Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 68:25

«Ο δε Κύριος θα ανακράξει από τη Σιών, και από την Ιερουσαλήμ θα υψώσει τη φωνή Του, και θα σειστεί ο ουρανός και η γη.» Ότι δε ο Χριστός επρόκειτο να ποτιστεί με όξος και χολή, ας ακούσουμε τον ξη΄ ψαλμό: «Έδωσαν στην τροφή μου χολή, και στη δίψα μου με πότισαν όξος.» Γι' αυτό και τους καταράται λέγοντας: «Ας γίνει η τράπεζά τους ενώπιόν τους παγίδα και ανταπόδοση, και σκάνδαλο. Ας σκοτιστούν οι οφθαλμοί τους, ώστε να μη βλέπουν, και τον νώτο τους για πάντα κύρτωσε. Έκχυσε επάνω τους την οργή Σου, και ο θυμός της οργής Σου ας τους καταλάβει.»

Διότι πώρωση έχει συμβεί εν μέρει στον Ισραήλ, και κάλυμμα υπάρχει πάνω στην καρδιά τους, και ενώ έχουν μάτια δεν βλέπουν, επειδή απέρριψαν το αληθινό φως και έκλεισαν εκούσια τα μάτια της καρδιάς τους. <Και την πλάτη τους για πάντα κύρτωσε.> (A f. 349 b. Κυρίλλου και Θεοδωρήτου.) Και τις οσφύες τους εξάρθρωσε για πάντα· καταδίκασέ τους, Δέσποτα, στη δουλεία των Βαβυλωνίων, ώστε εξαιτίας αυτών που πράττουν να περιπέσουν σε κοπιαστική εργασία, μένοντας πάντοτε σκυφτοί. <Ο θυμός της οργής σου ας τους καταλάβει.> (A f. 350) Θυμό της οργής, λοιπόν, ονόμασε την οξεία και οδυνηρή τιμωρία. Και πάνω στους σταυρωτές ο θυμός της θείας οργής, όχι μερικώς όπως πολλές φορές, αλλά ολοκληρωτικά ξεχύθηκε, και τους κατέλαβε κάθε είδος τιμωρίας. <Διότι αυτόν που εσύ πάταξες, αυτοί τον καταδίωξαν.> (A f. 350. Κυρίλλου και Θεοδωρήτου.) Εσύ μεν, λέει, ζητώντας να εκτίσω την ποινή για την εκτροπή μου, με παρέδωσες στους Βαβυλωνίους σαν σε κάποιους δήμιους· αυτοί όμως με περιέβαλαν με περισσότερα δεινά από όσα διέταξες, και μου αύξησαν την οδύνη για την αμαρτία μου. Αυτήν ακριβώς την ωμότητά τους κατηγορεί και ο Θεός των όλων, και λέει: «Εγώ τους παρέδωσα στα χέρια σου, αλλά εσύ δεν τους έδειξες έλεος· βάρυνες τον ζυγό του ηλικιωμένου, και δεν σπλαχνίστηκες τον νεότερο.» Εάν όμως ο λόγος αναφέρεται στους σταυρωτές, αυτό αποτελεί παράθεση της αιτίας για την οποία θα υποστούν τέτοια δεινά. (

Διότι στρατιωτική ρομφαία και ρωμαϊκός πόλεμος δεν άργησαν να τους πλήξουν, όχι χωρίς την κρίση του Θεού. Επειδή ο Θεός ήταν εκείνος που τους πολεμούσε μέσω του στρατού των εχθρών. Αυτό και ο ίδιος ο Σωτήρας το παρουσιάζει μέσα από την παραβολή, σχετικά με εκείνους που απέρριψαν την πρόσκληση του γάμου και φόνευσαν τους προσκαλούντες: λέγοντας ότι ο βασιλιάς έστειλε τα στρατεύματά του και κατέκαψε την πόλη τους. Έτσι, λοιπόν, εκπληρώνονταν και τα προκείμενα. Διότι, επειδή οι ίδιοι αδίκησαν τον Υιό του Θεού, καταδικάστηκαν, καθώς το αίμα Του εκδικήθηκε. Και επειδή κατέστησαν τους εαυτούς τους εχθρούς του Χριστού, πολεμήθηκαν από τον Θεό, ο οποίος τους καταδίωξε με όπλο, με θυρεό και με ρομφαία. Διότι η θεία δίκη δεν τους έπληξε αφανώς, αλλά μέσω των εχθρών ανάμεσα στους ανθρώπους. Είναι δε άξιο θαυμασμού πώς έχει ειπωθεί το: «Έκχεον ρομφαίαν»· διότι ο πόλεμος δεν τους έπληττε πλέον μερικώς, όπως παλαιότερα, αλλά ξεχύθηκε εναντίον τους πολεμική ρομφαία· γι' αυτό έχει λεχθεί: «Έφθασε δε επ' αυτούς η οργή εις τέλος»· και αλλού: «Έκχεον επ' αυτούς την οργήν σου». Ποιος δε, μελετώντας τις Ιστορίες του Φλαβίου Ιωσήπου, και μαθαίνοντας από αυτές πώς, αφού εγκλωβίστηκαν σε πολιορκία, καταστράφηκαν από την πείνα και τις εμφύλιες συγκρούσεις, δεν θα θαυμάσει τη φωνή που λέει εδώ: «Και σύγκλεισον εξ εναντίας των καταδιωκόντων με;»

Έτσι, λοιπόν, η τράπεζα που τους παρατέθηκε έγινε γι' αυτούς παγίδα, και ανταπόδοση και σκάνδαλο. Και τα έπαθαν αυτά, επειδή σκοτίστηκαν τα μάτια τους για να μη βλέπουν, εξαιτίας του ότι αρνήθηκαν το φως που φωτίζει κάθε άνθρωπο, και επειδή, ενώ είχαν μάτια δεν έβλεπαν, και ενώ είχαν αυτιά δεν άκουγαν. Διότι πάχυνε η καρδιά τους, σύμφωνα με τον Ησαΐα, και έκλεισαν τα μάτια τους, και βάρυναν τα αυτιά τους. Γι' αυτό προαναγγέλλει ο Λόγος λέγοντας: «Ας σκοτιστούν τα μάτια τους, για να μη βλέπουν». Και προφητεύει και κάτι άλλο που συνέβη ολοφάνερα σε αυτούς, λέγοντας: «Και την πλάτη τους κύρτωνέ την παντοτινά», αντί του, «θα την κυρτώσεις»· και, «Έκχεε πάνω τους την οργή σου», αντί του, «θα εκχέεις»· και, «ας τους καταλάβει ο θυμός της οργής σου», αντί του, «θα τους καταλάβει». Το πώς δε συνέβησαν αυτά στο έθνος των Ιουδαίων μετά το τόλμημά τους εναντίον του Σωτήρα μας, δεν είναι καθόλου δύσκολο να το κατανοήσει κανείς.

Διότι παλαιότερα, εξαιτίας των ειδωλολατριών τους, υποδουλώνονταν σε εχθρούς και πολεμίους για λίγο καιρό· έπειτα πάλι ανακτούσαν την ελευθερία τους· και παρέμεναν αυτόνομοι και με δικούς τους βασιλείς, διατηρώντας τον ναό και τελώντας τη λατρεία σε αυτόν σύμφωνα με τον νόμο του Μωυσή. Μετά όμως από την επιβουλή εναντίον του Σωτήρα μας, τα στερήθηκαν όλα ολοσχερώς· και αφού υπέμειναν την πολιορκία και την υποδούλωση στους Ρωμαίους, παρέμειναν έκτοτε ταπεινωμένοι και ανίκανοι πλέον να ανακάμψουν. Αυτό ακριβώς σημαίνει η προφητεία που εξετάζουμε, όταν λέει: «Και τα νώτα τους κάμπτε τα διαπαντός». Πρόσεξε δηλαδή πώς ειπώθηκε το «διαπαντός»· διότι δεν λέει για κάποιο σύντομο χρονικό διάστημα, όπως συνέβαινε άλλοτε, αλλά «διαπαντός». Αντί αυτού, ο μεν Ακύλας μετέφρασε: «Και τα νώτα τους αδιάκοπα αποδυνάμωσε»· ο δε Σύμμαχος: «Και τις οσφύες τους διαπαντός εξάρθρωσε». Και αυτό επίσης τους συνέβη· επειδή η οργή του Θεού δεν επήλθε πλέον σε αυτούς με μέτρο, όπως παλαιότερα, αλλά ξεχύθηκε ολόκληρη και μαζικά εναντίον τους. Γι' αυτό προστίθεται: «Έκχεε πάνω τους την οργή σου, και ο θυμός της οργής σου ας τους καταλάβει». Αυτό δηλώνεται και σε άλλον ψαλμό που αναφέρει: «Γιατί, Θεέ, μας απώθησες έως τέλους;». Και ο θείος Απόστολος, σε συμφωνία με αυτά, έλεγε: «Έφθασε δε σε αυτούς η οργή έως τέλους».

Πρώτον, λοιπόν, η τράπεζά τους έγινε γι' αυτούς παγίδα· έπειτα τα μάτια τους σκοτίζονταν· έπειτα η ράχη τους κάμπτονταν παντοτινά, καθώς η οργή του Θεού ξεχυνόταν πάνω τους. Μετά δε από αυτά, προαναγγέλλει ότι θα τους συμβεί και κάτι άλλο, λέγοντας: «Ας γίνει η έπαυλή τους ερημωμένη», αντί του, θα γίνει· «και στα σκηνώματά τους ας μην υπάρχει κάτοικος», αντί του, δεν θα υπάρχει. Διότι ούτε αυτό έπρεπε να διαφύγει της προφητικής γνώσης: ότι δηλαδή και η έπαυλή τους θα είναι έρημη· ή, σύμφωνα με τον Σύμμαχο, «ακατοίκητη»· ή, σύμφωνα με τον Ακύλα, «αφανισμένη». Και ονομάζει έπαυλή τους την Ιερουσαλήμ, η οποία δεν ήταν πλέον πόλη του Θεού, αλλά δική τους έπαυλη.

Έκχεε επάνω τους την οργή σου, και ο θυμός της οργής σου ας τους καταλάβει. Ας γίνει η έπαυλή τους ερημωμένη, και στα σκηνώματά τους ας μην υπάρχει κανείς για να κατοικεί· διότι κατεδίωξαν αυτόν που εσύ πάταξες, και πρόσθεσαν πόνο στα τραύματά μου. Αυτά λοιπόν είναι τα λόγια του Δαβίδ. Από την άλλη, ο τεσσαρακοστός τέταρτος ψαλμός των υιών Κορέ, ο οποίος φέρει την επιγραφή «Ὑπὲρ τῶν ἀλλοιωθησομένων», ανέπεμπε ωδή υπέρ του Αγαπητού, του οποίου την παρουσία, αφού προφήτευσε, συνέδεσε με την κλήση της εξ εθνών Εκκλησίας, υποδηλώνοντάς την με αυτόν τον τρόπο: Άκουσε, θυγατέρα, και γείρε το αυτί σου, και ξέχασε τον λαό σου και τον οίκο του πατέρα σου. Και θα επιθυμήσει ο βασιλιάς το κάλλος σου, διότι αυτός είναι ο Κύριός σου, και θα τον προσκυνήσουν· και η θυγατέρα της Τύρου θα προσέλθει με δώρα. Κατά τον ίδιο λοιπόν τρόπο και ο προκείμενος ψαλμός, ο οποίος επιγράφεται «Ὑπὲρ τῶν ἀλλοιωθησομένων» και αναφέρεται εις το τέλος, προαναγγέλλει την παρουσία του Χριστού, καθώς και την αιχμαλωσία του ιουδαϊκού έθνους και τον εμπρησμό της Ιερουσαλήμ που υπέστη από τους Βαβυλωνίους.

«Ας γίνει»: Διότι ούτε το ιερό τραπέζι των άρτων τους ωφέλησε, αλλά έγινε για αυτούς παγίδα. «Και σε ανταπόδοση»: Διότι υπερηφανεύθηκαν οι Ιουδαίοι σαν άγριοι και τους έγινε σκάνδαλο και ανταπόδοση κατάρας. «Ας σκοτιστούν»: Οι νοητοί (οφθαλμοί) της ψυχής, όχι οι σαρκικοί. «Και τα νώτα»: Δηλαδή, κάμψε τον ανένδοτο τράχηλό τους με την κατάρα του νόμου. «Έκχεε»: Εναντίον όλων, δηλαδή πλήξε αυτούς <τον λαό των Ιουδαίων>. «Και ο θυμός»: Διότι έφθασε πάνω τους η οργή του Θεού κατά την ανάσταση του Κυρίου από τους νεκρούς. «Ας γίνει»: Επαύλεις ονομάζονται οι χώροι κοντά στις οικίες, που είναι το σώμα της ψυχής. Αυτά όμως καταστράφηκαν εξαιτίας της ασέβειας. Μιλάει δε [και] για τον ιερό ναό (των Ιουδαίων). «Και στα σκηνώματα»: Εννοεί τις συναγωγές τους, [μάλιστα τους ναούς τους], ότι έγιναν έρημοι από κατοίκους εξαιτίας της ασέβειάς τους. «Διότι αυτόν που εσύ πάταξας»: Επειδή αυτόν που ο Πατέρας αποφάσισε να αποστείλει στον κόσμο για την αναζήτηση του ανθρώπου, τον καταδίωξαν οι Ιουδαίοι. «Και στο άλγος»: Δηλαδή στην εκούσια ταπείνωσή μου πρόσθεσαν και αυτοί το μίσος. «Πρόσθεσε ανομία»: Διότι πρόσθεσαν ανομία στην ανομία· επειδή δεν αρκέστηκαν στον σταυρό και στον θάνατο, αλλά επιχείρησαν να συκοφαντήσουν και την ανάσταση.

Διότι, ενώ ανέτειλε το αληθινό φως, εσείς πλανάσθε σαν μέσα στη νύχτα και προσκρούετε σε αδιάβατα μέρη και κατακρημνίζεστε, επειδή εγκαταλείψατε την οδό που λέει: «Εγώ είμαι η οδός». Έπειτα, άκου κάτι πιο καίριο, διότι λέει: «Και την πλάτη τους για πάντα κύρτωσε», αυτό σημαίνει για να υποδουλωθεί στα έθνη, όχι για τετρακόσια τριάντα έτη όπως στην Αίγυπτο, ούτε για εβδομήντα όπως στη Βαβυλώνα, αλλά για πάντα, λέει, κύρτωσέ τους σε δουλεία. Λοιπόν, γιατί τρέφεις κενές ελπίδες προσδοκώντας να απαλλαγείς από την ταλαιπωρία που σε κατέχει; Διότι καθόλου άδικα δεν ευχήθηκε την τύφλωση των ματιών σου, αλλά επειδή, αφού σκέπασες τα μάτια του Χριστού, έτσι Τον ράπιζες, και για τον λόγο αυτό (λέει) την πλάτη σου διαπαντός κύρτωσε σε δουλεία. Και επειδή έχυσες το αίμα Του με οργή, άκουσε την ανταπόδοση: «Έκχεε επάνω τους την οργή Σου, και ο θυμός της οργής Σου ας τους καταλάβει, και ας γίνει η κατοικία τους ερημωμένη», που προφανώς είναι ο περιβόητος ναός. Διατί, ω προφήτη, πες μας, για ποιον λόγο ερημώθηκε ο ναός; Άραγε εξαιτίας της παλαιάς κατασκευής του μόσχου; Άραγε εξαιτίας της ειδωλολατρίας του λαού; Άραγε εξαιτίας του αίματος των προφητών; Άραγε εξαιτίας των μοιχειών και πορνειών του Ισραήλ; Σε καμία περίπτωση, λέει, διότι για όλα εκείνα πάντοτε αξιώνονταν συγχώρεσης και φιλανθρωπίας, αλλά επειδή θανάτωσαν τον Υιό του ευεργέτη.

Γι' αυτό λοιπόν, «ας γίνει» δίκαια «η τράπεζά τους μπροστά τους παγίδα και ανταπόδοση και σκάνδαλο», ώστε να μην έχουν ειρήνη και ομονοούν για το κακό. «Ας σκοτιστούν τα μάτια τους για να μη βλέπουν», επειδή δεν θέλησαν να αντικρίσουν το φως που ήρθε στον κόσμο, «και κύρτωσε τη ράχη τους παντοτινά», επειδή και αυτοί δεν επέλεξαν να σκύψουν τον αυχένα τους. «Ξέχυσε πάνω τους την οργή σου και ο θυμός της οργής σου ας τους καταλάβει», καθώς και αυτοί, αποδιώχνοντας από τον εαυτό τους κάθε αγαθό, έπραξαν έργα άξια κάθε οργής. «Ας γίνει η έπαυλή τους ερημωμένη και στα σκηνώματά τους ας μην υπάρχει κανείς που να κατοικεί», πράγμα που και συνέβη. Διότι, αφού διασκορπίστηκαν σε κάθε πόλη και χώρα από τα σκηνώματά τους στην Ιουδαία, «έγινε η έπαυλή τους ερημωμένη». Έτσι άλλωστε ομιλούν και οι Πράξεις των Αποστόλων για αυτό το ρητό. «Διότι αυτόν που εσύ πάταξες», ως αποστάτη διάβολο, «αυτοί καταδίωξαν», κάνοντας αυτά που είναι σε εκείνον ευάρεστα, γι' αυτό «και στον πόνο των τραυμάτων» μου από τα καρφιά «πρόσθεσαν» και τον λογχισμό της πλευράς μου. Και εσύ, Πατέρα, «πρόσθεσε ανομία» δίκαια «στην ανομία τους και ας μην εισέλθουν στη δικαιοσύνη σου· ας εξαλειφθούν από το βιβλίο των ζώντων και μαζί με τους δικαίους ας μη γραφτούν».