Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 67:3

Αθανάσιος. Οι απόστολοι, ωστόσο, δεν κάνουν μνεία παλαιών διηγήσεων, αλλά θαυμάζουν τα νέα κατορθώματα του Σωτήρα μας, όλα όσα Εκείνος χάρισε στις ψυχές όλων μας. Αθανασίου. Αμαρτωλοί δε, πιθανώς, είναι οι δαίμονες, οι εφευρέτες της αμαρτίας. Αυτοί εξαφανίζονται σαν τον καπνό, καθώς εκδιώκονται και διασκορπίζονται από το Άγιο Πνεύμα· και λιώνουν σαν το κερί, διαλυόμενοι μπροστά στην εμφάνιση του Χριστού, ο Οποίος ονομάζεται πυρ που καταναλίσκει την κακία.

Όπως διαλύεται ο καπνός, έτσι ας εξαφανιστούν· όπως λιώνει το κερί μπροστά στη φωτιά, έτσι ας χαθούν οι αμαρτωλοί από το πρόσωπο του Θεού· και πάλι: Όλα τα έθνη με περικύκλωσαν, και με το όνομα του Κυρίου τα απέκρουσα.

Και πλησιάζοντας κοντά στη θύρα, παρακαλούσε τους ανθρώπους να αναχωρήσουν και να μη φοβούνται· διότι, όπως έλεγε, με αυτόν τον τρόπο οι δαίμονες δημιουργούν φαντασιώσεις εναντίον εκείνων που δειλιάζουν. «Εσείς, λοιπόν, αφού σφραγίσετε τον εαυτό σας με το σημείο του σταυρού, φύγετε με θάρρος, και αυτούς αφήστε τους να παίζουν μόνοι τους». Εκείνοι, λοιπόν, αναχωρούσαν οχυρωμένοι με το σημείο του σταυρού. Ο ίδιος όμως παρέμενε και δεν υφίστατο καμία βλάβη από αυτούς· αλλά ούτε και αποκάμνε αγωνιζόμενος. Διότι η αύξηση των πνευματικών θεωριών που καταύγαζαν τον νου του και η αδυναμία των εχθρών τού παρείχαν μεγάλη ανάπαυση από τους κόπους και τον γέμιζαν με ακόμη μεγαλύτερη προθυμία. Επειδή, πράγματι, τον πλησίαζαν συνεχώς οι γνωστοί του νομίζοντας ότι θα τον βρουν νεκρό, και τον άκουγαν να ψάλλει: «Ἀναστήτω ὁ Θεὸς καὶ διασκορπισθήτωσαν οἱ ἐχθροὶ αὐτοῦ, καὶ φυγέτωσαν ἀπὸ προσώπου αὐτοῦ οἱ μισοῦντες αὐτόν. Ὡς ἐκλείπει καπνός, ἐκλειπέτωσαν· ὡς τήκεται κηρὸς ἀπὸ προσώπου πυρός, οὕτως ἀπολοῦνται οἱ ἁμαρτωλοὶ ἀπὸ προσώπου τοῦ Θεοῦ». Και πάλι: «Πάντα τὰ ἔθνη ἐκύκλωσάν με, καὶ τῷ ὀνόματι Κυρίου ἠμυνάμην αὐτούς». Περίπου είκοσι χρόνια, λοιπόν, διήνυσε ασκούμενος με αυτόν τον τρόπο απομονωμένος, χωρίς ούτε να βγαίνει έξω ούτε να τον βλέπουν συχνά. Έπειτα από αυτά, επειδή πολλοί ποθούσαν και ήθελαν να μιμηθούν με ζήλο την άσκησή του, και καθώς ήρθαν άλλοι γνωστοί του, οι οποίοι γκρέμισαν με τη βία τη θύρα και την αφαίρεσαν, βγήκε έξω ο Αντώνιος σαν από κάποιο άδυτο, μυσταγωγημένος και θεοφορούμενος.

Διότι πρέπει ο Κύριος να βασιλεύει, μέχρις ότου θέσει τους εχθρούς κάτω από τα πόδια Του. Και αυτούς τους κέδρους θα συντρίψει, όπως τον μόσχο τον Λίβανο. Τι είναι λοιπόν ο μόσχος Λίβανος; Λένε ότι, με πολλή επιτήδευση, εκείνοι που λάτρευαν τα είδωλα, κατασκευάζοντας απεικονίσματα μόσχων από το ξύλο του Λιβάνου, τα έθεταν με αυτόν τον τρόπο πάνω στη φωτιά. Έτσι λοιπόν, λέει, οι αντικείμενες δυνάμεις θα εξαφανιστούν επαξίως, οδηγούμενες σε πλήρη αφανισμό. Ή εννοεί τον μόσχο από τον Λίβανο που λιώνει από τη φωτιά, σύμφωνα με το γραμμένο: «Όπως λιώνει το κερί μπροστά από τη φωτιά, έτσι θα απολεστούν οι αμαρτωλοί». Και με αυτόν τον τρόπο είναι δυνατόν να κατανοήσουμε τη συντριβή των κέδρων και αυτού του ίδιου του Λιβάνου, ο οποίος είναι ο αρχηγός της έπαρσης των κέδρων. Συνετρίβη κάποτε ο μόσχος κατά την Έξοδο, ο οποίος κατασκευάστηκε μέσω του Ααρών, όταν ο λαός αποστάτησε από τον Θεό και, εκτρεπόμενος στην ειδωλολατρία, τον έπλασε· αυτόν, αφού τον πήρε ο Μωυσής, τον κατέτριψε σε λεπτή σκόνη και τον έριξε στο νερό. Έτσι λοιπόν ο Κύριος θα συντρίψει ολόκληρο τον Λίβανο, δηλαδή την πρώτη αρχή της κακίας, όπως συνετρίβη εκείνος ο μόσχος από τον Μωυσή. Και θα τους συντρίψει όπως τον μόσχο τον Λίβανο.

Πάλι, η φύση του καλαμιού προσήλθε να εξερευνήσει τη δύναμη του πυρός· διότι η εξερεύνηση του Θεού είναι πυρ που κατακαίει. Γιατί, άθλιε, καταφλέγεις τον εαυτό σου μέσα στη φοβερή φλόγα; Πες μου, προπετή, πώς περιέγραψες μέσα στη διάνοιά σου τον Δημιουργό όλης της κτίσης, τον απέραντο και ένδοξο και φοβερό, από το βλέμμα του οποίου λιώνει κάθε κτίσμα, σαν το κερί μπροστά στη φωτιά; Κάθε κτίσμα, ορατό και αόρατο, λιώνει σαν το κερί από το βλέμμα του, μέσα σε μια στιγμή του βλέμματος· και εσύ, προπετή, νομίζεις ότι με την ωμότητά σου και την προπέτειά σου έχεις κατανοήσει τον μεγάλο και φοβερό, τον ένδοξο και απερίγραπτο; Μέθυσες, άθλιε, επειδή δεν γνωρίζεις τον εαυτό σου, ούτε τη δική σου φύση και τη δική σου ευτέλεια. Εσύ, ευτελή, δεν γνωρίζεις ούτε πώς δημιουργήθηκες. Εσύ που δεν γνωρίζεις τον εαυτό σου, πώς ερευνάς τον φοβερό και ένδοξο Δεσπότη;

ξζ΄. Μη γίνεσαι φιλήδονος καταφρονητής· αλλά άκου τον Ιεροψάλτη που βοά: Ας αναστηθεί ο Θεός, και ας διασκορπιστούν οι εχθροί Του, και ας φύγουν από το πρόσωπό Του εκείνοι που Τον μισούν. Όπως διαλύεται ο καπνός, ας διαλυθούν· όπως λιώνει το κερί μπροστά στη φωτιά, έτσι ας χαθούν οι αμαρτωλοί από το πρόσωπο του Θεού· και οι δίκαιοι ας ευφρανθούν.

Εχθροί δε του Θεού και εκείνοι που τον μισούσαν ήταν αυτοί που γεμίζουν τον αέρα πάνω από τη γη και ενεργούν στους ανθρώπους την γεμάτη πλάνη κακία, δηλαδή κάποιοι ασεβείς και άθεοι δαίμονες. Αυτοί, μόνο με την κίνηση του Θεού και την έγερσή Του για την τιμωρία των πεπραγμένων, πρώτα μεν σκορπίζονταν μακριά ο ένας από τον άλλον διασκορπισμένοι, και έπειτα τρέπονταν σε φυγή. Και μετά από αυτά, όπως διαλύεται ο καπνός, έτσι εξέλιπαν, και όπως λιώνει το κερί από την παρουσία της φωτιάς, έτσι επρόκειτο να καταστραφούν. Θα κατανοήσεις δε πώς, όπως διαλύεται ο καπνός, εξέλιπαν οι εχθροί Του, εάν παρατηρήσεις ότι στα παλαιά χρόνια μετασχηματίζονταν σε αγγέλους φωτός, και ο ίδιος ο διάβολος και οι διάκονοί του, σύμφωνα με τον Απόστολο, ο οποίος λέει: «Διότι και ο ίδιος ο Σατανάς μετασχηματίζεται σε άγγελο φωτός». Δεν είναι σπουδαίο λοιπόν, εάν και οι διάκονοί του μετασχηματίζονται σε αγγέλους δικαιοσύνης, και έδιναν τότε χρησμούς σε κάθε τόπο, υποσχόμενοι μαντείες και θεραπείες, ώστε οι δεισιδαίμονες να θυσιάζουν σε αυτούς από υπερβολική μανία ακόμη και τα πιο αγαπημένα τους πρόσωπα. Τώρα όμως για όλα εκείνα έχει επέλθει αφανισμός και ερήμωση, ώστε να μην έχει απομείνει ούτε η μνήμη τους. Εξέλιπαν δε όπως διαλύεται ο καπνός, όταν έσβησε η φωτιά τους· γι' αυτό και αλλού έχει λεχθεί: «Ανέβηκε καπνός κατά την οργή Του». Διότι η οργή του Θεού, όταν επήλθε στους ίδιους, έσβησε τη φωτιά τους με την οποία κατέκαιγαν τις ψυχές των ανθρώπων· και όταν αυτή έσβησε, ανέβηκε καπνός.

Αλλά και αυτός ο καπνός, όταν πλέον δεν υποδαυλίζεται ούτε έχει από πού να συντηρηθεί, εκλείπει. Επειδή δε ο Θεός είναι φως και κανένα σκοτάδι δεν υπάρχει σε Αυτόν, αυτό το φως εκπέμπει στους φίλους Του λάμψεις σοφίας, γνώσης και αλήθειας, ώστε αυτοί να λένε: «Σημειώθηκε επάνω μας το φως του προσώπου σου, Κύριε». Στους προαναφερθέντες όμως εχθρούς Του, γίνεται πυρ που κατακαίει. Γι' αυτό έχει ειπωθεί σε άλλα σημεία: «Πυρ θα καεί ενώπιόν Του, και γύρω Του σφοδρή καταιγίδα» και, «Πυρ θα καεί ενώπιόν Του, και θα καταφλέξει όλους τους εχθρούς Του». Και στο προκείμενο κείμενο έχει αναφερθεί ότι οι εχθροί όχι μόνο εκλείπουν όπως ο καπνός, αλλά και όπως λιώνει το κερί μπροστά στη φωτιά, έτσι θα λιώσουν, επειδή ακριβώς οι ίδιοι κατέστησαν τους εαυτούς τους εχθρούς του Θεού.

Ή η προσευχή, ενώ αφενός αναφέρει για τον Χριστό το «Αναστήτω», αφετέρου αναπέμπεται προς τον Θεό των όλων· έτσι ώστε το «ο Θεός», να τίθεται αντί του: ω Θεέ, ας αναστηθεί ο Χριστός σου, και ας διασκορπιστούν οι εχθροί του. Διότι οι εχθροί του συγκεντρώθηκαν κατά τον καιρό του πάθους του, όταν «φρύαξαν τα έθνη, και οι λαοί μελέτησαν μάταια πράγματα. Παρατάχθηκαν οι βασιλιάδες και οι άρχοντες συγκεντρώθηκαν μαζί εναντίον του Κυρίου και εναντίον του Χριστού του». Τον διασκορπισμό όμως όλων αυτών τον επέφερε η εκ νεκρών ανάσταση του Χριστού· και εξέλιπαν όπως εκλείπει ο καπνός, και όπως λιώνει το κερί μπροστά στη φωτιά. Και αυτόν ακριβώς τον Χριστό του Θεού μίσησαν, και μισούν μέχρι και σήμερα, όσοι συνεχώς τον βλασφημούν με άθεα λόγια και λοιδορίες, πολεμώντας την Εκκλησία του, και διαβάλλοντας τη διδασκαλία του. Διότι διαφορετικά, δεν θα έβρισκε κανείς κάποιους να μισούν τον υπέρ πάντων Θεό· αφού ούτε καν οι ίδιοι οι άθεοι και οι δυσσεβείς, αλλά ούτε οι πονηροί δαίμονες, ούτε τα ακάθαρτα πνεύματα θα το έλεγαν αυτό. Τον Χριστό του Θεού όμως, ομολογουμένως τον μίσησαν· πρώτοι δε από όλους εκείνοι, για τους οποίους ο ίδιος έλεγε μέσω της προφητείας: «Μίλησαν εναντίον μου με δόλια γλώσσα, και με περικύκλωσαν με λόγια μίσους, και με πολέμησαν αναίτια».

«Αντί να με αγαπούν, με διέβαλλαν. Και ανταπέδωσαν σε μένα κακά αντί για αγαθά, και μίσος αντί για την αγάπη μου·» έπειτα και όσοι μετά από αυτούς τον βλασφημούν μέχρι σήμερα. Εντούτοις, όλοι οι εχθροί του και όσοι τον μισούν διασκορπίστηκαν και τράπηκαν σε φυγή από το πρόσωπο της δυνάμεώς του. Και εξέλιπαν όπως διαλύεται ο καπνός και όπως λιώνει το κερί μπροστά στη φωτιά. Πράγματι, κανείς ποτέ από όσους τον μίσησαν δεν πέρασε τη ζωή του ατιμώρητος· αλλά και εκείνοι που παλαιότερα κατέστρωσαν την επιβουλή εναντίον του, οι αρχιερείς και οι γραμματείς, οι Φαρισαίοι και οι Σαδδουκαίοι, εξέλιπαν με τέτοιο τρόπο, ώστε ούτε η μνήμη ούτε το όνομά τους να διασώζεται μέχρι σήμερα μεταξύ των Ιουδαίων. Τότε ολόκληρο το έθνος τους υπέστη διάλυση και διασκορπισμό σε όλα τα έθνη· και στους μετέπειτα χρόνους, όλοι όσοι πολέμησαν την Εκκλησία του εξέλιπαν και αυτοί ομοίως, όπως διαλύεται ο καπνός και όπως λιώνει το κερί μπροστά στη φωτιά. Αυτά λοιπόν έπαθαν οι εχθροί του Χριστού και εκείνοι που τον μισούν, και ακόμη περισσότερο οι αόρατοι και αφανείς εχθροί, οι πονηροί δαίμονες και τα μοχθηρά πνεύματα, μέσω των οποίων ενεργείτο παλαιότερα η πολυθεϊστική πλάνη. Ο παντελής διασκορπισμός αυτών συνέβη μετά την εκ νεκρών ανάσταση· και οι ίδιοι, λιώνοντας σαν το κερί μπροστά στη φωτιά, κραύγαζαν λέγοντας: «Άσε μας· τι σχέση υπάρχει ανάμεσα σε εμάς και σε σένα, Υιέ του Θεού; Ήλθες πριν από τον καιρό να μας βασανίσεις;»

Επειδή λοιπόν η ανθρώπινη φύση αποπλανήθηκε από την κρίση του καλού μέσω της απάτης, και η ροπή της προαιρέσεώς μας στράφηκε προς το αντίθετο, και η ζωή των ανθρώπων κυριεύθηκε από καθετί το χειρότερο, με τον θάνατο να έχει αναμιχθεί με τη φύση μέσα από μύριες οδούς (διότι κάθε μορφή κακίας γίνεται εναντίον μας σαν μια οδός προς τον θάνατο)· επειδή, λοιπόν, περικυκλωθήκαμε από μια τέτοια τυραννία, υποδουλωμένοι στον θάνατο από τις προσβολές των παθών σαν από κάποιους δημίους ή εχθρούς, δικαίως προσευχόμαστε να έλθει σε εμάς η βασιλεία του Θεού. Διότι δεν υπάρχει άλλος τρόπος να αποτινάξουμε την πονηρή δυναστεία της φθοράς, εάν η ζωοποιός δύναμη δεν αναλάβει την εξουσία επάνω μας. Εάν, επομένως, ζητήσουμε να έλθει σε εμάς η βασιλεία του Θεού, στην ουσία ικετεύουμε τον Θεό τα εξής: ας απαλλαγώ από τη φθορά, ας ελευθερωθώ από τον θάνατο, ας λυθώ από τα δεσμά της αμαρτίας, ας μη βασιλεύει πλέον εναντίον μου ο θάνατος, ας μην είναι πλέον ενεργή εναντίον μας η τυραννία της κακίας, ας μη με καταδυναστεύει ο εχθρός, ούτε να με σέρνει αιχμάλωτο μέσω της αμαρτίας, αλλά ας έλθει σε εμένα η βασιλεία Σου, για να υποχωρήσουν από εμένα, ή μάλλον για να περιέλθουν στην ανυπαρξία τα πάθη που τώρα επικρατούν και βασιλεύουν· διότι, όπως ακριβώς διαλύεται ο καπνός, έτσι θα εκλείψουν, και όπως λιώνει το κερί, έτσι θα αφανιστούν.

Μετά από αυτά, ω του θαύματος! Καθώς το σκήνωμα απέβαλε ενώπιον των παρισταμένων τη νεκροπρεπή και ωχρή του όψη και άλλαξε το χρώμα του σε πιο φωτεινό, το δαιμόνιο αποχωριζόταν από τον δαιμονισμένο, βγαίνοντας μέσα από το στόμα του σαν καπνός. Έτσι θα μπορούσε να πει κανείς, παραλλάσσοντας ελαφρώς τον λόγο του Δαβίδ: «μόλις ευφράνθηκε ο δίκαιος (διότι η αλλαγή του χρώματος ήταν το άγγελμα αυτού του γεγονότος), ο εχθρός του Θεού εξέλιπε σαν καπνός». Τι υπάρχει πολύ μεγαλύτερο από αυτό όσον αφορά τα θαύματα, ανάμεσα στα τωρινά ή σε όσα έγιναν ποτέ; Νεκρούς ανέστησαν ήδη κάποιοι από τους παλαιούς, ο Ηλίας, ο Ελισσαίος μετά από εκείνον, ο οποίος και μέσω εκείνου έλαβε διπλάσια χάρη. Κανείς όμως, εκτός από τον Χριστό, δεν επανέφερε τον εαυτό του στη ζωή. Κοντά Του, λοιπόν, αξιώθηκε να φτάσει και αυτός, δια της δικής Του χάριτος, όπως ακριβώς στην απαθή διαγωγή, έτσι και στα θαύματα. Αν πάλι εξετάσει κανείς τους ευεργετηθέντες, η απαλλαγή από το δαιμόνιο είναι τόσο πιο ευκταία από την αναβίωση, όσο ο δαιμονισμός είναι πιο απευκταίος από τον θάνατο.

«Μη απομακρυνθείς»: Δηλαδή πλησιάζουν τα πάθη. «Διότι δεν υπάρχει»: Διότι ούτε είχε ανάγκη από βοήθεια, ως Θεός και βοηθός των πάντων. «Περικύκλωσαν»: Τα παιδιά των Ιουδαίων· «μόσχοι» δε, επειδή υιοθέτησαν νεανικό φρόνημα, δηλαδή ασύνετο. «Ταύροι παχείς»: Οι άρχοντες των Ιουδαίων, παχείς ως πλούσιοι και δυνατοί. «Άνοιξαν»: Λέγοντας ψέματα εναντίον του Χριστού. «Σαν λιοντάρι»: Διότι έτριζαν τα δόντια τους εναντίον του Χριστού (του Κυρίου) και ωρύονταν, δηλαδή κραυγάζοντας με δυνατή φωνή. «Σαν νερό»: Διότι όταν το νερό χυθεί, δεν μπορεί πλέον να μαζευτεί. Έτσι οι Ιουδαίοι σκορπίστηκαν από το πρόσωπο του Χριστού (του Κυρίου)· διότι αυτοί είναι τα οστά του Θεού. Επειδή λέει προς αυτούς: «εσείς είστε σάρκα μου». «Έγινε η καρδιά»: Και αυτό αναφέρεται στους Ιουδαίους· διότι πράγματι τύγχαναν ως σάρκα και καρδιά. Όμως αυτοί έλιωσαν από τον φθόνο σαν κερί μπροστά στη φωτιά. «Ξεράθηκε»: Και αυτό στους Ιουδαίους, όντας λαός του Θεού και δύναμη· αλλά ξεράθηκαν σαν κεραμίδι, επειδή δεν ποτίστηκαν [με τη χάρη, δηλαδή] με το νερό του βαπτίσματος [εξαιτίας της απιστίας]. «Και η γλώσσα»: Διότι ερωτώμενος ο Κύριος από τον Πιλάτο δεν απάντησε, αλλά σιωπούσε. «Και στο χώμα»: Διότι ο Πιλάτος τον θεώρησε ως θνητό άνθρωπο. Γι' αυτό λέει: «Έχω εξουσία να σε σταυρώσω και έχω εξουσία να σε απολύσω». «Διότι περικύκλωσαν»: Διότι σαν σκυλιά οι Ιουδαίοι άφησαν ελεύθερες τις γλώσσες τους εναντίον του Χριστού. «Συναγωγή»: Η άνομη ιουδαϊκή απιστία.

Στο τέλος· ψαλμός ωδής του Δαβίδ. Ο προφήτης ονομάζει τον ύμνο ωδή, την οποία στο τέλος οι πιστοί επρόκειτο να ψάλλουν στον Χριστό, ο οποίος αναστήθηκε εκ νεκρών και έσωσε τον άνθρωπο. «Ας αναστηθεί»: Όταν ο Χριστός αναστήθηκε εκ νεκρών, σε όλο το πρόσωπο της γης σκορπίστηκαν οι Ιουδαίοι, οι εχθροί του Χριστού, καθώς διασκορπίστηκαν από το Πνεύμα. «Και ας φύγουν»: Οι Ιουδαίοι που πρωτύτερα μισούσαν τον Χριστό, τώρα τον αποφεύγουν, ως φοβερό μέσα στη δόξα του. «Όπως εκλείπει ο καπνός»: Διότι σαν τον καπνό εξέλιπαν οι Ιουδαίοι και από τον τόπο και από τη χώρα και από τον νόμο. «Όπως λιώνει»: Διότι όπως το κερί λιώνει μπροστά στη φωτιά, έτσι και οι Ιουδαίοι δεν υπέμειναν την οργή του Χριστού [και Θεού], αλλά έλιωσαν σαν κερί. «Και οι δίκαιοι»: Οι απόστολοι, οι αληθινά δίκαιοι, αυτοί ευφράνθηκαν και ευφραίνονται για την ανάσταση του Κυρίου, για την οποία πρωτύτερα πενθούσαν. «Ας αγαλλιάσουν»: [Οι απόστολοι·] διότι γέμισαν από πολλή αγαλλίαση (απόλαυση και όλοι οι άγιοι), όταν είδαν τον Κύριο να έχει αναστηθεί εκ νεκρών. «Ας τερφθούν»: Διότι ευφράνθηκαν με τέρψη οι ψυχές των αγίων, αφού συναναστήθηκαν με τον Χριστό από τους νεκρούς. «Ψάλατε στον Θεό»: Όλοι οι πιστοί δοξάζοντας και υμνώντας για τα θαυμάσια που είδαν.

Ψαλμός ΞΖ'. «Όπως εκλείπει ο καπνός.» Εύκολη είναι η πτώση των αμαρτωλών, ακόμη και αν νομίζουν ότι έχουν υπερβολική πεποίθηση στον εαυτό τους. Διότι, τι είναι πιο σαθρό ως προς τη διάλυσή του από τον καπνό; Και τι πιο ευάλωτο από το κερί, όταν θερμαίνεται από δυνατή φωτιά; Με αυτά συνέκρινε ο Προφήτης τους αμαρτωλούς. Διότι, όταν αναζωπυρωθεί το πυρ της γεέννης, κάθε αλαζονική φαντασία γύρω από αυτούς διαλύεται αμέσως. «Ψάλτε στον Θεό.» Και βέβαια, ο Χριστός συνηθίζει να ονομάζεται «Ανατολή» στους προφήτες: «Ιδού άνδρας, Ανατολή το όνομά του· και από κάτω του θα ανατείλει». Και πάλι·

«Οι εχθροί του Κυρίου, την ίδια στιγμή που δοξάστηκαν και υψώθηκαν.» «Είδα τον ασεβή να υπερυψώνεται και να επαίρεται.» «Κρίνε με, Θεέ, και δίκασε την υπόθεσή μου απέναντι σε έθνος.» «Γιατί καυχάσαι για την κακία, εσύ ο δυνατός στην ανομία; Όλη την ημέρα.» «Τα λόγια τους έγιναν πιο απαλά και από το λάδι, όμως τα ίδια είναι βέλη.» «Αποξενώθηκαν οι αμαρτωλοί από τη μήτρα· πλανήθηκαν.» «Θα ευφρανθεί ο δίκαιος, όταν δει εκδίκηση· τα χέρια, κ.τ.λ.» «Σκέπασέ με από τη συστροφή των πονηρών, από το πλήθος.» «Όπως λιώνει το κερί μπροστά στη φωτιά, έτσι θα αφανιστούν.» «Θα ανταποδώσει σε αυτούς ο Κύριος σύμφωνα με την ανομία τους· και σύμφωνα με, κ.τ.λ.» «Είθε να εκλείψουν οι αμαρτωλοί και οι άνομοι από τη γη.» «Η επιθυμία του αμαρτωλού θα χαθεί.» «Ιδού, όσοι απομακρύνονται από εσένα, θα καταστραφούν.» «Μακριά από τους αμαρτωλούς είναι η σωτηρία, επειδή τα δικαιώματα, κ.τ.λ.» «Όλους τους αμαρτωλούς θα τους εξολοθρεύσει.» «Τα κακά θα καταδιώξουν αυτούς που αμαρτάνουν.» «Οι οδοί των ασεβών θα καταστραφούν.» «Οι οδοί των ασεβών είναι σκοτεινές, και δεν γνωρίζουν πού σκοντάφτουν.» «Κακό γέννημα, που τα δόντια του είναι μαχαίρια, και οι τραπεζίτες του κοπίδια, ώστε να καταβροχθίζει τους ταπεινούς της γης.» «Γρήγορη και περιχαρής γίνεται η καταστροφή των ασεβών.» «Όπου κι αν εισέλθει ο ασεβής, αφανίζεται.» «Τους καρπούς των ασεβών θα τους ανατρέψει ο Κύριος.» «Ο ασεβής κάνει άδικα έργα.» «Το στόμα των ασεβών το σκεπάζει πρόωρο πένθος.» «Η συντριβή των ασεβών είναι η φτώχεια.» «

Για εσάς, τους υπερασπιστές της ειδωλομανίας, αυτά έχει πει ο Προφήτης. Διότι σε πολύ λίγο χρονικό διάστημα δεν θα βρεθεί πλέον ο τόπος σας, αλλά, όπως ακριβώς διαλύεται ο καπνός, θα εκλείψετε, και όπως λιώνει το κερί μπροστά στη φωτιά. Για την Ευαγγελική θεογνωσία όμως είπε ο Κύριος: «Ο ουρανός και η γη θα παρέλθουν, τα λόγια μου όμως δεν πρόκειται να παρέλθουν». Και: «Εσύ εξ αρχής, Κύριε», λέει πάλι ο ψαλμωδός, «θεμελίωσες τη γη, και έργα των χεριών σου είναι οι ουρανοί· αυτοί θα καταστραφούν· εσύ όμως παραμένεις· και όλοι θα παλιώσουν σαν ένδυμα, και σαν πανωφόρι θα τους τυλίξεις και θα αλλαχθούν, εσύ όμως είσαι ο ίδιος, και τα έτη σου δεν θα εκλείψουν». Και οι θείοι κήρυκες της παρουσίας του Χριστού, οι σοφοί αλιείς της οικουμένης, αυτοί που τράβηξαν τους πάντες από τον βυθό της απάτης, τους οποίους εσύ ο ευτελής, που είσαι όντως δούλος της αμαρτίας, εξευτελίζεις, έλαμψαν με σημεία και τέρατα και με ποικίλες δυνάμεις σαν τον ήλιο μέσα στον κόσμο, δωρίζοντας το φως στους τυφλούς, την ακοή στους κωφούς, το βάδισμα στους χωλούς, χαρίζοντας τη ζωή στους νεκρούς. Διότι και μόνο οι σκιές τους θεράπευαν όλες τις ασθένειες των ανθρώπων. Τους δαίμονες, τους οποίους εσείς φοβάστε ως θεούς, όχι μόνο τους απομάκρυναν από τα ανθρώπινα σώματα, αλλά και τους έδιωχναν από την ίδια την οικουμένη, με το σημείο του σταυρού, μέσω του οποίου αφάνισαν κάθε μαγεία και κατέδειξαν ανενεργή κάθε μαγγανεία.

Λέγοντας αυτά, και αφού περιβλήθηκε το σημείο του σταυρού ως ακαταμάχητο όπλο, κατήργησε όλες τις φαντασιώσεις του διαβόλου. Διότι αμέσως και τα θηρία και τα ερπετά χάθηκαν, όπως διαλύεται ο καπνός, και όπως λιώνει το κερί μπροστά στη φωτιά· αυτός δε, ενδυναμωμένος από τη δύναμη του Χριστού, πορευόταν χαίροντας και ευχαριστώντας τον Κύριο. Αλλά η έρημος εκείνη τρέφει επίσης πολλά και ποικίλα θηρία και κάθε λογής είδη φιδιών και δρακόντων, τα οποία, όταν τα συναντούσε, δεν του παρουσιάζονταν πια ως φαντασίωση, αλλά στην πραγματικότητα, έτσι ώστε εξαιτίας αυτού ο δρόμος να είναι γεμάτος φόβο και κόπο. Αυτός όμως υπερίπτατο νοερώς και των δύο, επειδή, από τη μία πλευρά, η αγάπη, όπως λέει η Γραφή, διώχνει μακριά τον φόβο, και από την άλλη, ο θείος πόθος ελάφρυνε τον κόπο. Έτσι λοιπόν, αφού πάλεψε με πολλές και ποικίλες συμφορές και ταλαιπωρίες, ύστερα από αρκετές ημέρες έφτασε στην έρημο εκείνη της γης Σεναάρ, όπου κατοικούσε ο Βαρλαάμ. Εκεί, αφού βρήκε νερό, έσβησε τη φλόγα της δίψας του.

Ψαλμός 67. Εις το τέλος· ψαλμική ωδή του Δαβίδ. «Ας αναστηθεί ο Θεός», ας αναστηθεί τριήμερος από τον τάφο και από τα ταμεία του άδη, «και ας διασκορπιστούν οι εχθροί του», οι δαίμονες και οι Ιουδαίοι και οι στρατιώτες που φρουρούν τον τάφο, «και ας φύγουν» όλοι αυτοί «από το πρόσωπό του, επειδή τον μισούν. Όπως εκλείπει ο καπνός, ας εκλείψουν» εύκολα, «όπως λιώνει το κερί» γρήγορα «μπροστά στη φωτιά, έτσι θα χαθούν» οι προαναφερθέντες «αμαρτωλοί από το πρόσωπο του» Θεού που αναστήθηκε εκ νεκρών· «και οι δίκαιοι ας ευφρανθούν», οι μαθητές, και όλη η σύναξη των πιστών «ας τερφθούν με ευφροσύνη. Ψάλλοντας στο όνομά του, ετοιμάστε τον δρόμο σε αυτόν που ανέβηκε στη δύση» της θανάσιμης ταπεινώσεως· διότι «Κύριος είναι το όνομά του» και δεν έχει αλλοιωθεί η θεϊκή του δόξα. Και «αγαλλιάστε ενώπιόν του» οι πιστοί του, «και ας ταραχθούν από το πρόσωπό του» εκείνοι που είναι άξιοι ταραχής, «ως πατέρας των ορφανών και κριτής των χηρών, ο Θεός βρίσκεται στον άγιο τόπο του», απερίγραπτα και όχι τοπικά περιορισμένος. «Ο Θεός εγκαθιστά τους μονοτρόπους σε οίκο» ησυχίας, ως μονομάχους δούλους του, ενδυναμώνοντάς τους, «εξάγοντας με ανδρεία τους δεσμώτες», από τα χρόνια δεσμωτήρια του άδη, «ομοίως και αυτούς που τον πίκραναν και κατοικούν στους τάφους».

Και «καθένας που πράττει την αμαρτία είναι δούλος της αμαρτίας». Καλή μεν η πίστη και αμόλυντη, αλλά χρειάζεται οπωσδήποτε να αναδειχθούν καλοί και άμεμπτοι οι εργάτες της, είτε μέσω της μετάνοιας, είτε μέσω της αγαθοεργίας από νεαρή ηλικία. Και όπως ακριβώς έχουμε πολλές και αναντίρρητες μαρτυρίες περί της ένσαρκης οικονομίας και πιστεύουμε ότι έτσι έχουν τα πράγματα, έτσι και για τους αμαρτωλούς και τους δικαίους έχουμε πάρα πολλές. «Εξολόθρευσας», λέει ο Δαβίδ, «καθέναν που πορνεύει απομακρυνόμενος από εσένα» και «όπως λιώνει το κερί μπροστά στη φωτιά, έτσι θα αφανιστούν οι αμαρτωλοί από το πρόσωπο του Θεού» και «μίσησας όλους όσους εργάζονται την ανομία» και «άνθρωπο αιμοβόρο και δόλιο βδελύσσεται ο Κύριος». Και αυτά μεν λέει ο θείος Δαβίδ, καθώς και πάρα πολλά άλλα παρόμοια. Τι λέει όμως ο Σειράχ; «Δεν έχει ανάγκη», λέει, «από αμαρτωλό άνθρωπο, διότι κάθε βδέλυγμα το μίσησε ο Κύριος» και «μην πεις: Η ευσπλαχνία του Θεού είναι μεγάλη, θα συγχωρήσει το πλήθος των αμαρτιών μου. Διότι κοντά Του υπάρχει έλεος και οργή, και πάνω στους αμαρτωλούς θα αναπαυθεί ο θυμός Του» και «όσο μεγάλο είναι το έλεός Του, τόσο μεγάλος είναι και ο έλεγχός Του, διότι θα κρίνει τον άνθρωπο σύμφωνα με τα έργα του» και «ο καθένας θα βρει σύμφωνα με τα έργα του». Και ο θείος Ιεζεκιήλ λέει: «Θα σας κρίνω τον καθέναν σας σύμφωνα με τους δρόμους σας, λέει ο Κύριος». Ακόμη και ο Ησαΐας συμφωνεί με αυτά: «Αλίμονο στον άνομο αμαρτωλό», λέει, «γιατί πονηρά πράγματα θα του συμβούν, σύμφωνα με τα έργα των χεριών του».

Σε αυτούς όμως που δεν θέλουν να μετανοήσουν, αλλά να παραμένουν για πάντα υποδουλωμένοι στην αμαρτία, απευθύνει απειλή ο Δαβίδ, λέγοντας: «όπως λιώνει το κερί μπροστά στη φωτιά, έτσι θα χαθούν οι αμαρτωλοί από το πρόσωπο του Θεού»· και μέσω του Ησαΐα ο Κύριος διακηρύσσει: «Έχετε γίνει για εμένα», λέει, «βάρος ανυπόφορο, δεν θα συγχωρήσω πλέον τις αμαρτίες σας. Όταν απλώνετε τα χέρια σας προς εμένα, θα αποστρέψω τα μάτια μου από εσάς, και εάν πληθύνετε τις δεήσεις, δεν θα σας εισακούσω»· και μέσω του Σολομώντα: «Επειδή σας καλούσα και δεν υπακούατε, και σας απηύθυνα λόγια και δεν προσέχατε, αλλά καθιστούσατε άκυρες τις βουλές μου και δεν δίνατε προσοχή στους ελέγχους μου, γι' αυτό και εγώ θα περιγελάσω την απώλειά σας, και θα χαρώ όταν θα έρθει σε εσάς ο όλεθρος και όταν θα σας βρει θλίψη και συμφορά, και όταν η καταστροφή καταφθάσει σαν καταιγίδα· διότι θα συμβεί, όταν με επικαλεστείτε, εγώ να μην σας εισακούσω· θα με αναζητήσουν οι κακοί και δεν θα με βρουν. Διότι μίσησαν τη σοφία και δεν επέλεξαν τον φόβο του Κυρίου, ούτε ήθελαν να δώσουν προσοχή στις βουλές μου· γι' αυτό θα γευτούν τους καρπούς της δικής τους πορείας, ενώ όποιος με ακούει θα κατοικήσει έχοντας ελπίδα και θα ησυχάσει άφοβα από κάθε κακό».

Εάν λοιπόν θελήσουμε ολόψυχα να αποφύγουμε την ακολασία, τη μωρία, την αδικία και την αδράνεια, και κοπιάσουμε για τη σωφροσύνη, τη φρόνηση, τη δικαιοσύνη και την ανδρεία, οπωσδήποτε η σοφία που τα χορηγεί αυτά θα ελαφρύνει τον κόπο και θα δώσει βοήθεια, διότι αυτή γλίτωσε από τους κόπους εκείνους που την υπηρετούν και τους οδήγησε σε ευθείες οδούς, διότι «προφταίνει», λέει, «αυτούς που την επιθυμούν» πριν καν γνωριστεί και εγκαίρως «γίνεται ορατή από αυτούς που την αγαπούν»· «όποιος σηκωθεί νωρίς για χάρη της δεν θα κοπιάσει και όποιος αγρυπνήσει γι' αυτήν γρήγορα θα μείνει χωρίς μέριμνα, διότι αυτή περιφέρεται αναζητώντας αυτούς που είναι άξιοί της και εμφανίζεται σε αυτούς ευμενώς στους δρόμους» και «ο Κύριος αγαπά τις όσιες καρδιές, και είναι δεκτοί σε αυτόν όλοι οι “άμωμοι στην οδό”», ενώ «είναι βδέλυγμα στον Κύριο οι διεστραμμένοι δρόμοι» και «καθένας που πράττει την αμαρτία είναι δούλος της αμαρτίας» και «όπως λιώνει το κερί μπροστά στη φωτιά, έτσι θα χαθούν οι αμαρτωλοί από το πρόσωπο του Θεού», «ενώ σε καθέναν που εργάζεται το αγαθό», που προτιμά τη ζωή, συνεργεί ο Θεός· σε αυτόν ανήκει η δόξα και η δύναμη στους αιώνες· αμήν.

Και ο δέσμιος έλεγε: «Ναι, άγιε του Θεού, αν ελευθερωθώ από αυτά τα δεσμά, δεν επιθυμώ πλέον τον κόσμο, ούτε θα πάω να δω το σπίτι μου, αλλά θα φύγω για να εκπληρώσω γρήγορα τις υποσχέσεις μου». Και του λέει ο δίκαιος Συμεών: «Επειδή διαβεβαιώνεις ότι θα εκπληρώσεις τις υποσχέσεις σου και θα γίνεις μοναχός, φρόντισε από τώρα να αποκτήσεις ενάρετο βίο». Και ο δέσμιος, παίρνοντας τον λόγο, είπε: «Ναι, δέσποτα, αρκεί μόνο να μου δοθεί απελευθέρωση από αυτή τη φυλακή και από αυτά τα σιδερένια δεσμά». Και όταν ο δίκαιος άπλωσε το χρυσό του ραβδί, τα σιδερένια δεσμά διαλύθηκαν σαν «κερί μπροστά στη φωτιά».

Όπως τα ξερόκλαδα που ρίχνονται στη φωτιά δεν μπορούν να αντισταθούν στη δύναμη του πυρός, αλλά αμέσως καίγονται, έτσι και οι πύρινοι δαίμονες, θέλοντας να πολεμήσουν τον άνθρωπο, καίγονται και καταναλώνονται από τη θεία δύναμη και τη φωτιά της. Αρκεί μόνο ο άνθρωπος να είναι πάντοτε προσκολλημένος στον Κύριο και να έχει την ελπίδα και την πεποίθησή του στον Ιησού Χριστό. Και αν οι δαίμονες είναι ισχυροί σαν σιδερένια βουνά, από την προσευχή καίγονται όπως το κερί μπροστά στη φωτιά. Διότι είναι γραμμένο: «όπως λιώνει το κερί μπροστά από τη φωτιά, έτσι θα χαθούν οι αμαρτωλοί από το πρόσωπο του Θεού». Μεγάλος όμως στο μεταξύ αγώνας και πόλεμος διεξάγεται στο εσωτερικό της ψυχής. Υπάρχουν ποτάμια δρακόντων και στόματα πύρινων λεόντων που φλέγονται συνεχώς και κατακαίνε την ψυχή.

Ενώ δε ο άγιος ανέγειρε και εκεί με προθυμία το κτίσμα και ύψωνε απ' έξω έναν ασφαλή περιμετρικό τοίχο, ώστε να μην εκτίθενται εύκολα στα βλέμματα όσων ήθελαν να τους βλέπουν, κάποιοι, κινούμενοι από διαβολική ενέργεια και λιώνοντας από φθόνο, έρχονταν τη νύχτα και γκρέμιζαν αυτό που χτιζόταν. Αλλά δεν άργησαν να υποστούν τη δίκαιη τιμωρία για το τόλμημά τους· διότι, ενώ εκείνος προέτρεπε τους αδελφούς σε μακροθυμία, και εκείνοι έρχονταν κάθε μέρα και έκαναν τη συνήθη κακόβουλη πράξη τους, αμέσως εμφανίστηκε άγγελος Κυρίου και τους κατέκαψε όλους, αποτρέποντάς τους στο εξής από ένα τέτοιο ατόπημα. Διότι διαλύθηκαν όπως το κερί μπροστά στη φωτιά. Έτσι, οι αδελφοί με πολλή χαρά έχτισαν το μοναστήρι. Εγκατέστησε λοιπόν και εκεί ο άγιος ευλαβείς και πολύ θαυμαστούς άνδρες, με προϊστάμενό τους κάποιον Σαμουήλ, άνθρωπο ιλαρό και εγκρατή, επειδή το ασκητήριο βρισκόταν κοντά στην πόλη.