Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 67:36

Δώστε δόξα στον Θεό. Έτσι και ο Παύλος λέει: Δοξάστε τον Θεό με το σώμα σας και με το πνεύμα σας, τα οποία του ανήκουν. Διότι είναι δίκαιο να δοξάζουμε τον ευεργέτη με κάθε τρόπο. Πάνω στον Ισραήλ βρίσκεται η μεγαλοπρέπειά του, και η δύναμή του στις νεφέλες. Θαυμαστός είναι ο Θεός στους αγίους του· ο Θεός του Ισραήλ, αυτός θα δώσει δύναμη και κραταίωση στον λαό του, ευλογημένος ο Θεός.

Επειδή ο λόγος έχει κάνει μνεία στη δεύτερη παρουσία του, κατά την οποία θα αναστήσει όλους τους νεκρούς, για τον λόγο αυτό μας διδάσκει και για τις διαφορετικές τιμές που πρόκειται να αποδοθούν στους αγίους, καθώς και για τα διάφορα τάγματα των αγίων. Και τα μεν τάγματα τα υποδηλώνει διά του Ισραήλ, διά των νεφελών, διά των αγίων και διά του λαού· τις δε τιμές τις καταδεικνύει διά της μεγαλοπρεπείας, διά της δυνάμεως, διά του θαύματος και διά του κράτους. Επιπλέον όλων αυτών, αναφέρει ότι ο Θεός είναι ευλογητός. Διότι είναι φανερό ότι οι άγιοι, όταν βρεθούν σε εκείνες τις μονές, τις επουράνιες δηλαδή, θα ευλογούν αδιάλειπτα τον Θεό, μιμούμενοι την τάξη των άνω πνευμάτων.

Ερώτηση ΙΘ΄. Και πώς ήταν δυνατόν παρθένα σάρκα να γεννήσει, και πάλι να παραμείνει παρθένα; Αυτό μας φαίνεται θαυμαστό και εντελώς εξαίσιο· δίδαξέ μας και για αυτό, σε παρακαλούμε. Απόκριση. Αν και μας φαίνεται θαυμαστό αυτό, δεν είναι έργο ανθρώπου, αλλά του Θεού. Διότι όπου θέλει ο Θεός, νικάται η τάξη της φύσης· και πάλι: «Θαυμαστός ο Θεός», και «Θαυμαστά τα έργα αυτού». Όμως άκουσε για την Παρθένο που γέννησε, ποικίλα και σαφέστατα σύμβολα· να θυμάσαι ότι ο Αδάμ, όντας παρθένος, γέννησε την Εύα· και πάλι παρέμεινε παρθένος, όπως ακριβώς και πριν. Και όπως ο Αδάμ γέννησε ως παρθένος και παρέμεινε παρθένος, έτσι και η Θεοτόκος Μαρία, ούσα παρθένος, έτεκε τον Χριστό, και πάλι παρέμεινε παρθένος. Αλλά άκουσε και ένα άλλο μυστήριο σχετικό με αυτό. Όπως ένα σπίτι περιφραγμένο από παντού, που έχει ένα ανατολικό, γυάλινο, καθαρό και λεπτότατο παραθυράκι, όταν ανατείλει ο ήλιος οι ακτίνες του διαπερνούν το γυαλί και εισέρχονται καταφωτίζοντας όλο το σπίτι· και πάλι, όταν περνάει ο ήλιος και εξέρχονται οι ακτίνες του, το γυαλί δεν συντρίβεται, αλλά παραμένει αβλαβές από τις προσκρούσεις των ακτίνων του ηλίου που εισέρχονται και εξέρχονται· έτσι να κατανοείς και τα περί της αειπαρθένου Μαρίας.

Έπειτα, αφού συνήλθαν λίγο, ρωτούσαν το παιδί με ακρίβεια για το κάθε τι, πώς διασώθηκε τόσο παράδοξα, ποιος το φύλαγε, ποιος το έτρεφε, ποιος το ζέσταινε και ποιος το διατηρούσε στη ζωή. Εκείνο, κρατώντας με το αριστερό χέρι τη λειψανοθήκη και με το άλλο δείχνοντας αυτόν που βρισκόταν μέσα της, έλεγε: Αυτός μου χάρισε τη ζωή, με έτρεφε και με φύλαγε, κρατώντας με πάντα στοργικά κοντά του και φροντίζοντάς με καλά. Οι γονείς, λοιπόν, κυριευμένοι από ανέκφραστη χαρά μπροστά στο θαύμα, μετέτρεψαν τους προηγούμενους θρήνους και τα σκυθρωπά λόγια του πόνου σε χαρά και ευχαριστία, λέγοντας: Θαυμαστός ο Θεός εν τοις αγίοις αυτού, και προσθέτοντας και τα όσα ακολουθούν. Επέστρεφαν, επομένως, μακάριοι και αξιοζήλευτοι στο σπίτι, έχοντας να βαδίζει μαζί τους και βλέποντας να τους μιλά αυτόν που πενθούσαν ως νεκρό και για τον οποίο έλεγαν ότι είχε ως τάφο την κοιλιά κάποιου θαλάσσιου θηρίου, ή μάλλον αυτού που δεν περίμεναν να βρουν ούτε καν λείψανο. Αυτό ήταν κάτι που προξενούσε ανείπωτη χαρά στους γονείς και ενστάλαζε στα σπλάχνα τους ανέκφραστη γλυκύτητα.

Ή το «η δύναμη αυτού εν ταις νεφέλαις», σημαίνει πως είναι μεγάλη και υψηλή και περίοπτη. Με άλλον τρόπο δε, στον πλέον θεωρητικό Ισραήλ γίνονται γνωστά τα μεγαλεία του Θεού, και η δύναμή του σε εκείνον που στέκεται πάνω από τα γήινα. <Θαυμαστός ο Θεός στους αγίους του, ο Θεός του Ισραήλ.> (A f. 344) Οι εραστές της αρετής, ζώντας ενάρετα, γίνονται η αιτία να υμνείται ο Θεός μέσω αυτών, και μόνο αυτοί θαυμάζουν τον Θεό, εφόσον είναι σε θέση να κατανοήσουν τις μεγαλοπρεπείς οικονομίες του. Αυτός, λοιπόν, ο Θεός του πνευματικού Ισραήλ, δηλαδή ο Θεός των αγίων, θα ενισχύσει και τον νέο λαό, ώστε όλα να τα λέει και να τα πράττει για τη δόξα του. Και θα δώσει μεν δύναμη για να λυτρωθεί από την πλάνη των ειδώλων, και κραταίωση δε για να παραμείνει σταθερός στην αμώμητη πίστη του Χριστού. Εκείνος είναι εύνοος, καθώς έπλασε, ανέπλασε και αξίωσε με τόσα πολλά αγαθά τον λαό του.

Ευλογητός ο Κύριος, ο οποίος δίδει δύναμη και κραταίωση στον λαό του. Και ευλογητός ο Θεός μας στους αιώνες των αιώνων. Αμήν. Θεέ, γίνε ίλεως στις αμαρτίες μας· διότι δική σου είναι η δόξα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Άλλοι δε ονομάζουν γη Του την Εκκλησία· απ' όπου και γίνονται θαυμαστά τα θελήματα του Θεού. Θελήματα δε του Θεού νοούνται οι επιμέρους αρετές, πράγμα που αποδεικνύεται από το εξής: «Βρήκα τον Δαβίδ, τον γιο του Ιεσσαί, άνδρα κατά την καρδιά μου, ο οποίος θα πράξει όλα τα θελήματά μου», τα οποία κατ' αυτόν τον τρόπο ερμηνεύονται ως θελήματα του Θεού. Καθιστά δε θαυμαστούς ο Θεός τους αγίους Του, επειδή οι κατά Θεόν σοφοί διαθέτουν κάτι περισσότερο από τους υπόλοιπους ανθρώπους ως προς την ενάρετη δράση. Διότι, μήπως είναι ίδια η ανδρεία των μαρτύρων της αλήθειας, των προφητών και των αποστόλων, με εκείνη όσων επιδεικνύουν γενναιότητα με άλλους τρόπους; Αλλά ούτε και η σωφροσύνη εκείνων που την τηρούν όπως την είχε ο Ιωσήφ και η Σωσάννα, είναι ίδια με τη σωφροσύνη των άλλων.

Το ότι δε δεν είναι όλοι οι εξ Ισραήλ πραγματικός Ισραήλ, ούτε επειδή είναι σπέρμα του Αβραάμ είναι όλοι τέκνα του· και ότι δεν είναι τα τέκνα της σάρκας αυτά που είναι τέκνα του Θεού· ούτε Ιουδαίος είναι αυτός που φαίνεται εξωτερικά, ούτε περιτομή είναι η φανερή στη σάρκα, αλλά Ιουδαίος είναι αυτός που είναι εσωτερικά [κρυφά], και περιτομή είναι της καρδιάς εν πνεύματι, όχι κατά το γράμμα, αυτά διδάσκει σαφώς ο Απόστολος. Πάνω στον Ισραήλ, λοιπόν, βρίσκεται η μεγαλοπρέπειά του· αλλά και «η δύναμή του μέσα στις νεφέλες»· για τις οποίες ο Ησαΐας προφητεύει λέγοντας: «Και θα δώσω εντολή στις νεφέλες να μη ρίξουν βροχή πάνω στο αμπέλι». Εννοούσε, βέβαια, τους προφήτες και τους δασκάλους των θείων διδασκαλιών, οι οποίοι, με τη χορηγία του Πνεύματος, πότιζαν με την ουράνια βροχή τις ψυχές των ανθρώπων, σαν να ήταν αγαθά χωράφια. Έτσι, λοιπόν, και η δύναμή του βρίσκεται στις νεφέλες. «Θαυμαστός ο Θεός στους αγίους του», οι οποίοι είναι άλλοι πέρα από τους προαναφερθέντες προφήτες και αποστόλους. Και ποιοι άλλοι θα μπορούσαν να είναι αυτοί, παρά εκείνοι από όλα τα έθνη που έχουν αξιωθεί την αγνεία και την αγιωσύνη; Στους οποίους είναι και θαυμαστός ο Θεός, δίνοντάς τους δύναμη και κραταίωση. Γι' αυτό επισυνάπτεται αμέσως μετά: «Ο Θεός του Ισραήλ, ο ίδιος θα δώσει δύναμη και κραταίωση στον λαό του, ευλογητός ο Θεός». Και πάλι εδώ, λοιπόν, αναφέρεται πως αναγκαίως δίνει δύναμη στον άγιο λαό του, ώστε να μπορεί να λέει: «Όλα τα μπορώ μέσω εκείνου που με ενδυναμώνει».

Διότι έπρεπε, όπως ακριβώς δόθηκε σε εκείνους που κήρυτταν το Ευαγγέλιο λόγος με πολλή δύναμη, έτσι να παράσχει και στον λαό του κραταίωση και δύναμη, προκειμένου να μπορεί να σταθεί απέναντι στις μεθοδείες του διαβόλου και να λέγει όμοια με τον Παύλο: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Θεού; Θλίψη ή στενοχώρια, ή διωγμός, ή λιμός;» και τα παρόμοια με αυτά.

ΡΙΖʹ. Αυτή μεν λοιπόν είναι η απολογία, τόσο μεγάλη και τόσο δικαιολογημένη· ο δε Θεός της ειρήνης, αυτός που έκανε και τα δύο ένα και μας επανέφερε σε ενότητα, αυτός που καθίζει τους βασιλείς σε θρόνους, και από το χώμα εγείρει τον φτωχό, και από την κοπριά ανυψώνει τον πένητα· αυτός που εξέλεξε τον δούλο του τον Δαβίδ και τον πήρε από τα ποίμνια των προβάτων, αν και ήταν ο πιο μικρός ανάμεσα στους γιους του Ιεσσαί και ο νεότερος· αυτός που δίνει λόγο σε εκείνους που ευαγγελίζονται με πολλή δύναμη για την τελείωση του Ευαγγελίου, είθε ο ίδιος να κρατήσει το δεξί μας χέρι, και να μας οδηγήσει σύμφωνα με το θέλημά του, και να μας δεχθεί με δόξα, ποιμαίνοντας τους ποιμένες και οδηγώντας τους οδηγούς· ώστε να ποιμαίνουμε το ποίμνιό του με επίγνωση, και όχι με τα εργαλεία ενός άπειρου ποιμένα, το πρώτο εκ των οποίων αποτελεί ευλογία, ενώ το δεύτερο έχει οριστεί στους παλαιούς ως κατάρα· είθε ο ίδιος να δώσει δύναμη και κραταίωση στον λαό του· και να παραστήσει ο ίδιος στον εαυτό του το ποίμνιο λαμπρό και άσπιλο, και άξιο της άνω μάνδρας, στην κατοικία αυτών που ευφραίνονται, στη λαμπρότητα των αγίων· ώστε μέσα στον ναό του όλοι να αναπέμπουμε δόξα, ποίμνιο και ποιμένες μαζί, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών· στον οποίο ανήκει κάθε δόξα στους αιώνες των αιώνων.

Επειδή, λοιπόν, είτε ο λόγος της σοφίας, είτε ο λόγος της γνώσεως, είτε η πίστη, είτε η αντίληψη, είτε η κυβέρνηση, είτε οτιδήποτε άλλο από όσα μας σώζουν έχει καταγραφεί στις Γραφές, όλα αυτά τα ενεργεί το ένα και το αυτό Πνεύμα, διανέμοντάς τα ιδιαιτέρως στον καθένα όπως ακριβώς βούλεται· για τον λόγο αυτό, δεν απορρίπτουμε τον λόγο του Ευνόμιου, ο οποίος λέει ότι το Πνεύμα συνεργεί με τους πιστούς προς κατανόηση και θεωρία όσων έχουν διαταχθεί από αυτό το ίδιο το Πνεύμα, επειδή όλα τα αγαθά διδάγματα έχουν διαταχθεί σε εμάς από Αυτό. «Αντηχώντας», λέει, «σε εκείνους που προσεύχονται». Το να προσπαθήσει κανείς με σπουδή να ανασκευάσει το νόημα αυτού του ρητού θα ήταν μωρό, εφόσον εξ αρχής είναι εξίσου προφανές σε όλους το γελοίο και το ανόητο αυτής της φράσης. Διότι ποιος είναι τόσο παράφρων και εκτός εαυτού, ώστε να περιμένει να μάθει από εμάς ότι το Άγιο Πνεύμα δεν είναι κουδούνι ή άδειο πιθάρι, ώστε να αντηχεί και να δονείται δεχόμενο ως χτύπημα τη φωνή εκείνου που προσεύχεται; «Οδηγώντας», λέει, «προς το συμφέρον». Αυτό το πράττει παρομοίως τόσο ο Πατέρας όσο και ο Υιός. Διότι «καθοδηγεί ως πρόβατο τον Ιωσήφ», και οδήγησε σαν πρόβατα τον λαό Του, και «το Πνεύμα το αγαθό μας οδηγεί σε ευθεία γη». «Κραταιώνοντας (ενισχύοντας)», λέει, «προς την ευσέβεια». Ο Δαβίδ λέει ότι αποτελεί έργο του Θεού το να κραταιώνει τον άνθρωπο στην ευσέβεια· διότι «Εσύ είσαι η κραταίωση και η καταφυγή μου», λέει ο προφήτης, και «ο Κύριος είναι το κραταίωμα του λαού Του», και «Αυτός θα δώσει δύναμη και κραταίωση στον λαό Του».

Αλλά αυτός μεν με αυτόν τον τρόπο προσέφερε τον εαυτό του σε εμάς ως μεγάλο θησαυρό και ως φάρμακο επαρκές για κάθε είδους θεραπεία, και ως υπόδειγμα αληθινής φιλοσοφίας για όσους επιλέγουν να ζουν με αρετή, και ως άριστο θέμα για εκείνους που έχουν μεγάλη ικανότητα στους λόγους, το οποίο από τη φύση του μπορεί να κοσμεί όχι λιγότερο από όσο κοσμείται. Κανείς όμως από όλους εμάς δεν θα μπορούσε ούτε να τον μιμηθεί μέχρι τέλους ούτε να τον επαινέσει επάξια. Αν όμως, ανάλογα με τη δύναμη που έχει ο καθένας, τον μιμείται με ζήλο και τον εγκωμιάζει, τότε ασφαλώς θα πράττει το πρέπον, δοξάζοντας μέσω αυτού τον Θεό, ο οποίος γίνεται πιστευτός από εκείνους που φρονούν ορθά ως ένας κατά την ουσία σε τρεις υποστάσεις, και ο οποίος είναι θαυμαστός στους αγίους του, τώρα και πάντοτε και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Εκφωνήθηκε την Κυριακή των Αγίων Πάντων. Πράγματι, θαυμαστός είναι ο Θεός στους αγίους Του.

Διότι, αν και είχαν αγαθή και εξαιρετική προαίρεση, όμως χωρίς τη δύναμη του Θεού δεν θα μπορούσαν να ξεπεράσουν τη φύση και, ενώ βρίσκονταν στο σώμα, να καταπολεμήσουν τον ασώματο εχθρό. Γι' αυτό και ο ψαλμωδός προφήτης, αφού είπε, «θαυμαστός είναι ο Θεός στους αγίους του», πρόσθεσε: «αυτός θα δώσει δύναμη και ισχύ στο λαό του». Και προσέξτε με σύνεση τη δύναμη των προφητικών λόγων: διότι σε όλο τον λαό του, λέει, δίνει ο Θεός δύναμη και ισχύ· επειδή δεν υπάρχει προσωποληψία στον Θεό· θαυμάζεται όμως μόνο στους αγίους του. Διότι, όπως ακριβώς ο ήλιος από ψηλά ρίχνει πλούσια σε όλους εξίσου τις ακτίνες του, αλλά τις βλέπουν μόνο όσοι έχουν μάτια, και μάλιστα όχι κλειστά, και απολαμβάνουν καθαρά τη λάμψη όσοι βλέπουν οξυδερκώς λόγω της καθαρότητας των ματιών, και δεν βλέπουν θαμπά εξαιτίας ασθένειας ή καταρράκτη ή κάποιου τέτοιου που έχει πέσει στα μάτια τους· έτσι και ο Θεός από ψηλά χορηγεί πλούσια σε όλους τη βοήθειά του· διότι αυτός είναι η σωστική και φωτιστική πηγή του ελέους και της αγαθότητας που αναβλύζει αέναα.

«Αιθιοπία»: Ως ταπεινοί θα προσέλθουν στον Χριστό <τον Θεό>· διότι η λέξη «Αιθίοπες» ερμηνεύεται ως «ταπεινοί». Αναφέρεται δε στον ευνούχο, επειδή ήταν ο πρώτος από [όλη] τη χώρα που πίστεψε στον Θεό. «Αι βασιλείαι»: Η προφητεία προτρέπει, ώστε και οι βασιλείς, άδοντας και ψάλλοντας, να προσκυνούν τον Θεό. «Ψάλατε τω Θεώ»: Ο προφήτης (η προφητεία) αναφέρεται στην Ανάληψη του Κυρίου από το Όρος των Ελαιών, το οποίο βρίσκεται στα ανατολικά της Ιερουσαλήμ. «Ιδού δώσει»: Φωνή του Χριστού είναι οι απόστολοι· σε αυτούς έδωσε ως φωνή δυνάμεως το ευαγγελικό κήρυγμα (το ευαγγέλιο του κηρύγματος). «Δότε δόξαν»: Οι πιστοί, βλέποντας τις δυνάμεις Του, [έδωσαν δόξα στον Θεό]. «Επί τον Ισραήλ»: Επί τον λαό των εθνών· διότι αυτός είναι ο νοητός Ισραήλ, δηλαδή ο Χριστός· διότι σε αυτόν μεγαλύνθηκε η ευπρέπεια του Θεού. «Και η δύναμις»: Στους αποστόλους· διότι [η Γραφή] τους ονομάζει νεφέλες, επειδή βαστάζουν τις βροχές της χάριτος. «Θαυμαστός ο Θεός»: Διότι στους (επί των) αγίους έγινε θαυμαστή η δύναμη του Χριστού. «Ο Θεός Ισραήλ αυτός δώσει»: Ο Χριστός· διότι το όνομα Ισραήλ ερμηνεύεται ως «ίδιος (είδος) Θεού». «Ο Θεός»: Αυτός ενδυνάμωσε και κραταίωσε τον πιστό λαό. «Ευλογητός»: [Αυτή] είναι η σφραγίδα του λόγου.

Θα ανατείλει σε εσάς που φοβάστε το όνομά μου ο Ήλιος της δικαιοσύνης, και θα υπάρχει ίαση στις φτερούγες του. Αλλά, αν και είναι ανατολή λόγω του δικού του φωτός, επιβιβάστηκε επί των δυσμών, κάνοντας όχημά του τους αμαρτωλούς που επέστρεψαν σε αυτόν· στους οποίους είπε: Σηκώστε τον ζυγό μου πάνω σας, διότι είναι αγαθός, και το φορτίο μου, διότι είναι ελαφρύ. Ο Δαβίδ παραγγέλλει σε αυτούς να ετοιμάσουν την οδό για τον Θεό μέσω της μετάνοιας· διότι αυτοί, όχι μόνο αφού λάβουν συγχώρεση ενώπιόν του, αλλά και αφού γίνουν οικείοι του, πρόκειται να αγαλλιάσουν. «Στις εκκλησίες ευλογείτε τον Θεό.» Εκκλησία ονομάζεται και η κατ' οίκον σύναξη των ευσεβών· γι' αυτό και ο Παύλος λέει: Σας ασπάζονται εν Κυρίω θερμά ο Ακύλας και η Πρίσκιλλα, μαζί με την κατ' οίκον Εκκλησία τους. Από τις πηγές δε του Ισραήλ, δηλαδή τους προφήτες και τους αποστόλους, θέλει να δοξολογείται ο Κύριος και Θεός· ώστε, με τον τρόπο που εκείνοι δίδαξαν, έτσι και εμείς να φρονούμε περί του Θεού. «Ο Θεός του Ισραήλ θα δώσει δύναμη.» Ο Θεός του Ισραήλ είναι ο Χριστός· διότι γι' αυτόν λέει ο Ησαΐας: Διότι εσύ είσαι ο Θεός μας, και δεν το γνωρίζαμε· ο Θεός του Ισραήλ, ο Σωτήρας. Αυτός χαρίζει ισχύ και δύναμη στον λαό που προέρχεται από τα έθνη, ώστε να απομακρυνθεί από την πλάνη και να επιστρέψει σε αυτόν· οι οποίοι, ως δικός του λαός, ονομάζονται Χριστιανοί εξαιτίας του Χριστού.

Είναι αδύνατον να συνυπάρχει η αγάπη προς τον κόσμο με την αγάπη προς τον Θεό, όπως ακριβώς είναι αδύνατον να συνυπάρχουν μεταξύ τους το φως και το σκοτάδι. ΤΙΤΛΟΣ ΛΑʹ. — Περί των αγίων, και αυτών που μακαρίζονται για όσα πράττουν, και για χάρη των οποίων μακαρίζονται. «Από τους αγίους θα φοβηθείτε.» «Μακάριος είσαι, Ισραήλ. Ποιος είναι όμοιός σου; Λαός που σώζεται από τον Κύριο.» «Μακάριος ο άνθρωπος, τον οποίο έλεγξε ο Κύριος.» «Μακάριος ο άνθρωπος, που δεν πορεύτηκε σύμφωνα με τη βουλή των ασεβών, και σε δρόμο αμαρτωλών δεν στάθηκε.» «Θαυμαστός είναι ο Θεός στους αγίους Του.» «Μακάριοι είναι όλοι όσοι κατοικούν στον οίκο Σου, στους αιώνες θα Σε αινούν.» «Μακάριος ο άνθρωπος τον οποίο θα παιδαγωγήσεις, Κύριε, και από τον νόμο Σου θα τον διδάξεις.» «Μακάριοι είναι εκείνοι που τηρούν την κρίση και πράττουν τη δικαιοσύνη σε κάθε καιρό.» «Μακάριος ο άνθρωπος που φοβάται τον Κύριο, στις εντολές Του θα βρει μεγάλη ευαρέσκεια.» «Μακάριοι οι άμωμοι στην οδό τους, εκείνοι που πορεύονται σύμφωνα με τον νόμο του Κυρίου. Μακάριοι εκείνοι που ερευνούν.» «Μακάριος είναι εκείνος, του οποίου βοηθός είναι ο Θεός του Ιακώβ, και η ελπίδα του στηρίζεται στον Κύριο τον Θεό του.» «Η βουλή των αγίων είναι σύνεση.» «Μακάριος ο άνθρωπος που βρήκε τη σοφία. Διότι είναι πολυτιμότερη από τους πολυτελείς λίθους.» «Χέρι εκλεκτών θα επικρατήσει εύκολα.» «Η τελειότητα των οσίων θα τους οδηγήσει.» «Εκείνος που ελεεί τους φτωχούς είναι μακαριστός.» «Εκείνος που σας αγγίζει, είναι σαν να αγγίζει την κόρη του οφθαλμού μου.» «Μακάριοι είναι όλοι όσοι εμμένουν σε Αυτόν.» «Μακάριος εκείνος που συγκρατεί τα χέρια του από το να πράττουν το άδικο.» «

Καθιερώνοντας τώρα με πίστη μια νέα πολιτεία και ωδή για τους ιερομάρτυρες, ψάλλω στον ανακαινιστή των πάντων ένα νεόπλοκο άσμα με έντονο ρυθμό: «Θαυμαστός είναι ο Θεός μας στους αγίους ιερομάρτυρες, οι οποίοι υπέμειναν διπλούς αγώνες στη γη με γενναιότητα φρονήματος και κατέβαλαν το λυσσαλέο θράσος του πλάνου με απόλυτη ανδρεία».

Ο ίδιος μεν «θα δώσει φωνή δυνάμεως» στο κήρυγμα των αποστόλων, ενώ εσείς που ακούτε «δώστε δόξα στον Θεό». «Πάνω στον Ισραήλ η μεγαλοπρέπειά του», δηλαδή η μεγαλοπρεπής ένσαρκη οικονομία φανερώθηκε μέσα από τον Ισραήλ, από τον οποίο και οι προφήτες προανήγγειλαν τα όσα τον αφορούν, «και η δύναμή του μέσα στις νεφέλες». Διότι, όσες φορές φανερώθηκε, μέσω νεφελών φανερώθηκε και μέσω νεφέλης αναλήφθηκε προς τον Πατέρα του. «Θαυμαστός είναι ο Θεός στους αγίους του, ο Θεός του Ισραήλ»· δηλαδή, ο Θεός θαυμάζεται από τους αγίους του, από αυτούς που απέκτησαν την αίσθηση της σοφίας και της δύναμης του Θεού. Ενώ οι αμαρτωλοί, στερούμενοι τέτοιας αίσθησης, δεν μπορούν να θαυμάσουν τον Θεό. «Αυτός θα δώσει δύναμη και κραταίωση στον λαό του, ευλογητός ο Θεός». Επειδή ενδυναμώνει κραταιά τους δικούς του ανθρώπους, λέει, ο Θεός είναι αξιέπαινος.

Ω δυάδα αγίων, μέσω της οποίας θαυμάζεται το θείο· διότι πραγματικά θαυμαστός είναι ο Θεός στους αγίους Του. Ω δυάδα μαρτύρων, μέσω της οποίας λαμπρύνεται ο κόσμος. Ω δυάδα δικαίων, μέσω της οποίας ανακαινίζεται ο βίος. Ω δυάδα οσίων, μέσω της οποίας κραταιώνεται η πίστη. Ω δυάδα μακάριων, μέσω της οποίας μεγαλύνονται οι ευσεβείς. Ω δυάδα ζηλωτών, μέσω της οποίας θερίζεται η πλάνη. Ω δυάδα ισχυρών, μέσω της οποίας συντρίβεται ο διάβολος. Ω δυάδα οπλιτών, μέσω της οποίας τιμωρούνται οι δαίμονες. Ω δυάδα ευσεβών, μέσω της οποίας καταποντίζονται τα είδωλα. Χαίρε, όντως, ω ιερή δυάδα, που παρίστασαι στον Θεό και προσφέρεις τα βέλτιστα στους θνητούς· χαίρε, ω τίμια δυάδα, που μένεις στον ουρανό και δεν εγκατέλειψες τη γη· χαίρε, ω αγία δυάδα, που συγχορεύεις με τους αγγέλους και εποπτεύεις τους ανθρώπους· όντως, επάξια ακούτε τον Σωτήρα να σας εγκωμιάζει και να κηρύττει μεγαλόφωνα: Εσείς είστε το φως του κόσμου και το αλάτι της γης· φως που φωτίζεται από το αληθινό φως, και αλάτι που αρταίνεται από το ίδιο το όντως αλάτι, και φωτίζει καθαρά τους πιστεύοντες, και αρταίνει διαρκώς αυτούς που σας τιμούν.

Αυτή είναι η καλή πραγματεία, αυτή είναι η μακάρια συναλλαγή, με μικρούς αγώνες και κόπους να αγοράσουμε τα αιώνια και ατελεύτητα. Ας τους μιμηθούμε λοιπόν και εμείς, αδελφοί. Ας ενώσουμε το αίμα μας με το αίμα του αγίου, διότι είναι δυνατόν. Διότι ούτε η φύση έχει παραλλαχθεί, ούτε έχει αλλοιωθεί αυτός που λέει: «Ιδέτε, ιδέτε ότι εγώ είμαι και δεν έχω αλλοιωθεί». Εξίσου αγαπά όλους, υπέρ όλων πέθανε, σε όλους προσφέρεται ως αδαπάνητη τρυφή, όλων ποθεί τη σωτηρία, και αυτό είναι ο πλούτος του. Διότι «είναι πλούσιος», λέγει, «προς όλους όσους τον επικαλούνται». Ας τον επικαλεστούμε, λοιπόν, σε όσα έχουν συμβεί, και «Αυτός θα δώσει δύναμη και κραταίωση» στις ψυχές μας. Ας τον περιπτυχθούμε, «και αυτός θα εξουθενώσει τους εχθρούς μας» ορατούς και αόρατους. Ας τον υπομείνουμε, και αυτός θα μας στεφανώσει κατά την ημέρα της αναστάσεως των νεκρών, κατά την ημέρα της επιφανείας του. Σε αυτήν είθε και εμείς να αξιωθούμε να φτάσουμε ακατάγνωστα και να παραστούμε στο βήμα του ακατάκριτα, δίνοντας καλή απολογία, εν αυτώ τω Χριστώ τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Αφού, λοιπόν, τα σήκωσαν με άφθονη δοξολογία, φωταψία, ευωδία και ύμνους, αναχώρησαν για τη Βραγαληνίτζα. Ενώ δε απείχαν από την πόλη απόσταση περίπου είκοσι σταδίων, τους συναντά κάποιος άνδρας που είχε παραμορφωμένα πόδια, φωνάζοντας με δυνατή φωνή: «Ελεήστε με, άγιοι του Θεού, τον ταλαίπωρο, εμένα που εξαιτίας αυτής της σωματικής ασθένειας στερήθηκα τη δυνατότητα να συγκεντρωθώ μαζί με τους άλλους κοντά σας, αλλά που με τη διάνοια και την πίστη πάντοτε σας περιμένω και επικαλούμαι τη δύναμή σας. Εγώ, ο οποίος και τώρα, αψηφώντας την ασθένειά μου, πριν ακόμη έρθετε εσείς στην πόλη, ήρθα ζητώντας τη δική σας προστασία και βοήθεια. Αλλά αν μπορείτε να κάνετε κάτι, βοηθήστε με, δείχνοντας ευσπλαχνία σε εμένα. Γι' αυτό δέομαι και ικετεύω, εγώ που είμαι άξιος πολλών δακρύων, ας μη ντροπιαστώ, επειδή ήλπισα σε εσάς, ούτε ας επιστρέψω ταπεινωμένος και καταντροπιασμένος, ούτε ας στερηθώ την προσδοκία μου και τη δική σας επίσκεψη». Ενώ ο χωλός φώναζε αυτά με κλάματα, αμέσως η χάρις του Κυρίου ενήργησε το έργο της, και ο Κύριος, που είναι θαυμαστός στους αγίους Του, έδειξε τη δική Του δύναμη.

Εδώ ας ομιλήσει μαζί μου ο θείος Δαβίδ με εκείνο το ψαλμικό λόγιο: «θαυμαστός είναι ο Θεός στους αγίους του, ο Θεός του Ισραήλ»· και πάλι, «κάνε θαυμαστά τα ελέη σου, Κύριε, εσύ που σώζεις αυτούς που ελπίζουν σε σένα»· και πάλι, «ο Κύριος έκανε θαυμαστό το έλεός του σε εκείνους που τον φοβούνται». Και αυτά μεν ως προς τα ζητήματα αυτά.