Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 68:10

Διότι ο ζήλος για τον οίκο σου με κατέφαγε. Με αρνήθηκαν, λέγει, επειδή τους έλεγχα που έγιναν ασεβείς απέναντι στον οίκο σου. Την ιστορία δε αυτή τη διηγείται σαφώς ο Ιωάννης· όταν τους έδιωξε από το ιερό με το φραγγέλιο. Και οι ονειδισμοί εκείνων που σε ονειδίζουν έπεσαν επάνω μου. Όχι μόνο έγινα ξένος, λέγει, και αποξενωμένος, αλλά και ονειδιζόμουν από εκείνους οι οποίοι με τις πονηρές τους πράξεις ονειδίζουν εσένα. Και για κανέναν άλλο λόγο δεν τα έπασχα αυτά, παρά μόνο εξαιτίας του ζήλου για τον οίκο σου.

Με έλιωσε ο ζήλος για εσένα, επειδή οι εχθροί μου λησμόνησαν τους λόγους σου. Τέτοιον ζήλο αισθανόμουν, εάν ποτέ έβλεπα κάποιον να έχει λησμονήσει τους λόγους σου. Και όχι απλώς ζήλο, αλλά τέτοιον που μου επέβαλλε να λιώνω από τον προς εσένα ζήλο, εάν έβλεπα κάποιους να λησμονούν τους λόγους σου. Αυτόν τον ζήλο θυμήθηκαν οι μαθητές, όπως έχει ειπωθεί εκ προσώπου του Κυρίου σε ψαλμό: Ότι ο ζήλος για τον οίκο σου με κατέφαγε.

Διότι όχι μόνο τους ελέγχει με κάθε τρόπο, λέγοντας ότι «εν αρχή ην ο Λόγος και ο Λόγος ην προς τον Θεόν και Θεός ην ο Λόγος», αλλά και διότι, κινούμενος από το Άγιο Πνεύμα και έχοντας εκθέσει με ακρίβεια τα όσα ειπώθηκαν από τον Σωτήρα για κάθε ζήτημα που εκπληρώθηκε στο πρόσωπο του Χριστού, παρέθεσε, όπως είπα, τις μαρτυρίες των αγίων προφητών, από τους οποίους προφήτες αυτοί έχουν αποξενώσει τους εαυτούς τους. Και αμέσως έδειξε πώς, σε όσους στάλθηκαν στον Ιωάννη τον Βαπτιστή από τους Φαρισαίους, ο ίδιος ο Ιωάννης αποκρίνεται λέγοντας: «Εγώ είμαι φωνή βοώντος στην έρημο, ευθύνατε την οδό του Κυρίου, καθώς είπε ο Ησαΐας ο προφήτης». Και πάλι ο ίδιος ο Ιωάννης λέγει, λαμβάνοντας τη μαρτυρία από τους προφήτες (και εννοώ από τον Δαβίδ), όταν ο Κύριος ανέτρεψε τα τραπέζια των κολλυβιστών και είπε: «Μην κάνετε τον οίκο του Πατέρα μου οίκο εμπορίου», «τότε θυμήθηκαν ότι ήταν γραμμένο πως ο ζήλος του οίκου σου με κατέφαγε». Και πάλι ο ίδιος ο Ιωάννης είπε ότι «ο Ησαΐας είδε, ευρισκόμενος εν Αγίω Πνεύματι». 24. Και πάλι, εξιστορείται ότι ο ίδιος ο άγιος Ιωάννης, ενώ κήρυττε στην Ασία, επιτέλεσε ένα παράδοξο έργο ως υπόδειγμα της αλήθειας. Διότι, αν και είχε πολιτεία (βίο) θαυμασιότατη και απολύτως σύμφωνη με το αποστολικό του αξίωμα, και χωρίς να λούζεται καθόλου, αναγκάστηκε από το Άγιο Πνεύμα να μεταβεί στο δημόσιο λουτρό (βαλανείο), λέγοντας: «Πάρτε μου τα αναγκαία για το λουτρό».

Επομένως, και με τα προκείμενα λόγια, λέγοντας ο Σωτήρας: «Εγώ δε είμαι σκώληξ και όχι άνθρωπος», παρουσιάζει το ευτελές, το ασθενές, το απόβλητο και το περιφρονημένο του πάθους Του, καθώς και την αφανιστική Του ικανότητα απέναντι στις ενάντιες δυνάμεις. Διότι επρόκειτο, αφού υποστεί τον θάνατο και βρεθεί στον ίδιο τον χώρο των νεκρών, δίκην σκώληκος να παραδώσει στη φθορά τις αντίθετες δυνάμεις. Και με άλλον τρόπο θα μπορούσες να πεις ότι ονομάστηκε σκώληκας και όχι άνθρωπος, επειδή δεν έλαβε τη γέννηση της σάρκας όπως οι άνθρωποι, από συνουσία άρρενος και θήλεος. Κατά τρίτον δε τρόπο, υποδηλώνει τον θάνατό Του και τον άψυχο νεκρό· γι' αυτό προσθέτει: «Εγώ δε είμαι σκώληξ και όχι άνθρωπος· όνειδος των ανθρώπων και εξουδένωμα του λαού». Διότι ο νεκρός δεν είναι άνθρωπος. Αλλά εάν μεν ήταν εντελώς νεκρός, θα αρκούσε να πει: «Εγώ δεν είμαι άνθρωπος»· επειδή όμως μετείχε σε κάποια δύναμη ικανή να αφανίσει τον θάνατο, ευλόγως ονόμασε τον εαυτό Του σκώληκα και όχι άνθρωπο. Έγινε δε αληθώς ο Σωτήρας και Κύριός μας όνειδος των πάντων, έχοντας αποδεχθεί τον επονειδιστικό σταυρό υπέρ ημών. Γι' αυτό και άλλη προφητεία από το πρόσωπό Του λέγει: «Οι ονειδισμοί εκείνων που σε ονειδίζουν έπεσαν πάνω μου». Οι μεν λοιπόν άλλοι άνθρωποι τον θεώρησαν επονειδιστικό κατά τον καιρό του πάθους. Ένα άλλο όμως τάγμα, εκτός από αυτούς, τον θεώρησε εξουδένωμα. Και ποιο είναι αυτό, παρά ο λαός της περιτομής; Γι' αυτό προσθέτει στη συνέχεια: «και εξουδένωμα του λαού».

Την ερμηνεία δε που αναφέρεται στον Σωτήρα μας θα την επιβεβαιώσει με αδιαμφισβήτητες σφραγίδες η μαρτυρία των ιερών Ευαγγελίων, τόσο από το παράδειγμα του Ιωνά που παρατέθηκε, όσο και από το γεγονός ότι στα προκείμενα λέγεται: «Διότι ο ζήλος του οίκου σου με κατέφαγε»· πράγμα το οποίο μαρτυρείται κατά λέξη ότι εκπληρώθηκε στο πρόσωπό του στο κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο, στο οποίο είναι γραμμένο: «Και ανέβηκε ο Ιησούς στα Ιεροσόλυμα, και βρήκε μέσα στο ιερό να πουλούν πρόβατα και βόδια και περιστέρια». Έπειτα, όταν τους έδιωξε λέγοντας: «Πάρτε τα αυτά από εδώ, μην κάνετε τον οίκο του Πατέρα μου οίκο εμπορίου», προσθέτει ο ευαγγελιστής: «Θυμήθηκαν οι μαθητές του ότι είναι γραμμένο: Ο ζήλος του οίκου σου με κατέφαγε». Αλλά και το «Μου έδωσαν για τροφή μου χολή, και στη δίψα μου με πότισαν ξύδι», που βρίσκεται στο κείμενο που έχουμε ενώπιόν μας, μαρτυρείται ότι ειπώθηκε από το πρόσωπο του Σωτήρα μας, σύμφωνα με τον Ιωάννη, ο οποίος αναφέρει: «Μετά από αυτά, βλέποντας ο Ιησούς ότι όλα έχουν πλέον τελεσθεί, για να εκπληρωθεί η Γραφή, λέει: Διψώ. Υπήρχε εκεί ένα δοχείο γεμάτο ξύδι· αφού γέμισαν, λοιπόν, ένα σφουγγάρι με ξύδι και χολή και το στερέωσαν σε ύσσωπο, το έφεραν στο στόμα του. Όταν, λοιπόν, ο Ιησούς έλαβε το ξύδι με τη χολή, είπε: Εκπληρώθηκε και αυτή η Γραφή»· και τα υπόλοιπα, επίσης, που αναφέρονται στο πρόσωπο του Σωτήρα μας, διατηρούν την ερμηνεία αβίαστη. «

Θα κατανοήσεις δε ως μητέρα τη Συναγωγή των Ιουδαίων και όλη την κατά σάρκα συγγένεια εκείνων που προέρχονται από την περιτομή· και ως υιούς μιας τέτοιας μητέρας εκείνους που τον αρνήθηκαν και είπαν: «Αυτόν όμως δεν τον γνωρίζουμε από πού είναι». Γι' αυτό τους έλεγε, επειδή τον θεωρούσαν ξένο: «Γιατί δεν αναγνωρίζετε τη λαλιά μου; Διότι δεν δύνασθε να ακούτε τον λόγο μου». Και πάλι τον θεωρούσαν ξένο, λέγοντας: «Δεν λέμε εμείς σωστά ότι εσύ είσαι Σαμαρείτης και έχεις δαιμόνιο;» Γι' αυτό τους έλεγε: «Εγώ έχω έρθει στο όνομα του Πατέρα μου και δεν με δέχεστε· εάν άλλος έλθει στο δικό του όνομα, εκείνον θα τον δεχθείτε». Έτσι, λοιπόν, έγινε ξένος και αλλότριος για τους γιους της μητέρας του. Όλα αυτά δε τα υπέμεινε για την αιτία που ακολουθεί, την οποία αναγκαίως παραθέτει, λέγοντας: «Διότι ο ζήλος για τον οίκο σου με κατέφαγε, και οι ονειδισμοί εκείνων που σε ονειδίζουν έπεσαν πάνω μου». Επειδή, δηλαδή, χρησιμοποιώντας μεγάλη παρρησία, έλεγχε και έδιωχνε αυτούς που έκαναν τον οίκο του Πατέρα του οίκο εμπορίου και σπήλαιο ληστών, γι' αυτόν τον λόγο τον επιβουλεύονταν· πράγμα που ακριβώς παρουσιάζει ο ευαγγελιστής, λέγοντας: «Και πλησίαζε το Πάσχα των Ιουδαίων, και ανέβηκε ο Ιησούς στα Ιεροσόλυμα· και βρήκε μέσα στο ιερό αυτούς που πουλούσαν πρόβατα και βόδια, και σκόρπισε τα νομίσματα και τα τραπέζια των αργυραμοιβών.

Και σε αυτούς που πουλούσαν τα περιστέρια είπε: «Πάρτε τα αυτά από εδώ, και μην κάνετε τον οίκο του Πατέρα μου οίκο εμπορίου»· και προσθέτει: «Θυμήθηκαν οι μαθητές του ότι είναι γραμμένο: Ο ζήλος για τον οίκο σου με κατέφαγε». Αλλά και αναλαμβάνοντας ο ίδιος τους ονειδισμούς εκείνων που ονείδιζαν τον Θεό, έγινε εκδικητής αυτών· γι' αυτό έλεγε: «Και οι ονειδισμοί εκείνων που σε ονειδίζουν έπεσαν επάνω μου». Διότι, μην ανεχόμενος εκείνους που με τα ίδια τους τα έργα προκαλούσαν όνειδος στον νόμο της θεοσέβειας, απηύθυνε ελέγχους εναντίον των αρχόντων του έθνους. Γι' αυτό συμβούλευε τα πλήθη και τους μαθητές του λέγοντας: «Στην καθέδρα του Μωυσή κάθισαν οι Γραμματείς και οι Φαρισαίοι· όλα λοιπόν όσα σας πουν, να τα κάνετε και να τα τηρείτε· σύμφωνα όμως με τα έργα τους να μην πράττετε. Διότι λένε και δεν κάνουν». Έπειτα στη συνέχεια, ελέγχοντάς τους κατά πρόσωπο, έλεγε: «Ουαί σε εσάς, Γραμματείς και Φαρισαίοι υποκριτές, διότι κλείνετε τη βασιλεία των ουρανών μπροστά στους ανθρώπους»· και πάλι: «Ουαί σε εσάς, Γραμματείς και Φαρισαίοι, διότι μοιάζετε με τάφους ασβεστωμένους». Εξαιτίας λοιπόν τέτοιων ελέγχων εξύφαναν τη σκευωρία εναντίον του. Γι' αυτό εδώ λέει: «Ο ζήλος του οίκου σου με κατέφαγε, και οι ονειδισμοί εκείνων που σε ονειδίζουν έπεσαν επάνω μου. Και συγκάλυψα με νηστεία την ψυχή μου, και τούτο μου έγινε αφορμή για ονειδισμούς».

Διότι, όπως έλεγε πιο πάνω: «Εσύ γνώρισες την αφροσύνη μου, και τα παραπτώματά μου δεν κρύφτηκαν από εσένα», έτσι και τώρα, λέει, οι ονειδισμοί μου καθίστανται άξιοι της δικής σου γνώσης. Φανέρωνε δε γι' αυτά και στα προηγούμενα, λέγοντας: «Και οι ονειδισμοί εκείνων που σε ονειδίζουν έπεσαν πάνω μου». Επειδή λοιπόν με τη δική σου κρίση και με το δικό σου πνεύμα υπέμεινα τους ονειδισμούς, καθώς και το γεμάτο αισχύνη πάθος, γι' αυτό λέω: «Εσύ γνωρίζεις τον ονειδισμό μου και την αισχύνη μου, και την εντροπή μου». Τη δική μου βέβαια αισχύνη τη γνωρίζεις, εφόσον δεν είναι ανάξια της δικής σου γνώσης. Και την εντροπή μου, την οποία υπέμεινα, «παραδίδοντας την πλάτη μου σε μαστιγώσεις και τα μάγουλά μου σε ραπίσματα», τη γνωρίζεις. Δεν γνωρίζεις όμως με τον ίδιο τρόπο με εμένα εκείνους που με θλίβουν· διότι δεν είναι άξιοι της δικής σου γνώσης. Γι' αυτό για αυτούς λέω: «Ενώπιόν σου βρίσκονται όλοι όσοι με θλίβουν». Και βρίσκονται ενώπιόν σου με τέτοιο τρόπο, ως έχοντες επιλέξει τα αντίθετα προς εσένα· και με θλίβουν χωρίς να ωφελούνται καθόλου από τη δική μου θεραπεία, και με θλίβουν εξαιτίας της δικής τους απώλειας. Έπειτα προσθέτει: «Η καρδιά μου περίμενε ονειδισμό και ταλαιπωρία», το οποίο εξήγησε σαφέστερα ο Σύμμαχος λέγοντας: «Ο ονειδισμός έσπασε την καρδιά μου, και θλιβόμουν», ενώ ο Ακύλας λέει: «Ο ονειδισμός συνέτριψε την καρδιά μου, και απελπίστηκα». «Και περίμενα κάποιον να με συμπονέσει, και δεν υπήρξε, και κάποιον να με παρηγορήσει, και δεν βρήκα».

Γ΄. Καλό πράγμα είναι ο ζήλος, και αυτό το μαρτυρεί ο Φινεές, ο οποίος διαπέρασε με το δόρυ τη Μαδιανίτισσα μαζί με τον Ισραηλίτη, για να εξαλείψει το όνειδος από τους υιούς του Ισραήλ, και ο οποίος έγινε ονομαστός εξαιτίας αυτής της προαίρεσής του· και μετά από αυτόν, εκείνοι που λένε: «Με μεγάλο ζήλο κυριεύθηκα για τον Κύριο»· και, «Διότι σας αγαπώ με ζήλο Θεού»· και, «Ο ζήλος για τον οίκο σου με κατατρώει»· οι οποίοι δεν τα έλεγαν μόνο αυτά, αλλά και έπασχαν εξαιτίας του. Καλό πράγμα είναι η σκληραγωγία του σώματος· και ας σε πείσει γι' αυτό ο Παύλος, ο οποίος συνέχιζε να παιδαγωγεί τον εαυτό του, και να εκφοβίζει μέσω του παραδείγματος του Ισραήλ όσους είχαν υπερβολική εμπιστοσύνη στον εαυτό τους και ενέδιδαν στις επιθυμίες του σώματος· καθώς και ο ίδιος ο Ιησούς, ο οποίος νήστεψε, πειράχθηκε και νίκησε τον πειράζοντα.

«Και τα παραπτώματα». Και ως άφρονα και ως έχοντα υποπέσει σε πολλά παραπτώματα με ανέλαβες, ώστε, αφού με καθαρίσεις, να με καταστήσεις άγιο, λέγει ο άνθρωπος. «Ας μην καταισχυνθούν». Ο Κυριακός άνθρωπος ομιλεί προς τη θεότητα, ώστε, όπως λέγει, να επικυρώσει το γένος. «Ας μην ντροπιαστούν». Διότι μέσω του Κυριακού ανθρώπου οι άνθρωποι αναζητούν τον Θεό, μη ντρεπόμενοι πλέον, έχοντας την απαρχή τους στον ουρανό. «Διότι ένεκά σου». Διότι για χάρη του ανθρώπου τα υπέμεινε όλα ο Κύριος. «Με κάλυψε ντροπή». Καθώς ως κακούργος δεχόταν εμπτυσμούς και ραπίσματα στο πρόσωπο. «Αποξενωμένος». Διότι οι κατά σάρκα αδελφοί του Κυρίου, τώρα έγιναν ξένοι εξαιτίας της απιστίας τους. «Και ξένος». Οι Ιουδαίοι είναι υιοί της συναγωγής, την οποία αναγνωρίζουν ως μητέρα λόγω της συγγένειας· αυτοί όμως τον αντιμετώπισαν ως ξένο και αλλότριο. «Ότι ο ζήλος». Η προφητεία σήμανε την παρουσία του Χριστού, όταν εξέβαλε από το ιερό εκείνους που το περιφρονούσαν και πωλούσαν και αγόραζαν εκεί. «Και οι ονειδισμοί». Διότι τότε ονείδιζαν οι Ιουδαίοι τον Χριστό λέγοντας: Ποιο σημείο δείχνεις, για να τα κάνεις αυτά; «Και συνέκαμψα». Διότι νήστευε και διανυκτέρευε στις ερήμους, όπως είναι γραμμένο στα Ευαγγέλια. «Και έγινε». Διότι οι άπιστοι τον ονείδιζαν ως απλό άνθρωπο, μην κατανοώντας το μυστήριο της οικονομίας. «Και έθεσα». Διότι ως άνθρωπος ντυνόταν και με ιμάτιο.

Ψαλμός του Ασάφ. Ο λόγος αναφέρεται στη συναγωγή και δηλώνει όσα υπέστη κατά καιρούς από τους εχθρούς εξαιτίας της απιστίας τους. «Ο Θεός, ήλθοσαν»: Ο Αντίοχος και οι υπόλοιποι μετά από αυτόν, πώς κυρίευσαν το ιερό και το βεβήλωσαν. «Εμίαναν»: Διότι εισερχόμενοι με ακαθαρσία μόλυναν αυτά που θεωρούνταν άγια από αυτούς. «Εθεντο»: Διότι έτσι την ερήμωσαν, ώστε να είναι αυτή σαν καλύβα που φυλάει οπώρες. «Εθεντο τα θνησιμαία»: Διότι οι κόρακες μαζί με τους γύπες έτρωγαν αυτούς που σφαγιάζονταν από τους εχθρούς. «Τας σάρκας»: Διότι, όπως ήταν φυσικό, και νήπια και όσιοι κατασφάζονταν, και τρώγονταν επίσης από τα θηρία. «Εξέχεαν το αίμα»: Διότι τόσο πολλοί ήταν αυτοί που έπεφταν από τους πολεμίους, ώστε η πόλη κατακλυζόταν από τα αίματα και ούτε καν ταφής δεν αξιώνονταν. Αυτά δε ο Θεός επέτρεψε να συμβούν εξαιτίας της παρανομίας τους, δηλαδή του λαού. «Εγενήθημεν»: Χλευάστηκαν και ονειδίστηκαν από τους εχθρούς και τα έθνη. Διότι ενώ τιμώνταν από τον Θεό, πώς ονειδίστηκαν και ατιμάστηκαν κατ' αυτόν τον τρόπο; «Μυκτηρισμός»: Διότι όλα τα γύρω έθνη χλεύαζαν, περιπαίζοντας την αρχαία Ιερουσαλήμ, πώς, αν και αγαπημένη, ατιμάστηκε από τον Θεό, επειδή η ίδια ατίμασε τον Θεό. «Εως πότε»: Η συναγωγή, ευρισκόμενη σε θλίψη, δέεται στον Θεό, ώστε να παύσει την οργή του. «Εκκαυθήσεται»: Διότι έχει γραφτεί: Με μεγάλο ζήλο εζήλωσα την Ιερουσαλήμ. Και πάλι: Ο ζήλος του οίκου σου με κατέφαγε και ο ζήλος του Κυρίου Σαβαώθ τα έπραξε αυτά.

Έπειτα, αφού είπε τα εξής, λέγει πλέον ο Χριστός μιλώντας από το δικό του πρόσωπο: «Εκείνα που δεν άρπαξα», λέγει, «τότε τα πλήρωνα», δηλαδή για όσα δεν αμάρτησα εγώ, υπέμεινα τον θάνατο υπέρ του Αδάμ που αμάρτησε, επειδή, «Θεέ μου, εσύ γνωρίζεις την αφροσύνη μου και τα αμαρτήματά μου δεν κρύφτηκαν από εσένα», δηλαδή, επειδή δεν αμάρτησα, λέγει. «Γι' αυτό ας μην ντροπιαστούν αυτοί που με αναμένουν» για να δουν την τριήμερη ανάστασή μου, δηλαδή οι απόστολοι, «διότι εξαιτίας σου», χάριν της υπακοής σε σένα, «υπέμεινα ονειδισμό», δηλαδή τον σταυρό, όταν οι Ιουδαίοι κάλυψαν «με ντροπή το πρόσωπό μου», όταν «έγινα αποξενωμένος από τους» κατά σάρκα «αδελφούς μου και ξένος στους γιους της μητέρας μου», δηλαδή της συναγωγής, διότι ο «ζήλος για τον οίκο σου», Πατέρα, «με κατέφαγε, και οι ονειδισμοί αυτών που σε ονειδίζουν» και θυσιάζουν στα είδωλα «έπεσαν πάνω μου». Γι' αυτό «εναντίον μου φλυαρούσαν αυτοί που κάθονταν στις πύλες», διότι με σταύρωσαν έξω από την πύλη, «και για μένα τραγουδούσαν περιπαικτικά αυτοί που έπιναν κρασί», δηλαδή κατά την εορτή του Πάσχα. «Εγώ όμως στην προσευχή μου προς εσένα, Κύριε», έλεγα: Πατέρα, συγχώρεσέ τους, δηλαδή τα έθνη, διότι είναι «καιρός ευδοκίας» των εθνών. «Ας μη με καταποντίσει», λοιπόν, «καταιγίδα» πειρασμών «και ας μη με καταπιεί ο βυθός», δηλαδή ο άδης.

Θέλεις να μάθεις πώς τα δέχθηκε και τα δύο ο ίδιος; «Ο Χριστός», λέγει, «μας εξαγόρασε από την κατάρα του νόμου, γινόμενος για χάρη μας κατάρα». Είδες πώς δέχθηκε την τιμωρία που ερχόταν από πάνω; Δες πώς υπέμεινε και τους ονειδισμούς που έρχονταν από κάτω: «Οι ονειδισμοί εκείνων που σε ονειδίζουν», λέγει, «έπεσαν επάνω μου». Είδες πώς διέλυσε την έχθρα, πώς δεν υποχώρησε προηγουμένως, πράττοντας και πάσχοντας και κατεργαζόμενος τα πάντα, έως ότου ανύψωσε τον πολέμιο και εχθρό στον ίδιο τον Θεό, και τον έκανε φίλο; Και η αφορμή αυτών των αγαθών είναι η σημερινή ημέρα· διότι, αφού έλαβε τη φύση μας ως απαρχή, έτσι την ανύψωσε στον Δεσπότη. Και όπως ακριβώς συμβαίνει με τα σταχυοφόρα πεδία, όπου κάποιος, λαμβάνοντας λίγα στάχυα, φτιάχνοντας ένα μικρό δεμάτι και προσφέροντάς το στον Θεό, διά του μικρού αυτού προσφορού ευλογεί ολόκληρο τον αγρό· το ίδιο έπραξε και ο Χριστός. Διά της μίας εκείνης σάρκας και της απαρχής έκανε να ευλογηθεί το γένος μας. Αλλά για ποιον λόγο δεν ανύψωσε ολόκληρη τη φύση;

ηʹ. Διότι τι δεν έκανε για εμάς ο Θεός; Φθαρτό έκανε τον κόσμο για εμάς, και άφθαρτο τον έκανε για εμάς· παραχώρησε να κακοπαθήσουν οι προφήτες για εμάς, στην αιχμαλωσία τούς έστειλε για εμάς, τους άφησε να πέσουν στο καμίνι για εμάς, να υπομείνουν αμέτρητα δεινά. Ακόμη και προφήτες τούς ανέδειξε για εμάς, και αποστόλους για εμάς· παρέδωσε τον Μονογενή για εμάς, κολάζει τον διάβολο για εμάς· μας εκάθισε στα δεξιά του· ονειδίστηκε για εμάς· διότι, λέει, «Οι ονειδισμοί εκείνων που σε ονειδίζουν έπεσαν επάνω μου». Αλλά όμως, παρ' όλα αυτά, αν και εμείς αποστατούμε, δεν μας εγκαταλείπει, αλλά και πάλι παρακαλεί, και προετοιμάζει άλλους να παρακαλούν για εμάς, ώστε να μας συγχωρήσει· πράγμα που συνέβη και στην περίπτωση του Μωυσή. Διότι και σε εκείνον λέει: «Άφησέ με και θα τους εξαλείψω»· με σκοπό να τον ωθήσει να ικετεύσει υπέρ εκείνων· και τώρα κάνει το ίδιο. Γι' αυτόν τον λόγο έδινε και το χάρισμα της προσευχής.

Ιδού, τον αποκαλεί και Πατέρα, και δεν οργίζονται· διότι νόμιζαν ότι το έλεγε με την απλή έννοια. Επειδή όμως, προχωρώντας, μιλούσε πιο καθαρά, ώστε να παραστήσει την έννοια της ισότητας, τότε αγριεύουν. Τι λένε λοιπόν εκείνοι; «Τι σημείο μας δείχνεις», λέει, «για το ότι τα κάνεις αυτά;» Ω, της έσχατης μανίας! Υπήρχε άραγε ανάγκη από σημείο, για να σταματήσει τα κακώς κείμενα και να απαλλάξει τον οίκο από τόση ντροπή; Το να επιδείξει τέτοιο ζήλο για τον οίκο του Θεού, δεν ήταν το μέγιστο σημείο αρετής; Οι καλοπροαίρετοι, άλλωστε, αποδεικνύονταν και από αυτό. Διότι θυμήθηκαν τότε οι μαθητές του, λέει, ότι είναι γραμμένο: «Ο ζήλος του οίκου σου με κατέφαγε». Εκείνοι όμως δεν θυμήθηκαν την προφητεία, αλλά έλεγαν: «Τι σημείο μας δείχνεις;», αφενός επειδή δυσανασχετούσαν που ανακοπτόταν η δική τους αισχροκέρδεια, προσδοκώντας με αυτό τον τρόπο να τον εμποδίσουν, και θέλοντας να τον προκαλέσουν να κάνει θαύμα, για να κατακρίνουν τα όσα συνέβαιναν. Γι' αυτόν τον λόγο δεν τους δίνει κανένα σημείο. Επειδή και παλαιότερα, όταν τον πλησίασαν και του ζητούσαν σημείο, το ίδιο τους απάντησε: «Γενεά πονηρή και μοιχαλίς αναζητά σημείο, και σημείο δεν θα της δοθεί, παρά μόνο το σημείο του Ιωνά». Αλλά τότε μεν μίλησε πιο ξεκάθαρα, ενώ τώρα πιο αινιγματικά.

Β΄. Γι' αυτό και ο Χριστός έλεγε: «Ο ποιμένας ο καλός», δεν είπε ότι τιμάται και υπηρετείται, αλλά ότι «θυσιάζει τη ζωή του υπέρ των προβάτων». Αυτό σημαίνει εξουσία, αυτό είναι ποιμαντική επιστήμη, το να παραβλέπει κανείς τα δικά του και να μεριμνά για εκείνους που διοικεί. Διότι, ό,τι είναι ο ιατρός, αυτό είναι και ο άρχοντας· ή μάλλον κάτι περισσότερο και από τον ιατρό. Επειδή ο μεν ιατρός εξασφαλίζει τη σωτηρία μέσω της τέχνης του, ο δε άρχοντας ακόμη και με προσωπικούς του κινδύνους. Αυτό ακριβώς έπραξε και ο Χριστός, αφού ραπίστηκε, σταυρώθηκε, υπέφερε τα μύρια πάθη. Γι' αυτό και ο Παύλος έλεγε: «Διότι και ο Χριστός δεν επιζήτησε την αρέσκεια του εαυτού Του, αλλά καθώς είναι γραμμένο: Οι ονειδισμοί εκείνων που σε ονείδιζαν έπεσαν πάνω μου». Παραθέτει, λοιπόν, εδώ δύο, ή μάλλον τρεις και αναρίθμητες ευεργεσίες: ότι τους απάλλαξε από τους βαρβάρους, ότι τους ελευθέρωσε από την ξένη γη, ότι τους έβγαλε από τη δουλεία, ότι έδωσε τέλος στους πόνους και τις ταλαιπωρίες, ότι επιτέλεσε αναρίθμητα θαύματα· έπειτα, ότι τους έκρινε άξιους να γίνουν δικό Του αγίασμα και υπήκοοι. Διότι και τούτο δεν αποτελεί μικρό είδος ευεργεσίας, το να τους συγκαταλέγει στην τάξη των υπηκόων Του.

Ο καθένας από εσάς ας ευαρεστεί τον πλησίον του για το αγαθό προς πνευματική οικοδομή. Διότι και ο Χριστός δεν ευαρέστησε τον εαυτό του, αλλά, καθώς είναι γραμμένο: Οι ονειδισμοί εκείνων που σε ονείδιζαν έπεσαν επάνω μου. Διότι όσα προγράφτηκαν, γράφτηκαν για τη δική μας διδασκαλία, ώστε μέσω της υπομονής και της παρακλήσεως των Γραφών να έχουμε την ελπίδα. Ο δε Θεός της υπομονής και της παρακλήσεως είθε να σας δώσει να έχετε το ίδιο φρόνημα μεταξύ σας, σύμφωνα με τον Ιησού Χριστό· ώστε ομόψυχα, με ένα στόμα, να δοξάζετε τον Θεό και Πατέρα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. Γι' αυτό, να αποδέχεστε ο ένας τον άλλον, καθώς και ο Χριστός προσέλαβε εμάς για τη δόξα του Θεού». Διότι, όταν κάποιος δεν έχει την πεποίθηση, λέγει, και δεν πιστεύει ότι κάτι είναι καθαρό, πώς δεν αμάρτησε; Και όλα αυτά έχουν ειπωθεί από αυτόν για την προκείμενη υπόθεση.

Ο καθένας από εσάς ας ευαρεστεί τον πλησίον του για το αγαθό, προς οικοδομή. Διότι και ο Χριστός δεν επιζήτησε να αρέσει στον εαυτό του, αλλά καθώς είναι γραμμένο: «Οι ονειδισμοί εκείνων που σε ονειδίζουν έπεσαν επάνω μου.» «Σε κανέναν να μην ανταποδίδετε κακό αντί για κακό, προνοώντας για το καλό ενώπιον του Κυρίου και των ανθρώπων.»

«Ας μην ντροπιαστούν εξαιτίας μου εκείνοι που σε περιμένουν με υπομονή, Κύριε των δυνάμεων, ούτε ας εξευτελιστούν εξαιτίας μου εκείνοι που σε αναζητούν, Θεέ του Ισραήλ», δηλαδή μην επιτρέψεις, Πατέρα, να καταντροπιαστούν οι πιστοί εξαιτίας του δικού μου επονείδιστου θανάτου. Γι' αυτό και οι απόστολοι πολύ, και οι μάρτυρες πολύ, αν και χλευάζονταν από τους τυράννους ότι πιστεύουν σε άνθρωπο που βρήκε βίαιο θάνατο, δεν ντροπιάστηκαν, αλλά μάλιστα καυχώμενοι γι' αυτό, έλεγε ο καθένας τους: «Αυτή είναι μάλλον τιμή μου», «διότι για χάρη σου υπέμεινα ονειδισμό». Για να φέρω εις πέρας τη δική σου ευδοκία για τη σωτηρία του κόσμου, «η ντροπή κάλυψε το πρόσωπό μου», όταν με ενέπαιζαν ασεβείς άνθρωποι. «Έγινα αποξενωμένος για τους αδελφούς μου και ξένος για τους γιους της μητέρας μου», αν και δεν είχε αδελφούς από την ίδια μητέρα ούτε η μητέρα του είχε άλλον γιο εκτός από αυτόν. Αδελφούς του όμως ονομάζει τους αποστόλους, από τους οποίους αποξενώθηκε όταν προδόθηκε, και αφού τον εγκατέλειψαν, έφυγαν. «Διότι ο ζήλος για τον οίκο σου με κατέφαγε»· αυτό και οι απόστολοι το εφάρμοσαν στον Χριστό, όταν με φραγγέλιο έβγαλε έξω από τον ναό αυτούς που εμπορεύονταν τα θεία. «Και οι ονειδισμοί εκείνων που σε ονειδίζουν έπεσαν πάνω μου», δηλαδή μέσω εμού χλεύαζαν και εσένα, λέγοντας: «Ας τον σώσει αν τον θέλει» και τα υπόλοιπα ατιμωτικά. «

Διότι με ζήλο εζήλωσα για τον Κύριο· και, Ο ζήλος του οίκου σου με κατέφαγε. Και· Οι ονειδισμοί εκείνων που σε ονειδίζουν έπεσαν πάνω μου. Ας συμφωνήσουν μαζί μας οι φωνές των αγίων, και ας μην αρνηθούν να διατυπώσουν αυτά τα πράγματα με απόλυτη σαφήνεια σε εμένα που ερευνώ με φιλομάθεια: τίνος σώμα και αίμα θυσιάζουν κατά την ιερουργία; Εάν μεν πουν του Χριστού, ποιος θα τους πίστευε, εφόσον αναιρούν εκείνη τη θαυμαστή και σωτήρια για εμάς οικονομία, μέσα από το να πιστεύουν με αμάθεια και ασέβεια ότι ο Λόγος δεν προσέλαβε τέτοιο σώμα, όπως θα ήταν και το δικό μας, σεμνυνόμενοι με απρέπεια για το περιγραπτό και το απερίγραπτο, πλάθοντας φαντασιώσεις σύμφωνα με τις ανοησίες των Μανιχαίων;

Αφού λοιπόν δηλώσατε ότι πιστεύετε ορθά και παρουσιάσατε ομολογίες πίστεως για αυτό και δήθεν επικυρώσατε, μέσω της μνημόνευσής τους, την αποδοχή των τριών συνόδων, όλες τις επόμενες τις εξυβρίσατε παραδίδοντάς τες στη λήθη, ενώ απέναντι σε μία αποθρασυνθήκατε τόσο, ώστε και να την κακολογήσετε και να συγκεντρώσετε εναντίον της έναν μεγάλο σωρό από κακόφημα λόγια, σαν να μην σας γράψαμε εμείς για να μάθετε την αλήθεια και να επιστρέψετε, αλλά σαν να σας παρακαλέσαμε για να χλευάσετε και αυτήν και τους θείους νόμους. Εσείς, που μεθοδεύσατε να ανατρέψετε τα ιστορικά γεγονότα με ψευδείς ιστορίες, να εξυβρίσετε τη θεολογία με εθελοθρησκεία, να καταλύσετε τις εντολές του Πνεύματος με διαβολές κατά των Πατέρων και να ενισχύσετε τις βουλές των πατροκτόνων. Και πώς να μην πονέσει κανείς δικαιολογημένα εξαιτίας αυτών —«διότι ο ζήλος για τον οίκο σου με κατέφαγε» ψάλλουμε μαζί με τον Δαβίδ, «και οι ονειδισμοί εκείνων που σε ονειδίζουν έπεσαν πάνω μου»— και, προσαρμόζοντάς τες κατάλληλα, να εκφωνήσει εκείνες τις προφητικές φωνές;

Ο καθένας μας ας ευαρεστεί τον πλησίον του, για το αγαθό και προς οικοδομήν. Διότι και ο Χριστός δεν επιζήτησε να αρέσει στον εαυτό του, αλλά καθώς είναι γραμμένο: «Οι ονειδισμοί εκείνων που σε ονειδίζουν έπεσαν πάνω μου». Λοιπόν, ας υποστούμε τους ονειδισμούς και εμείς μαζί με τον Χριστό και για τον Χριστό, και ας σπεύσουμε να πράττουμε τα πάντα σύμφωνα με το πρότυπο του δικού του τρόπου ζωής, ώστε, ευαρεστώντας ενώπιον του Θεού, να επιτύχουμε τη βασιλεία των ουρανών, δια του ιδίου του Χριστού του Κυρίου μας, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, τώρα και πάντοτε και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Και βρήκε μέσα στο ιερό αυτούς που πουλούσαν βόδια, και πρόβατα, και περιστέρια, και τους ανταλλακτές νομισμάτων να κάθονται. Και αφού έφτιαξε ένα μαστίγιο από σχοινιά, τους έβγαλε όλους έξω από το ιερό, και τα πρόβατα, και τα βόδια. Και των ανταλλακτών σκόρπισε τα νομίσματα, και ανέτρεψε τα τραπέζια, και σε αυτούς που πουλούσαν τα περιστέρια είπε: Πάρτε τα αυτά από εδώ, και μην κάνετε τον οίκο του Πατέρα μου οίκο εμπορίου. Θυμήθηκαν τότε οι μαθητές του ότι είναι γραμμένο: Ο ζήλος για τον οίκο σου με κατέφαγε. Κατεβαίνει στην Καπερναούμ ο Κύριος, για κανέναν άλλο λόγο παρά μόνο για να εγκαταστήσει τη μητέρα του εκεί, ώστε να μην την παίρνει παντού μαζί του. Επειδή, αφού είχαν έρθει στην Κανά για τον γάμο, μετά το πέρας του γάμου, επαναφέρει τη μητέρα του στο σπίτι της στην Καπερναούμ.