Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 68:16

«Κοπίασα να κράζω, βράχνιασε ο λάρυγγάς μου». Το ποια ήταν αυτά που φώναξε, και για ποιους, το δίδαξε με σαφήνεια στα όσα ακολουθούν, λέγοντας: «Ας λυτρωθώ από εκείνους που με μισούν, και από το βάθος των υδάτων», και, «Ας μη με καταποντίσει η καταιγίδα του ύδατος», και τα όσα λέγονται στη συνέχεια. Διότι προσευχόταν, όπως είπα, υπέρ της ανθρώπινης φύσεως· ώστε να καταργηθεί το κράτος του θανάτου, και να μην κλείσει ο άδης το στόμα του εναντίον της· γι’ αυτό και λέει: «Ούτε το φρέαρ να κλείσει πάνω μου το στόμα του».

Ας μη με καταποντίσει η καταιγίδα των υδάτων, ούτε να με καταπιεί ο βυθός. Εφόσον έχει τεθεί ο όρος και η φρικτή κατάρα, ότι ακόμη κι αν ένας άγγελος κηρύξει το Ευαγγέλιο ή μας διδάξει κάτι διαφορετικό από αυτό που δίδαξε ο Παύλος, ας είναι ανάθεμα. Ποιος είναι ικανός να υπερβεί τον Παύλο, ή μάλλον τον Χριστό που ομιλεί μέσα από αυτόν; Επομένως, και στον εαυτό του αναφέρει μια τέτοια προσευχή, και το μαρτυρεί λέγοντας στην προς Εβραίους Επιστολή, ότι στις ημέρες της επίγειας ζωής του, δηλαδή καθώς πορευόταν προς τον σταυρό, πρόσφερε δεήσεις και ικεσίες προς εκείνον που μπορούσε να τον σώσει από τον θάνατο, δηλαδή προς τον Πατέρα, με ισχυρή κραυγή και δάκρυα, και εισακούστηκε εξαιτίας της ευλάβειάς του· και αν και ήταν Υιός, έμαθε την υπακοή από όσα έπαθε. Εδώ ο Παύλος, ή μάλλον ο Χριστός που ομιλεί μέσα του, μας δίδαξε και όσα είχαν αποσιωπηθεί και έλειπαν από τους ευαγγελιστές, λέγοντας ότι με ισχυρή κραυγή και δάκρυα έγινε η προσευχή: «Πατέρα, ας παρέλθει από εμένα αυτό το ποτήριο», όχι υποκριτικά, ούτε για να δελεάσει τον Σατανά, ούτε οικειοποιούμενος το θέλημα του κόσμου. Αλλά από το δικό του πρόσωπο, ο Χριστός προσεύχεται κατά θεία οικονομία και εκούσια με κραυγή, με δάκρυα, με ιδρώτα και θρόμβους αίματος, με άγγελο να τον ενισχύει και τρόπον τινά να τον παρακαλεί και να τον παρηγορεί, αν και είναι αληθινά Υιός του Θεού.

Πρέπει, λοιπόν, ο νους, σαν ένας κυβερνήτης που κάθεται υπεράνω των παθών, έχοντας επιβιβαστεί στη σάρκα σαν σε πλοίο και κατευθύνοντας έμπειρα τους λογισμούς σαν πηδάλια, αφενός να καταπατά γενναία τα κύματα, και αφετέρου, παραμένοντας ψηλά και όντας δυσπρόσιτος στα πάθη, να μη γεμίζει με κανέναν τρόπο από την πικρία τους σαν από κάποια αρμύρα, αλλά προσευχόμενος πάντοτε να λέει: Είθε να λυτρωθώ από εκείνους που με μισούν και από τα βαθιά νερά. Ας μη με καταποντίσει η καταιγίδα των υδάτων, ούτε ας με καταπιεί ο βυθός.

Ψάλλει δε κάπου και ο θεσπέσιος Δαβίδ λέγοντας: «Ας μη με καταποντίσει η καταιγίδα του ύδατος, ούτε ας με καταπιεί ο βυθός»· υποδηλώνοντας το φοβερό ναυάγιο της συναγωγής των Ιουδαίων και απευχόμενος να πνιγεί μαζί τους στον βυθό της αγνωσίας. Αλλά για τους Αιγυπτίους και τον ηγεμόνα τους, ο κίνδυνος τότε αφορούσε το γήινο σώμα, ενώ οι Ιουδαίοι, έχοντας υποστεί βλάβη στα πολυτιμότερα, τιμωρούνται αυστηρότερα· διότι υφίστανται βλάβη της ψυχής, λαμβάνοντας την ανταπόδοση ανάλογα με τα δικά τους κακουργήματα. Διότι εύλογα τιμωρούνταν ο Φαραώ, επειδή επιχειρούσε καταχρηστικά να υποβάλει το ελεύθερο σε δουλεία· τιμωρείται όμως αντίστροφα και ο Ισραήλ δικαίως, επειδή δεν εισέρχεται στη δουλεία υπό τον Δεσπότη των πάντων, αλλά ό,τι ήταν εκείνος προς αυτόν λόγω της δύναμης της πλεονεξίας, αυτό αποδεικνύεται και ο ίδιος απέναντι στον Θεό εξαιτίας της πολλής του αλαζονείας.

Όταν λοιπόν καταφρονούμε τον Θεό, εμείς οι ίδιοι θα προκαλέσουμε απέναντί μας τις αντίπαλες δυνάμεις, ώστε να περιπέσουμε σε ταραχή και λύπες, διαρπαζόμενοι κατά κάποιον τρόπο από αυτές και υποκύπτοντας αναγκαστικά σε δουλοπρεπή υποταγή. Διότι θα ξεσηκωθούν εναντίον μας σαν ακαταμάχητο νερό που μας παρασύρει στον όλεθρο και μας καταποντίζει στην απώλεια. «Αλλά οι ποταμοί δεν θα μας κατακλύσουν», σύμφωνα με το γεγραμμένο, ούτε «θα μας καταπιεί ο βυθός, αλλά ούτε θα μας καταποντίσει η καταιγίδα», εάν επιθυμούμε να είμαστε ευάρεστοι στον Θεό. Διότι τότε ακριβώς, αποβάλλοντας με ανδρεία τις πλεονεξίες των δαιμόνων και ελάχιστα φροντίζοντας για τη σκληρότητά τους, γεμάτοι χαρά θα πούμε: «Εάν δεν ήταν ο Κύριος μαζί μας, ας το πει τώρα ο Ισραήλ, εάν δεν ήταν ο Κύριος μαζί μας, όταν επαναστάτησαν άνθρωποι εναντίον μας, τότε θα μας είχαν καταπιεί ζωντανούς» και πάλι «Χείμαρρο διήλθε η ψυχή μας, άρα διήλθε η ψυχή μας το ακαταμάχητο νερό.» Διότι, έστω κι αν το νερό της διαβολικής επήρειας, δηλαδή ο κατακλυσμός που προκαλείται μέσω των παθών, είναι ακατανίκητο και ακαταμάχητο για τις δικές μας διάνοιες, εντούτοις διά του Χριστού θα μπορέσουμε να το αντιμετωπίσουμε.

Διότι, μέσω όσων έπαθε ο ίδιος όταν πειράστηκε, μπορεί να βοηθήσει όσους πειράζονται. <Ας μην με καταποντίσει καταιγίδα ύδατος, κ.τ.λ.> (A φ. 348, B φ. 288 β, E φ. 132 β, H φ. 173 β, Κυρίλλου και Ευσεβίου.) Φαίνεται δε ότι καταιγίδα ύδατος και βυθό και φρέαρ ονομάζει είτε τους κινδύνους κατά την ώρα του πειρασμού, είτε κάποτε και τον ίδιο τον άδη.

Διότι λέγει: «Ανέβασες από τον άδη την ψυχή μου», όπως εκείνοι που έπεσαν σε πηγάδι, του οποίου το στόμιο φράχθηκε. Αφού δε ο Κύριος δήλωσε με το, «Βυθίστηκα σε λάσπη βυθού», τη διάλυση του σώματος κατά τον θάνατο, και αφού παρουσίασε την κάθοδο στον άδη, τώρα μιλάει για την άνοδο: «Ας λυτρωθώ», λέγοντας, «από τα βάθη των υδάτων», και τα εξής. Διότι τις μεν άλλες ψυχές τις κατάπιε ο θάνατος, επειδή υπερίσχυσε, και το πηγάδι τις συγκράτησε κλείνοντας το δικό του στόμιο. Ο θάνατος είναι πηγάδι που έχει στόμιο, ο οποίος εξαρχής έχει καταπιεί όλους όσους έχουν πέσει μέσα σε αυτό, και μετά την κατάποση, έκλεισε το στόμιό του για να μην μπορέσει κανείς να επιστρέψει στη ζωή. Για εμένα όμως, λέγει, ας μη γίνει αυτό. Μιλάει δε για καταιγίδα, υποδηλώνοντας το παντελώς καταστροφικό ναυάγιο της Συναγωγής των Ιουδαίων, και αποστρεφόμενος τον πνιγμό μαζί με εκείνους στον βυθό της άγνοιας. Πώς όμως, ενώ είπε πιο πάνω: «Η καταιγίδα με καταπόντισε», τώρα λέγει: «Ας μη με καταποντίσει»; Διότι, επειδή είναι δυνατόν σε εκείνον που έχει βυθιστεί να αναδυθεί και πάλι, εύχεται αυτά που δοκίμασε να μην τα δοκιμάσει ξανά. Γνωρίζω δε και άλλα κύματα και φοβερό κλύδωνα που ξεσηκώνεται ενάντια στην ψυχή εξαιτίας των παθών της σάρκας, στα οποία πρέπει κανείς να είναι απρόσιτος, ώστε με κανέναν τρόπο να μην γεμίζει με την πικρία τους, αλλά πάντοτε προσευχόμενος να λέγει: «Ας λυτρωθώ από τα βάθη των υδάτων», και τα εξής. <Εισάκουσέ με, Κύριε, διότι αγαθό είναι το έλεός σου.> (A f. 348 Κυρίλλου και Ευσεβίου).

Πρόσεξε λοιπόν, αγαπητέ, μήπως εκπνεύσει ο χρόνος της προθεσμίας και δεν βρούμε άλλη ευκαιρία. Ελάτε λοιπόν, ας τον προσκυνήσουμε· ας κλάψουμε ενώπιον του Κυρίου που μας δημιούργησε. Ύψωσε τα χέρια σου προς αυτόν μαζί με την καρδιά σου, και με δάκρυα πλησίασέ τον, φωνάζοντας προς αυτόν μαζί με τον Προφήτη: Σώσε με από τον πηλό του βούρκου, για να μην παγιδευτώ· λύτρωσέ με από εκείνους που με μισούν και από τα βαθιά ύδατα. Ας μη με καταποντίσει η καταιγίδα του νερού, ούτε ας με καταπιεί ο βυθός, ούτε ας κλείσει πάνω μου το πηγάδι το στόμα του· εισάκουσέ με, Κύριε, διότι είναι αγαθό το έλεός σου· σύμφωνα με το πλήθος των οικτιρμών σου επίβλεψε σε εμένα. Μην αποστρέψεις το πρόσωπό σου από τον δούλο σου, διότι θλίβομαι· άκουσέ με γρήγορα. Πρόσεξε την ψυχή μου και λύτρωσέ την, εξαιτίας των εχθρών μου γλίτωσέ με. Έτσι ώστε να σου πει και εκείνος αυτό που είναι γραμμένο: Αναθάρρησε, και ας κραταιωθεί η καρδιά σου, και έχε υπομονή στον Κύριο. Για να πεις και εσύ, ευχαριστώντας την αγαθότητά του: Με υπομονή περίμενα τον Κύριο, και με πρόσεξε, και εισάκουσε τη δέησή μου, και με ανέβασε από τον λάκκο της ταλαιπωρίας και από τον πηλό του βούρκου, και έστησε πάνω σε πέτρα τα πόδια μου και κατεύθυνε τα βήματά μου και έβαλε στο στόμα μου ένα νέο άσμα, ύμνο προς τον Θεό μας· πολλοί θα το δουν και θα φοβηθούν και θα ελπίσουν στον Κύριο.

«Ας μη με καταποντίσει η καταιγίδα του νερού, ούτε ας με καταπιεί ο βυθός.» Και αυτά τα νερά και οι δράκοντες που βρίσκονται μέσα σε αυτά, φανερώνονταν και στα προηγούμενα, σύμφωνα με το χωρίο: «Σώσε με, Θεέ, γιατί τα νερά έφτασαν μέχρι την ψυχή μου· βυθίστηκα στην ιλύ του βυθού και δεν υπάρχει στήριγμα· ήλθα στα βάθη της θάλασσας, και η καταιγίδα με καταπόντισε.» Όμως, με τα προηγούμενα λόγια παριστάνει την κάθοδό του σε αυτά, ενώ με τα προκείμενα την επάνοδό του από αυτά. Διότι λέει: «Είθε να λυτρωθώ από τα βαθιά νερά και ας μη με καταποντίσει η καταιγίδα του νερού, ούτε ας με καταπιεί ο βυθός, ούτε ας κλείσει το φρέαρ το στόμα του πάνω μου.» Διότι τις υπόλοιπες ψυχές των ανθρώπων τις κατάπιε ο θάνατος, έχοντας υπερισχύσει, και το φρέαρ τις συγκράτησε και τις απέκλεισε με το δικό του στόμα. Ως φρέαρ με στόμα θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ο ίδιος ο θάνατος, ο οποίος ανέκαθεν έχει καταπιεί όλους όσους έχουν πέσει σε αυτόν, και μετά την κατάποση έσφιξε τα σαγόνια του, κλείνοντας έτσι το δικό του στόμα, ώστε να μην μπορέσει κανείς να επιστρέψει.

Σε εμένα όμως ας μη συμβεί αυτό. Γι' αυτό ικετεύω εσένα τον Πατέρα, λέγοντας: «Ας μη με καταποντίσει η καταιγίδα του νερού, ούτε να με καταπιεί ο βυθός, ούτε να κλείσει πάνω μου το πηγάδι το στόμα του»· ή σύμφωνα με τον Σύμμαχο, «Ούτε να σφραγίσει το πηγάδι πάνω μου το στόμα του». Και τώρα μεν αναφέρει νερά, βυθούς και πηγάδι· στον εικοστό πρώτο ψαλμό όμως, υποδηλώνοντας ακριβώς αυτά, χρησιμοποίησε άλλα ονόματα λέγοντας: «Ελευθέρωσε από τη ρομφαία την ψυχή μου, και από την εξουσία του σκύλου τη μονογενή μου. Σώσε με από το στόμα του λιονταριού, και την ταπείνωσή μου από τα κέρατα των μονοκέρων.» Διότι και αυτά έχουν ειπωθεί για τις αντίθετες δυνάμεις που βρίσκονται στον λεγόμενο άδη, όπως αποδείξαμε ερμηνεύοντας τα σχετικά χωρία. «Εισάκουσέ με, Κύριε, διότι είναι αγαθό το έλεός σου· σύμφωνα με το πλήθος των οικτιρμών σου επίβλεψε σε εμένα.» Και εδώ, μέσω του ανεκφώνητου στους Εβραίους ονόματος, ο Σωτήρας επικαλείται τον δικό Του Πατέρα λέγοντας: Επειδή ζήτησα αυτά και αυτά, για να μην εμπλακώ στον πηλό, και για να ελευθερωθώ από τα βάθη των νερών, και τα όσα ακολουθούν, για τον λόγο αυτόν κάνε δεκτή τη δέησή μου, ω Κύριε, «διότι είναι αγαθό το έλεός σου, και σύμφωνα με το πλήθος των οικτιρμών σου επίβλεψε σε εμένα. Μην αποστρέψεις το πρόσωπό σου από τον παίδα σου.»

Έτσι, λοιπόν, ας κατανοήσουμε και όσα ακολουθούν σύμφωνα με αυτόν τον ειρμό. Διότι, εάν γεννηθεί μέσα μας η σοφία, τότε δημιουργείται από τον Θεό στον καθένα και η χώρα και η αοίκητη γη· χώρα μεν είναι εκείνη που δέχεται τη σπορά και το όργωμα του λόγου, ενώ αοίκητη είναι η καρδιά που απαλλάσσεται από τους πονηρούς ενοίκους της, και έτσι η κατοικία μας θα βρίσκεται στα άκρα της γης. Διότι, επειδή στη γη υπάρχει αφενός το βάθος και αφετέρου η επιφάνεια, όταν κάποιος δεν γίνει υπόγειος ούτε σπηλαιώδης, με το να φρονεί τα κάτω (όπως είναι ο βίος όσων ζουν μέσα στις αμαρτίες, οι οποίοι έχουν βυθιστεί στην ανυπόστατη ιλύ του βυθού, και για τους οποίους η ζωή είναι αληθινά ένα πηγάδι, σύμφωνα με τον Ψαλμό που λέει: «μήτε ας κλείσει το πηγάδι το στόμα του πάνω μου»), εάν λοιπόν κάποιος, αφού γεννηθεί μέσα του η σοφία, φρονεί τα άνω, εφαπτόμενος της γης μόνο όσο είναι απόλυτη ανάγκη, αυτός κατοικεί στα άκρα της υπ' ουρανόν, χωρίς να εμβαθύνει στο γήινο φρόνημα· σε αυτόν, που ετοιμάζει για τον εαυτό του τον ουρανό αντί για τη γη, η σοφία είναι παρούσα.

«και έγινα»: Διότι οι Ιουδαίοι γελώντας έλεγαν μεταξύ τους: Ποιος είναι άραγε αυτός; «εναντίον μου φλυαρούσαν»: Διότι οι Ιουδαίοι, καθήμενοι διαρκώς στις πύλες του ιερού, συλλογίζονταν ποιος να ήταν αυτός ο άνθρωπος. «και σε εμένα»: Διότι και στα συμπόσια οι Ιουδαίοι μιλούσαν για τον Χριστό, ονειδίζοντας και χλευάζοντάς τον. «εγώ δε με την προσευχή»: Ο ίδιος ο Χριστός, ως άνθρωπος, εγκαρτερούσε στην προσευχή, γινόμενος πρότυπο για τους πιστούς. «καιρός ευδοκίας»: Διότι περίμενε τον καιρό του πάθους. «στο πλήθος»: Προσεύχεται βεβαιώνοντας την ενανθρώπηση· ας γίνει, λέει, το θέλημά σου, έλεγε ο Σωτήρας προς τον Πατέρα. «σώσε με»: Διότι για να σώσει τον άνθρωπο από τον πηλό [της γης] της αμαρτίας, [γι' αυτό] προσήλθε ο Σωτήρας του κόσμου (στον κόσμο). «ας ελευθερωθώ»: Ελευθέρωσέ με, λέει ο Χριστός, για χάρη του ανθρώπου, από τους δαίμονες· διότι αυτοί εξ αρχής μισούν τον άνθρωπο. «και θα τον ανασπάσω (ανάσπασέ τον) από τα κακά», επειδή σαν νερό τον επικάλυψε η πλάνη. «ας μην με καταποντίσει»: Ως κύματα εννοεί την καταιγίδα της ασέβειας, από την οποία ο Χριστός ευδόκησε να ελευθερωθεί ο άνθρωπος· διότι οι προφήτες εκφράζονται μεταφορικά. «ας μην με καταπιεί»: Λέει ο άνθρωπος: ας μην βρεθώ πάλι σε βάθος (βάθη) κακών. «ας μην με εγκλωβίσει»: Διότι αυτός που έχει πέσει σε πηγάδι περιορίζεται στα στενά και αυτό δεν τον αφήνει να κολυμπήσει (η στενότητα δεν τον αφήνει να κολυμπήσει)· κατ' αυτόν τον τρόπο όσοι έπεσαν στον λάρυγγα του διαβόλου σπανίως σώζονται.

Έπειτα, αφού είπε τα εξής, λέγει πλέον ο Χριστός μιλώντας από το δικό του πρόσωπο: «Εκείνα που δεν άρπαξα», λέγει, «τότε τα πλήρωνα», δηλαδή για όσα δεν αμάρτησα εγώ, υπέμεινα τον θάνατο υπέρ του Αδάμ που αμάρτησε, επειδή, «Θεέ μου, εσύ γνωρίζεις την αφροσύνη μου και τα αμαρτήματά μου δεν κρύφτηκαν από εσένα», δηλαδή, επειδή δεν αμάρτησα, λέγει. «Γι' αυτό ας μην ντροπιαστούν αυτοί που με αναμένουν» για να δουν την τριήμερη ανάστασή μου, δηλαδή οι απόστολοι, «διότι εξαιτίας σου», χάριν της υπακοής σε σένα, «υπέμεινα ονειδισμό», δηλαδή τον σταυρό, όταν οι Ιουδαίοι κάλυψαν «με ντροπή το πρόσωπό μου», όταν «έγινα αποξενωμένος από τους» κατά σάρκα «αδελφούς μου και ξένος στους γιους της μητέρας μου», δηλαδή της συναγωγής, διότι ο «ζήλος για τον οίκο σου», Πατέρα, «με κατέφαγε, και οι ονειδισμοί αυτών που σε ονειδίζουν» και θυσιάζουν στα είδωλα «έπεσαν πάνω μου». Γι' αυτό «εναντίον μου φλυαρούσαν αυτοί που κάθονταν στις πύλες», διότι με σταύρωσαν έξω από την πύλη, «και για μένα τραγουδούσαν περιπαικτικά αυτοί που έπιναν κρασί», δηλαδή κατά την εορτή του Πάσχα. «Εγώ όμως στην προσευχή μου προς εσένα, Κύριε», έλεγα: Πατέρα, συγχώρεσέ τους, δηλαδή τα έθνη, διότι είναι «καιρός ευδοκίας» των εθνών. «Ας μη με καταποντίσει», λοιπόν, «καταιγίδα» πειρασμών «και ας μη με καταπιεί ο βυθός», δηλαδή ο άδης.

Διότι δεν θα εγκαταλείψεις την ψυχή μου στον άδη, ούτε να κλείσει πάνω μου το φρέαρ το στόμα του, δηλαδή το μνήμα. Ένεκα των εχθρών μου λύτρωσέ με, για να μην καυχηθούν οι Ιουδαίοι λέγοντας, ας τον καταπιούμε. Και όλα αυτά ο Χριστός τα προσευχόταν οικονομικώς ως άνθρωπος, αν και είναι αληθινός Θεός, αλλά, όπως προείπα, η μορφή του δούλου ήταν αυτή που τα έλεγε και τα έπασχε. Γι' αυτό και πρόσθεσε λέγοντας: Ονειδισμό και ταλαιπωρία περίμενε η ψυχή μου, δηλαδή τα έπαθα εκουσίως και όχι από κάποια βία. Όμως περίμενα κάποιον να με συλλυπηθεί και δεν υπήρξε, διότι όλοι οι μαθητές μου με εγκατέλειψαν και έφυγαν, και αναζήτησα παρηγορητές και δεν βρήκα. Άκουσε με σύνεση, ω Ιουδαίε, τι λέει ο Χριστός: Έδωσαν για τροφή μου χολή και στη δίψα μου με πότισαν όξος. Και αυτά μεν τα έπαθε από εσάς. Άκουσε το Άγιο Πνεύμα που λέει και τι σας ανταπέδωσε αντί για εκείνο το λίγο όξος. Διότι λέει ο προφήτης ως εκ προσώπου του Θεού: Ας γίνει η τράπεζά τους παγίδα και ανταπόδοση. Ποια ανταπόδοση εννοεί; Είναι ολοφάνερο, την τωρινή δυστυχία που σε κατέχει. Έπειτα άκουσε και τα εξής: Ας σκοτιστούν τα μάτια τους για να μη βλέπουν. Και πράγματι σκοτιστήκατε στα μάτια της ψυχής με σκότος αφεγγές και αιώνιο.

Τι είναι λοιπόν αυτό που λέει; Ότι, οπωσδήποτε, ζώντας μέσα σε αυτόν τον βίο σαν σε θάλασσα, και κλυδωνιζόμενος από τις ηδονές σαν από κύματα, αφού χαλάρωσαν οι αρμοί των λογισμών του και δέχθηκε εσωτερικά το ορμητικό κύμα της επιθυμίας, ο άνδρας αυτός, παραλύοντας ενώπιον της συζύγου του Ουρία, υπέστη ναυάγιο της σωφροσύνης. Γι' αυτό έλεγε: «Έφθασα στα βάθη της θάλασσας, και η καταιγίδα με καταπόντισε». Έπειτα, αφού μετανόησε και τρόπον τινά συνήλθε από τον βυθό της αμαρτίας, κρατώντας ξανά το πηδάλιο της σωφροσύνης και ρυθμίζοντας τη ζωή του με σωφροσύνη, προσευχόταν στον Θεό λέγοντας: «Ας μη με καταποντίσει πάλι η καταιγίδα του νερού, μήτε ας με καταπιεί ο βυθός». Κάτι τέτοιο αινίσσεται μυστικά και ο Απόστολος αναφερόμενος στην ανθρωπότητα, λέγοντας: «Για τρίτη φορά ναυάγησα». Διότι, τι λέει; «Τρεις φορές ναυάγησα· ένα ημερόνυχτο πέρασα μέσα στον βυθό». Διότι τρεις φορές ναυάγησε η ανθρωπότητα: μία φορά στον Παράδεισο διά της παραβάσεως, δεύτερη πάλι κατά τον κατακλυσμό του Νώε, και τρίτη όταν, μετά την παραλαβή του Νόμου, ο λαός εξέπεσε στην ειδωλολατρία. Και τούτο διήρκεσε μέχρις ότου ήλθε ο Κυβερνήτης των ψυχών μας, ο Χριστός, ο οποίος, αφού έστησε το ιστίο του Σταυρού στο μέσο της γης, οικονόμησε για εμάς αχείμαστο τον πλου προς την επουράνια πόλη.

«Εναντίον μου φλυαρούσαν», δηλαδή, μιλούσαν με ανοησίες «όσοι κάθονταν στις πύλες, και εμένα έκαναν τραγούδι τους όσοι έπιναν κρασί». Όπως ακριβώς, λέει, συμβαίνει σε κάποιον ευτελή άνθρωπο, έτσι με περιέπαιζαν στις συνάξεις τους. «Εγώ όμως με την προσευχή μου απευθύνομαι σε σένα, Κύριε· είναι καιρός ευδοκίας». Έτσι, λέει, ευδόκησε ο Πατέρας να δείξει μακροθυμία απέναντι σε αυτά. «Θεέ μου, με το πλήθος του ελέους σου, εισάκουσέ με, σύμφωνα με την αλήθεια της σωτηρίας σου. Σώσε με από τον πηλό, για να μην βουλιάξω· ας λυτρωθώ από εκείνους που με μισούν και από τα βάθη των υδάτων». Ιλύ πηλού και βάθος υδάτων ονομάζει το πάθος του σταυρού, από τα οποία προσευχόταν να λυτρωθεί, υποδηλώνοντας την τέλεια ασθένεια της μορφής του δούλου· γι' αυτό και εκτενέστερα ικετεύει τον Πατέρα σχετικά με το πάθος. «Ας μην με καταποντίσει η καταιγίδα του ύδατος, ούτε ας με καταπιεί ο βυθός, και ας μην κλείσει το πηγάδι το στόμα του πάνω μου».

Διότι ποιος άνθρωπος υπάρχει που θα ζήσει, λέει, και δεν θα δει θάνατο; Επειδή μία είναι η είσοδος όλων στον βίο, και ίδια η έξοδος. Ικετεύουμε βέβαια να το υποστούμε αυτό ειρηνικά, επειδή ο θάνατος είναι η καταδίκη όλης της ανθρώπινης φύσης. Απευχόμαστε όμως την αναχώρηση από εδώ με φόβο και ταραχή, και ιδιαίτερα τον θάνατο που συμβαίνει μέσα στα ύδατα. [8] Αυτό άλλωστε ζήτησε στις προσευχές του και ο θαυμάσιος Δαβίδ, φωνάζοντας: Ας μη με καταποντίσει καταιγίδα ύδατος, ούτε ας με καταπιεί ο βυθός, και ας μην κλείσει πάνω μου το φρέαρ το στόμα του.

Γι' αυτό, γνωρίζοντάς το αυτό ο άγιος Δαβίδ, έλεγε προσευχόμενος: «Ας λυτρωθώ από εκείνους που με μισούν και από τα βαθιά νερά· ας μην με καταποντίσει η καταιγίδα του νερού, μήτε να με καταπιεί ο βυθός, μήτε να κλείσει πάνω μου το φρέαρ το στόμα του.» Εάν λοιπόν ο Δαβίδ, που ήταν τέτοιος και τόσο μεγάλος, φοβόταν και προσευχόταν να μην καταποντιστεί, πράγμα που κάποτε, επειδή εφησύχασε, το υπέστη· τι θα μπορούσαμε να πούμε εμείς οι ταπεινοί; Και πόσο οφείλουμε να φοβόμαστε και να προσευχόμαστε να μην πάθουμε το ίδιο! Και πράγματι ο νους μας μοιάζει με κυβερνήτη, ο οποίος, όταν αγρυπνεί και νήφει, απωθεί τη ζάλη των παθών, καταβρεχόμενος ελάχιστα από τους λογισμούς που προσκρούουν πάνω του· όταν όμως είναι ράθυμος και παραμελημένος, δέχεται μέσα του το πάθος σαν ένα ρεύμα που τον κατακλύζει. Έπειτα, αφού πλημμυρίσει από τα νερά, ναυαγεί το μεγάλο ναυάγιο της αμαρτίας· το οποίο και μόνο να το ακούει κανείς είναι ελεεινό, και όταν το αναλογίζεται ακόμη πιο ελεεινό. Τέτοιος λοιπόν τρομερός και επικίνδυνος είναι ο πλους της ζωής μας· και γι' αυτό θα πρέπει να κυβερνούμε το πλοίο με νηφαλιότητα και εγρήγορση, απωθώντας τα πάθη από μακριά· και να αποβάλλουμε αμέσως τους άτοπους λογισμούς που εισβάλλουν, ώστε να μην καταποντιστούμε εξαιτίας της παραμονής τους.