Πατερικὲς ἀναφορὲς ἀνὰ βιβλικὸ ἐδάφιο
8 πατερικά χωρίαΌλες οι κατηγορίες γνησιότητας
μὴ ἀποστρέψῃς τὸ πρόσωπόν σου ἀπὸ τοῦ παιδός σου, ὅτι θλίβομαι, ταχὺ ἐπάκουσόν μου.Ανάγνωση ολόκληρου κεφαλαίου
1–8 από 8
Μὴ ἀποστρέψῃς τὸ πρόσωπόν σου ἀπὸ τοῦ παιδός σου. Ἐπειδὴ ἀποστραφεὶς ἦν ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ διὰ τὴν ἐν Ἀδὰμ παράβασιν τὴν ἀνθρώπου φύσιν, τούτου χάριν πάλιν αὐτὸν ἐπιστρέψαι πρὸς αὐτὴν τὸ πρόσωπον παρακαλεῖ.
Μην αποστρέψεις το πρόσωπό σου από τον παίδα σου. Επειδή ο Θεός και Πατέρας είχε αποστραφεί την ανθρώπινη φύση εξαιτίας της παράβασης του Αδάμ, για τον λόγο αυτόν τον παρακαλεί να στρέψει και πάλι το πρόσωπό Του προς αυτήν.
Λεπτομέρειες
Διὰ τί δὲ καὶ ὁ Μονογενὴς χρῄζει τοῦ εἰσακουσθῆναι, ἴσος ὢν τῷ Πατρὶ καὶ ὁμότιμος, αὐτὸς τὴν αἰτίαν λέγει· «Ὅτι χρηστὸν τὸ ἔλεός σου,» τουτέστι, Διὰ τοῦτο εἰσακουσθῆναι χρῄζω, ἐπειδὴ ἄνθρωπος διὰ τὴν σὴν φιλανθρωπίαν γέγονα, καὶ ὑπὲρ ἀνθρώπων εἰκότως ταῦτα ἀναδέχομαι. <Μὴ ἀποστρέψῃς τὸ πρόσωπόν σου ἀπὸ τοῦ παιδός σου.> (A f. 348 b, Κυρίλλου καὶ Εὐσεβίου.) Ἐπεὶ δὲ καὶ ὁ Πατὴρ διὰ τὴν ἐν Ἀδὰμ παράβασιν ἀποστραφεὶς ἦν τὴν τοῦ ἀνθρώπου φύσιν, τούτου χάριν πάλιν πρὸς αὐτὴν ἐπιστρέψαι τὸν Πατέρα τὸ πρόσωπον ὁ Χριστὸς παρακαλεῖ, καὶ μὴ ἐπιμεῖναι ὀργιζόμενον, ἐκ μεταφορᾶς τῶν ἐν ταῖς ὀργαῖς ἀποστρεφόντων τὸ πρόσωπον. Ἀποστροφὴ δὲ Θεοῦ ἡ ἐγκατάλειψις. <Ὅτι θλίβομαι, ταχὺ ἐπάκουσόν μου.> (A f. 348 b, H f. 174 b, Κυρίλλου καὶ Εὐσεβίου.) Διὰ τὴν τῆς ὀδύνης ὑπερβολὴν, ταχεῖαν μοι παράσχου παραψυχήν. Τί τὸ θλίβον; εἰπέ· ἐξήγησαι τὸ λυποῦν, ὦ Δαβίδ. Ἄκουε τοίνυν λέγοντος ἐναργῶς· «Ὅτι αἱ ἀνομίαι μου ὑπερῆραν τὴν κεφαλήν μου, ὡσεὶ φορτίον ἐβαρύνθησαν ἐπ᾽ ἐμέ.» Οὐκοῦν πρόσελθε τῷ λέγοντι· «Δεῦτε πρός με, πάντες οἱ κοπιῶντες καὶ πεφορτισμένοι, κἀγὼ ἀναπαύσω ὑμᾶς.» (A f. 348 b) Φαίη δ᾽ ἂν καὶ ὁ Χριστὸς πρὸς τὸν Πατέρα· Ὑπὲρ τοῦ κοινοῦ κτήματος θλίβομαι τοῦ ἀνθρώπου, ὥστε ἐλευθερῶσαι τὸν ἀφ᾽ ἡμῶν αἰχμάλωτον.
Γιατί όμως και ο Μονογενής έχει ανάγκη να εισακουστεί, ενώ είναι ίσος με τον Πατέρα και ομότιμος; Ο ίδιος αναφέρει την αιτία: «Επειδή το έλεός σου είναι αγαθό», δηλαδή, Γι' αυτό έχω ανάγκη να εισακουστώ, επειδή έγινα άνθρωπος εξαιτίας της δικής σου φιλανθρωπίας, και ευλόγως αναδέχομαι αυτά υπέρ των ανθρώπων. <Μην αποστρέψεις το πρόσωπό σου από τον δούλο σου.> (A f. 348 b, Κυρίλλου και Ευσεβίου.) Επειδή δε και ο Πατέρας, εξαιτίας της παράβασης του Αδάμ, είχε αποστραφεί την ανθρώπινη φύση, για τον λόγο αυτόν ο Χριστός παρακαλεί τον Πατέρα να στρέψει και πάλι το πρόσωπό του προς αυτήν, και να μην επιμείνει να οργίζεται, χρησιμοποιώντας τη μεταφορά εκείνων που εξαιτίας της οργής τους αποστρέφουν το πρόσωπο. Αποστροφή δε του Θεού σημαίνει εγκατάλειψη. <Επειδή θλίβομαι, εισάκουσέ με γρήγορα.> (A f. 348 b, H f. 174 b, Κυρίλλου και Ευσεβίου.) Εξαιτίας της υπερβολής της οδύνης, πρόσφερέ μου γρήγορη παρηγοριά. Τι είναι αυτό που σε θλίβει; Πες μας· εξήγησε αυτό που σε λυπεί, ω Δαβίδ. Άκουσε λοιπόν τι λέει ξεκάθαρα: «Διότι οι ανομίες μου ξεπέρασαν το κεφάλι μου, σαν φορτίο βάρυναν πάνω μου». Επομένως, πλησίασε αυτόν που λέει: «Ελάτε σε μένα, όλοι όσοι κοπιάζετε και είστε φορτωμένοι, και εγώ θα σας αναπαύσω». (A f. 348 b) Θα μπορούσε δε να πει και ο Χριστός προς τον Πατέρα: Υπέρ του κοινού μας κτήματος θλίβομαι, του ανθρώπου, ώστε να ελευθερώσω τον αιχμάλωτο που έχει απομακρυνθεί από εμάς.
Λεπτομέρειες
Ταχὺ δὲ εἰσάκουσον, ἐπειδὴ χρῄζει ταχύτητος τὸ κατ᾽ αὐτὸν μυστήριον. <Πρόσχες τῇ ψυχῇ μου, καὶ λύτρωσαι αὐτήν.> (A f. 348 b, E f. 133, F f. 104 b) Εἴποι δ᾽ ἂν καὶ ὁ Σωτὴρ πρὸς τὸν Πατέρα· Λύτρωσαι τὴν ψυχήν μου ἀπὸ τοῦ κατασχόντος, δηλονότι θανάτου. Καὶ ποῖος ἄρα ἐστὶν ὁ τῆς λυτρώσεως τρόπος; Ἡ ἐν Χριστῷ δικαίωσις, ἡ διὰ πίστεως σωτηρία, τῶν πλημμελημάτων ἡ ἄφεσις ἡ διὰ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος. Οὕτως ἐλυτρώσατό ποτε τοὺς ἐξ Ἰσραὴλ, ὡς ἐν σκιαῖς καὶ τύποις προκαταγράφων ἡμῖν τοῦ Χριστοῦ τὸ μυστήριον, καὶ τὸ τοῖς ἀγγέλοις ἄγνωστον. <Ἕνεκα τῶν ἐχθρῶν μου ῥῦσαί με.> (A f. 348 b) Καὶ ὁ Σωτὴρ δὲ ἐξ ἧς πεπόνθαμεν ἀδικίας παρὰ τῶν νοητῶν ἐχθρῶν, ἀπὸ ταύτης ἐπὶ τὸν ἔλεον τὸν ἡμέτερον διεγείρει τὸν Πατέρα. Εἰ δέ τις ἐπαπορήσοι πῶς τοσαῦτα δεηθεὶς ὁ Χριστὸς, οὐκ ἐξέφυγε τοὺς πειρασμοὺς, ἀκουσάτω ὅτι ηὔχετο μὲν ὡς ἄνθρωπος μὴ εἰσελθεῖν εἰς πειρασμὸν, ἐπεὶ δὲ συνέφερε παθεῖν αὐτὸν διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν, κατεδέξατο τὰ πάθη, προελόμενος τὸ θεῖον θέλημα παρὰ τὸ ἀνθρώπινον. <Σὺ γὰρ γινώσκεις τὸν ὀνειδισμόν μου.> (A f. 349) Καὶ ὁ Σωτὴρ δὲ πρὸς τὸν Πατέρα, Οἶδας, φησὶ, τὸν ὀνειδισμὸν ὃν ὑπὲρ τοῦ σοῦ ὠνειδίσθην ὀνόματος, τὴν αἰσχύνην ἣν ὑπὲρ ἀληθείας ἀνέτλην τῆς σῆς, τὴν ἐντροπὴν ἣν ὑπὲρ τῆς δόξης ὑπέσχον τῆς σῆς.
Εισάκουσέ με ταχέως, επειδή το μυστήριο που τον αφορά χρήζει ταχύτητας. <Πρόσεξε την ψυχή μου, και λύτρωσέ την.> (A f. 348 b, E f. 133, F f. 104 b) Θα μπορούσε να πει και ο Σωτήρας προς τον Πατέρα: Λύτρωσε την ψυχή μου από αυτόν που την κατέχει, δηλαδή τον θάνατο. Και ποιος άραγε είναι ο τρόπος της λύτρωσης; Η εν Χριστώ δικαίωση, η σωτηρία διά της πίστεως, η άφεση των αμαρτημάτων διά του αγίου βαπτίσματος. Έτσι ακριβώς λύτρωσε κάποτε αυτούς που προέρχονταν από τον Ισραήλ, προδιαγράφοντας σε εμάς με σκιές και τύπους το μυστήριο του Χριστού, καθώς και αυτό που ήταν άγνωστο στους αγγέλους. <Εξαιτίας των εχθρών μου ελευθέρωσέ με.> (A f. 348 b) Και ο Σωτήρας, εξαιτίας της αδικίας που έχουμε υποστεί από τους νοητούς εχθρούς, με αφορμή αυτήν παρακινεί τον Πατέρα στο να μας ελεήσει. Εάν όμως κάποιος απορήσει πώς ο Χριστός, έχοντας δεηθεί τόσο πολύ, δεν απέφυγε τους πειρασμούς, ας ακούσει ότι προσευχόταν μεν ως άνθρωπος να μην εισέλθει σε πειρασμό, αλλά επειδή συνέφερε να πάθει για τη δική μας σωτηρία, καταδέχθηκε τα πάθη, προτιμώντας το θείο θέλημα αντί για το ανθρώπινο. <Διότι εσύ γνωρίζεις τον ονειδισμό μου.> (A f. 349) Και ο Σωτήρας προς τον Πατέρα: Γνωρίζεις, λέει, τον ονειδισμό που υπέστην υπέρ του δικού σου ονόματος, την αισχύνη που υπέμεινα υπέρ της δικής σου αλήθειας, την ντροπή που υπέστην υπέρ της δικής σου δόξας.
Λεπτομέρειες
Ὅρα οὖν, ἀγαπητέ, μήποτε πληρωθῇ ὁ καιρὸς τῆς προθεσμίας, καὶ ἄλλον καιρὸν οὐ μὴ εὕρωμεν. Δεῦτε οὖν, προσκυνήσωμεν αὐτῷ· κλαύσωμεν ἐναντίον Κυρίου τοῦ ποιήσαντος ἡμᾶς. Ἆρον τὰς χεῖράς σου πρὸς αὐτὸν σὺν τῇ καρδίᾳ, καὶ μετὰ δακρύων πρόσελθε αὐτῷ, βοῶν πρὸς αὐτὸν σὺν τῷ Προφήτῃ· σῶσόν με ἀπὸ πηλοῦ ἰλύος, ἵνα μὴ ἐμπαγῶ· ῥῦσαί με ἐκ τῶν μισούντων με, καὶ ἐκ τῶν βαθέων τῶν ὑδάτων. Μή με καταποντισάτω καταιγὶς ὕδατος, μηδὲ καταπιέτω με βυθός, μηδὲ συσχέτω ἐπ᾽ ἐμὲ φρέαρ τὸ στόμα αὑτοῦ· εἰσάκουσόν μου, Κύριε, ὅτι χρηστὸν τὸ ἔλεός σου· κατὰ τὸ πλῆθος τῶν οἰκτιρμῶν σου ἐπίβλεψον ἐπ᾽ ἐμέ. Μὴ ἀποστρέψῃς τὸ πρόσωπόν σου ἀπὸ τοῦ παιδός σου, ὅτι θλίβομαι· ταχὺ ἐπάκουσόν μου. Πρόσχες τῇ ψυχῇ μου, καὶ λύτρωσαι αὐτήν, ἕνεκα τῶν ἐχθρῶν μου ῥῦσαί με. Ὅπως καὶ αὐτὸς εἴπῃ πρὸς σὲ τὸ γεγραμμένον· ἀνδρίζου, καὶ κραταιούσθω ἡ καρδία σου, καὶ ὑπόμεινον τὸν Κύριον. Ἵνα καὶ σὺ εὐχαριστῶν τῇ ἀγαθότητι αὐτοῦ εἴπῃς· ὑπομένων ὑπέμεινα τὸν Κύριον, καὶ προσέσχε μοι, καὶ εἰσήκουσε τῆς δεήσεώς μου, καὶ ἀνήγαγέ με ἐκ λάκκου ταλαιπωρίας καὶ ἀπὸ πηλοῦ ἰλύος, καὶ ἔστησεν ἐπὶ πέτραν τοὺς πόδας μου καὶ κατεύθυνε τὰ διαβήματά μου καὶ ἐνέβαλεν εἰς τὸ στόμα μου ᾆσμα καινόν, ὕμνον τῷ Θεῷ ἡμῶν· ὄψονται πολλοὶ καὶ φοβηθήσονται καὶ ἐλπιοῦσιν ἐπὶ Κύριον.
Πρόσεξε λοιπόν, αγαπητέ, μήπως εκπνεύσει ο χρόνος της προθεσμίας και δεν βρούμε άλλη ευκαιρία. Ελάτε λοιπόν, ας τον προσκυνήσουμε· ας κλάψουμε ενώπιον του Κυρίου που μας δημιούργησε. Ύψωσε τα χέρια σου προς αυτόν μαζί με την καρδιά σου, και με δάκρυα πλησίασέ τον, φωνάζοντας προς αυτόν μαζί με τον Προφήτη: Σώσε με από τον πηλό του βούρκου, για να μην παγιδευτώ· λύτρωσέ με από εκείνους που με μισούν και από τα βαθιά ύδατα. Ας μη με καταποντίσει η καταιγίδα του νερού, ούτε ας με καταπιεί ο βυθός, ούτε ας κλείσει πάνω μου το πηγάδι το στόμα του· εισάκουσέ με, Κύριε, διότι είναι αγαθό το έλεός σου· σύμφωνα με το πλήθος των οικτιρμών σου επίβλεψε σε εμένα. Μην αποστρέψεις το πρόσωπό σου από τον δούλο σου, διότι θλίβομαι· άκουσέ με γρήγορα. Πρόσεξε την ψυχή μου και λύτρωσέ την, εξαιτίας των εχθρών μου γλίτωσέ με. Έτσι ώστε να σου πει και εκείνος αυτό που είναι γραμμένο: Αναθάρρησε, και ας κραταιωθεί η καρδιά σου, και έχε υπομονή στον Κύριο. Για να πεις και εσύ, ευχαριστώντας την αγαθότητά του: Με υπομονή περίμενα τον Κύριο, και με πρόσεξε, και εισάκουσε τη δέησή μου, και με ανέβασε από τον λάκκο της ταλαιπωρίας και από τον πηλό του βούρκου, και έστησε πάνω σε πέτρα τα πόδια μου και κατεύθυνε τα βήματά μου και έβαλε στο στόμα μου ένα νέο άσμα, ύμνο προς τον Θεό μας· πολλοί θα το δουν και θα φοβηθούν και θα ελπίσουν στον Κύριο.
Λεπτομέρειες
Ἐπ᾽ ἐμοῦ δὲ μὴ γένοιτο τοῦτο. Διὸ ἀντιβολῶ σε τὸν Πατέρα λέγων· «Μή με καταποντισάτω καταιγὶς ὕδατος, μηδὲ καταπιέτω με βυθὸς, μηδὲ συσχέτω ἐπ᾽ ἐμὲ φρέαρ τὸ στόμα αὐτοῦ·» ἢ κατὰ τὸν Σύμμαχον, «Μηδὲ ἐπιπωμάσαι μοι φρέαρ τὸ στόμα αὐτοῦ.» Καὶ νῦν μὲν ὑδάτων μέμνηται καὶ βυθῶν καὶ φρέατος· ἐν δὲ τῷ καʹ ψαλμῷ τὰ αὐτὰ ταῦτα σημαίνων, ἑτέροις ὀνόμασι κέχρηται λέγων· «Ῥῦσαι ἀπὸ ῥομφαίας τὴν ψυχήν μου, καὶ ἐκ χειρὸς κυνὸς τὴν μονογενῆ μου. Σῶσόν με ἐκ στόματος λέοντος, καὶ ἀπὸ κεράτων μονοκερώτων τὴν ταπείνωσίν μου.» Καὶ ταῦτα γὰρ περὶ τῶν ἐν τῷ καλουμένῳ ᾅδῃ δυνάμεων ἀντικειμένων λέλεκται, ὡς τοὺς τόπους διηγούμενοι παρεστήσαμεν. «Εἰσάκουσόν μου, Κύριε, ὅτι χρηστὸν τὸ ἔλεός σου κατὰ τὸ πλῆθος τῶν οἰκτιρμῶν σου ἐπίβλεψον ἐπ᾽ ἐμέ.» Καὶ ἐνταῦθα διὰ τοῦ παρ᾽ Ἑβραίοις ἀνεκφωνήτου τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα ὁ Σωτὴρ ἐπικαλεῖται λέγων· Ἐπειδὴ τάδε καὶ τάδε ᾔτησα, ἵνα μὴ ἐμπάγω εἰς τὸν πηλὸν, καὶ ὅπως ῥυσθείην ἐκ τῶν βαθέων τῶν ὑδάτων, τά τε τούτοις ἑξῆς, τούτου χάριν ἐπίνευσόν μου τῇ δεήσει, ὦ Κύριε, «ὅτι χρηστὸν τὸ ἔλεός σου, καὶ κατὰ τὸ πλῆθος τῶν οἰκτιρμῶν σου ἐπίβλεψον ἐπ᾽ ἐμέ. Μὴ ἀπόστρεψον τὸ πρόσωπόν σου ἀπὸ τοῦ παιδός σου.»
Σε εμένα όμως ας μη συμβεί αυτό. Γι' αυτό ικετεύω εσένα τον Πατέρα, λέγοντας: «Ας μη με καταποντίσει η καταιγίδα του νερού, ούτε να με καταπιεί ο βυθός, ούτε να κλείσει πάνω μου το πηγάδι το στόμα του»· ή σύμφωνα με τον Σύμμαχο, «Ούτε να σφραγίσει το πηγάδι πάνω μου το στόμα του». Και τώρα μεν αναφέρει νερά, βυθούς και πηγάδι· στον εικοστό πρώτο ψαλμό όμως, υποδηλώνοντας ακριβώς αυτά, χρησιμοποίησε άλλα ονόματα λέγοντας: «Ελευθέρωσε από τη ρομφαία την ψυχή μου, και από την εξουσία του σκύλου τη μονογενή μου. Σώσε με από το στόμα του λιονταριού, και την ταπείνωσή μου από τα κέρατα των μονοκέρων.» Διότι και αυτά έχουν ειπωθεί για τις αντίθετες δυνάμεις που βρίσκονται στον λεγόμενο άδη, όπως αποδείξαμε ερμηνεύοντας τα σχετικά χωρία. «Εισάκουσέ με, Κύριε, διότι είναι αγαθό το έλεός σου· σύμφωνα με το πλήθος των οικτιρμών σου επίβλεψε σε εμένα.» Και εδώ, μέσω του ανεκφώνητου στους Εβραίους ονόματος, ο Σωτήρας επικαλείται τον δικό Του Πατέρα λέγοντας: Επειδή ζήτησα αυτά και αυτά, για να μην εμπλακώ στον πηλό, και για να ελευθερωθώ από τα βάθη των νερών, και τα όσα ακολουθούν, για τον λόγο αυτόν κάνε δεκτή τη δέησή μου, ω Κύριε, «διότι είναι αγαθό το έλεός σου, και σύμφωνα με το πλήθος των οικτιρμών σου επίβλεψε σε εμένα. Μην αποστρέψεις το πρόσωπό σου από τον παίδα σου.»
Λεπτομέρειες
Ἐν οἷς παρακαλεῖ ἐπιβλέψαι, καὶ μὴ ἀποστρέψαι τὸ πρόσωπον ἐξ αὐτοῦ· ἵν᾽ ὥσπερ μέγας ἀγωνοθέτης δοκιμάσῃ τὸν ἀγῶνα ὃν ὑπέστη καὶ τὴν ὑπομονὴν καὶ τὴν ταπείνωσιν, ἐφ᾽ ᾗ σεμνυνόμενος ἀξιοῖ τὸν Πατέρα μὴ ἀποστρέψαι τὸ πρόσωπον ἐξ αὐτοῦ, ἀλλ᾽ ἐπιβλέψαι εἰς αὐτόν. Εἶτα ἐπιλέγει· «Ὅτι θλίβομαι, ταχὺ ἐπάκουσόν μου·» ἢ κατὰ τὸν Ἀκύλαν, «Ὅτι στενόν μοι, ταχὺ ἐπάκουσόν μου.» Νοήσεις δὲ καὶ τούτου τὴν διάνοιαν ἐπιστήσας ὅπως εἴρηται τὸ, «Στενὴ καὶ τεθλιμμένη ἡ ὁδὸς ἡ ἀπάγουσα εἰς τὴν ζωὴν, καὶ ὀλίγοι εἰσὶν οἱ εἰσερχόμενοι δι᾽ αὐτῆς.» Πρῶτος γοῦν αὐτὸς τὴν στενὴν αὐτὴν καὶ τὴν τεθλιμμένην ὁδεύσας ἔλεγεν· «Ὅτι στενή μοι,» καὶ, «ὅτι θλίβομαι, ταχὺ ἐπάκουσόν μου·» Ἐδήλου δὲ καὶ διὰ τῶν ἔμπροσθεν τὴν θλίψιν ἑαυτοῦ καὶ τὴν στένωσιν λέγων· «Καὶ συνεκάλυψα ἐν νηστείᾳ τὴν ψυχήν μου, καὶ ἐγενήθη εἰς ὀνειδισμοὺς ἐμοί. Καὶ ἐθέμην τὸ ἔνδυμά μου σάκκον.» Ἐπὶ τούτοις οὖν καὶ παρεκάλει τὸν Πατέρα ἐμβλέψαι καὶ θεάσασθαι τοὺς ἄθλους οὓς ὑπὲρ ἡμῶν ὑπέμεινε· διὸ ἔλεγε· «Πρόσχες τῇ ψυχῇ μου, καὶ λύτρωσαι αὐτήν.» Εἶτα δεικνὺς αὐτοῦ τὰ κατορθώματα οἷς ἐμβλέψαι παρεκάλει, ἐπιλέγει· «Ἕνεκα τῶν ἐχθρῶν μου ῥῦσαί με. Σὺ γιγνώσκεις τὸν ὀνειδισμόν μου καὶ τὴν αἰσχύνην μου, καὶ τὴν ἐντροπήν μου.»
Σε αυτά παρακαλεί να ρίξει το βλέμμα Του και να μην αποστρέψει το πρόσωπό Του από αυτόν· ώστε, σαν μέγας αγωνοθέτης, να δοκιμάσει τον αγώνα που υπέστη, καθώς και την υπομονή και την ταπείνωση, για την οποία σεμνυνόμενος αξιώνει από τον Πατέρα να μην αποστρέψει το πρόσωπό Του από αυτόν, αλλά να τον επιβλέψει. Έπειτα προσθέτει: «Διότι θλίβομαι, άκουσέ με γρήγορα»· ή σύμφωνα με τον Ακύλα, «Διότι βρίσκομαι σε στενότητα, άκουσέ με γρήγορα». Θα κατανοήσεις δε το νόημα και αυτού του χωρίου, εάν προσέξεις πώς έχει λεχθεί το: «Στενή και τεθλιμμένη είναι η οδός που οδηγεί στη ζωή, και λίγοι είναι αυτοί που εισέρχονται δι' αυτής». Πρώτος λοιπόν ο ίδιος, αφού βάδισε αυτήν την στενή και τεθλιμμένη οδό, έλεγε: «Διότι βρίσκομαι σε στενότητα» και, «διότι θλίβομαι, άκουσέ με γρήγορα». Φανέρωνε δε τη θλίψη και τη στενοχώρια του και μέσα από τα προηγούμενα, λέγοντας: «Και συγκάλυψα με νηστεία την ψυχή μου, και αυτό μου έγινε αφορμή για ονειδισμούς. Και έβαλα για ένδυμά μου σάκο». Εξαιτίας αυτών, λοιπόν, παρακαλούσε τον Πατέρα να ρίξει το βλέμμα Του και να δει τους άθλους που υπέμεινε για εμάς· γι' αυτό έλεγε: «Πρόσεξε την ψυχή μου και λύτρωσέ την». Έπειτα, δείχνοντας τα κατορθώματά του, τα οποία Τον παρακαλούσε να επιβλέψει, προσθέτει: «Εξαιτίας των εχθρών μου ελευθέρωσέ με. Εσύ γνωρίζεις τον ονειδισμό μου, την αισχύνη μου και την ντροπή μου».
Λεπτομέρειες
εἰσάκουσόν μου Ὁ ἄνθρωπος φησίν· ἐπάκουσόν μου, κύριε, καὶ τάχυνον τὴν πρὸς ἡμᾶς σου κατάβασιν (συγκατάβασιν). κατὰ τὸ πλῆθος Ἐν πλήθει γὰρ οἰκτιρμῶν ἔσωσεν ὁ Χριστὸς τὸν ἄνθρωπον, οὐχὶ κατὰ δικαιοσύνην ἰδίαν. μὴ ἀποστρέψῃς Εἰ γὰρ πρὸς τὴν ἁμαρτίαν τοῦ ἀνθρώπου ὁ θεὸς ἀπέστρεψε τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ἀπ’ αὐτοῦ, οὐκ ἂν ἦν ὁ σώζων. ὅτι θλίβομαι Ἐπὶ τοῦ σταυροῦ ὁ Χριστὸς ὡς ἄνθρωπος πάντα πάσχει, ἵνα σώσῃ τὸν ἄνθρωπον. πρόσχες τῇ ψυχῇ Σὸν γάρ ἐστιν ἐμφύσημα· διὸ μὴ παρίδῃς αὐτήν. ἕνεκα τῶν ἐχθρῶν Ἵνα μὴ ἐπιχαρῶσί μοι, φησὶν ὁ ἄνθρωπος, ὡς νικήσαντες οἱ δαίμονες. σὺ γὰρ γινώσκεις Πάντα γὰρ γνωστὰ τῷ θεῷ, ὅτι διὰ τὸν ἄνθρωπον ὀνειδίζεται ὁ Χριστὸς ὡς κακοῦργος, σταυροῦται ὡς κακοποιός, ἐντρέπεται καὶ ἐμπτύεται παρὰ Ἰουδαίων ὡς ψεύστης. πάντα γάρ, ὅσα ὤφειλεν ὁ ἄνθρωπος (Ἀδάμ), ὁ Χριστὸς ἀποδίδωσιν. ἐναντίον σου Ὁ υἱὸς πρὸς τὸν πατέρα περὶ τοῦ λαοῦ τῶν Ἰουδαίων. ὀνειδισμόν Προεγίνωσκε γὰρ ὁ θεὸς λόγος, ἐρχόμενος ἐπὶ τῆς γῆς, πάντα τὰ τοῦ πάθους, ὅσα ἤμελλε πάσχειν. καὶ ὑπέμεινα Οὐκ ἦν ὁ ἀντιλαμβανόμενος τῷ δεσποτικῷ πάθει. καὶ παρακαλοῦντα Οὐδὲ γὰρ ἦν τοῦ θνητοῦ ἀνθρώπου παρακαλέσαι θεόν. καὶ ἔδωκαν Ταῦτα ἐπὶ τοῦ σταυροῦ ὁ Χριστὸς ἔπασχεν· Ἰουδαῖοι δὲ σύμβολα αὐτῶν ἐδίδουν χολήν, ὅτι πικρίας ἐμεμέστωτο αὐτῶν ἡ ψυχή. ὄξος, ὅτι μετεστράφησαν ὡς οἶνος εἰς ὄξος.
«Εισάκουσόν μου»: Ο άνθρωπος λέγει: Εισάκουσέ με, Κύριε, και επιτάχυνε την προς εμάς κάθοδο (συγκατάβασή) σου. «Κατά το πλήθος»: Διότι με το πλήθος των οικτιρμών του έσωσε ο Χριστός τον άνθρωπο, όχι σύμφωνα με δική του δικαιοσύνη. «Μη αποστρέψεις»: Διότι, εάν εξαιτίας της αμαρτίας του ανθρώπου ο Θεός απέστρεφε το πρόσωπό του από αυτόν, δεν θα υπήρχε εκείνος που θα τον έσωζε. «Ότι θλίβομαι»: Επάνω στον σταυρό ο Χριστός ως άνθρωπος τα πάντα υπομένει, για να σώσει τον άνθρωπο. «Πρόσχες τη ψυχή»: Διότι είναι δικό σου εμφύσημα· γι' αυτό μην την παραβλέψεις. «Ένεκα των εχθρών»: Για να μην χαρούν εις βάρος μου, λέγει ο άνθρωπος, οι δαίμονες νομίζοντας ότι με νίκησαν. «Συ γαρ γινώσκεις»: Διότι τα πάντα είναι γνωστά στον Θεό, ότι για χάρη του ανθρώπου ο Χριστός ονειδίζεται ως κακούργος, σταυρώνεται ως κακοποιός, ντροπιάζεται και εμπτύεται από τους Ιουδαίους ως ψεύστης. Διότι όλα όσα όφειλε ο άνθρωπος (ο Αδάμ), ο Χριστός τα ξεπληρώνει. «Εναντίον σου»: Ο Υιός απευθύνεται προς τον Πατέρα σχετικά με τον λαό των Ιουδαίων. «Ονειδισμόν»: Διότι ο Θεός Λόγος, ερχόμενος επί της γης, προγνώριζε τα πάντα γύρω από το πάθος, όσα επρόκειτο να υποφέρει. «Και υπέμεινα»: Δεν υπήρχε κανείς να βοηθήσει στο δεσποτικό πάθος. «Και παρακαλούντα»: Διότι δεν ήταν δυνατόν ο θνητός άνθρωπος να παρηγορήσει τον Θεό. «Και έδωκαν»: Αυτά ο Χριστός τα υπέφερε επάνω στον σταυρό· οι δε Ιουδαίοι ως σύμβολα της κατάστασής τους του έδιναν χολή, επειδή η ψυχή τους είχε γεμίσει με πικρία. Και όξος, επειδή αλλοιώθηκαν όπως το κρασί μετατρέπεται σε όξος.
Λεπτομέρειες
Βυθὸν καὶ φρέαρ τὸν τάφον ᾐνίξατο. «Εἰσάκουσόν μου, Κύριε, ὅτι χρηστὸν τὸ ἔλεός σου, κατὰ τὸ πλῆθος τῶν οἰκτιρμῶν σου ἐπίβλεψον ἐπ’ ἐμέ. Μὴ ἀποστρέψῃς τὸ πρόσωπόν σου ἀπὸ τοῦ παιδός σου, ὅτι θλίβομαι, ταχὺ ἐπάκουσόν μου.
Ως βυθό και φρέαρ υπαινίχθηκε τον τάφο. «Εισάκουσέ με, Κύριε, διότι είναι αγαθό το έλεός σου, σύμφωνα με το πλήθος των οικτιρμών σου επίβλεψε σε εμένα. Μην αποστρέψεις το πρόσωπό σου από τον δούλο σου, διότι θλίβομαι, γρήγορα εισάκουσέ με».
Λεπτομέρειες