Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 68:36

Διότι ο Θεός θα σώσει τη Σιών και θα οικοδομηθούν οι πόλεις της Ιουδαίας. Ποια λέει ότι είναι η Σιών παρά η αγία Εκκλησία, της οποίας οικοδομήθηκαν και οι πόλεις, δηλαδή προφανώς οι αφυπνισμένες ψυχές των ανθρώπων; Διότι αυτές ήταν πεσμένες, όταν αγνοούσαν τον Θεό. Και αυτές είναι εκείνες που ανορθώθηκαν μέσω της εξομολογήσεως. Διότι η λέξη Ιουδαία ερμηνεύεται ως εξομολόγηση.

Και θα κατοικήσουν εκεί και θα την κληρονομήσουν. Αυτοί που τώρα είναι αιχμάλωτοι, λέγει, αφού επιτύχουν την επιστροφή τους, θα ανοικοδομήσουν τις δικές τους πόλεις και θα κατοικήσουν σε αυτές. Και όχι μόνο οι ίδιοι, αλλά και τα παιδιά τους και οι απόγονοί τους· διότι αυτό προσέθεσε στη συνέχεια.

Και δοξολογούν τον Θεό ακατάπαυστα οι άνω δυνάμεις, καθώς έχει ελευθερωθεί σύμπασα η γη. Και αυτό αποτελεί κατόρθωμα της ελεύσεως του Σωτήρος μας, ο οποίος ένωσε τους επί της γης με τα άνω πνεύματα, ώστε να τελείται μία και η αυτή λατρεία από όλους. Εάν δε όσοι βρίσκονται στους ουρανούς χαίρονται για τη σωτηρία των ανθρώπων και υμνούν για αυτό τον Θεό, πολύ περισσότερο οι ίδιοι οι σωθέντες επί της γης θα υμνήσουν αυτόν που τους έσωσε. Γι' αυτό προστίθεται η φράση «και η γη», για να δηλώσει: Όλα ας τον υμνούν, τα άνω και τα κάτω. Διότι από τα κυριότερα συμπεριέλαβε και τα επιμέρους. Αναφέρθηκε δε στη θάλασσα, επειδή και στα νησιά έμελλαν να αποδεχθούν το σωτήριο έργο του Θεού. <Ότι ο Θεός θα σώσει τη Σιών, και θα οικοδομηθούν οι πόλεις της Ιουδαίας. —Και το σπέρμα των δούλων του θα την κατέχουν.> (A f. 352) Με υψηλότερο δε νόημα, Σιών είναι η Εκκλησία των αγίων, της οποίας οικοδομήθηκαν και οι πόλεις, δηλαδή οι ψυχές που ανορθώθηκαν από το ολίσθημα της απιστίας μέσω της εξομολογήσεως· διότι η λέξη Ιουδαία ερμηνεύεται ως εξομολόγηση.

Και στον Ησαΐα με τις λέξεις «θηρία» και «ερπετά» ονομάζονται αλληγορικά τα έθνη, για τα οποία λέγεται: «Και θα βοσκήσει μαζί ο λύκος με το αρνί, και η λεοπάρδαλη θα αναπαυθεί μαζί με το κατσίκι, και το λιοντάρι θα φάει άχυρα σαν το βόδι. Και ένα νήπιο παιδί θα βάλει το χέρι του στην τρύπα των ασπίδων και στη φωλιά των απογόνων των ασπίδων, και δεν πρόκειται να το βλάψουν»· τα οποία ερμηνεύοντας στη συνέχεια ο λόγος προσθέτει: «Και θα υπάρξει η ρίζα του Ιεσσαί και αυτός που θα αναστηθεί για να άρχει στα έθνη, σε αυτόν θα ελπίσουν τα έθνη». Εφόσον, λοιπόν, αυτή η μεταβολή των εθνών συντελείται κατά την παρουσία του Χριστού, δικαίως, μαζί με τον ουρανό και τους αγγέλους του ουρανού, προστάζονται και όσα αποδόθηκαν ως ερπετά να αινέσουν τον Θεό. Γι' αυτό έχει ειπωθεί: «Ας τον αινέσουν οι ουρανοί και η γη, η θάλασσα και όλα τα ερπετά μέσα σε αυτά». Πώς όμως μπορούν τα ερπετά να αινέσουν τον Θεό, αν δεν μετέχουν στη φρόνηση και στη γνώση του Θεού; Επομένως, θα προσφέρουν τη θυσία της αινέσεως και τα ερπετά; Το ότι μέσω αυτών υπονοούνται άνθρωποι, το διδάσκει το Ευαγγέλιο, στο οποίο είναι γραμμένο: «Γεννήματα εχιδνών, ποιος σας υπέδειξε να αποφύγετε τη μέλλουσα οργή; Κάντε λοιπόν καρπούς άξιους της μετάνοιας». «Διότι ο Θεός θα σώσει τη Σιών, και θα ανοικοδομηθούν οι πόλεις της Ιουδαίας». Αποδίδει την αιτία για την οποία οι ουρανοί και η γη και η θάλασσα και όλα όσα βρίσκονται σε αυτά λέγεται ότι θα αινέσουν τον Θεό. Και η αιτία είναι αυτή: «Διότι ο Θεός θα σώσει τη Σιών, και θα ανοικοδομηθούν οι πόλεις της Ιουδαίας».

Ποια Σιών εννοεί, παρά προφανώς την Εκκλησία του Σωτήρος μας που ιδρύθηκε σε ολόκληρη την οικουμένη; Πόλεις δε της Ιουδαίας, μη διστάζεις να ονομάζεις τις θεόπνευστες Γραφές, μέσω των οποίων έχει διατυπωθεί η ιουδαϊκή πολιτεία. Αλλά αυτές μεν οι πόλεις είχαν καταρρεύσει, όσον αφορά τους Ιουδαίους, ανοικοδομήθηκαν όμως μέσω της νέας διδασκαλίας εν Χριστώ· μέσω της οποίας συνιστάται και η αληθινή περιτομή, και τα πνευματικά Σάββατα, και οι πνευματικές θυσίες και όλα όσα τα ακολουθούν σύμφωνα με την ερμηνεία του πνευματικού νόμου. Έτσι, λοιπόν, οικοδομούνται οι πόλεις της Ιουδαίας, και θα κατοικήσουν σε αυτές οι πολίτες και οι κληρονόμοι όσων έχουν εξαγγελθεί στις θείες Γραφές· γι' αυτό έχει λεχθεί: «Και θα την κληρονομήσουν». Αλλά και «το σπέρμα των δούλων του θα την κατέχει». Και ποιοι θα μπορούσαν να είναι οι δούλοι του, παρά βεβαίως οι μαθητές του Σωτήρος μας, και το σπέρμα που σπάρθηκε σε ολόκληρη την οικουμένη, το οποίο θα κατέχει την κληρονομιά που έχει εξαγγελθεί στις θείες Γραφές; Αλλά και «εκείνοι που αγαπούν το όνομά του θα κατασκηνώσουν σε αυτήν», δηλαδή προφανώς στην κληρονομιά· σε αυτούς θα ειπωθεί: «Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου».

Ας αινέσουν όλα τα στοιχεία, θαυμάζοντας τα μεγαλεία του Θεού (όλα τα στοιχεία θαύμαζαν τα μεγαλεία του Θεού), και τη δόξα Του, την οποία κατόρθωσε ο Θεός Λόγος ανάμεσά τους, όταν ήλθε στη γη. Διότι ο Θεός ανέστησε την Εκκλησία, η οποία κειτόταν κατά γης. Και θα οικοδομηθούν οι εκκλησίες· διότι αποτελούν πόλεις για όσους εξομολογούνται· αφού Ιουδαία ερμηνεύεται η εξομολόγηση. Και θα κατοικήσουν τα έθνη εκεί, μέσα στην Εκκλησία, κληρονομώντας τα αγαθά που υπάρχουν σε αυτήν. Και το σπέρμα είναι η διδαχή των αποστόλων· [δηλαδή των δούλων Σου. Αυτοί] διότι σπέρμα είναι ο λόγος. Αυτοί λοιπόν κυβερνούν την Εκκλησία [και τον άνθρωπο]. Και αυτοί που αγαπούν, οι πιστοί και όλοι οι δίκαιοι, θα κατασκηνώσουν [σε αυτήν, δηλαδή] μέσω της πίστης στην Εκκλησία· διότι εκεί [όσοι αγαπούν τον Θεό] στο εξής έχουν την ελπίδα (έχοντάς την παντοτινά).

Ως πένητες πρέπει να εκλάβουμε αυτούς που ήταν δεσμώτες στον Άδη, των οποίων τη δέηση ο Κύριος δεν περιφρόνησε, αλλά την εισάκουσε και, αφού κατήλθε, τους λύτρωσε. «Ας τον αινέσουν οι ουρανοί και η γη, η θάλασσα και όλα όσα κινούνται σε αυτήν». Προτρέπει τον ουρανό, τη γη και τη θάλασσα, δηλαδή ολόκληρη την κτίση, να τον ανυμνήσει ως Δημιουργό. «Διότι ο Θεός θα σώσει τη Σιών και θα οικοδομηθούν οι πόλεις της Ιουδαίας, και θα κατοικήσουν εκεί και θα την κληρονομήσουν· και το σπέρμα των δούλων σου», δηλαδή του Αβραάμ, του Ισαάκ και του Ιακώβ, «θα την κατέχουν», δηλαδή θα την κρατήσουν, «και εκείνοι που αγαπούν το όνομά σου θα κατασκηνώσουν σε αυτήν». Διότι με διάφορους τρόπους αιχμαλωτίστηκαν οι Ιουδαίοι και πολλές φορές καταστράφηκαν οι πόλεις της Ιουδαίας, αλλά, όταν πάλι ανακαλούνταν, οι πόλεις ανοικοδομούνταν εκ νέου και κατοικούσαν σε αυτές. Όμως, μετά τη σφαγή του Χριστού, όταν αιχμαλωτίστηκαν, δεν ανακλήθηκαν πλέον, αλλά «η κατοικία τους έμεινε ερημωμένη» και οι ίδιοι περιπλανώμενοι και αποτρόπαιοι.