Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 68:7

Και αυτό σημαίνει το: «Από εσένα δεν κρύφτηκαν». «Ας μην ντροπιαστούν εξαιτίας μου όσοι σε προσμένουν, Κύριε, Κύριε των δυνάμεων». Το μεν «εξαιτίας μου» (ἐπ᾽ ἐμὲ) τίθεται αντί του «για εμένα» (δι᾽ ἐμὲ), δηλαδή εξαιτίας του δικού μου πάθους υπέρ αυτών· το δε «Ας μην ντροπιαστούν» τίθεται αντί του «ας μην ντροπιαστούν πλέον», καθώς παλαιότερα ντρέπονταν για τη φθορά που υφίσταντο. Το δε νόημα είναι το εξής: Επειδή εγώ, λέει, καταδέχθηκα να γευθώ τον θάνατο υπέρ αυτών, ας αναιρεθεί η ντροπή που τους είχε βρει παλαιότερα εξαιτίας του θανάτου. Διότι αποτελούσε ντροπή για τον άνθρωπο, ο οποίος πλάσθηκε κατ' εικόνα Θεού, να βασιλεύει επάνω του ο θάνατος. Σημαίνει, επομένως, ότι διά της δικής του αναστάσεως θα εξαλειφθεί ο θάνατος. Με αυτήν την ερμηνεία συνδέεται λοιπόν και ο έτερος στίχος, ο οποίος είναι παρόμοιος με αυτόν: «Ούτε να εντραπούν εξαιτίας μου όσοι σε αναζητούν».

Ορθώς και προηγουμένως είπε το «επ’ εμέ», αλλά και εδώ. Διότι, επειδή ο ίδιος ήταν αυτός που προέτρεψε, εάν ηττάτο, θα έφερνε ντροπή σε όσους είχαν πεισθεί, σαν να είχαν επιλέξει τον κίνδυνο από απάτη και επιπολαιότητα. «Διότι ένεκά σου υπέμεινα ονειδισμόν». «Ζητώ», λέγει, «να απομακρυνθεί ο θάνατος· διότι, εφόσον έγινα υπήκοος σε εσένα, τον έχω αναδεχθεί». «Αποξενωμένος έγινα στους αδελφούς μου». Αυτό το λέγει εξαιτίας της εγκατάλειψής του από όλους, η οποία συνέβη κατά τον καιρό του Πάθους.

Διότι δεν θα σου είχαν κρυφτεί, εάν υπήρχαν σε εμένα κάποια σφάλματα. Ή με άλλα λόγια, εάν πήρε πάνω του τις δικές μας αμαρτίες, και έγινε για εμάς κατάρα, ώστε να λέγεται για αυτόν: «Αυτός φέρει τις αμαρτίες μας, και για εμάς οδυνάται. Και αυτός τραυματίστηκε για τις αμαρτίες μας, και καταπονήθηκε για τις ανομίες μας. Και ο Κύριος τον παρέδωσε στις αμαρτίες μας». Και αυτά, λέει, τα σφάλματα τα ανέλαβα υπέρ των ανθρώπων· εσύ τα γνώρισες, Θεέ, αφού δεν σου κρύφτηκαν. Διότι δεν τα ανέλαβα αυτά χωρίς τη δική σου θέληση· γι' αυτό και τα κατέστησες άξια της δικής σου γνώσης. «Ας μην ντροπιαστούν εξαιτίας μου όσοι ελπίζουν σε σένα, Κύριε, Κύριε των δυνάμεων». Επειδή τη δική μου διδασκαλία οι σοφοί αυτού του αιώνα τη διαβάλλουν, και την πολεμούν ως γεμάτη αφροσύνη και μωρία εξαιτίας του επονείδιστου σταυρού, ικετεύω και παρακαλώ, εκείνοι που πιστεύουν σε εμένα να διαφυλάσσονται από εσένα αμετακίνητοι, ώστε να μην καταντροπιαστούν ποτέ. Γι' αυτό εσύ ο ίδιος, ω Κύριε, Κύριε των δυνάμεων, αυτούς που πολεμούνται για τη δική σου γνώση, την οποία παρέλαβαν από εμένα, και πάντοτε υπομένουν τα δεινά και καρτερούν μέχρι θανάτου, μην τους εγκαταλείψεις, ούτε ας ντροπιαστούν επειδή έδειξαν θάρρος σε εμένα, αυτοί που αναζητούν εσένα τον Θεό του Ισραήλ.

Διότι, αν και κάποτε σε αγνοούσαν παντελώς εξαιτίας της υποδούλωσής τους στους πονηρούς δαίμονες, τώρα όμως, αφού σε γνώρισαν, όλα τα υπόλοιπα τα λησμόνησαν και συνεχώς αναζητούν μόνο εσένα. Γι' αυτό ικετεύω να μην καταντροπιαστούν αυτοί, ούτε «να ασχημονήσουν»· διότι έτσι το ερμήνευσε ο Σύμμαχος λέγοντας: «Ας μην καταντροπιαστούν εξαιτίας μου όσοι σε προσδοκούν, Κύριε Θεέ των δυνάμεων· ας μην ασχημονήσουν εξαιτίας μου όσοι σε αναζητούν, Θεέ του Ισραήλ». Πρόσεξε δε πώς έχει διατυπωθεί το, «Κύριε, Κύριε των δυνάμεων», καθώς ο λόγος επαναλαμβάνει την προσφώνηση του Κυρίου και την αναπέμπει στον Θεό των όλων. «Διότι εξαιτίας σου υπέμεινα ονειδισμό, ντροπή κάλυψε το πρόσωπό μου». Οι υπόλοιποι άνθρωποι, λέει, υποβάλλονται σε ελέγχους και ονειδισμούς εξαιτίας των δικών τους αμαρτιών· εγώ όμως, που δεν γνώρισα αμαρτία, εξαιτίας σου υπέμεινα ονειδισμό· επειδή εσύ ο ίδιος, ο φιλάνθρωπος Θεός, με έκανες αμαρτία υπέρ του γένους των ανθρώπων, προκειμένου όσοι πιστεύουν σε εμένα να γίνουν δικαιοσύνη. Αλλά και το «εξαιτίας σου υπέμεινα ονειδισμό», το λέει επειδή για τη δική σου βουλή κένωσα τον εαυτό μου και ταπεινώθηκα μέχρι θανάτου, τον καιρό που οι διερχόμενοι βλασφημούσαν κουνώντας τα κεφάλια τους και λέγοντας: «Α! εσύ που καταλύεις τον ναό και τον οικοδομείς σε τρεις ημέρες, σώσε τον εαυτό σου. Αν είσαι Υιός του Θεού, κατέβα από τον σταυρό».

«Και τα παραπτώματα». Και ως άφρονα και ως έχοντα υποπέσει σε πολλά παραπτώματα με ανέλαβες, ώστε, αφού με καθαρίσεις, να με καταστήσεις άγιο, λέγει ο άνθρωπος. «Ας μην καταισχυνθούν». Ο Κυριακός άνθρωπος ομιλεί προς τη θεότητα, ώστε, όπως λέγει, να επικυρώσει το γένος. «Ας μην ντροπιαστούν». Διότι μέσω του Κυριακού ανθρώπου οι άνθρωποι αναζητούν τον Θεό, μη ντρεπόμενοι πλέον, έχοντας την απαρχή τους στον ουρανό. «Διότι ένεκά σου». Διότι για χάρη του ανθρώπου τα υπέμεινε όλα ο Κύριος. «Με κάλυψε ντροπή». Καθώς ως κακούργος δεχόταν εμπτυσμούς και ραπίσματα στο πρόσωπο. «Αποξενωμένος». Διότι οι κατά σάρκα αδελφοί του Κυρίου, τώρα έγιναν ξένοι εξαιτίας της απιστίας τους. «Και ξένος». Οι Ιουδαίοι είναι υιοί της συναγωγής, την οποία αναγνωρίζουν ως μητέρα λόγω της συγγένειας· αυτοί όμως τον αντιμετώπισαν ως ξένο και αλλότριο. «Ότι ο ζήλος». Η προφητεία σήμανε την παρουσία του Χριστού, όταν εξέβαλε από το ιερό εκείνους που το περιφρονούσαν και πωλούσαν και αγόραζαν εκεί. «Και οι ονειδισμοί». Διότι τότε ονείδιζαν οι Ιουδαίοι τον Χριστό λέγοντας: Ποιο σημείο δείχνεις, για να τα κάνεις αυτά; «Και συνέκαμψα». Διότι νήστευε και διανυκτέρευε στις ερήμους, όπως είναι γραμμένο στα Ευαγγέλια. «Και έγινε». Διότι οι άπιστοι τον ονείδιζαν ως απλό άνθρωπο, μην κατανοώντας το μυστήριο της οικονομίας. «Και έθεσα». Διότι ως άνθρωπος ντυνόταν και με ιμάτιο.

Έπειτα, αφού είπε τα εξής, λέγει πλέον ο Χριστός μιλώντας από το δικό του πρόσωπο: «Εκείνα που δεν άρπαξα», λέγει, «τότε τα πλήρωνα», δηλαδή για όσα δεν αμάρτησα εγώ, υπέμεινα τον θάνατο υπέρ του Αδάμ που αμάρτησε, επειδή, «Θεέ μου, εσύ γνωρίζεις την αφροσύνη μου και τα αμαρτήματά μου δεν κρύφτηκαν από εσένα», δηλαδή, επειδή δεν αμάρτησα, λέγει. «Γι' αυτό ας μην ντροπιαστούν αυτοί που με αναμένουν» για να δουν την τριήμερη ανάστασή μου, δηλαδή οι απόστολοι, «διότι εξαιτίας σου», χάριν της υπακοής σε σένα, «υπέμεινα ονειδισμό», δηλαδή τον σταυρό, όταν οι Ιουδαίοι κάλυψαν «με ντροπή το πρόσωπό μου», όταν «έγινα αποξενωμένος από τους» κατά σάρκα «αδελφούς μου και ξένος στους γιους της μητέρας μου», δηλαδή της συναγωγής, διότι ο «ζήλος για τον οίκο σου», Πατέρα, «με κατέφαγε, και οι ονειδισμοί αυτών που σε ονειδίζουν» και θυσιάζουν στα είδωλα «έπεσαν πάνω μου». Γι' αυτό «εναντίον μου φλυαρούσαν αυτοί που κάθονταν στις πύλες», διότι με σταύρωσαν έξω από την πύλη, «και για μένα τραγουδούσαν περιπαικτικά αυτοί που έπιναν κρασί», δηλαδή κατά την εορτή του Πάσχα. «Εγώ όμως στην προσευχή μου προς εσένα, Κύριε», έλεγα: Πατέρα, συγχώρεσέ τους, δηλαδή τα έθνη, διότι είναι «καιρός ευδοκίας» των εθνών. «Ας μη με καταποντίσει», λοιπόν, «καταιγίδα» πειρασμών «και ας μη με καταπιεί ο βυθός», δηλαδή ο άδης.

«Ας μην ντροπιαστούν εξαιτίας μου εκείνοι που σε περιμένουν με υπομονή, Κύριε των δυνάμεων, ούτε ας εξευτελιστούν εξαιτίας μου εκείνοι που σε αναζητούν, Θεέ του Ισραήλ», δηλαδή μην επιτρέψεις, Πατέρα, να καταντροπιαστούν οι πιστοί εξαιτίας του δικού μου επονείδιστου θανάτου. Γι' αυτό και οι απόστολοι πολύ, και οι μάρτυρες πολύ, αν και χλευάζονταν από τους τυράννους ότι πιστεύουν σε άνθρωπο που βρήκε βίαιο θάνατο, δεν ντροπιάστηκαν, αλλά μάλιστα καυχώμενοι γι' αυτό, έλεγε ο καθένας τους: «Αυτή είναι μάλλον τιμή μου», «διότι για χάρη σου υπέμεινα ονειδισμό». Για να φέρω εις πέρας τη δική σου ευδοκία για τη σωτηρία του κόσμου, «η ντροπή κάλυψε το πρόσωπό μου», όταν με ενέπαιζαν ασεβείς άνθρωποι. «Έγινα αποξενωμένος για τους αδελφούς μου και ξένος για τους γιους της μητέρας μου», αν και δεν είχε αδελφούς από την ίδια μητέρα ούτε η μητέρα του είχε άλλον γιο εκτός από αυτόν. Αδελφούς του όμως ονομάζει τους αποστόλους, από τους οποίους αποξενώθηκε όταν προδόθηκε, και αφού τον εγκατέλειψαν, έφυγαν. «Διότι ο ζήλος για τον οίκο σου με κατέφαγε»· αυτό και οι απόστολοι το εφάρμοσαν στον Χριστό, όταν με φραγγέλιο έβγαλε έξω από τον ναό αυτούς που εμπορεύονταν τα θεία. «Και οι ονειδισμοί εκείνων που σε ονειδίζουν έπεσαν πάνω μου», δηλαδή μέσω εμού χλεύαζαν και εσένα, λέγοντας: «Ας τον σώσει αν τον θέλει» και τα υπόλοιπα ατιμωτικά. «