Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 67:32

Θα έλθουν πρέσβεις από την Αίγυπτο, η Αιθιοπία θα προφθάσει να απλώσει τα χέρια της προς τον Θεό. Εφόσον διασκορπίστηκαν και δέθηκαν οι νοητοί εχθροί, πλέον θα προστρέξουν στο κήρυγμα τόσο οι Αιγύπτιοι όσο και οι Αιθίοπες. Υποδηλώνει δε με τους Αιγυπτίους τους κατεξοχήν ειδωλολάτρες και τους εχθρούς του πολιτεύματος του Ισραήλ, ενώ με τους Αιθίοπες τα πέρατα της γης.

Επιβουλεύονται φοβερά αυτούς που αναβαίνουν στα Ιεροσόλυμα. Αυτό ακριβώς θα διαπιστώσουμε ότι κάνουν και οι ακάθαρτοι δαίμονες· διότι οι νοητοί λέοντες επιβουλεύονται όσους κατευθύνονται προς τη νοητή Ιερουσαλήμ, φωλιάζοντας στην ακαρπία και την ελαφρότητα των αστηρίκτων, και αναπαυόμενοι σε όσους είναι ξηροί ως προς την αρετή και υγροί (επιρρεπείς) ως προς τη φιληδονία· σύμφωνα με αυτό που αναφέρεται στον Ιώβ για τον διάβολο, ότι «κοιμάται κάτω από κάθε δέντρο, δίπλα σε κάλαμο, βούτομο και πάπυρο». Υπάρχουν όμως και άλλα «θηρία του καλάμου», οι εφευρέτες ανόσιων αιρέσεων, οι οποίοι συγγράφουν συγκαλυμμένα και με θηριώδη τρόπο τις διεστραμμένες διδασκαλίες τους, και, χρησιμοποιώντας τον κάλαμο (γραφίδα) σαν δόντι, κατασπαράζουν τις ψυχές των πιο απλοϊκών ανθρώπων. <Διασκόρπισε τα έθνη. — Θα έρθουν πρέσβεις από την Αίγυπτο· η Αιθιοπία θα προφτάσει να απλώσει το χέρι της προς τον Θεό. (A f. 343 b. Του Κυρίλλου και του Νύσσης.) Εφόσον λοιπόν διασκορπίστηκαν οι νοητοί εχθροί, οι απόστολοι πλέον θα σπεύσουν στο κήρυγμα. Και θα πιστέψουν τόσο οι Αιγύπτιοι όσο και οι Αιθίοπες, δηλαδή τα πέρατα της γης· διότι οι Αιθίοπες βρίσκονται στα έσχατα σημεία όλων, στην ανατολή και στη δύση.

Σημαίνει δε με τους Αιγυπτίους τους σφόδρα ειδωλολάτρες και τους πολέμιους της λατρείας του Ισραήλ· διότι η Αίγυπτος ανέλαβε το κράτος της ασέβειας· ενώ με τους Αιθίοπες εννοεί τα πέρατα της γης. Το πώς βέβαια προσέτρεξε η Αιθιοπία στο κήρυγμα, και πώς εκπληρώθηκε η προφητεία γι' αυτήν, μπορεί κανείς να το διαπιστώσει από τον Αιθίοπα ευνουχό, τον οποίο ο Φίλιππος οδήγησε στην αλήθεια, όντας το «χέρι» της βασίλισσας των Αιθιόπων, ως αξιωματούχος της Αιθιοπίας, και επειδή είχε τοποθετηθεί υπεύθυνος σε όλο το θησαυροφυλάκιο ή τον θησαυρό της. Το ότι βέβαια η Αιθιοπία υποδηλώνει όλα τα έθνη που είναι σκοτεινά από την αμαρτία, το φανερώνει η νύμφη στο Άσμα (Ασμάτων), η οποία λέει μέσω της μετάνοιας: «Είμαι μαύρη και ωραία», το μεν εξαιτίας της ειδωλολατρίας και της κακίας, το δε εξαιτίας της απομάκρυνσης από αυτές. Έτσι, η Αιθιοπία απλώνει τα χέρια της προς τον Θεό, είτε με το να προσεύχεται, είτε με το να προσφέρει δώρα στον Βασιλέα, δηλαδή τα αρώματα της ευσέβειας και τον χρυσό της θεογνωσίας. <Επί τον Ισραήλ η μεγαλοπρέπεια αυτού, και η δύναμις αυτού εν ταις νεφέλαις.> (A f. 344) Διότι οι ιεροί απόστολοι, κατάγοντας το γένος τους από τον Ισραήλ, φανέρωσαν τα μεγαλεία του Θεού μέσα από τα θαύματα που επιτελούσαν. Και εκείνοι που έλαβαν το διδασκαλικό χάρισμα μετά από αυτούς, σαν νεφέλες που αντλούν τη βροχή από τη θάλασσα του Παναγίου Πνεύματος, προσφέρουν το πότισμα στους ανθρώπους.

Με αυτή τη δύναμη του Αγίου Πνεύματος και ο Φίλιππος στο όνομα του Χριστού, άλλοτε στην πόλη της Σαμάρειας έδιωχνε τα ακάθαρτα πνεύματα που φώναζαν με δυνατή φωνή, θεράπευσε παραλύτους και χωλούς, και οδήγησε πολλά πλήθη πιστών στον Χριστό. Σε αυτούς, όταν κατέβηκαν ο Πέτρος και ο Ιωάννης, με προσευχή και με την επίθεση των χειρών, μετέδιδαν την κοινωνία του Αγίου Πνεύματος, από την οποία μόνο ο Σίμων ο μάγος αποδείχθηκε δικαίως αποξενωμένος. Άλλοτε πάλι, αφού κλήθηκε από άγγελο Κυρίου στον δρόμο για τον ευλαβέστατο Αιθίοπα, τον ευνούχο, άκουσε φανερά από το ίδιο το Πνεύμα: «Πλησίασε και προσκολλήσου σε αυτό το άρμα», δίδαξε τον Αιθίοπα, τον βάπτισε και τον έστειλε στην Αιθιοπία ως κήρυκα του Χριστού, σύμφωνα με το γεγραμμένο: «Η Αιθιοπία θα προφτάσει να απλώσει το χέρι της προς τον Κύριο», και αφού αρπάχθηκε από τον άγγελο, ευαγγελιζόταν τις επόμενες πόλεις.

Διότι βλέπεις πώς προσεύχονται να κατευοδωθούν από τον Θεό και να ενδυναμωθούν, ώστε να τελειώσουν ανεμπόδιστα τον δρόμο του Ευαγγελίου. Μνημονεύουν δε σαφώς και το ευαγγελικό κήρυγμα, λέγοντας: «Ο Κύριος θα δώσει λόγο σε όσους ευαγγελίζονται με πολλή δύναμη»· αλλά και το σε ποιους επρόκειτο να κηρύξουν το Ευαγγέλιο προφητεύουν, με όσα λένε: «Θα έλθουν πρέσβεις από την Αίγυπτο· η Αιθιοπία θα προφθάσει να απλώσει το χέρι της προς τον Θεό». Διότι σαφώς μέσω αυτών ευαγγελίζονται την Αίγυπτο, υπονοώντας τους ειδωλολάτρες· επειδή από την Αίγυπτο ξεκίνησε η ειδωλολατρία. Αλλά και για την Αιθιοπία λένε ότι θα προφθάσει να απλώσει το χέρι της προς τον Θεό, δηλώνοντας τα πέρατα της οικουμένης. Έπειτα, στη συνέχεια συγκαλούν μαζικά όλες τις βασιλείες της γης, υποδηλώνοντας με αυτόν τον τρόπο όλα τα έθνη. Και προκειμένου όσα προφητεύονται με λόγια να προχωρήσουν κάποτε πλέον και σε έργα, το προφητικό Πνεύμα εξαρχής αναπέμπει ευχή μέσω του Δαβίδ λέγοντας: «Ας αναστηθεί ο Θεός (Αναστήτω ο Κύριος), και ας διασκορπιστούν οι εχθροί του». Διότι φοβεροί εχθροί του Θεού κατατυραννούσαν παλαιότερα όλους τους ανθρώπους επί της γης, δηλαδή οι πονηροί δαίμονες που είχαν καθιερώσει την πολύθεη πλάνη σε όλη την οικουμένη. Και δεν υπήρχε κανείς να αμυνθεί απέναντι στα κακά, ούτε σοφός άνδρας, ούτε δίκαιος, ούτε προφήτης· αλλά ούτε και κανείς από τους αγγέλους ή τα άγια πνεύματα, ή από τις ουράνιες θείες δυνάμεις.

Οι Αιγύπτιοι, εξάλλου, ήταν οι πιο δεισιδαίμονες από όλους τους ανθρώπους και από όλα τα έθνη. Γι' αυτό και στη συνέχεια προσθέτει: «Θα έλθουν πρέσβεις από την Αίγυπτο». Σύμφωνα δε με τον Ακύλα: «Θα φέρουν εσπευσμένα από την Αίγυπτο»· ενώ σύμφωνα με τον Σύμμαχο: «Ας έλθουν φανερώνοντας οι εξ Αιγύπτου». Και από τη μία, το γένος όλων των ειδωλολατρών φανερώνεται μέσω αυτών που θα έλθουν από την Αίγυπτο και θα μεταβούν στη γνώση του Θεού· από την άλλη, με αυτό που προστίθεται στη συνέχεια: «Η Αιθιοπία θα προφθάσει να απλώσει το χέρι της προς τον Θεό», υποδηλώνονται τα άκρα της ανθρώπινης οικουμένης. Διότι ο λόγος σημαίνει ότι, επομένως, θα έλθουν από όλα τα έθνη, από την ανατολή του ηλίου μέχρι τη δύση, σύμφωνα με το λόγιο που λέει σε άλλο σημείο: «Θα θυμηθούν και θα επιστρέψουν προς τον Κύριο όλα τα πέρατα της γης, και θα προσκυνήσουν ενώπιόν του όλες οι πατριές των εθνών». Σύμφωνα δε με τον Ακύλα: «Ο Αιθίοπας, λέει, θα τρέξει να απλώσει το χέρι του στον Θεό»· και σύμφωνα με τον Σύμμαχο: «Η Αιθιοπία ας σπεύσει δίνοντας το χέρι στον Θεό». Μπορεί δε κανείς να πει ότι, σύμφωνα και με τα ιστορικά γεγονότα, αυτό έχει εκπληρωθεί στο πρόσωπο του Αιθίοπα, τον οποίο μνημονεύουν οι Πράξεις των Αποστόλων. Διότι αυτός σχεδόν πρόλαβε τα υπόλοιπα έθνη, καθώς αξιώθηκε, πριν από όλους, τη γνώση του Σωτήρα.

Όπως δε ακριβώς ήλθαν πρέσβεις από την Αίγυπτο σύμφωνα με την ιστορία, πάλι οι Πράξεις των Αποστόλων το φανερώνουν, στις οποίες αναφέρεται πως κατά την ημέρα της Πεντηκοστής το Άγιο Πνεύμα γέμισε τον οίκο όπου βρίσκονταν οι απόστολοι, και κάθισε πάνω σε όλους τους παρευρισκομένους· μεταξύ των οποίων ήταν Πάρθοι και Μήδοι και Ελαμίτες και αυτοί που κατοικούσαν τη Μεσοποταμία, την Ιουδαία και την Καππαδοκία, τον Πόντο και την Ασία, τη Φρυγία και την Παμφυλία, την Αίγυπτο και τα μέρη της Λιβύης γύρω από την Κυρήνη. Όλοι αυτοί, λοιπόν, αποτελούσαν τρόπον τινά πρέσβεις των εθνών, οι οποίοι αξιώθηκαν την απαρχή του Αγίου Πνεύματος. Αλλά βέβαια, μετά από εκείνους από την Αίγυπτο, και μετά την Αιθιοπία που προηγήθηκε, καλούνται στη συνέχεια οι υπόλοιπες βασιλείες της γης, δηλαδή και τα έθνη που υπάγονται σε αυτές. Γι' αυτό προστίθεται: «Οι βασιλείες της γης, ψάλτε στον Θεό, υμνήστε τον Κύριο». Γεγονότα τα οποία δεν εκπληρώθηκαν με κανέναν άλλον τρόπο, παρά μόνο μέσω της διδασκαλίας του Σωτήρα μας. Δεν υπάρχει, λοιπόν, έθνος, ούτε χώρα, ούτε γένος ανθρώπων, ούτε βασιλεία σε ολόκληρη την οικουμένη, όπου λαοί, έχοντας συγκροτηθεί για τον Θεό, να μην εκπληρώνουν αυτό το πρόσταγμα. Και πάλι εδώ προστάζει να ψάλλουν στον Θεό, και να υμνούν τον Κύριο, όχι όμως στο Τετραγράμματο, αλλά στο όνομα που δηλώνεται με τα πιο κοινά γράμματα.

«Τους Αιθίοπες, που ζουν χωρισμένοι στα δύο, οι πιο απομακρυσμένοι από τους ανθρώπους· οι μεν προς τη δύση του ήλιου, οι δε προς την ανατολή.» Και σε άλλον ψαλμό έχει ειπωθεί: «Η Αιθιοπία θα προφθάσει να απλώσει τα χέρια της προς τον Θεό»· και πάλι σε άλλον προφήτη έχει λεχθεί: «Από τα πέρατα των ποταμών της Αιθιοπίας θα μου φέρουν προσφορές.» Και στα προκείμενα εδάφια, σε ακολουθία με αυτά, προφητεύεται το εξής: «Ενώπιόν του θα προσπέσουν οι Αιθίοπες». Μέσα από όλα αυτά ο λόγος υποδηλώνει ότι τα πέρατα της γης θα λάβουν τη γνώση εκείνου που προφητεύεται και θα τον προσκυνήσουν, προσπίπτοντας και κλίνοντας το γόνυ. Γι' αυτό αναφέρεται σύμφωνα με τη μετάφραση του Ακύλα: «Ενώπιόν του θα σκύψουν οι Αιθίοπες»· και σύμφωνα με τον Σύμμαχο: «Μπροστά του θα γονατίσουν οι Αιθίοπες». Μέσω δε των Αιθιόπων που κατοικούν στα πέρατα της γης, υποδηλώνονται και τα έθνη που βρίσκονται στο εσωτερικό της οικουμένης. Και είναι ολοφάνερο πώς, παντού στη γη, εκείνοι που έχουν πιστέψει σε αυτόν, κλίνοντας το γόνυ και πέφτοντας προσκυνητά πάνω στην ίδια τη γη, αναπέμπουν μέσω αυτού την προσκύνηση στον Θεό των πάντων. Αλλά και οι εχθροί του, λέει, θα γλείψουν το χώμα, εξομοιούμενοι με τον πατέρα τους, το φίδι, που σέρνεται με το στήθος και την κοιλιά, και τρώει χώμα σύμφωνα με την ποινή που του επιβλήθηκε από την αρχή.

Τότε λοιπόν και αυτός, έχοντας καταπλαγεί από τα θαυμαστά έργα που επιτελούνταν από τον Φίλιππο με θεία δύναμη, εισχωρεί και υποκρίνεται την πίστη στον Χριστό φθάνοντας μέχρι και το ιερό λουτρό. Το γεγονός αυτό είναι άξιο θαυμασμού, καθώς συμβαίνει μέχρι σήμερα από εκείνους που ακολουθούν ακόμη και τώρα τη μιαρότατη αίρεσή του· αυτοί, εισχωρώντας στην Εκκλησία με τη μέθοδο του προπάτορά τους δίκην λοιμώδους και ψωραλέας νόσου, προξενούν μέγιστη φθορά σε εκείνους στους οποίους κατορθώνουν να μεταδώσουν το αθεράπευτο και φοβερό δηλητήριο που κρύβουν μέσα τους. Βεβαίως, ήδη πολλοί από αυτούς έχουν αποβληθεί, αφού αποκαλύφθηκε η μοχθηρία τους, όπως ακριβώς και ο ίδιος ο Σίμων ξεσκεπάστηκε από τον Πέτρο για το ποιος ήταν και υπέστη την πρέπουσα τιμωρία. Καθώς όμως το σωτήριο κήρυγμα προόδευε και αυξανόταν καθημερινά, μια θεία οικονομία οδήγησε από τη χώρα των Αιθιόπων έναν αξιωματούχο της εκεί βασίλισσας —σύμφωνα με κάποιο πατροπαράδοτο έθος κατά το οποίο το έθνος αυτό κυβερνάται από γυναίκα μέχρι και σήμερα. Αυτός ήταν ο πρώτος από τα έθνη που, μέσω του Φιλίππου κατόπιν θείας εμφάνισης, συμμετείχε στα μυστήρια του θείου λόγου και έγινε η απαρχή των πιστών σε όλη την οικουμένη· η παράδοση αναφέρει ότι, επιστρέφοντας στην πατρίδα του, πρώτος αυτός κήρυξε τη γνώση του Θεού των όλων και τη ζωοποιό παρουσία του Σωτήρος μας στους ανθρώπους, εκπληρώνοντας δι' αυτού στην πράξη την προφητεία που αναφέρει: «Η Αιθιοπία θα προφθάσει να υψώσει τα χέρια της προς τον Θεό».

Το ότι βέβαια ο Κύριος, κατά σάρκα, προέρχεται από το σπέρμα του Δαβίδ, πράγμα που προαναγγέλλεται από εκείνον που γεννήθηκε από τον Δαβίδ, θα το παραλείψουμε ως κάτι το ομολογουμένως προφανές στον λόγο. Το μυστήριο όμως σχετικά με την Αιθιοπίδα, πώς δηλαδή, αφού εγκατέλειψε το βασίλειο των Αιθιόπων και διέσχισε τόσο μεγάλο ενδιάμεσο διάστημα, σπεύδει προς τον Σολομώντα εξαιτίας της φήμης της σοφίας του, προσφέροντας στον βασιλιά πολύτιμους λίθους, χρυσό και ευωδιαστά αρώματα, θα γινόταν φανερό σε όποιον αναλογιστεί σε ποιο από τα ευαγγελικά θαύματα αποβλέπει. Διότι ποιος δεν γνωρίζει ότι αρχικά η Εκκλησία που προήλθε από τα έθνη, προτού γίνει Εκκλησία, ήταν μελανή εξαιτίας της ειδωλολατρίας, απομακρυσμένη από τη γνώση του αληθινού Θεού λόγω ενός μεγάλου χάσματος άγνοιας; Αλλά όταν επιφάνηκε η χάρη του Θεού και έλαμψε η σοφία και το αληθινό φως έστειλε την ακτίνα του προς εκείνους που κάθονταν στο σκότος και στη σκιά του θανάτου, τότε, ενώ ο Ισραήλ έκλεισε τα μάτια του στο φως και στέρησε από τον εαυτό του τη συμμετοχή στα αγαθά, έρχονται οι Αιθίοπες, δηλαδή όσοι προέρχονται από τα έθνη και προστρέχουν στην πίστη. Και αυτοί που κάποτε βρίσκονταν μακριά γίνονται εγγύς, ξεπλένοντας τη μελανία τους με το μυστικό ύδωρ, ώστε η Αιθιοπία να προφτάσει να απλώσει το χέρι της προς τον Θεό και να προσφέρει δώρα στον Βασιλέα: τα αρώματα της ευσέβειας, το χρυσάφι της θεογνωσίας και τους πολύτιμους λίθους της εργασίας των εντολών και των αρετών.

Μιμήσου, λοιπόν, και εσύ εκείνον που διψά, επειδή έχει ειπωθεί [καθώς έχει λεχθεί] ότι «Μακάριοι οι διψώντες», και, αφού κατανοήσεις ποια και πόσα αγαθά αναβλύζει το Άγιο Πνεύμα, πράξε σύμφωνα με τα λόγια του προφήτη: «Άνοιξε το στόμα σου και είλκυσε πνεύμα», «Άνοιξε διάπλατα το στόμα σου και θα το γεμίσει Εκείνος που έχει την εξουσία των χαρισμάτων». Θέλεις να μάθεις πόσα αγαθά εκχέονται από την πηγή του Πνεύματος; Αφθαρσία της ψυχής, αϊδιότητα της ζωής, βασιλεία των ουρανών, ατελεύτητη ευφροσύνη, χαρά χωρίς τέλος. Επειδή, όμως, βλέποντας τα παρόντα, θεωρώ μικρή τη ζημία από ό,τι λείπει· έχει γεμίσει ο οίκος μου με αγαθά, είναι πλήρεις οι θησαυροί από το χρυσάφι της Αραβίας, και γρήγορα ίσως, μετά από λίγο, θα έρθουν και πρέσβεις από την Αίγυπτο και θα σπεύσουν να απλώσουν τα χέρια τους προς τον Θεό, και τα βασίλεια της γης θα ψάλουν μαζί με εμάς τον επινίκιο ύμνο προς Εκείνον που καλεί τους πάντες στη δική Του βασιλεία, στον Οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος στους αιώνες των αιώνων, αμήν.

Για τον αποκλεισμό: Διότι ο Ιούδας αποκλείστηκε από την αποστολή, αφού δοκιμάστηκε με το αργύριο [εννοεί δε και τους φιλάργυρους]. «Διασκόρπισον»: Εξαφάνισε τους δαίμονες, διότι αυτοί χαίρονται και με τους αισθητούς και με τους νοητούς πολέμους. «Ήξουσιν»: Διότι αυτή πρώτη δέχθηκε τον Σωτήρα· θα έλθουν από τη θλίψη στη σωτηρία. Διότι η λέξη Αίγυπτος ερμηνεύεται ως εκείνη που προκαλεί θλίψη.

«Αιθιοπία»: Ως ταπεινοί θα προσέλθουν στον Χριστό <τον Θεό>· διότι η λέξη «Αιθίοπες» ερμηνεύεται ως «ταπεινοί». Αναφέρεται δε στον ευνούχο, επειδή ήταν ο πρώτος από [όλη] τη χώρα που πίστεψε στον Θεό. «Αι βασιλείαι»: Η προφητεία προτρέπει, ώστε και οι βασιλείς, άδοντας και ψάλλοντας, να προσκυνούν τον Θεό. «Ψάλατε τω Θεώ»: Ο προφήτης (η προφητεία) αναφέρεται στην Ανάληψη του Κυρίου από το Όρος των Ελαιών, το οποίο βρίσκεται στα ανατολικά της Ιερουσαλήμ. «Ιδού δώσει»: Φωνή του Χριστού είναι οι απόστολοι· σε αυτούς έδωσε ως φωνή δυνάμεως το ευαγγελικό κήρυγμα (το ευαγγέλιο του κηρύγματος). «Δότε δόξαν»: Οι πιστοί, βλέποντας τις δυνάμεις Του, [έδωσαν δόξα στον Θεό]. «Επί τον Ισραήλ»: Επί τον λαό των εθνών· διότι αυτός είναι ο νοητός Ισραήλ, δηλαδή ο Χριστός· διότι σε αυτόν μεγαλύνθηκε η ευπρέπεια του Θεού. «Και η δύναμις»: Στους αποστόλους· διότι [η Γραφή] τους ονομάζει νεφέλες, επειδή βαστάζουν τις βροχές της χάριτος. «Θαυμαστός ο Θεός»: Διότι στους (επί των) αγίους έγινε θαυμαστή η δύναμη του Χριστού. «Ο Θεός Ισραήλ αυτός δώσει»: Ο Χριστός· διότι το όνομα Ισραήλ ερμηνεύεται ως «ίδιος (είδος) Θεού». «Ο Θεός»: Αυτός ενδυνάμωσε και κραταίωσε τον πιστό λαό. «Ευλογητός»: [Αυτή] είναι η σφραγίδα του λόγου.

Ευλογημένος ο Θεός, ο οποίος ως πιστός επιφέρει την εκπλήρωση των λόγων Του· Αυτός που λέει αυτά που γνωρίζει και πράττει αυτά που έχει προγνωρίσει. Διότι λέει: «Αλήθεια σας λέω ότι το Ευαγγέλιο αυτό θα κηρυχθεί σε όλη την οικουμένη». Αυτό παλαιότερα μεν αποτελούσε απλώς έναν λόγο για όσους τον άκουγαν, τώρα όμως έχει καταστεί ενεργή πράξη για εκείνους που το βλέπουν. Αυτό συγκέντρωσε τα πάντα σε μία αρμονία, αυτήν που υπήρχε εξαρχής. Αυτό ένωσε με ομόνοια μέσω της πίστης όλους όσοι βρίσκονταν μακριά. Αυτό, στα παρόντα γεγονότα, συνένωσε το έθνος των Ινδών στη σύναξη της Εκκλησίας. Αυτό εναρμόνισε την προφητική λύρα με την ευαγγελική σάλπιγγα· διότι λέει: «η Αιθιοπία θα προφθάσει να απλώσει το χέρι της προς τον Θεό». Αυτό κατέστησε εκείνους που βρίσκονταν μακριά από τους λόγους οικείους ακροατές.

Γέννησε δε και η Βυζαντία τρεις υιούς, και τον μεν πρώτο τον ονόμασε, σύμφωνα με την προσηγορία του, Αρχέλαο, τον δεύτερο Ουρβανό και τον τρίτο Κλαύδιο. Βασίλευσαν λοιπόν ο καθένας τους, ο μεν Αρχέλαος στη Ρώμη, ο δε Ουρβανός στο Βυζάντιο, την πόλη της μητέρας του, και ο Κλαύδιος στην Αλεξάνδρεια. Επικράτησε δε το σπέρμα της Χουσήθ, της θυγατέρας του βασιλέως της Αιθιοπίας, στην Τρωική Μακεδονία, επί των Ρωμαίων και των Ελλήνων, δηλαδή των Ρωμαίων που προέρχονται από το γένος των Αιθιόπων. Διότι, υπονοώντας αυτήν, ο άγιος Δαβίδ είπε τα εξής: «Η Αιθιοπία θα σπεύσει να απλώσει το χέρι της προς τον Θεό». Επειδή η βασιλεία των χριστιανών, η οποία συστάθηκε από το γένος των Αιθιόπων, κατέχει το μέγα και σεβάσμιο ξύλο του τιμίου και ζωοποιού σταυρού, γι' αυτό η ίδια αυτή βασιλεία των χριστιανών είναι ισχυρότερη από κάθε άλλη βασιλεία, και δεν υπάρχει έθνος ή βασιλεία κάτω από τον ουρανό που να μπορεί να καταδυναστεύσει τη βασιλεία των χριστιανών Ρωμαίων. Όπως άλλωστε προαναφέραμε με τον πρέποντα τρόπο, αγαπητοί, χάρη στον πανέντιμο, ζωοποιό και ισχυρό σταυρό που βρίσκεται στο μέσον της γης, διαγράφονται με μεγάλη σαφήνεια τα πέρατα της οικουμένης κατά το πλάτος και το μήκος, το ύψος και το βάθος. Ποια βασιλεία, άραγε, μπορεί να συγκριθεί σε ισχύ με την εξουσία των Ρωμαίων;

Ας ακούσουμε, λοιπόν, τι προφήτευσε ο θεσπέσιος Παύλος για την έσχατη ημέρα και για τη βασιλεία των χριστιανών, αναφέροντας στην επιστολή προς τους Θεσσαλονικείς τα εξής. Σας παρακαλώ δε και για το υπόλοιπο, μέχρις ότου αποδείξει τον εαυτό του ότι είναι θεός. Λοιπόν, μόνον αυτός που τώρα κατέχει, μέχρι να εκλείψει από τη μέση, και τότε θα αποκαλυφθεί ο άνομος. Τι είναι, λοιπόν, αυτό που θα φύγει από τη μέση, αν όχι η βασιλεία των χριστιανών; Διότι κάθε αρχή και εξουσία αυτού του κόσμου θα καταργηθεί εκτός από αυτήν. Επειδή και αυτή πολεμείται αλλά δεν καταλύεται, και όλα τα έθνη συγκρούονται με αυτήν και θα αναλωθούν από αυτήν και θα υποταχθούν, έως ότου φθάσει η έσχατη ημέρα. Και αυτό είναι το νόημα του ότι θα απλώσει το χέρι της προς τον Θεό, σύμφωνα με τον απόστολο που λέει: όταν καταργηθεί κάθε αρχή και εξουσία αυτού του κόσμου, τότε αυτή θα παραδώσει τη βασιλεία στον Βασιλέα, τον Θεό και Πατέρα. Ποια βασιλεία; Προφανώς τη βασιλεία των χριστιανών, διότι δεν υπάρχει βασιλεία ισχυρότερη από αυτήν. Όμως, εξαιτίας του πλήθους των αμαρτιών τους, θα οργιστεί ο Θεός εναντίον της και θα προσκαλέσει τον θηρευτή Ισμαήλ, και θα τον κινήσει σαν την αναρίθμητη άμμο της θάλασσας. Και θα πετάξουν σαν γεράκια πάνω στα ψηλά βουνά, τα δε άλογά τους θα εφορμούν πετώντας σαν αετοί, και θα εισέλθουν στην Επτάλοφη πόλη με άρματα και άλογα, και εξαιτίας αυτών θα υπάρξει πολλή αιματοχυσία, αποκομίζοντας μάλιστα και όχι λίγα λάφυρα. Τι άλλο χρειάζεται να πει κανείς;