Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 68:35

Ας τον αινέσουν οι ουρανοί και η γη. Εάν γίνεται χαρά στον ουρανό για έναν αμαρτωλό που μετανοεί, πολύ περισσότερο θα χαρούν με την απελευθέρωση ολόκληρης της γης. Εάν δε ο ουρανός χαίρεται για τη σωτηρία των ανθρώπων, και για τον λόγο αυτό αινεί τον Θεό, πολύ περισσότερο και οι ίδιοι που σώθηκαν πάνω στη γη θα αινέσουν Εκείνον που τους έσωσε· γι' αυτό πρόσθεσε: «Η θάλασσα και όλα όσα κινούνται μέσα σε αυτά». Αυτό το λέει, επειδή και στα νησιά επρόκειτο να αποδεχθούν τη σωτηρία του Θεού. Η δε φράση «μέσα σε αυτά», σημαίνει και στη γη και στη θάλασσα.

Γι' αυτό προσθέτει: «Θα αινέσω το όνομα του Θεού μου με ωδή.» (A f. 351 b) Αξίζει δε να θρηνήσει κανείς την παρανομία των Ιουδαίων, οι οποίοι δεν θέλουν να κατανοήσουν το νηπιώδες της νομικής λατρείας, καίτοι οι αιχμάλωτοι στη Βαβυλώνα υπόσχονταν να υμνήσουν τον Θεό μετά την επιστροφή τους. «Θα αρέσει στον Θεό περισσότερο από ένα νέο μοσχάρι.» (A f. 351 b, B f. 292, E f. 134 b, H f. 182 b) Δηλαδή τριετές και τέλειο· διότι τέτοια ήταν τα θύματα σύμφωνα με τον νόμο. —Πρέπει δε να γνωρίζουμε ότι τότε θυσιαζόταν αρσενικό μοσχάρι, όταν η Συναγωγή έπεφτε σε αμαρτία· προσφερόταν επίσης και υπέρ του αρχιερέως. Επειδή λοιπόν οι αρχιερείς και οι άρχοντες συγκεντρώθηκαν μαζί κατά του Χριστού, και ξεσήκωσαν εναντίον του τους υφισταμένους τους, και έγιναν αίτιοι της αμαρτίας τους, και είχαν ανάγκη από τον καθαρμό του νόμου, «Δεν προσφέρω», λέει, «αισθητό μοσχάρι, αλλά την καθαρή και αναίμακτη θυσία την οποία καθιέρωσα στην Εκκλησία μου». «Ας δουν οι φτωχοί και ας ευφρανθούν.» (A f. 351 b) Λένε δε και οι απόστολοι για εκείνους που πίστεψαν μέσω αυτών στον Χριστό, ότι, όταν τα μάθουν αυτά, οι πτωχοί τω πνεύματι θα αγαλλιάσουν. «Ας τον αινέσουν οι ουρανοί, και η γη, η θάλασσα, κ.τ.λ.» (A f. 352. Κυρίλλου και Θεοδωρήτου.) Καλώ, λέει, ολόκληρη την κτίση σε κοινωνία της υμνωδίας και αυτά τα ίδια τα στοιχεία της φύσης· διότι δεν αρκεί η μία γλώσσα για να διηγηθεί τις θείες χάριτες.

Και δοξολογούν τον Θεό ακατάπαυστα οι άνω δυνάμεις, καθώς έχει ελευθερωθεί σύμπασα η γη. Και αυτό αποτελεί κατόρθωμα της ελεύσεως του Σωτήρος μας, ο οποίος ένωσε τους επί της γης με τα άνω πνεύματα, ώστε να τελείται μία και η αυτή λατρεία από όλους. Εάν δε όσοι βρίσκονται στους ουρανούς χαίρονται για τη σωτηρία των ανθρώπων και υμνούν για αυτό τον Θεό, πολύ περισσότερο οι ίδιοι οι σωθέντες επί της γης θα υμνήσουν αυτόν που τους έσωσε. Γι' αυτό προστίθεται η φράση «και η γη», για να δηλώσει: Όλα ας τον υμνούν, τα άνω και τα κάτω. Διότι από τα κυριότερα συμπεριέλαβε και τα επιμέρους. Αναφέρθηκε δε στη θάλασσα, επειδή και στα νησιά έμελλαν να αποδεχθούν το σωτήριο έργο του Θεού. <Ότι ο Θεός θα σώσει τη Σιών, και θα οικοδομηθούν οι πόλεις της Ιουδαίας. —Και το σπέρμα των δούλων του θα την κατέχουν.> (A f. 352) Με υψηλότερο δε νόημα, Σιών είναι η Εκκλησία των αγίων, της οποίας οικοδομήθηκαν και οι πόλεις, δηλαδή οι ψυχές που ανορθώθηκαν από το ολίσθημα της απιστίας μέσω της εξομολογήσεως· διότι η λέξη Ιουδαία ερμηνεύεται ως εξομολόγηση.

Αλλά και όσοι βρίσκονται στο σκήνωμα, σαν να βρίσκονται σε δεσμά, στενάζουν ικετεύοντας να λυθούν από αυτά· γι' αυτό λένε: «Ταλαίπωρος άνθρωπος εγώ, ποιος θα με ελευθερώσει από το σώμα του θανάτου τούτου;» Όσοι λοιπόν καταβαρύνονται από το φθαρτό σώμα και αποστρέφονται τη φθορά, στενάζοντας για τον φθαρτό βίο, είναι δεσμώτες του Θεού, και δικοί του πεδημένοι, των οποίων τις προσευχές δεν θα περιφρονήσει ούτε θα αποστραφεί. Ενώ εκείνοι που παχαίνουν τα δικά τους δεσμά, και τα περιποιούνται με πολλή τρυφή, δικαιολογημένα θα μπορούσαν να ονομαστούν δεσμώτες της φθοράς και του θανάτου. «Ας τον αινέσουν οι ουρανοί και η γη, η θάλασσα και όλα όσα έρπουν σε αυτήν.» Επειδή υποσχέθηκε στους φτωχούς τη βασιλεία των ουρανών λέγοντας: «Μακάριοι οι φτωχοί τω πνεύματι, διότι δική τους είναι η βασιλεία των ουρανών», πολύ λογικά μετά τον λόγο περί των πενήτων προσθέτει: «Ας τον αινέσουν οι ουρανοί.» Επειδή σε όλη την οικουμένη, και στη γη και στη θάλασσα, επρόκειτο να συγκροτηθούν Εκκλησίες προς τον Θεό από τους προαναφερθέντες φτωχούς, ως επακόλουθο επισυνάπτεται: «και η γη και η θάλασσα και όλα όσα έρπουν σε αυτές.» Εκείνα δε που έρπουν πάνω στη γη και τη θάλασσα και που προστάζονται εδώ να αινούν τον Θεό μαζί με τον ουρανό και τη γη, είναι τα έθνη, τα οποία κατά τον θνητό βίο των ανθρώπων, δίκην ερπετών στο παρελθόν πορεύονταν με το στήθος και την κοιλιά.

Και στον Ησαΐα με τις λέξεις «θηρία» και «ερπετά» ονομάζονται αλληγορικά τα έθνη, για τα οποία λέγεται: «Και θα βοσκήσει μαζί ο λύκος με το αρνί, και η λεοπάρδαλη θα αναπαυθεί μαζί με το κατσίκι, και το λιοντάρι θα φάει άχυρα σαν το βόδι. Και ένα νήπιο παιδί θα βάλει το χέρι του στην τρύπα των ασπίδων και στη φωλιά των απογόνων των ασπίδων, και δεν πρόκειται να το βλάψουν»· τα οποία ερμηνεύοντας στη συνέχεια ο λόγος προσθέτει: «Και θα υπάρξει η ρίζα του Ιεσσαί και αυτός που θα αναστηθεί για να άρχει στα έθνη, σε αυτόν θα ελπίσουν τα έθνη». Εφόσον, λοιπόν, αυτή η μεταβολή των εθνών συντελείται κατά την παρουσία του Χριστού, δικαίως, μαζί με τον ουρανό και τους αγγέλους του ουρανού, προστάζονται και όσα αποδόθηκαν ως ερπετά να αινέσουν τον Θεό. Γι' αυτό έχει ειπωθεί: «Ας τον αινέσουν οι ουρανοί και η γη, η θάλασσα και όλα τα ερπετά μέσα σε αυτά». Πώς όμως μπορούν τα ερπετά να αινέσουν τον Θεό, αν δεν μετέχουν στη φρόνηση και στη γνώση του Θεού; Επομένως, θα προσφέρουν τη θυσία της αινέσεως και τα ερπετά; Το ότι μέσω αυτών υπονοούνται άνθρωποι, το διδάσκει το Ευαγγέλιο, στο οποίο είναι γραμμένο: «Γεννήματα εχιδνών, ποιος σας υπέδειξε να αποφύγετε τη μέλλουσα οργή; Κάντε λοιπόν καρπούς άξιους της μετάνοιας». «Διότι ο Θεός θα σώσει τη Σιών, και θα ανοικοδομηθούν οι πόλεις της Ιουδαίας». Αποδίδει την αιτία για την οποία οι ουρανοί και η γη και η θάλασσα και όλα όσα βρίσκονται σε αυτά λέγεται ότι θα αινέσουν τον Θεό. Και η αιτία είναι αυτή: «Διότι ο Θεός θα σώσει τη Σιών, και θα ανοικοδομηθούν οι πόλεις της Ιουδαίας».

Ας αινέσουν όλα τα στοιχεία, θαυμάζοντας τα μεγαλεία του Θεού (όλα τα στοιχεία θαύμαζαν τα μεγαλεία του Θεού), και τη δόξα Του, την οποία κατόρθωσε ο Θεός Λόγος ανάμεσά τους, όταν ήλθε στη γη. Διότι ο Θεός ανέστησε την Εκκλησία, η οποία κειτόταν κατά γης. Και θα οικοδομηθούν οι εκκλησίες· διότι αποτελούν πόλεις για όσους εξομολογούνται· αφού Ιουδαία ερμηνεύεται η εξομολόγηση. Και θα κατοικήσουν τα έθνη εκεί, μέσα στην Εκκλησία, κληρονομώντας τα αγαθά που υπάρχουν σε αυτήν. Και το σπέρμα είναι η διδαχή των αποστόλων· [δηλαδή των δούλων Σου. Αυτοί] διότι σπέρμα είναι ο λόγος. Αυτοί λοιπόν κυβερνούν την Εκκλησία [και τον άνθρωπο]. Και αυτοί που αγαπούν, οι πιστοί και όλοι οι δίκαιοι, θα κατασκηνώσουν [σε αυτήν, δηλαδή] μέσω της πίστης στην Εκκλησία· διότι εκεί [όσοι αγαπούν τον Θεό] στο εξής έχουν την ελπίδα (έχοντάς την παντοτινά).

Ως πένητες πρέπει να εκλάβουμε αυτούς που ήταν δεσμώτες στον Άδη, των οποίων τη δέηση ο Κύριος δεν περιφρόνησε, αλλά την εισάκουσε και, αφού κατήλθε, τους λύτρωσε. «Ας τον αινέσουν οι ουρανοί και η γη, η θάλασσα και όλα όσα κινούνται σε αυτήν». Προτρέπει τον ουρανό, τη γη και τη θάλασσα, δηλαδή ολόκληρη την κτίση, να τον ανυμνήσει ως Δημιουργό. «Διότι ο Θεός θα σώσει τη Σιών και θα οικοδομηθούν οι πόλεις της Ιουδαίας, και θα κατοικήσουν εκεί και θα την κληρονομήσουν· και το σπέρμα των δούλων σου», δηλαδή του Αβραάμ, του Ισαάκ και του Ιακώβ, «θα την κατέχουν», δηλαδή θα την κρατήσουν, «και εκείνοι που αγαπούν το όνομά σου θα κατασκηνώσουν σε αυτήν». Διότι με διάφορους τρόπους αιχμαλωτίστηκαν οι Ιουδαίοι και πολλές φορές καταστράφηκαν οι πόλεις της Ιουδαίας, αλλά, όταν πάλι ανακαλούνταν, οι πόλεις ανοικοδομούνταν εκ νέου και κατοικούσαν σε αυτές. Όμως, μετά τη σφαγή του Χριστού, όταν αιχμαλωτίστηκαν, δεν ανακλήθηκαν πλέον, αλλά «η κατοικία τους έμεινε ερημωμένη» και οι ίδιοι περιπλανώμενοι και αποτρόπαιοι.