Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 68:13

Διότι είναι σύνηθες στους φαύλους να ονειδίζουν τους αγαθούς για τις κακοπάθειες που υφίστανται· και είναι φυσικό ο Χριστός, μετά τη θανάτωσή του, να έγινε παράδειγμα χλευασμού για τους Ιουδαίους· όπως για παράδειγμα, «Τέτοια ας πάθει ο εχθρός μας, όσα και ο εσταυρωμένος». Κατά κάποιους δε, με τον σάκο υποδηλώνεται το σώμα, το οποίο είναι σκληρό και ανθεκτικό· εξαιτίας λοιπόν αυτής της περιβολής της σάρκας ονειδίστηκε ο Κύριος. <Κατεφλυαρούσαν εναντίον μου όσοι κάθονταν στις πύλες, κ.τ.λ.> (A f. 347) Και οι Ιουδαίοι ονείδιζαν τον Χριστό στα συμπόσια, κάνοντάς τον θέμα διήγησης και κωμωδίας πάνω στο κρασί, και στις μεταξύ τους συζητήσεις τον περιγελούσαν. Διότι οι συναθροίσεις εκείνων που αργοσχολούσαν έβρισκαν ευκαιρία να ασχοληθούν με αυτόν, και φλυαρούσαν, δηλαδή σπαταλούσαν τον χρόνο τους, και συνεχώς διηγούνταν γι' αυτόν. [<Και για εμένα τραγουδούσαν αυτοί που έπιναν.> Αυτά τα λέει, υποδηλώνοντας το πολύ σκληρό ναυάγιο της ιουδαϊκής Συναγωγής, και αποφεύγοντας να καταποντιστεί μαζί τους στον βυθό της άγνοιας.] <Εγώ όμως απηύθυνα την προσευχή μου προς εσένα, Κύριε.> (A f. 347 b. Κυρίλλου και Θεοδώρητου.) Ο Σύμμαχος λέει: «Για εμένα όμως προσευχή είσαι εσύ, Κύριε.» Ενώ συμβαίνουν αυτά, λέει, εγώ προς εσένα στρέφω το βλέμμα, και την από εσένα βοήθεια προσμένω. Θα μπορούσε δε να πει και ο Σωτήρας προς τον Πατέρα: Αν και με χλεύαζαν και μου ανταπέδιδαν κακά αντί αγαθών, εγώ ωστόσο δεν θα παύσω να προσεύχομαι σε εσένα υπέρ αυτών.

Εκείνοι δε που γελούσαν και με αυτά με είχαν κάνει παροιμία, καθώς συνέρχονταν όλοι μαζί και κάθονταν στις πύλες τους, κάνοντας εμένα αποκλειστικό θέμα της συζήτησής τους, και σχεδόν φλυαρούσαν μεταξύ τους για να με χλευάσουν. Δεν τους αρκούσε δε να διασύρουν και να χλευάζουν τους δικούς μου ασκητικούς αγώνες για χάρη τους, αλλά διοργανώνοντας και συμπόσια, τραγουδούσαν ωδές και άσματα εναντίον μου, οινοποτώντας και μεθώντας στις εις βάρος μου παροινίες. Εξαιτίας όλων αυτών, εγώ περιέβαλλα ακόμη περισσότερο με νηστεία την ψυχή μου, και φορούσα ως ένδυμά μου σάκο, θρηνώντας για την απώλειά τους. Γι' αυτό, σύμφωνα με τον Ακύλα, έχει λεχθεί: «Και έκλαψα με νηστεία την ψυχή μου, και αυτό έγινε σε μένα αιτία ονειδισμών. Και έβαλα για ένδυμά μου σάκο, και έγινα γι' αυτούς παροιμία. Συζητούσαν για μένα όσοι κάθονταν στην πύλη· και ήμουν τραγούδι εκείνων που έπιναν μεθυστικά ποτά.» Σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο: «Και ενώ έκλαιγα με νηστεία την ψυχή μου, αυτό έγινε όνειδος σε μένα. Και βάζοντας για ένδυμά μου σάκο, έγινα γι' αυτούς παροιμία.»

«Συζητούσαν για εμένα αυτοί που κάθονταν στην πύλη, και με έκαναν τραγούδι αυτοί που έπιναν μεθυστικό ποτό.» Αλλά μαζί με αυτά είναι αναγκαίο να συνεξετάσουμε πώς έχει ειπωθεί από τον Σωτήρα στα Ευαγγέλια: «Ήλθε ο Ιωάννης χωρίς να τρώει και χωρίς να πίνει, και λένε: Έχει δαιμόνιο. Ήλθε ο Υιός του ανθρώπου τρώγοντας και πίνοντας, και λένε: Ιδού άνθρωπος φαγάς και οινοπότης, φίλος τελωνών και αμαρτωλών.» Αλλά θα πεις ότι αυτά συνέβαιναν στις αρχές του Ευαγγελίου, όταν, επειδή δεν νήστευαν οι μαθητές του, προβάλλοντας απολογία υπέρ αυτών, έλεγε: «Δεν μπορούν οι υιοί του νυμφώνος να νηστεύουν, εφόσον ο νυμφίος είναι μαζί τους· θα αρθεί από αυτούς ο νυμφίος, και τότε θα νηστεύσουν.» Διότι βλέπεις πώς και ο ίδιος γνώριζε ποιος είναι ο κατάλληλος καιρός της νηστείας;

Επομένως, δεν θα ταίριαζε να λέγονται αυτά για τη χορεία των αποστόλων, αλλά για εκείνους που τον θλίβουν, για τους οποίους έλεγε: «Ενώπιόν σου βρίσκονται όλοι όσοι με θλίβουν». Διότι εγώ έπραττα τα πάντα για τη δική τους σωτηρία, καλύπτοντας την ψυχή μου με νηστεία και χρησιμοποιώντας ως ένδυμα τον σάκο. Εκείνοι όμως έπρατταν τα αντίθετα από αυτά, πότε ονειδίζοντας και διασύροντας τις δικές μου νηστείες, και πότε κατά τα μεθύσια τους τραγουδώντας εναντίον μου, και κάνοντας οτιδήποτε άλλο παρά να συμπάσχουν.

«και έγινα»: Διότι οι Ιουδαίοι γελώντας έλεγαν μεταξύ τους: Ποιος είναι άραγε αυτός; «εναντίον μου φλυαρούσαν»: Διότι οι Ιουδαίοι, καθήμενοι διαρκώς στις πύλες του ιερού, συλλογίζονταν ποιος να ήταν αυτός ο άνθρωπος. «και σε εμένα»: Διότι και στα συμπόσια οι Ιουδαίοι μιλούσαν για τον Χριστό, ονειδίζοντας και χλευάζοντάς τον. «εγώ δε με την προσευχή»: Ο ίδιος ο Χριστός, ως άνθρωπος, εγκαρτερούσε στην προσευχή, γινόμενος πρότυπο για τους πιστούς. «καιρός ευδοκίας»: Διότι περίμενε τον καιρό του πάθους. «στο πλήθος»: Προσεύχεται βεβαιώνοντας την ενανθρώπηση· ας γίνει, λέει, το θέλημά σου, έλεγε ο Σωτήρας προς τον Πατέρα. «σώσε με»: Διότι για να σώσει τον άνθρωπο από τον πηλό [της γης] της αμαρτίας, [γι' αυτό] προσήλθε ο Σωτήρας του κόσμου (στον κόσμο). «ας ελευθερωθώ»: Ελευθέρωσέ με, λέει ο Χριστός, για χάρη του ανθρώπου, από τους δαίμονες· διότι αυτοί εξ αρχής μισούν τον άνθρωπο. «και θα τον ανασπάσω (ανάσπασέ τον) από τα κακά», επειδή σαν νερό τον επικάλυψε η πλάνη. «ας μην με καταποντίσει»: Ως κύματα εννοεί την καταιγίδα της ασέβειας, από την οποία ο Χριστός ευδόκησε να ελευθερωθεί ο άνθρωπος· διότι οι προφήτες εκφράζονται μεταφορικά. «ας μην με καταπιεί»: Λέει ο άνθρωπος: ας μην βρεθώ πάλι σε βάθος (βάθη) κακών. «ας μην με εγκλωβίσει»: Διότι αυτός που έχει πέσει σε πηγάδι περιορίζεται στα στενά και αυτό δεν τον αφήνει να κολυμπήσει (η στενότητα δεν τον αφήνει να κολυμπήσει)· κατ' αυτόν τον τρόπο όσοι έπεσαν στον λάρυγγα του διαβόλου σπανίως σώζονται.

Για αυτόν όμως δεν γνωρίζουμε από πού είναι. Και πάλι τον θεωρούσαν ξένο, λέγοντας: Δεν λέμε εμείς σωστά ότι είσαι Σαμαρείτης και έχεις δαιμόνιο; Έτσι έγινε ξένος για τους γιους της μητέρας του. «Και έβαλα για ένδυμά μου τον σάκο.» Διότι ντύθηκε πράγματι ως σάκο την τραχύτητα της δικής μας αμαρτίας. «Εναντίον μου φλυαρούσαν.» Εννοεί τους Ιουδαίους άρχοντες. Διότι υπήρχε το έθιμο να συνεδριάζει στην πύλη η γερουσία των Ιουδαίων, όπως βρίσκουμε γραμμένο στην ιστορία της Ρουθ και του Βοόζ. «Και για εμένα έψαλλαν όσοι έπιναν.» Ποιο κρασί; Το μυστικό. Επειδή εκείνοι δεν φλυαρούσαν, αλλά έψαλλαν, αναπέμποντας προφητικούς ύμνους για τον Χριστό ως Θεό.

Έπειτα, αφού είπε τα εξής, λέγει πλέον ο Χριστός μιλώντας από το δικό του πρόσωπο: «Εκείνα που δεν άρπαξα», λέγει, «τότε τα πλήρωνα», δηλαδή για όσα δεν αμάρτησα εγώ, υπέμεινα τον θάνατο υπέρ του Αδάμ που αμάρτησε, επειδή, «Θεέ μου, εσύ γνωρίζεις την αφροσύνη μου και τα αμαρτήματά μου δεν κρύφτηκαν από εσένα», δηλαδή, επειδή δεν αμάρτησα, λέγει. «Γι' αυτό ας μην ντροπιαστούν αυτοί που με αναμένουν» για να δουν την τριήμερη ανάστασή μου, δηλαδή οι απόστολοι, «διότι εξαιτίας σου», χάριν της υπακοής σε σένα, «υπέμεινα ονειδισμό», δηλαδή τον σταυρό, όταν οι Ιουδαίοι κάλυψαν «με ντροπή το πρόσωπό μου», όταν «έγινα αποξενωμένος από τους» κατά σάρκα «αδελφούς μου και ξένος στους γιους της μητέρας μου», δηλαδή της συναγωγής, διότι ο «ζήλος για τον οίκο σου», Πατέρα, «με κατέφαγε, και οι ονειδισμοί αυτών που σε ονειδίζουν» και θυσιάζουν στα είδωλα «έπεσαν πάνω μου». Γι' αυτό «εναντίον μου φλυαρούσαν αυτοί που κάθονταν στις πύλες», διότι με σταύρωσαν έξω από την πύλη, «και για μένα τραγουδούσαν περιπαικτικά αυτοί που έπιναν κρασί», δηλαδή κατά την εορτή του Πάσχα. «Εγώ όμως στην προσευχή μου προς εσένα, Κύριε», έλεγα: Πατέρα, συγχώρεσέ τους, δηλαδή τα έθνη, διότι είναι «καιρός ευδοκίας» των εθνών. «Ας μη με καταποντίσει», λοιπόν, «καταιγίδα» πειρασμών «και ας μη με καταπιεί ο βυθός», δηλαδή ο άδης.

«Εναντίον μου φλυαρούσαν», δηλαδή, μιλούσαν με ανοησίες «όσοι κάθονταν στις πύλες, και εμένα έκαναν τραγούδι τους όσοι έπιναν κρασί». Όπως ακριβώς, λέει, συμβαίνει σε κάποιον ευτελή άνθρωπο, έτσι με περιέπαιζαν στις συνάξεις τους. «Εγώ όμως με την προσευχή μου απευθύνομαι σε σένα, Κύριε· είναι καιρός ευδοκίας». Έτσι, λέει, ευδόκησε ο Πατέρας να δείξει μακροθυμία απέναντι σε αυτά. «Θεέ μου, με το πλήθος του ελέους σου, εισάκουσέ με, σύμφωνα με την αλήθεια της σωτηρίας σου. Σώσε με από τον πηλό, για να μην βουλιάξω· ας λυτρωθώ από εκείνους που με μισούν και από τα βάθη των υδάτων». Ιλύ πηλού και βάθος υδάτων ονομάζει το πάθος του σταυρού, από τα οποία προσευχόταν να λυτρωθεί, υποδηλώνοντας την τέλεια ασθένεια της μορφής του δούλου· γι' αυτό και εκτενέστερα ικετεύει τον Πατέρα σχετικά με το πάθος. «Ας μην με καταποντίσει η καταιγίδα του ύδατος, ούτε ας με καταπιεί ο βυθός, και ας μην κλείσει το πηγάδι το στόμα του πάνω μου».

Ποιον νομίζεις, λοιπόν, ότι θα διστάσει να απλώσει χέρι επάνω μας, βλέποντας αυτούς που μας κατηγόρησαν να κυκλοφορούν ως ημίθεοι πάνω σε ημιόνους, όπως λένε, και να κάνουν ιστορίες στα συμπόσια το ότι έπλασαν και είπαν στους ευσεβέστατους βασιλείς τα τάδε και τα τάδε εναντίον του αρχιερέως και διέφυγαν την τιμωρία, και έπειτα να γελούν ειρωνικά με αυτό; Διότι έχει εκπληρωθεί και εδώ για εμένα ο ψαλμικός λόγος του Δαβίδ: «εναντίον μου μιλούσαν όσοι κάθονταν στις πύλες και εμένα τραγουδούσαν όσοι έπιναν κρασί». Άραγε θα με ανεχθούν καθόλου όταν ελέγχω ή όταν επιτιμώ ή όταν παρακαλώ, είτε πρόκειται για μέρος του λαού είτε για τον εκκλησιαστικό κλήρο, βλέποντάς με να τα πηγαίνω χειρότερα από οποιονδήποτε άλλον εξαιτίας των προηγούμενων ελέγχων, λόγω των οποίων εξαγριώθηκαν οι ένοχοι, με περικύκλωσαν με λόγια μίσους και με πολέμησαν αναίτια; Και επιπλέον, όχι μόνο δεν υπέστησαν καμία τιμωρία, αλλά και επαίρονται για την κακία τους σαν να είναι τρόπαιο, και δεν υπάρχει πουθενά φόβος. Απεναντίας, παραμένουν σαν αιώνια πρόβατα και ολοκλήρωσαν τον βίο τους μέσα στα αγαθά, διότι δεν είναι άκαιρο να αναφωνήσουμε τον λόγο του πολυπαθούς Ιώβ.