοι τους οποίους προηγουμένως φόβιζε το κεντρί, τώρα να τον χλευάζουν και να λένε: «Πού είναι, θάνατε, το κεντρί σου; Πού είναι, άδη, η νίκη σου;». Και πάλι: «Κατέπιε ο θάνατος επικρατώντας»· και πάλι: «Εξάλειψε ο Θεός κάθε δάκρυ από κάθε πρόσωπο». Έπειτα, εκδιωγμένος ο άθλιος από τον άδη, καθισμένος κοντά στις πύλες, βλέπει να εξάγονται όλοι οι δεσμώτες με την ανδρεία του Σωτήρος, και τους μεν νεκρούς να ξαναζούν, τους δε αιχμαλώτους να απελευθερώνονται, και τους μεν αγίους να προϋπαντούν εκείνους που βρίσκονταν γύρω από τον Αβραάμ, και όλους να ψάλλουν, σύμφωνα με το γεγραμμένο: «Προπορεύθηκαν οι άρχοντες, ακολουθούμενοι από εκείνους που έψαλλαν, ανάμεσα σε νεανίδες που έπαιζαν τύμπανα»· και τους απελευθερωμένους να χαίρονται και να λένε: «Όταν ο Κύριος επανέφερε τους αιχμαλώτους της Σιών, γίναμε σαν να είχαμε παρηγορηθεί. Τότε το στόμα μας γέμισε χαρά και η γλώσσα μας αγαλλίαση». Διότι και οι άγγελοι, και όλη η στρατιά των αγγέλων υμνούσαν και έλεγαν: «Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ, καὶ ἐπὶ γῆς εἰρήνη, ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία»· και προϋπαντούσαν τις λυτρωμένες νεανικές ψυχές.

Αλλά επειδή «προπορεύθηκαν οι άρχοντες ακολουθούμενοι από ψάλτες, ανάμεσα σε νεάνιδες τυμπανίστριες». Διότι αυτοί ακριβώς οι άρχοντες που προηγήθηκαν, ή εκείνοι που έψαλλαν και με το Άγιο Πνεύμα προφήτευαν το μέλλον, προείδαν τις πορείες του Θεού μου και του βασιλιά μου. Αυτοί λοιπόν ήταν οι προφήτες, οι οποίοι προηγήθηκαν των αποστόλων που εμφανίστηκαν μετέπειτα. Διότι, εφόσον δύο χοροί παρέδωσαν στους ανθρώπους τη θεολογία του Σωτήρα μας, ο μεν χορός που προηγήθηκε ήταν ο προφητικός, ο δε δεύτερος που ακολούθησε ήταν αυτός των αποστόλων και μαθητών του Σωτήρα. Εντούτοις, έγιναν ορατές οι πορείες του φανερωθέντος Θεού· δηλαδή έγιναν ορατές στους αποστόλους, οι οποίοι και διά της οράσεως παρέλαβαν όσα παλαιόθεν είχαν προαναγγελθεί μέσω της πρόγνωσης.

Αυτοί, λοιπόν, είδαν με τα ίδια τους τα μάτια τις πορείες του Θεού· προπορεύθηκαν δε από αυτούς κάποιοι άρχοντες, οι οποίοι ακολουθούσαν κατά πόδας τους ψάλτες. Ο λόγος αυτός υποδηλώνει τον ίδιο τον Δαβίδ και αυτούς που βρίσκονταν μαζί του και ηγούνταν του λαού κατά την ίδια εποχή· οι οποίοι, ευρισκόμενοι κοντά στους ψάλτες, προπορεύθηκαν ανάμεσα σε νεάνιδες τυμπανίστριες. Τέτοιου είδους ήταν άλλωστε οι ιουδαϊκές συναγωγές, ατελείς και ακόμη νεάνιδες, οι οποίες δεν γνώριζαν τίποτε περισσότερο από το να χρησιμοποιούν τα τύμπανα, τα σωματικά δηλαδή όργανα που ήταν κατασκευασμένα από δέρμα νεκρών ζώων.

Και όχι μόνο έχει αφαιρεθεί ο ζυγός τους, αλλά και η ράβδος των καταπιεστών τους, η οποία προηγουμένως βρισκόταν «επάνω στον τράχηλό τους». Τους καταπιεστές δε αυτούς τους φανερώνει λέγοντας σε άλλο σημείο: «Λαέ μου, οι πράκτορές σας, σας καταληστεύουν, και οι καταπιεστές σας σας εξουσιάζουν». Αλλά αυτοί από τη Ζαβουλών και τη Νεφθαλείμ, έχοντας δει το μέγα φως, θα ευφρανθούν εξαιτίας των προαναφερθέντων, ενώ εκείνοι που παλαιότερα τους καταπίεζαν θα κληθούν να εξοφλήσουν μέχρι και τον έσχατο κοδράντη, και αφού παραδώσουν «κάθε στολή» και κάθε «ιμάτιο», θα γίνουν «παρανάλωμα του πυρός» κατά τον καιρό της ανταπόδοσης. Και λέει ότι όλα αυτά θα τα πάθουν, διότι «παιδί γεννήθηκε για εμάς, υιός δόθηκε σε εμάς», ο «άγγελος της μεγάλης βουλής». Σε ποιους «εμάς», παρά σε εκείνους που έχουν πιστέψει σε αυτόν, και δηλαδή σε όλη τη Γαλιλαία των εθνών, για τους οποίους ανέτειλε το μέγα φως; Και τι άλλο ήταν αυτό παρά το παιδί που γεννήθηκε και ο «υιός» που δόθηκε από τον Θεό, ο οποίος ονομάστηκε «άγγελος της μεγάλης βουλής», και «άρχων ειρήνης», και «εξουσιαστής», και «θεός ισχυρός», και «πατέρας του μέλλοντος αιώνος»; Αυτά δε έχουμε ήδη προαποδείξει στον κατάλληλο χρόνο ότι αναφέρονται αποκλειστικά και μόνο στον Σωτήρα και Κύριό μας. 〈Από τον Ψαλμό 67〉. «Έγιναν ορατές οι πορείες σου, Θεέ, οι πορείες του Θεού μου, του βασιλέως μέσα στο άγιο· προπορεύθηκαν οι άρχοντες κοντά σε αυτούς που έψαλλαν, ανάμεσα σε νεάνιδες που έπαιζαν τύμπανα».

«Στις εκκλησίες ευλογείτε τον Θεό, τον Κύριο, από τις πηγές του Ισραήλ. Εκεί είναι ο Βενιαμίν ο νεότερος σε έκσταση, οι άρχοντες του Ιούδα οι ηγεμόνες τους, οι άρχοντες του Ζαβουλών, οι άρχοντες του Νεφθαλείμ.» Και εδώ θεωρώ ότι οι αναφερόμενοι άρχοντες του Νεφθαλείμ δεν είναι άλλοι από τους αποστόλους. Διότι από εκεί τους εξέλεξε ο Σωτήρας και Κύριός μας, σύμφωνα με τη διήγηση του Ματθαίου. Προφητεύοντας δε η Γραφή την πορεία προς τους ανθρώπους και την ένσαρκη παρουσία του Θεού Λόγου, λέει: «Εθεάθησαν οι πορείες σου, Θεέ», και τα εξής. Έχοντας δε γίνει τρόπον τινά πρόδρομοι αυτής της επιφανείας οι θεοφιλείς προφήτες της παλαιάς εποχής, κηρύττοντας και ανυμνώντας με ψαλτήρι και χορούς και κάθε είδους πνευματικά όργανα, «προπορεύτηκαν» «ανάμεσα σε νεανίδες που έτυπταν τύμπανα». Διότι βεβαίως οι θείοι προφήτες, καθώς εμφανίζονταν στο μέσο των συναγωγών εκείνων που προέρχονταν από την περιτομή, προανήγγειλαν την άφιξη του Χριστού, και οι ίδιοι, εν τω θείω Πνεύματι, απευθύνονταν προς τους αποστόλους του Σωτήρα μας, λέγοντας: «Στις εκκλησίες ευλογείτε τον Θεό, τον Κύριο, από τις πηγές του Ισραήλ». Πηγές δε του Ισραήλ θα μπορούσαν να είναι τα λόγια που παραδόθηκαν στον Ισραήλ. Διότι «πρώτα σε αυτούς εμπιστεύθηκαν τα λόγια του Θεού», από όπου θα πρέπει να αντλούμε και εμείς για να αρδεύουμε τις εκκλησίες του Χριστού.

Και με τις νεάνιδες και τις τυμπανίστριες υπονόησε τις ψυχές που παλαιότερα ζούσαν με τρόπο πιο σωματικό σύμφωνα με τον νόμο του Μωυσή, ονομάζοντάς τες αφενός νεάνιδες λόγω του νεαρού και ατελούς του φρονήματός τους, και αφετέρου τυμπανίστριες επειδή αναλώνονταν στη σωματική λατρεία. 〈Από τον Ησαΐα〉. «Πνεύμα Κυρίου είναι επάνω μου, γι' αυτό με έχρισε για να ευαγγελιστώ τους φτωχούς, με απέστειλε να κηρύξω απελευθέρωση στους αιχμαλώτους και ανάβλεψη στους τυφλούς, να θεραπεύσω τους συντετριμμένους στην καρδιά, να αναγγείλω δεκτό έτος Κυρίου και ημέρα ανταποδόσεως.» Και αυτήν την προφητεία ο ίδιος ο Κύριός μας ομολογεί ότι εκπληρώθηκε στο πρόσωπό του, όταν, αφού ήρθε «στη Ναζαρέτ, όπου είχε ανατραφεί, εισήλθε κατά τη συνήθειά του την ημέρα του Σαββάτου στη συναγωγή», και καθώς σηκώθηκε του δόθηκε το βιβλίο του προφήτη Ησαΐα. Και αφού το ξετύλιξε, διάβασε τα γεγραμμένα: «Πνεύμα Κυρίου είναι επάνω μου, γι' αυτό με έχρισε για να ευαγγελιστώ τους φτωχούς, με απέστειλε να κηρύξω απελευθέρωση στους αιχμαλώτους και ανάβλεψη στους τυφλούς, να αποστείλω ελεύθερους τους καταπιεσμένους, να αναγγείλω δεκτό έτος Κυρίου. Και αφού τύλιξε το βιβλίο και το έδωσε πίσω στον υπηρέτη, κάθισε· και τα μάτια όλων στη συναγωγή ήταν προσηλωμένα επάνω του. Άρχισε δε να τους λέει, ότι σήμερα εκπληρώθηκε αυτή η γραφή στα αυτιά σας».

Διότι η λέξη Βασάν ερμηνεύεται ως αισχύνη. Επιστρέφοντας λοιπόν, λέγει, θα τους ανταποδώσω. Με το «θα επιστρέψω» εννοεί τη θάλασσα του βίου, την άστατη· διότι επανέφερε αυτούς που κλυδωνίζονταν μέσα σε αυτήν. Το «ώστε να βαφεί», αναφέρεται στον σταυρό όταν καρφώνονταν τα καρφιά. Η «γλώσσα». Σκύλοι είναι τα τέκνα των Ιουδαίων, για τα οποία λέγει: «με περικύκλωσαν πολλοί σκύλοι». Διότι αυτοί σαν σκύλοι εξέτειναν τις γλώσσες τους εναντίον του Χριστού. Το «θεωρήθηκαν» σημαίνει ότι ο Θεός Λόγος περπάτησε και στην αισθητή και στη νοητή γη και θάλασσα. Οι «πορείες». Είναι οι πορείες του Υιού του Θεού, το πώς συναναστράφηκε με τους ανθρώπους· διότι αυτός είναι βασιλιάς μεταξύ των αγίων ως άγιος. Το «πρόφθασαν». Οι απόστολοι έφθασαν στη γη, διδάσκοντας τους ανθρώπους να ψάλλουν και να ευλογούν τον Κύριο. Το «εν μέσω νεανίδων». Ονομάζει τις εκκλησίες νεάνιδες, επειδή σφύζουν από νεότητα στην πίστη· και «τυμπανίστριες», επειδή μέσα σε αυτές κρούεται η κιθάρα του Πνεύματος. Το «στις εκκλησίες». Όταν ο άνθρωπος βρίσκεται στην εκκλησία, λέγει, ας ευλογεί τον Θεό και ας μην περισπάται ο νους του. Το «τον Κύριο». Διότι δοξάζεται ο Κύριος από τις πηγές του βαπτίσματος·

Δες ακόμη και τον χορό των αγίων γυναικών, τη Μαρία την αδελφή του Μωυσή, μαζί και με άλλες γυναίκες Ισραηλίτισσες, να ψάλλουν επινίκιους ύμνους στον Θεό και να λένε: «Ας ψάλουμε στον Κύριο, διότι ενδόξως δοξάστηκε». Αυτό το μνημονεύει και ο Δαβίδ στους ύμνους του λέγοντας: «Ανάμεσα σε νεάνιδες που παίζουν τύμπανα, μέσα στις εκκλησίες ευλογείτε τον Θεό».

Όχι κάποια άλλη κορυφή, αλλά θα συντρίψει τις κορυφές εκείνων που παρανομούν ζώντας μέσα σε αμαρτίες, την κορυφή που καλύπτεται από πυκνές τρίχες. «Είπε ο Κύριος· από τη Βασάν θα επιστρέψω, και στους βυθούς της θάλασσας, ώστε να βαφτεί το πόδι σου στο αίμα». Αισθητή Βασάν είναι η χώρα στη γη Χαναάν, στην οποία βασίλευσε ο Ωγ, ενώ νοητή Βασάν είναι η παγκόσμια ήπειρος, στην οποία αφού ήλθε ο Υιός του Θεού, είπε: «Κύριος», δηλαδή ο Πατέρας, «θα επιστρέψω», δηλαδή θα σε εγκαταλείψω κατά θεία οικονομία, και θα βαφτεί το πόδι σου στο αίμα από το λογχισμό της πλευράς σου από τους εχθρούς. «Η γλώσσα των σκύλων σου από τους εχθρούς εξαιτίας αυτού», δηλαδή οι απόστολοι εκλέχθηκαν από τους εχθρούς Ιουδαίους, των οποίων η γλώσσα αναιρεί την απιστία, όπως ακριβώς τα άγρια θηρία εξοντώνονται από τους σκύλους. «Θεάθηκαν οι πορείες σου, Θεέ μου, του βασιλιά που βρίσκεται στο άγιο». Φάνηκαν στον κόσμο οι οδοί του Χριστού, οι θεοπρεπείς νόμοι της καινής του διαθήκης, ως αγίου και αγαπητού βασιλιά. «Προπορεύθηκαν ακολουθώντας τους άρχοντες», δηλαδή βρέθηκαν κοντά και αυτοί οι άρχοντες, «ανάμεσα σε νεάνιδες» που έψαλλαν «παίζοντας τύμπανα».