Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 68:23

Ας γίνει η τράπεζά τους ενώπιόν τους παγίδα. Από το σημείο αυτό υποδηλώνει τα όσα πρόκειται να συμβούν στους Ιουδαίους μετά το Πάθος. Είναι σαν να έλεγε: Ας υποστούν τα παρόμοια με όσα με έκαναν να δοκιμάσω. Διότι αλίμονο στον πονηρό, επειδή θα του συμβούν κακά σύμφωνα με τα έργα των χεριών του. Ας σκοτισθούν οι οφθαλμοί τους, ώστε να μη βλέπουν. Πώς, άλλωστε, να μη σκοτισθούν, εφόσον δεν δέχτηκαν τον Ήλιο της δικαιοσύνης; Και τον νώτο τους διαπαντός σύγκαμψε. Διότι η αιχμαλωσία τους δεν υπήρξε προσωρινή, όπως στην εποχή των Βαβυλωνίων.

«Ο δε Κύριος θα ανακράξει από τη Σιών, και από την Ιερουσαλήμ θα υψώσει τη φωνή Του, και θα σειστεί ο ουρανός και η γη.» Ότι δε ο Χριστός επρόκειτο να ποτιστεί με όξος και χολή, ας ακούσουμε τον ξη΄ ψαλμό: «Έδωσαν στην τροφή μου χολή, και στη δίψα μου με πότισαν όξος.» Γι' αυτό και τους καταράται λέγοντας: «Ας γίνει η τράπεζά τους ενώπιόν τους παγίδα και ανταπόδοση, και σκάνδαλο. Ας σκοτιστούν οι οφθαλμοί τους, ώστε να μη βλέπουν, και τον νώτο τους για πάντα κύρτωσε. Έκχυσε επάνω τους την οργή Σου, και ο θυμός της οργής Σου ας τους καταλάβει.»

Επισημαίνουν δε και οι μακάριοι ευαγγελιστές, ότι όταν ο Χριστός δίψασε, κατά τον καιρό του σταυρού, και ζήτησε να πιει, του πρόσφεραν «όξος αναμειγμένο με χολή· και αφού γεύτηκε, λέει, δεν ήθελε να πιει»· για να εκπληρωθεί αυτή η ψαλμική Γραφή. <Ας γίνει η τράπεζά τους μπροστά τους παγίδα.> (A f. 349. Κυρίλλου και Θεοδωρήτου.) Έτσι ερμήνευσε και ο Σύμμαχος: «Ας γίνει η τράπεζά τους μπροστά τους παγίδα και τιμωρία»· ώστε να συλληφθούν από αυτήν και να καταδείξει τα όσα επρόκειτο να συμβούν στους Ιουδαίους μετά το πάθος. Είναι όμοιο σαν να έλεγε: Ας υποστούν παρόμοια με αυτά που με έκαναν να δοκιμάσω. Διότι αλίμονο στον άνομο, επειδή δεινά θα του συμβούν σύμφωνα με τα έργα του. <Ας σκοτιστούν τα μάτια τους για να μη βλέπουν.> (A f. 349 b, B f. 290, II f. 178. Κυρίλλου και Θεοδωρήτου.) Έφερε πάνω τους το σκοτεινό νέφος των πειρασμών, ώστε, μη στρέφοντας από πουθενά το βλέμμα τους προς την έλλαμψη των θείων μυστηρίων, οι κακοί Ιουδαίοι να καταστραφούν κακώς, εξαιτίας της παραφροσύνης τους και της υπερβολικής τους ροπής προς την απείθεια. Και πώς δεν σκοτίστηκαν οι Ιουδαίοι, εφόσον δεν δέχτηκαν τον ήλιο της δικαιοσύνης; Επειδή αυτοί παρέδωσαν στον σταυρό τον Κύριο των όλων, έδυσε σε αυτούς ο ήλιος και σκοτείνιασε το φως την ημέρα, σαφές σημάδι του ότι σκοτίστηκαν νοητά και οι ψυχές αυτών που τον σταύρωσαν.

Με άνθη τους παρομοιάζει και ο Ησαΐας, λέγοντας: «Κάθε σάρκα είναι χορτάρι, και κάθε δόξα της σαν το άνθος του χορταριού· ξεράθηκε το χορτάρι, και το άνθος έπεσε». Με αυτά τα λόγια, παρομοιάζει με χορτάρι και με άνθη τη σωματική θρησκεία των Ιουδαίων, η οποία άνθισε για κάποιο μικρό χρονικό διάστημα και φάνηκε ωραία. Και μέσω των προαναφερθέντων, λοιπόν, ο λόγος προχωρώντας παρουσιάζει την αλλοίωση και τη μεταβολή προς το χειρότερο της άνθησής τους, εκεί όπου λέει: «Ας γίνει η τράπεζά τους μπροστά τους παγίδα, και ανταπόδοση, και σκάνδαλο.»

Διότι είναι φυσικό να συγκεντρώθηκαν γύρω του οι αντίπαλες δυνάμεις, όταν, εισερχόμενος στη θάλασσα, συνέτριψε τα κεφάλια των δρακόντων πάνω στα ύδατα. Γι' αυτό και στον προηγούμενο ψαλμό λεγόταν: «Και στον Κύριο, τον Κύριο, ανήκουν οι διέξοδοι του θανάτου. Όμως ο Θεός θα συντρίψει τα κεφάλια των εχθρών του». Διότι δεν θα μπορούσε με άλλον τρόπο να διαβεί τις διεξόδους του θανάτου, παρά μόνο συντρίβοντας τα κεφάλια των εχθρών του που βρίσκονταν εκεί. Εάν, πάλι, κάποιος νομίζει ότι ο Δαβίδ τα λέει αυτά επειδή είχε περιπέσει σε πολλούς πειρασμούς, ας αναλογιστεί πώς ήταν δυνατόν να ταιριάζει στον Δαβίδ να λέει: «Έδωσαν για τροφή μου χολή, και στη δίψα μου με πότισαν ξύδι»· ή το: «Ας γίνει το τραπέζι τους μπροστά τους παγίδα και ανταπόδοση και σκάνδαλο. Ας σκοτιστούν τα μάτια τους για να μη βλέπουν, και τη ράχη τους κύρτωνέ την παντοτινά». Και αν κάποιος συγκεντρώσει και τα υπόλοιπα χωρία που είναι παρόμοια με αυτά, θα διαπιστώσει ότι σε καμία περίπτωση δεν αρμόζουν στο πρόσωπο του Δαβίδ.

Επομένως, με τα έργα και τις πράξεις, με τον πικρό λόγο και τον βίο τους έδωσαν για τροφή στον Σωτήρα χολή, και στη δίψα Του τον πότισαν ξίδι. Επειδή όμως έπρεπε ο λόγος της προφητείας να εκπληρωθεί και ιστορικά, κατά τον καιρό του πάθους Του ο ευαγγελιστής εξιστορεί λέγοντας: «Μετά από αυτό, γνωρίζοντας ο Ιησούς ότι ήδη τα πάντα έχουν συντελεστεί, για να εκπληρωθεί η Γραφή, λέει: Διψώ. Υπήρχε εκεί μία λεκάνη γεμάτη ξίδι. Γέμισαν, λοιπόν, ένα σφουγγάρι με ξίδι και χολή, το έβαλαν πάνω σε ύσσωπο και το έφεραν στο στόμα Του. Όταν, λοιπόν, ο Ιησούς έλαβε το ξίδι με τη χολή, είπε: Συνετελέσθη και αυτή η Γραφή. Και γέρνοντας το κεφάλι, παρέδωσε το πνεύμα». Και επειδή, γέρνοντας το κεφάλι, παρέδωσε το πνεύμα μετά την εκπλήρωση της Γραφής, εύλογα και στον ψαλμό μέχρι αυτό το σημείο περιγράφει τα πάθη Του. Στη συνέχεια, από εδώ και πέρα, προφητεύει τι πρόκειται να τους βρει: «Ας γίνει η τράπεζά τους ενώπιόν τους παγίδα, και ανταπόδοση, και σκάνδαλο». Σύμφωνα με κάποια συνήθεια, η Γραφή συνηθίζει να διατυπώνει τα μελλοντικά γεγονότα ως παρελθοντικά. Μόλις προηγουμένως, δηλαδή, έλεγε, «Έδωσαν για τροφή μου χολή», αντί του θα δώσουν, «και στη δίψα μου με πότισαν ξίδι», αντί του θα ποτίσουν.

Και αλλού επίσης παρομοίως έχει ειπωθεί: «Διαμοιράστηκαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους, και για τον ιματισμό μου έβαλαν κλήρο»· και πάλι: «Παραστάθηκαν οι βασιλείς της γης και οι άρχοντες συνάχθηκαν μαζί, κατά του Κυρίου και κατά του Χριστού του». Διότι παρομοίως και αυτά, ενώ επρόκειτο να συμβούν στο μέλλον, προαναγγέλλονταν σαν να είχαν ήδη συντελεστεί. Έτσι και όσα θεωρείται ότι εκφέρονται προστακτικά ή ευκτικά, και αυτά κατανοούνται προαγγελτικά με προφητικό τρόπο· όπως ακριβώς αυτά που εξετάζουμε τώρα. Διότι το, «Ας γίνει η τράπεζά τους», πρέπει να νοηθεί αντί του, «θα γίνει»· και το, «Ας σκοτιστούν οι οφθαλμοί τους», αντί του, «θα σκοτιστούν»· και τα όσα ακολουθούν παρομοίως με αυτά.

Διότι δεν είναι λογικό, εκείνος που μας προστάζει να μην ανταποδίδουμε κακό αντί κακού, αλλά να προσευχόμαστε υπέρ εκείνων που μας κακομεταχειρίζονται, να ευλογούμε και να μην καταραόμαστε, και να αγαπούμε τους εχθρούς, ο ίδιος να απευθύνει τέτοιες κατάρες σε άλλους. Επομένως, αυτά δεν έχουν ειπωθεί ούτε ως ευχή (κατάρα) ούτε ως προσταγή, αλλά, σύμφωνα με την εξήγηση που δόθηκε, έχουν λεχθεί προφητικά. Διότι, σε απάντηση όσων τόλμησαν και διέπραξαν εναντίον μου, τέτοια πράγματα θα τους βρουν: η τράπεζά τους δεν θα είναι γι' αυτούς για παράθεση τροφής, αλλά θα γίνει παγίδα και ανταποδόσεις και σκάνδαλο, επειδή έβαλαν χολή στο φαγητό μου. Και ποια άλλη θα έλεγες ότι είναι η τράπεζα του ιουδαϊκού έθνους, παρά οι θεόπνευστες Γραφές, τις οποίες συνηθίζουν να μελετούν και να αποστηθίζουν; Αυτών η μεν θεωρία και η κατανόηση προσφέρει την τροφή των λογικών ψυχών, η δε λέξη (το γράμμα) επέχει θέση τραπέζης.

Αυτήν λοιπόν την τράπεζά τους, δηλαδή την πρόχειρη ανάγνωση των θείων Γραφών, προφητεύει ότι θα γίνει για αυτούς παγίδα και ανταπόδοση και σκάνδαλο· και ότι θα γίνει τέτοια για αυτούς, όχι επειδή είναι τέτοια από τη φύση της, αλλά ότι για εκείνους θα καταστεί τέτοια. Διότι αυτό σημαίνει ο λόγος που λέει: «Ας γίνει η τράπεζά τους ενώπιόν τους παγίδα, και ανταπόδοση και σκάνδαλο». Και στην πράξη αυτό εκπληρώνεται σε αυτούς. Διαβάζοντας, λοιπόν, τις θείες Γραφές, εξαιτίας τους παγιδεύονται, καθώς εκλαμβάνουν τις λέξεις διαφορετικά από το αληθινό τους νόημα, διαστρέφουν τον ορθό λόγο που υπάρχει σε αυτές, και εξαιτίας τους οδηγούνται στην απιστία προς τον Σωτήρα. Αλλά η τράπεζά τους γίνεται για αυτούς και ανταπόδοση. Διότι, ακριβώς με το να μην κατανοούν τα αναγνώσματα, υφίστανται την τιμωρία για όσα έπραξαν εναντίον Του. Γι' αυτό ο Σύμμαχος, αντί για τη φράση «και εις ανταποδόσεις», το μετέφρασε «και εις τιμωρίαν». Αλλά η τράπεζά τους γίνεται ενώπιόν τους και σκάνδαλο. Διότι σκανδαλίζονται, καθώς μένουν στις γυμνές λέξεις και δεν κατανοούν την πνευματική θεωρία που κρύβεται σε αυτές· όπως, για παράδειγμα, όταν ακούν ότι, με την έλευση του Χριστού, ο λύκος θα βοσκήσει μαζί με το αρνί, και η λεοπάρδαλη θα αναπαυθεί μαζί με το κατσίκι, και το λιοντάρι και το βόδι θα φάνε άχυρα· επειδή δεν κατανοούν αυτά και τα παρόμοια, σκανδαλίζονται με τον Χριστό που έχει έλθει, διότι αυτά δεν έγιναν αισθητώς κατά την παρουσία Του.

Έτσι, λοιπόν, η τράπεζα που τους παρατέθηκε έγινε γι' αυτούς παγίδα, και ανταπόδοση και σκάνδαλο. Και τα έπαθαν αυτά, επειδή σκοτίστηκαν τα μάτια τους για να μη βλέπουν, εξαιτίας του ότι αρνήθηκαν το φως που φωτίζει κάθε άνθρωπο, και επειδή, ενώ είχαν μάτια δεν έβλεπαν, και ενώ είχαν αυτιά δεν άκουγαν. Διότι πάχυνε η καρδιά τους, σύμφωνα με τον Ησαΐα, και έκλεισαν τα μάτια τους, και βάρυναν τα αυτιά τους. Γι' αυτό προαναγγέλλει ο Λόγος λέγοντας: «Ας σκοτιστούν τα μάτια τους, για να μη βλέπουν». Και προφητεύει και κάτι άλλο που συνέβη ολοφάνερα σε αυτούς, λέγοντας: «Και την πλάτη τους κύρτωνέ την παντοτινά», αντί του, «θα την κυρτώσεις»· και, «Έκχεε πάνω τους την οργή σου», αντί του, «θα εκχέεις»· και, «ας τους καταλάβει ο θυμός της οργής σου», αντί του, «θα τους καταλάβει». Το πώς δε συνέβησαν αυτά στο έθνος των Ιουδαίων μετά το τόλμημά τους εναντίον του Σωτήρα μας, δεν είναι καθόλου δύσκολο να το κατανοήσει κανείς.

Πρώτον, λοιπόν, η τράπεζά τους έγινε γι' αυτούς παγίδα· έπειτα τα μάτια τους σκοτίζονταν· έπειτα η ράχη τους κάμπτονταν παντοτινά, καθώς η οργή του Θεού ξεχυνόταν πάνω τους. Μετά δε από αυτά, προαναγγέλλει ότι θα τους συμβεί και κάτι άλλο, λέγοντας: «Ας γίνει η έπαυλή τους ερημωμένη», αντί του, θα γίνει· «και στα σκηνώματά τους ας μην υπάρχει κάτοικος», αντί του, δεν θα υπάρχει. Διότι ούτε αυτό έπρεπε να διαφύγει της προφητικής γνώσης: ότι δηλαδή και η έπαυλή τους θα είναι έρημη· ή, σύμφωνα με τον Σύμμαχο, «ακατοίκητη»· ή, σύμφωνα με τον Ακύλα, «αφανισμένη». Και ονομάζει έπαυλή τους την Ιερουσαλήμ, η οποία δεν ήταν πλέον πόλη του Θεού, αλλά δική τους έπαυλη.

Ομοίως και ο 68ος (ψαλμός), που επιγράφεται «Υπέρ των αλλοιωθησομένων», παρουσιάζει τα πάθη του Σωτήρος και την αποβολή του Ισραήλ, λέγοντας: Ας γίνει η τράπεζά τους ενώπιόν τους παγίδα και ανταπόδοση και σκάνδαλο. Ας σκοτιστούν οι οφθαλμοί τους ώστε να μη βλέπουν, και τον νώτο τους κύρτωνε διαπαντός.

«Ας γίνει»: Διότι ούτε το ιερό τραπέζι των άρτων τους ωφέλησε, αλλά έγινε για αυτούς παγίδα. «Και σε ανταπόδοση»: Διότι υπερηφανεύθηκαν οι Ιουδαίοι σαν άγριοι και τους έγινε σκάνδαλο και ανταπόδοση κατάρας. «Ας σκοτιστούν»: Οι νοητοί (οφθαλμοί) της ψυχής, όχι οι σαρκικοί. «Και τα νώτα»: Δηλαδή, κάμψε τον ανένδοτο τράχηλό τους με την κατάρα του νόμου. «Έκχεε»: Εναντίον όλων, δηλαδή πλήξε αυτούς <τον λαό των Ιουδαίων>. «Και ο θυμός»: Διότι έφθασε πάνω τους η οργή του Θεού κατά την ανάσταση του Κυρίου από τους νεκρούς. «Ας γίνει»: Επαύλεις ονομάζονται οι χώροι κοντά στις οικίες, που είναι το σώμα της ψυχής. Αυτά όμως καταστράφηκαν εξαιτίας της ασέβειας. Μιλάει δε [και] για τον ιερό ναό (των Ιουδαίων). «Και στα σκηνώματα»: Εννοεί τις συναγωγές τους, [μάλιστα τους ναούς τους], ότι έγιναν έρημοι από κατοίκους εξαιτίας της ασέβειάς τους. «Διότι αυτόν που εσύ πάταξας»: Επειδή αυτόν που ο Πατέρας αποφάσισε να αποστείλει στον κόσμο για την αναζήτηση του ανθρώπου, τον καταδίωξαν οι Ιουδαίοι. «Και στο άλγος»: Δηλαδή στην εκούσια ταπείνωσή μου πρόσθεσαν και αυτοί το μίσος. «Πρόσθεσε ανομία»: Διότι πρόσθεσαν ανομία στην ανομία· επειδή δεν αρκέστηκαν στον σταυρό και στον θάνατο, αλλά επιχείρησαν να συκοφαντήσουν και την ανάσταση.

Διότι δεν θα εγκαταλείψεις την ψυχή μου στον άδη, ούτε να κλείσει πάνω μου το φρέαρ το στόμα του, δηλαδή το μνήμα. Ένεκα των εχθρών μου λύτρωσέ με, για να μην καυχηθούν οι Ιουδαίοι λέγοντας, ας τον καταπιούμε. Και όλα αυτά ο Χριστός τα προσευχόταν οικονομικώς ως άνθρωπος, αν και είναι αληθινός Θεός, αλλά, όπως προείπα, η μορφή του δούλου ήταν αυτή που τα έλεγε και τα έπασχε. Γι' αυτό και πρόσθεσε λέγοντας: Ονειδισμό και ταλαιπωρία περίμενε η ψυχή μου, δηλαδή τα έπαθα εκουσίως και όχι από κάποια βία. Όμως περίμενα κάποιον να με συλλυπηθεί και δεν υπήρξε, διότι όλοι οι μαθητές μου με εγκατέλειψαν και έφυγαν, και αναζήτησα παρηγορητές και δεν βρήκα. Άκουσε με σύνεση, ω Ιουδαίε, τι λέει ο Χριστός: Έδωσαν για τροφή μου χολή και στη δίψα μου με πότισαν όξος. Και αυτά μεν τα έπαθε από εσάς. Άκουσε το Άγιο Πνεύμα που λέει και τι σας ανταπέδωσε αντί για εκείνο το λίγο όξος. Διότι λέει ο προφήτης ως εκ προσώπου του Θεού: Ας γίνει η τράπεζά τους παγίδα και ανταπόδοση. Ποια ανταπόδοση εννοεί; Είναι ολοφάνερο, την τωρινή δυστυχία που σε κατέχει. Έπειτα άκουσε και τα εξής: Ας σκοτιστούν τα μάτια τους για να μη βλέπουν. Και πράγματι σκοτιστήκατε στα μάτια της ψυχής με σκότος αφεγγές και αιώνιο.

Διότι δεν μπορείτε, λέει, να πείτε ότι ναι μεν οι προφήτες καλούσαν, και τα γεγονότα βοούσαν, και η παραζήλωση ήταν ικανή να μας πείσει, αλλά εκείνα που προστάζονταν ήταν δυσβάσταχτα. Ούτε κι αυτό, λέει, δεν μπορείτε να το πείτε· διότι πώς, λέει, θα απαιτούσε τέτοια πράγματα ο Θεός από εσάς, από τη στιγμή που η χάρη Του επρόκειτο να σας επισκιάσει; «Τι συμβαίνει, λοιπόν; Εκείνο που επιζητεί ο Ισραήλ, δεν το πέτυχε». Προφανώς εξαιτίας της απιστίας του· διότι αυτά και προηγουμένως τα είχε καταδείξει. «Η δε εκλογή το πέτυχε· ενώ οι υπόλοιποι πωρώθηκαν, καθώς είναι γεγραμμένο». Τη δικαιοσύνη (πέτυχε), επειδή υπάκουσε στην πίστη. «Τους έδωσε ο Θεός πνεύμα κατανύξεως». Ως κατάνυξη, εννοεί την κακή διάθεση και την παράνομη κακία· όταν δε ακούς το «έδωσε» και το «παρέδωσε», να μην τα εκλαμβάνεις με την έννοια ότι ο Θεός τους ωθούσε σε αυτό, αλλά να δέχεσαι τη λέξη αντί του «τους άφησε». «Μάτια για να μη βλέπουν, και αυτιά για να μην ακούν, μέχρι τη σημερινή ημέρα». Επειδή οι ίδιοι έκλεισαν τα μάτια τους και έφραξαν τα αυτιά τους, σύμφωνα με τη φωνή του Ησαΐα, και δεν θέλησαν ούτε να δουν ούτε να ακούσουν, γι' αυτόν τον λόγο τους άφησε να πορεύονται σύμφωνα με τις επιδιώξεις των καρδιών τους. Διότι το να τους ελκύει στο καλό παρά τη θέλησή τους, θα σήμαινε ότι καταργεί το αυτεξούσιο. «Και ο Δαβίδ λέει: ας γίνει το τραπέζι τους παγίδα, και θήραμα, και ανταπόδοση σε αυτούς, και σκάνδαλο· ας σκοτιστούν τα μάτια τους για να μη βλέπουν».

«Ας ντροπιαστούν και ας εξευτελιστούν αυτοί που ζητούν την ψυχή μου.» «Μην σπλαχνιστείς κανέναν από όσους εργάζονται την ανομία. Ο Θεός μου θα μου δείξει την τιμωρία των εχθρών μου· μην τους θανατώσεις.» «Ας γίνει το τραπέζι τους παγίδα μπροστά τους.» «Ξέχυσε πάνω τους την οργή Σου, πάνω στα έθνη που δεν Σε γνωρίζουν.» «Θεέ μου, κάνε τους σαν τον τροχό, σαν την καλαμιά μπροστά στον άνεμο. Γέμισε τα πρόσωπά τους με ατίμωση, και θα αναζητήσουν το όνομά Σου.» «Δεν θέλησε την ευλογία, και θα απομακρυνθεί από αυτόν. Ας ντυθούν με ντροπή εκείνοι που με συκοφαντούν.» «Σύντριψε τον βραχίονα του αμαρτωλού και πονηρού.» «Ας ντροπιαστούν εκείνοι που παρανομούν μάταια.» «Δώσε σε αυτούς, Κύριε, μήτρα που δεν γεννά και ξερούς μαστούς.» «Αντί για ευωδία θα υπάρχει σκόνη, και αντί για ζώνη θα ζωστείς με σκοινί, και αντί για χρυσό στολίδι στο κεφάλι θα αποκτήσεις φαλάκρα εξαιτίας των έργων σου, και αντί για πορφυρό χιτώνα θα ντυθείς με σάκο.»

Γι' αυτό λοιπόν, «ας γίνει» δίκαια «η τράπεζά τους μπροστά τους παγίδα και ανταπόδοση και σκάνδαλο», ώστε να μην έχουν ειρήνη και ομονοούν για το κακό. «Ας σκοτιστούν τα μάτια τους για να μη βλέπουν», επειδή δεν θέλησαν να αντικρίσουν το φως που ήρθε στον κόσμο, «και κύρτωσε τη ράχη τους παντοτινά», επειδή και αυτοί δεν επέλεξαν να σκύψουν τον αυχένα τους. «Ξέχυσε πάνω τους την οργή σου και ο θυμός της οργής σου ας τους καταλάβει», καθώς και αυτοί, αποδιώχνοντας από τον εαυτό τους κάθε αγαθό, έπραξαν έργα άξια κάθε οργής. «Ας γίνει η έπαυλή τους ερημωμένη και στα σκηνώματά τους ας μην υπάρχει κανείς που να κατοικεί», πράγμα που και συνέβη. Διότι, αφού διασκορπίστηκαν σε κάθε πόλη και χώρα από τα σκηνώματά τους στην Ιουδαία, «έγινε η έπαυλή τους ερημωμένη». Έτσι άλλωστε ομιλούν και οι Πράξεις των Αποστόλων για αυτό το ρητό. «Διότι αυτόν που εσύ πάταξες», ως αποστάτη διάβολο, «αυτοί καταδίωξαν», κάνοντας αυτά που είναι σε εκείνον ευάρεστα, γι' αυτό «και στον πόνο των τραυμάτων» μου από τα καρφιά «πρόσθεσαν» και τον λογχισμό της πλευράς μου. Και εσύ, Πατέρα, «πρόσθεσε ανομία» δίκαια «στην ανομία τους και ας μην εισέλθουν στη δικαιοσύνη σου· ας εξαλειφθούν από το βιβλίο των ζώντων και μαζί με τους δικαίους ας μη γραφτούν».