Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 68:12

Αυτά εκπληρώνονταν και κατά την περίοδο του πάθους, όταν πλέον, καθώς απομακρυνόταν ο νυμφίος, οι μαθητές νήστευαν, ώστε ήταν επόμενο και ο ίδιος, προβλέποντας το πάθος και τα δεινά που θα ακολουθούσαν για τους Ιουδαίους, να καταπονεί την ψυχή του με νηστεία· διότι η νηστεία εμποδίζει την έπαρση που προέρχεται από τα άλογα πάθη. (E f. 132) Ορισμένοι περιγελούν τους κόπους των αγίων και χρησιμοποιούν ως αφορμή για ονειδισμούς αυτά που είναι πραγματικά αξιοθαύμαστα. <Και έκανα ένδυμά μου τον σάκο, και έγινα γι' αυτούς παραβολή.> (A f. 347) Και ο Σωτήρας όμως εξομολογείται και κακουχείται για χάρη μας· διότι ο σάκος υποδηλώνει τον σκληρό τρόπο ζωής και το πένθος. Αλλά και αυτό έγινε παραβολή για τον Κύριο, δηλαδή ονειδισμός.

Θέλεις να ακούσεις και τα λόγια και τα σκιρτήματα του προφήτη Δαβίδ; Άκουσε τι λέγει: Πενθώντας και σκυθρωπάζοντας πορευόμουν, και περιέβαλα με νηστεία την ψυχή μου, και έκανα ένδυμά μου τον σάκο, και τα δάκρυά μου έγιναν ψωμί για μένα ημέρα και νύχτα, και έφαγα στάχτη σαν να ήταν ψωμί, και το ποτό μου το ανακάτευα με κλάμα. Και πάλι λέγει: Θα λούζω κάθε νύχτα το κρεβάτι μου, με τα δάκρυά μου θα βρέχω το στρώμα μου. Και πάλι: Τα μάτια μου είναι διαρκώς στραμμένα προς τον Κύριο. Και πάλι: Εμπόδισα τα πόδια μου από κάθε πονηρό δρόμο. Άκουσες πώς χόρεψε ο Δαβίδ; Έτσι λοιπόν, Χριστιανέ, να χορεύεις.

Εκείνοι δε που γελούσαν και με αυτά με είχαν κάνει παροιμία, καθώς συνέρχονταν όλοι μαζί και κάθονταν στις πύλες τους, κάνοντας εμένα αποκλειστικό θέμα της συζήτησής τους, και σχεδόν φλυαρούσαν μεταξύ τους για να με χλευάσουν. Δεν τους αρκούσε δε να διασύρουν και να χλευάζουν τους δικούς μου ασκητικούς αγώνες για χάρη τους, αλλά διοργανώνοντας και συμπόσια, τραγουδούσαν ωδές και άσματα εναντίον μου, οινοποτώντας και μεθώντας στις εις βάρος μου παροινίες. Εξαιτίας όλων αυτών, εγώ περιέβαλλα ακόμη περισσότερο με νηστεία την ψυχή μου, και φορούσα ως ένδυμά μου σάκο, θρηνώντας για την απώλειά τους. Γι' αυτό, σύμφωνα με τον Ακύλα, έχει λεχθεί: «Και έκλαψα με νηστεία την ψυχή μου, και αυτό έγινε σε μένα αιτία ονειδισμών. Και έβαλα για ένδυμά μου σάκο, και έγινα γι' αυτούς παροιμία. Συζητούσαν για μένα όσοι κάθονταν στην πύλη· και ήμουν τραγούδι εκείνων που έπιναν μεθυστικά ποτά.» Σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο: «Και ενώ έκλαιγα με νηστεία την ψυχή μου, αυτό έγινε όνειδος σε μένα. Και βάζοντας για ένδυμά μου σάκο, έγινα γι' αυτούς παροιμία.»

Εάν, λοιπόν, εξετάσεις την εποχή του πάθους του σε συνδυασμό με τα προκείμενα, θα διαπίστωνες πώς αυτά εκπληρώνονταν, όταν πλέον, αφού απομακρυνόταν ο νυμφίος, νήστευαν και οι μαθητές του. Εξαιτίας αυτών δεν ήταν παράλογο, καθώς και ο ίδιος προέβλεπε ότι λίγο αργότερα επρόκειτο να αποχωριστεί από αυτούς, και ότι ολόκληρο το έθνος του λαού της περιτομής θα ζητούσε το αίμα του, και ότι ο Πέτρος θα τον αρνιόταν, και ότι θα τολμούνταν εναντίον του τέτοια έργα, ώστε το σκοτάδι να καταλάβει την κτίση, και ο ίδιος ο ήλιος να σκοτεινιάσει, και το καταπέτασμα του ναού να σχιστεί, και να ανατραπούν όλα τα παλαιά σεβάσματα του Ισραήλ, εννοώ δηλαδή τη βασιλεία τους, την ιεροσύνη και τα Άγια των αγίων· και ότι επρόκειτο να συμβεί αθρόα αποβολή και ανατροπή όλων αυτών. Για αυτούς τους λόγους δεν ήταν παράλογο να καταπονεί με νηστεία την ψυχή του, και να ντύνεται με σάκο, γεγονός για το οποίο τον χλεύαζαν οι ασεβείς, φλυαρώντας με διηγήσεις εναντίον του και κάνοντάς τον παροιμία. Και τον υπόλοιπο χρόνο της ημέρας, συγκεντρωμένοι στις πύλες, παραπλανούσαν όσους περνούσαν από εκεί με τις εναντίον του συκοφαντίες· ενώ κατά την ώρα του γεύματος, παραδομένοι στο κρασί και τη μέθη, συνέθεταν άσματα εναντίον του. Γι' αυτό συγκάλυπτε με νηστεία την ψυχή του, και έβαζε ως ένδυμά του τον σάκο, υπέρ της σωτηρίας των άλλων, πράττοντας αυτά από υπερβολική φιλανθρωπία. «

Σε αυτά παρακαλεί να ρίξει το βλέμμα Του και να μην αποστρέψει το πρόσωπό Του από αυτόν· ώστε, σαν μέγας αγωνοθέτης, να δοκιμάσει τον αγώνα που υπέστη, καθώς και την υπομονή και την ταπείνωση, για την οποία σεμνυνόμενος αξιώνει από τον Πατέρα να μην αποστρέψει το πρόσωπό Του από αυτόν, αλλά να τον επιβλέψει. Έπειτα προσθέτει: «Διότι θλίβομαι, άκουσέ με γρήγορα»· ή σύμφωνα με τον Ακύλα, «Διότι βρίσκομαι σε στενότητα, άκουσέ με γρήγορα». Θα κατανοήσεις δε το νόημα και αυτού του χωρίου, εάν προσέξεις πώς έχει λεχθεί το: «Στενή και τεθλιμμένη είναι η οδός που οδηγεί στη ζωή, και λίγοι είναι αυτοί που εισέρχονται δι' αυτής». Πρώτος λοιπόν ο ίδιος, αφού βάδισε αυτήν την στενή και τεθλιμμένη οδό, έλεγε: «Διότι βρίσκομαι σε στενότητα» και, «διότι θλίβομαι, άκουσέ με γρήγορα». Φανέρωνε δε τη θλίψη και τη στενοχώρια του και μέσα από τα προηγούμενα, λέγοντας: «Και συγκάλυψα με νηστεία την ψυχή μου, και αυτό μου έγινε αφορμή για ονειδισμούς. Και έβαλα για ένδυμά μου σάκο». Εξαιτίας αυτών, λοιπόν, παρακαλούσε τον Πατέρα να ρίξει το βλέμμα Του και να δει τους άθλους που υπέμεινε για εμάς· γι' αυτό έλεγε: «Πρόσεξε την ψυχή μου και λύτρωσέ την». Έπειτα, δείχνοντας τα κατορθώματά του, τα οποία Τον παρακαλούσε να επιβλέψει, προσθέτει: «Εξαιτίας των εχθρών μου ελευθέρωσέ με. Εσύ γνωρίζεις τον ονειδισμό μου, την αισχύνη μου και την ντροπή μου».

Επομένως, δεν θα ταίριαζε να λέγονται αυτά για τη χορεία των αποστόλων, αλλά για εκείνους που τον θλίβουν, για τους οποίους έλεγε: «Ενώπιόν σου βρίσκονται όλοι όσοι με θλίβουν». Διότι εγώ έπραττα τα πάντα για τη δική τους σωτηρία, καλύπτοντας την ψυχή μου με νηστεία και χρησιμοποιώντας ως ένδυμα τον σάκο. Εκείνοι όμως έπρατταν τα αντίθετα από αυτά, πότε ονειδίζοντας και διασύροντας τις δικές μου νηστείες, και πότε κατά τα μεθύσια τους τραγουδώντας εναντίον μου, και κάνοντας οτιδήποτε άλλο παρά να συμπάσχουν.

«Και τα παραπτώματα». Και ως άφρονα και ως έχοντα υποπέσει σε πολλά παραπτώματα με ανέλαβες, ώστε, αφού με καθαρίσεις, να με καταστήσεις άγιο, λέγει ο άνθρωπος. «Ας μην καταισχυνθούν». Ο Κυριακός άνθρωπος ομιλεί προς τη θεότητα, ώστε, όπως λέγει, να επικυρώσει το γένος. «Ας μην ντροπιαστούν». Διότι μέσω του Κυριακού ανθρώπου οι άνθρωποι αναζητούν τον Θεό, μη ντρεπόμενοι πλέον, έχοντας την απαρχή τους στον ουρανό. «Διότι ένεκά σου». Διότι για χάρη του ανθρώπου τα υπέμεινε όλα ο Κύριος. «Με κάλυψε ντροπή». Καθώς ως κακούργος δεχόταν εμπτυσμούς και ραπίσματα στο πρόσωπο. «Αποξενωμένος». Διότι οι κατά σάρκα αδελφοί του Κυρίου, τώρα έγιναν ξένοι εξαιτίας της απιστίας τους. «Και ξένος». Οι Ιουδαίοι είναι υιοί της συναγωγής, την οποία αναγνωρίζουν ως μητέρα λόγω της συγγένειας· αυτοί όμως τον αντιμετώπισαν ως ξένο και αλλότριο. «Ότι ο ζήλος». Η προφητεία σήμανε την παρουσία του Χριστού, όταν εξέβαλε από το ιερό εκείνους που το περιφρονούσαν και πωλούσαν και αγόραζαν εκεί. «Και οι ονειδισμοί». Διότι τότε ονείδιζαν οι Ιουδαίοι τον Χριστό λέγοντας: Ποιο σημείο δείχνεις, για να τα κάνεις αυτά; «Και συνέκαμψα». Διότι νήστευε και διανυκτέρευε στις ερήμους, όπως είναι γραμμένο στα Ευαγγέλια. «Και έγινε». Διότι οι άπιστοι τον ονείδιζαν ως απλό άνθρωπο, μην κατανοώντας το μυστήριο της οικονομίας. «Και έθεσα». Διότι ως άνθρωπος ντυνόταν και με ιμάτιο.

«και έγινα»: Διότι οι Ιουδαίοι γελώντας έλεγαν μεταξύ τους: Ποιος είναι άραγε αυτός; «εναντίον μου φλυαρούσαν»: Διότι οι Ιουδαίοι, καθήμενοι διαρκώς στις πύλες του ιερού, συλλογίζονταν ποιος να ήταν αυτός ο άνθρωπος. «και σε εμένα»: Διότι και στα συμπόσια οι Ιουδαίοι μιλούσαν για τον Χριστό, ονειδίζοντας και χλευάζοντάς τον. «εγώ δε με την προσευχή»: Ο ίδιος ο Χριστός, ως άνθρωπος, εγκαρτερούσε στην προσευχή, γινόμενος πρότυπο για τους πιστούς. «καιρός ευδοκίας»: Διότι περίμενε τον καιρό του πάθους. «στο πλήθος»: Προσεύχεται βεβαιώνοντας την ενανθρώπηση· ας γίνει, λέει, το θέλημά σου, έλεγε ο Σωτήρας προς τον Πατέρα. «σώσε με»: Διότι για να σώσει τον άνθρωπο από τον πηλό [της γης] της αμαρτίας, [γι' αυτό] προσήλθε ο Σωτήρας του κόσμου (στον κόσμο). «ας ελευθερωθώ»: Ελευθέρωσέ με, λέει ο Χριστός, για χάρη του ανθρώπου, από τους δαίμονες· διότι αυτοί εξ αρχής μισούν τον άνθρωπο. «και θα τον ανασπάσω (ανάσπασέ τον) από τα κακά», επειδή σαν νερό τον επικάλυψε η πλάνη. «ας μην με καταποντίσει»: Ως κύματα εννοεί την καταιγίδα της ασέβειας, από την οποία ο Χριστός ευδόκησε να ελευθερωθεί ο άνθρωπος· διότι οι προφήτες εκφράζονται μεταφορικά. «ας μην με καταπιεί»: Λέει ο άνθρωπος: ας μην βρεθώ πάλι σε βάθος (βάθη) κακών. «ας μην με εγκλωβίσει»: Διότι αυτός που έχει πέσει σε πηγάδι περιορίζεται στα στενά και αυτό δεν τον αφήνει να κολυμπήσει (η στενότητα δεν τον αφήνει να κολυμπήσει)· κατ' αυτόν τον τρόπο όσοι έπεσαν στον λάρυγγα του διαβόλου σπανίως σώζονται.

Για αυτόν όμως δεν γνωρίζουμε από πού είναι. Και πάλι τον θεωρούσαν ξένο, λέγοντας: Δεν λέμε εμείς σωστά ότι είσαι Σαμαρείτης και έχεις δαιμόνιο; Έτσι έγινε ξένος για τους γιους της μητέρας του. «Και έβαλα για ένδυμά μου τον σάκο.» Διότι ντύθηκε πράγματι ως σάκο την τραχύτητα της δικής μας αμαρτίας. «Εναντίον μου φλυαρούσαν.» Εννοεί τους Ιουδαίους άρχοντες. Διότι υπήρχε το έθιμο να συνεδριάζει στην πύλη η γερουσία των Ιουδαίων, όπως βρίσκουμε γραμμένο στην ιστορία της Ρουθ και του Βοόζ. «Και για εμένα έψαλλαν όσοι έπιναν.» Ποιο κρασί; Το μυστικό. Επειδή εκείνοι δεν φλυαρούσαν, αλλά έψαλλαν, αναπέμποντας προφητικούς ύμνους για τον Χριστό ως Θεό.

Έπειτα, αφού είπε τα εξής, λέγει πλέον ο Χριστός μιλώντας από το δικό του πρόσωπο: «Εκείνα που δεν άρπαξα», λέγει, «τότε τα πλήρωνα», δηλαδή για όσα δεν αμάρτησα εγώ, υπέμεινα τον θάνατο υπέρ του Αδάμ που αμάρτησε, επειδή, «Θεέ μου, εσύ γνωρίζεις την αφροσύνη μου και τα αμαρτήματά μου δεν κρύφτηκαν από εσένα», δηλαδή, επειδή δεν αμάρτησα, λέγει. «Γι' αυτό ας μην ντροπιαστούν αυτοί που με αναμένουν» για να δουν την τριήμερη ανάστασή μου, δηλαδή οι απόστολοι, «διότι εξαιτίας σου», χάριν της υπακοής σε σένα, «υπέμεινα ονειδισμό», δηλαδή τον σταυρό, όταν οι Ιουδαίοι κάλυψαν «με ντροπή το πρόσωπό μου», όταν «έγινα αποξενωμένος από τους» κατά σάρκα «αδελφούς μου και ξένος στους γιους της μητέρας μου», δηλαδή της συναγωγής, διότι ο «ζήλος για τον οίκο σου», Πατέρα, «με κατέφαγε, και οι ονειδισμοί αυτών που σε ονειδίζουν» και θυσιάζουν στα είδωλα «έπεσαν πάνω μου». Γι' αυτό «εναντίον μου φλυαρούσαν αυτοί που κάθονταν στις πύλες», διότι με σταύρωσαν έξω από την πύλη, «και για μένα τραγουδούσαν περιπαικτικά αυτοί που έπιναν κρασί», δηλαδή κατά την εορτή του Πάσχα. «Εγώ όμως στην προσευχή μου προς εσένα, Κύριε», έλεγα: Πατέρα, συγχώρεσέ τους, δηλαδή τα έθνη, διότι είναι «καιρός ευδοκίας» των εθνών. «Ας μη με καταποντίσει», λοιπόν, «καταιγίδα» πειρασμών «και ας μη με καταπιεί ο βυθός», δηλαδή ο άδης.

Φώναξα τον υπηρέτη μου, και δεν με υπάκουσε. Με το στόμα μου δεόμουν, και ικέτευα τη γυναίκα μου. «Ελεήστε με, οι φίλοι μου· διότι χέρι Κυρίου είναι αυτό που με άγγιξε.» «Τα σπλάχνα μου έβρασαν, και δεν θα σιωπήσω.» «Κουράστηκα μέσα στον στεναγμό μου, λούζω κάθε νύχτα την κλίνη μου.» «Έως πότε, Κύριε, θα με ξεχνάς εντελώς;» και τα λοιπά. «Με περιέβαλαν ωδίνες θανάτου,» και τα λοιπά. «Η καρδιά μου έγινε σαν κερί που λιώνει.» «Οι θλίψεις της καρδιάς μου πληθύνθηκαν,» και τα λοιπά. «Δεν υπάρχει ίαση στη σάρκα μου,» και τα λοιπά. «Η καρδιά μου ταράχτηκε, με εγκατέλειψε η δύναμή μου.» «Μας κατέστησες όνειδος στους γείτονές μας,» και τα λοιπά. «Μας ταπείνωσες σε τόπο κακό,» και τα λοιπά. «Ταπεινώθηκε στο χώμα η ψυχή μας,» και τα λοιπά. «Λυπήθηκα κατά τη μελέτη μου, και ταράχτηκα,» και τα λοιπά. «Σώσε με, Θεέ, διότι εισήλθαν ύδατα,» και τα λοιπά. «Πληθύνθηκαν περισσότερο από τις τρίχες,» και τα λοιπά. «Αποξενώθηκα από τους αδελφούς,» και τα λοιπά. —«Μου έγινε αφορμή για ονειδισμούς· και έθεσα,» και τα λοιπά. «Φτωχός και πονεμένος είμαι εγώ· η σωτηρία σου.» «Ας μας προφτάσουν γρήγορα οι,» και τα λοιπά. «Γέμισε από κακά η ψυχή μου, και η ζωή μου,» και τα λοιπά. «Λιγόστεψαν και κακοπάθησαν από τη θλίψη,» και τα λοιπά. «Τα οστά του λυπημένου ανθρώπου ξηραίνονται.» «

«Σκέπασα με νηστεία την ψυχή μου» για σαράντα ημερόνυχτα «και έγινε», και αυτό από κάποιους άφρονες, «όνειδος για εμένα. Και έκανα ένδυμά μου τον σάκο», δηλαδή τη θνητή σάρκα, «και έγινα γι' αυτούς παραβολή».