Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 7:14

Ο Θεός είναι κριτής δίκαιος, ισχυρός και μακρόθυμος. Σαφώς, μέσω αυτών, παρουσιάζει τη μακροθυμία του Θεού, ο οποίος παρέχει μεν αναβολή της τιμωρίας μας, όχι όμως και παντελή συγχώρεση. Τα βέλη του τα κατασκεύασε φλεγόμενα.

Διότι είναι μακρόθυμος, και δεν επιφέρει την οργή του κάθε ημέρα. Εάν δεν επιστρέψετε, θα στιλβώσει τη ρομφαία του. Ο λόγος είναι απειλητικός, ωθώντας σε επιστροφή εκείνους που βραδύνουν να μετανοήσουν. Δεν απειλεί αμέσως με τραύματα, πληγές και θανάτους, αλλά με στίλβωση των όπλων, και σαν μια κάποια προετοιμασία για ανταπόδοση. Διότι, όπως ακριβώς εκείνοι που καθαρίζουν τα όπλα τους φανερώνουν με αυτόν τον τρόπο την ορμή τους για πόλεμο, έτσι και ο λόγος, θέλοντας να καταδείξει την κίνηση του Θεού προς την τιμωρία, είπε ότι στιλβώνει τη ρομφαία του. Το τόξο του το τέντωσε και το ετοίμασε, και σε αυτό ετοίμασε όργανα θανάτου. Δεν υπάρχει κάποια χορδή που τεντώνει το τόξο του Θεού, αλλά η τιμωρητική του δύναμη, η οποία άλλοτε μεν εντείνεται, άλλοτε δε χαλαρώνει. Επομένως, ο λόγος απειλεί αυτόν που αμαρτάνει ότι είναι έτοιμα γι' αυτόν εκείνα που πρόκειται να εξαπολυθούν για την τιμωρία του, εάν επιμένει στην αμαρτία. Διότι έχουν ετοιμαστεί στο τόξο όργανα θανάτου.

Τα δε σκεύη του θανάτου είναι δυνάμεις αφανιστικές των εχθρών του Θεού. Τα βέλη Του τα κατασκεύασε για εκείνους που καίγονται. Όπως ακριβώς το πυρ δημιουργήθηκε από τον Κτίστη για την καύσιμη ύλη —διότι δεν δημιουργήθηκε για το διαμάντι, το οποίο δεν λιώνει από το πυρ, αλλά για τα ξύλα που κατακαίγονται— έτσι και τα βέλη του Θεού κατασκευάστηκαν από Αυτόν για τις εύφλεκτες ψυχές, στις οποίες έχει συγκεντρωθεί άφθονο υλικό, κατάλληλο για τον αφανισμό τους. Εκείνοι, λοιπόν, που έσπευσαν και δέχθηκαν μέσα τους τα πεπυρωμένα βέλη του διαβόλου, αυτοί δέχονται και τα βέλη του Θεού. Γι' αυτόν τον λόγο αναφέρει: Τα βέλη Του τα κατασκεύασε για εκείνους που ήδη καίγονται.

Πρέπει λοιπόν κάθε άνθρωπος που έχει συνηθίσει να σκέφτεται σώφρονα, να αποφεύγει να προσκρούει έστω και στο ελάχιστο στον αγαθό Θεό. Διότι, επειδή δεν επιφέρει αμέσως την οργή Του σε όσους σφάλλουν απέναντί Του, δεν πρέπει εξαιτίας αυτού να είμαστε ράθυμοι. Διότι είναι μεν αγαθός, «μη επιφέροντας οργή κάθε μέρα, αλλά αν δεν επιστρέψουμε θα ακονίσει τη ρομφαία Του» σύμφωνα με τη Γραφή, και θα τεντώσει το τόξο Του εναντίον μας, στο οποίο βρίσκονται τα όργανα του θανάτου, δηλαδή κάθε είδους βάσανο και ανυπόφορη συμφορά. <Αλήθεια, αλήθεια σας λέω, εάν κάποιος τηρήσει τον λόγο μου, δεν πρόκειται να δει θάνατο στον αιώνα.> Θεωρεί περιττό το να αντιπαραθέτει μακρές απολογίες σε εκείνους που έχουν συνηθίσει να κατηγορούν. Διότι στρέφεται προς αυτό που ήταν αναγκαίο, εννοώ την κλήση μέσω της πίστης στην αιώνια ζωή, και, σχεδόν αποχαιρετώντας όσους Τον λύπησαν εξαιτίας της αμάθειάς τους, με κάποια τέχνη αναμειγνύει πάλι τον δικό Του λόγο. Διότι, έχοντας πει προηγουμένως, σαν να μιλούσε για τον Θεό, ότι «Αυτός που είναι από τον Θεό ακούει τα λόγια του Θεού», αμέσως λέει «Εάν κάποιος τηρήσει τον δικό μου λόγο», δείχνοντας έτσι ότι ο Ίδιος είναι κατά φύση Θεός. Και μέσα από αυτό διδάσκει ότι καμία υπερβολή ασέβειας δεν έμεινε χωρίς να διαπραχθεί από τους Ιουδαίους, όταν μάλιστα είπαν ότι έχει δαιμόνιο Αυτός που δίνει την αιώνια ζωή σε όσους επιθυμούν να τηρούν τον λόγο Του. Διότι δεν θα αναγνωριστεί και μέσα από αυτό ότι είναι κατά φύση Θεός;

Πρέπει να μεταφέρουμε πάλι τους λόγους και στον Ισραήλ και στους εθνικούς. Διότι θα μπορούσε κανείς να τους διακηρύξει ότι, εάν δεν απέχουν γρήγορα από τα δικά τους έργα, και οι μεν δεν απομακρυνθούν από τη λατρεία της κτίσης, οι δε δεν αποδεχθούν την πίστη στον Χριστό, θα περιπέσουν σε Κριτή δίκαιο και ισχυρό, ο οποίος είναι μεν μακρόθυμος, αλλά, εάν δεν αποβάλουν τα εγκλήματά τους, είναι και τιμωρός. Διότι αυτό το διδάσκει μέσω των επόμενων στίχων. Για να μη γίνουν, δηλαδή, πιο ράθυμοι ακούγοντας ότι είναι μακρόθυμος, πρόσθεσε ότι <Τη ρομφαία του θα στιλβώσει, το τόξο του το έχει τεντώσει>. (A f. 48 b, B f. 29) Στιλβώσει, αντί του: Θα γυμνώσει εναντίον σας το μαχαίρι. Το κήρυγμα όμως είναι φιλάνθρωπο και προσφέρεται από την ημερότητα του Θεού σε όσους βρίσκονται σε ασθένειες. Διότι δεν τους απείλησε με τη ρομφαία απλώς επειδή έγιναν εργάτες των πονηρών έργων, αλλά τους άφησε να εννοήσουν ότι, εάν δεν θελήσουν να επιστρέψουν γρήγορα, θα περιπέσουν οπωσδήποτε και αναμφίβολα σε δεινά. Και έχει τεντώσει το τόξο, έχοντάς το έτοιμο και γεμάτο με τα σκεύη του θανάτου, δηλαδή τα βέλη, τα οποία και λέει ότι έχουν ετοιμαστεί για εκείνους που καίγονται, τους υιούς της γέεννας, οι οποίοι στον καιρό τους θα ακούσουν τον Κριτή να λέει: «Πηγαίνετε μακριά από εμένα, οι καταραμένοι» και τα εξής.

Τη ρομφαία, βέβαια, το τόξο, τα βέλη και τα όπλα του θανάτου, λέμε ότι υποδηλώνουν είτε τις διαφορές των κολάσεων, είτε κάποιες δυνάμεις που επιφέρουν τις τιμωρίες ανάλογα με τα αμαρτήματα του καθενός. Είναι συνήθεια στη θεόπνευστη Γραφή να παριστάνει μερικές φορές μέσα από τα δικά μας ανθρώπινα πράγματα, εκείνα που δεν τελούνται φανερά, αλλά κρυφά και στη σφαίρα της διανοίας. <Τα βέλη του τα ετοίμασε για αυτούς που καίγονται.> (A f. 49) Ας τα ακούσουν αυτά και οι Ιουδαίοι και οι Έλληνες, ότι θα υποστούν αναπόφευκτες τιμωρίες, εάν δεν επιλέξουν να επιστρέψουν, και οι μεν να απομακρυνθούν από την αρχαία πλάνη, οι δε να ξεπλύνουν με τη μετάνοια τα εγκλήματα της κυριοκτονίας. <Κοιλοπόνεσε αδικία, κ.λπ. Έσκαψε λάκκο, κ.λπ.> (A f. 50 b) Αλλά βέβαια πρέπει να επεξεργαστούμε περαιτέρω την ψαλμωδία. Επομένως, θα μπορούσε εύλογα να ειπωθεί και για κάθε αμάρτημα, ότι αυτός που αμαρτάνει συνέλαβε πόνο και γέννησε ανομία· διότι, κατά κάποιον τρόπο, οι πονηροί διαλογισμοί πάντοτε προηγούνται των κακών αποτελεσμάτων.

Διότι υποστηρίζουμε ότι τίποτα το εξωτερικό ή επίκτητο δεν προσιδιάζει στον Χριστό, αλλά ευλόγως θα νοούνταν ως δικά Του τα θεοπρεπή γνωρίσματα... διότι είναι δυνατός, δηλαδή Κύριος των δυνάμεων· δεν έλαβε τη δύναμη από άλλον, αλλά αυτή είναι δική Του και ουσιωδώς έμφυτη μαζί με τα άλλα θεοπρεπέστατα αξιώματα. Είναι βέβαια ωραίος σε όσους Τον αγαπούν και σε όσους έχουν επιγνώσει την επιφάνειά Του, καθώς και σε όσους μπορούν με τα μάτια της διανοίας να ατενίσουν το εξαίσιο και υπερκόσμιο κάλλος Του. Έχοντας δε προσαρμοσμένη τη ρομφαία στον μηρό Του, ώστε να θορυβεί τις φάλαγγες των αντιπάλων, ή και να καταπτοεί την παραφροσύνη των απειθούντων, απειλώντας τους με καταδίκη και τιμωρία. Διότι τούτο κάπου αλλού λέει και ο Ψαλμωδός: «Εάν δεν επιστρέψετε, θα στιλβώσει τη ρομφαία του· το τόξο του το τέντωσε και το ετοίμασε, και σε αυτό ετοίμασε σκεύη θανάτου, τα βέλη του τα έκανε φλεγόμενα.» <Και τέντωσε, και κατευοδώσου, και βασίλευε, ένεκεν αληθείας και πραότητας και δικαιοσύνης.> (A f. 248 b, B f. 167 b, I f. 235) Το «κατευοδώσου», σημαίνει: Πρόσταξε εκείνους που επέλεξαν να φρονούν τα δικά Σου να πορεύονται κατευθείαν προς κάθε αγαθό έργο, και με αυτόν τον τρόπο να βασιλεύεις επί αυτών που κατευοδώνονται. Είναι βέβαια δυνατόν να διαπιστώσει κανείς ότι στον λόγο ενυπάρχει η μέγιστη δυνατή λογική ακολουθία.

Η ενδυμασία του Ααρών έχει στρατιωτικό σχήμα, με ζώνη και κράνος· διότι η κίδαρις μοιάζει κατά κάποιον τρόπο με αυτό. Επειδή ο Χριστός πολέμησε υπέρ ημών «με κρυφό χέρι», όπως είναι γραμμένο, και «τέντωσε το τόξο του, και το ετοίμασε, τα δε βέλη του τα έκανε φλεγόμενα», και καθαίρεσε αρχές, θριάμβευσε κατά των δυνάμεων, συντάραξε τις κυριότητες, και ελευθέρωσε όσους πάνω στη γη ήταν αιχμάλωτοι. Το ότι δε ο πόλεμός Του δεν υπήρξε ορατός ή υλικός, ούτε στρεφόταν εναντίον αίματος και σαρκός, φαίνεται να το υποδηλώνει αινιγματικά το γεγονός ότι η πολεμική εξάρτυση, δηλαδή η κίδαρις και η ζώνη, κατασκευάστηκε μόνο από πολύ λεπτό λινό ύφασμα (βύσσο). Έτσι λοιπόν, με ιεροπρεπή στολισμό παρουσιάζει τον Ααρών λαμπρό και αξιοθαύμαστο. Και προσθέτει στην προσταγή του λέγοντας: «Και στους γιους του Ααρών θα κατασκευάσεις χιτώνες και ζώνες, και θα τους φτιάξεις κιδάρεις για τιμή και δόξα. Και θα τα φορέσεις στον αδελφό σου τον Ααρών, και μαζί του στους γιους του. Και θα τους χρίσεις, και θα γεμίσεις τα χέρια τους, και θα τους αγιάσεις, για να ιερουργούν ενώπιόν μου. Και θα τους κατασκευάσεις λινά περισκελή για να καλύπτουν τη γυμνότητα του σώματός τους, από τη μέση έως τους μηρούς. Και θα τα φορούν ο Ααρών και οι γιοι του, όταν εισέρχονται στη σκηνή του μαρτυρίου, ή όταν πλησιάζουν για να λειτουργήσουν στο θυσιαστήριο του αγιαστηρίου. Και δεν θα επιφέρουν στον εαυτό τους αμαρτία, ώστε να μην πεθάνουν».

και όχι οργή. Διότι αναμένει πάντοτε την επιστροφή του αμαρτωλού. εάν δεν επιστρέψετε. Δηλαδή σπεύσατε προς εμένα· διαφορετικά, η ακονισμένη ρομφαία περιμένει όσους απειθούν. το τόξο — και σε αυτό. Το τόξο, δηλαδή η απειλή του Θεού, είναι έτοιμο και το βέλος τοποθετημένο, δηλαδή η απόφαση για τους αμαρτωλούς, και λέει: Επιστρέψτε σε εμένα ή θα στείλω τον θάνατο. τα βέλη αυτού. Η γέεννα προφανώς καπνίζεται πάντοτε, προετοιμασμένη για την υποδοχή των ασεβών. ιδού κοιλοπόνεσε. Ο Ιούδας σαν σε γαστέρα συνέλαβε την άδικη σκέψη, και γεννά την ανομία και πούλησε τον Δεσπότη για αργύρια. λάκκο έσκαψε. Εννοεί τον δεσποτικό τάφο, τον οποίο έσκαψαν ο Ιούδας (οι Ιουδαίοι) και ο διάβολος για τον Σωτήρα, όπως νόμιζαν· αλλά αυτός ανασκάφηκε, αφού ανοίχθηκε με την ανάσταση του Χριστού. και θα πέσει μέσα. Διότι μέσω του λάκκου, δηλαδή του μνήματος, το οποίο ετοίμασε για τον Σωτήρα ο διάβολος, όπως νόμιζε, μέσω αυτού συνελήφθη και καταργήθηκε. θα επιστρέψει. Διότι ο Ιούδας, αφού μεταμελήθηκε και επέστρεψε, απαγχονίστηκε, βάζοντας το σχοινί γύρω από το κεφάλι του· άλλωστε και η αμαρτία, την οποία διέπραξε εναντίον του Διδασκάλου, κατέβηκε στο κεφάλι του με πόνο (οδυνηρά). θα εξομολογηθώ. Ο προφήτης, εκπληττόμενος από το μυστήριο, εξομολογείται στον Θεό και δοξάζει τη δύναμή Του. και θα ψάλω. Σε Αυτόν, λέει, θα αποδώσω τη δόξα μέσω της ωδής, στο έντιμο και φοβερό όνομα.

«Και σε αυτό ετοίμασε όργανα θανάτου. Τα βέλη του τα κατασκεύασε για εκείνους που καίγονται». Ένας άλλος λέει, «Για να καίνε». ιαʹ. Τι θα πουν εδώ αυτοί που υποστηρίζουν ότι ο Θεός είναι ανθρωπόμορφος, εξαιτίας του ότι λέγεται πως έχει χέρια, πόδια και μάτια; Άραγε υπάρχουν τόξα εκεί πάνω, και βέλη, και ακόνι, και μάχαιρα, και φαρέτρα; Και όμως κάποιος άλλος λέει: «Όταν τα επιβλέψεις, θα ταραχθούν ενώπιόν σου τα όρη». Και αυτός ο ίδιος: «Αυτός που επιβλέπει τη γη, και την κάνει να τρέμει». Εάν δε, μόνο με το να κοιτάζει τη γη, λιώνει και τη φύση των λίθων, πολύ περισσότερο θα μπορεί να το κάνει αυτό στους ανθρώπους. Για ποιον λόγο λοιπόν, ενώ μπορεί να καταστρέψει την οικουμένη μόνο με το να τη δει, ή μάλλον μόνο με το να το θελήσει (διότι αυτός που την δημιούργησε μόνο με το θέλημά του, είναι ολοφάνερο ότι και μόνο με το θέλημά του μπορεί να την αφανίσει), λέγεται ότι έχει ρομφαία και τόξο; Διότι, εάν «Στο χέρι του βρίσκονται τα πέρατα της γης» και «οι κατοικούντες σε αυτήν είναι σαν ακρίδες»· και «Όλα τα έθνη θα λογαριαστούν σαν σταγόνα από τον κάδο, και σαν κλίση της ζυγαριάς»· και αφού εξήλθε ο άγγελός του, μέσα σε μια σύντομη χρονική στιγμή εξόντωσε εκατόν ογδόντα πέντε χιλιάδες· τι λέω άγγελος; Μύγες και κάμπιες και σκουλήκια κατέστρεψαν το στρατόπεδο των Αιγυπτίων· πού υπάρχει εκεί ανάγκη για τόξο; Και πού για μάχαιρα;

Ποια λοιπόν είναι η αξίνα; Η τιμωρία και η κόλαση. Και ποια είναι τα δέντρα; Οι άνθρωποι. Και ποια είναι τα άχυρα; Οι φαύλοι. Ποιος είναι ο σίτος; Οι χρηστοί. Ποιο είναι το πτύο; Η διάκριση. Έτσι και εδώ η ρομφαία, το τόξο και τα βέλη είναι η κόλαση και η τιμωρία. Έπειτα, την αναβολή, και το ότι η τιμωρία μεν απέχει, αλλά δεν απέχει πολύ, παρά βρίσκεται προ των πυλών, τα παρουσίασε με τις λέξεις «τέντωσε» και «ετοίμασε». Ως σκεύη θανάτου δε, αναφέρει τα βέλη. Όπως ακριβώς σκεύη γεωργίας είναι αυτά που διενεργούν τη γεωργία· και της ναυτιλίας, αυτά που μας προετοιμάζουν να πλεύσουμε· και της υφαντικής, αυτά που κάνουν την ύφανση· έτσι και σκεύη θανάτου είναι αυτά που προξενούν τον θάνατο. Έπειτα, ερμηνεύοντας ποια είναι τα σκεύη του θανάτου, προσθέτει: «Τα βέλη αυτού», δείχνοντας την ταχύτητα της τιμωρίας, όποτε Εκείνος το θελήσει. Και τι σημαίνει, «Για τους καιομένους»; Για αυτούς που τιμωρούνται, για αυτούς που κολάζονται. Έπειτα, δεν αρκεί το πυρ, αλλά υπάρχει ανάγκη από βέλη; Βλέπεις ότι τα πάντα έχουν ειπωθεί μεταφορικά και εμφατικά, με σκοπό να αυξηθεί μέσα από όλα αυτά ο φόβος; Διότι αυτό που λέει είναι το εξής: Ετοίμασε τις τιμωρίες για εκείνους που πρόκειται να τιμωρηθούν.

ιβʹ. Και προσδίδει έμφαση στον λόγο, φανερώνοντας με το «Στιλβώσει» τη σφοδρότητα και την οξύτητα της τιμωρίας· με το «Ενέτεινε», την εγγύτητα· με το «Ητοίμασε», αυτό που οπωσδήποτε πρόκειται να συμβεί, εάν δεν μετανοήσουν· και με το «Τοις καιομένοις», υποδεικνύοντας τους υπαίτιους, ώστε, αφού παιδαγωγηθούν μέσα από όλα αυτά, να σταματήσουν την πονηρία. Εάν όμως αυτά ήταν απόρροια θυμού και οργής, δεν θα τα προέλεγε σε εκείνους στους οποίους επρόκειτο να επιτεθεί. Διότι ο θυμός δεν το ανέχεται αυτό, αλλά κάνει το εντελώς αντίθετο, και μάλιστα όταν βρίσκεται πλέον στην ίδια την ακμή του, κατά την προετοιμασία και την επιβολή της τιμωρίας. Οι εχθροί, για παράδειγμα, όταν επιθυμούν να επιφέρουν τιμωρία, όχι μόνο δεν το ανακοινώνουν, αλλά επιτίθενται κρυφά, ώστε εκείνοι που πρόκειται να τιμωρηθούν να μην το μάθουν και προφυλαχθούν.

Αλλά ο Θεός δεν ενεργεί έτσι, απεναντίας κάνει το εντελώς αντίθετο· και προειδοποιεί, και δίνει αναβολή, και εκφοβίζει με τα λόγια του, και τα κάνει όλα, ώστε να μην επιφέρει εκείνα με τα οποία απειλεί. Αυτό έπραξε και στην περίπτωση των Νινευιτών. Διότι και εκεί τέντωσε το τόξο, και γυάλισε τη ρομφαία, και ετοίμασε τα βέλη, αλλά δεν επέφερε το πλήγμα. Ή μήπως δεν σου φαίνεται ότι τα λόγια του προφήτη είναι τόξο και βέλος και ακονισμένη ρομφαία, όταν λέει: «Ακόμη τρεις ημέρες, και η Νινευή θα καταστραφεί»;

Εάν γνωρίσουμε με ακρίβεια ότι αυτά λέγονται και για τον Πατέρα του. Διότι και αυτόν τον παρουσιάζει ο Προφήτης αλλού να εξοπλίζεται, όπως όταν λέει: «Εάν δεν επιστρέψετε, τη ρομφαία του θα στιλβώσει· το τόξο του το τέντωσε και το ετοίμασε, και σε αυτό ετοίμασε όργανα θανάτου». Και πάλι αλλού: «Θα ενδυθεί τη δικαιοσύνη ως θώρακα». Παρατήρησε όμως και την ίδια αυθεντία. Διότι, όπως ακριβώς λέει εκεί, «Τη ρομφαία του θα στιλβώσει», χωρίς να διαταχθεί από κάποιον, αλλά ο ίδιος από μόνος του· έτσι και εδώ: «Τα βέλη του δυνατού είναι ακονισμένα, λαοί θα πέσουν υποκάτω σου, στην καρδιά των εχθρών του βασιλέως».

Υπάρχει ένα μικρό υπερβατό ως προς τη διατύπωση: «Μήπως δεν επιφέρει οργή κάθε μέρα;» Και για να γνωρίζεις ότι η αναβολή της τιμωρίας περιμένει τη μετάνοιά σου, λέει: «Εάν δεν επιστρέψετε, τη ρομφαία του θα στιλβώσει». «Εάν δεν επιστρέψετε». Επομένως, εάν επιστρέψουμε, δεν θα δοκιμάσουμε αμέσως την τομή της. Και θέλεις να δεις την υπερβολή της φιλανθρωπίας; «Τη ρομφαία του θα στιλβώσει». Δεν είπε ακόμη ότι θα χρησιμοποιήσει τη ρομφαία από την κόψη της, αλλά: «Θα στιλβώσει»· ώστε, βλέποντας τη λάμψη της ρομφαίας, να προλάβεις με τη μετάνοια το κόψιμο της ρομφαίας. Με το στίλβωμα προκαλεί φόβο, και δεν κόβει. Ο φόβος ας σε συστέλλει, και η μετάνοιά σου ας προλάβει την τομή. Και για να γνωρίσεις μέσα από όλα αυτά τον σκοπό του Κριτή: «Το τόξο του τέντωσε και το ετοίμασε. Και σε αυτό ετοίμασε όργανα θανάτου». Δεν αρκεί αυτή η εικόνα για να προκαλέσει φόβο; Δεν περιέγραψε με τον λόγο τον Ασώματο; «Το τόξο του τέντωσε και το ετοίμασε. Και σε αυτό ετοίμασε όργανα θανάτου· τα βέλη του τα κατασκεύασε για τους φλεγομένους». Εδώ, σαν κάποιος ζωγράφος, έφερε τον Κριτή μπροστά στα μάτια μας. Σκέψου, σε παρακαλώ, το τόξο τεντωμένο, τα χέρια σε ετοιμότητα· το ένα να ωθεί το τόξο, και το άλλο να τραβάει τη χορδή· το βέλος να κρατείται από τον Κριτή με τις άκρες των δακτύλων. Το τόξο είναι τεντωμένο, το βέλος έτοιμο, ο Κριτής σε πλήρη ετοιμότητα.

Διότι από τη φύση του είναι δίκαιος και ισχυρός, αλλά το πέλαγος της μακροθυμίας του δεν επιτρέπει στην ισχύ της δικαιοσύνης του να οργίζεται καθημερινά, ώστε να μην καταστραφεί ξαφνικά και δίκαια ο κόσμος εξαιτίας των μιαρών πράξεων που είναι άξιες κάθε οργής. «Εάν όμως δεν επιστρέψετε, θα ακονίσει τη ρομφαία του, τέντωσε το τόξο του και το ετοίμασε· και σε αυτό ετοίμασε όργανα θανάτου». Η θεία μακροθυμία, λέει, χαρίζεται στους ανθρώπους με σκοπό την επιστροφή. «Εάν όμως δεν επιστρέψετε» προς μετάνοια, ο θάνατος θα σας καταλάβει σαν φοβερή ρομφαία. «Τα βέλη του τα κατασκεύασε για αυτούς που καίγονται», δηλαδή ετοίμασε τις κολάσεις για όσους είναι άξιοι της κολάσεως. «Ιδού, κοιλοπόνεσε αδικία» ο λαός των Ιουδαίων, «συνέλαβε πόνο» κατά του Χριστού «και γέννησε ανομία» με τη σφαγή του Υιού του Θεού. «Έσκαψε λάκκο και τον βάθυνε» γεμάτο από φθόνο, «και θα πέσει μέσα στον βόθρο που ο ίδιος κατασκεύασε». Διότι, επειδή θέλησε να σφετεριστεί την κληρονομιά του Υιού, έχασε επιπλέον και αυτήν που ήδη κατείχε. «Ο πόνος θα επιστρέψει στο κεφάλι του, και πάνω στην κορυφή του θα κατέβει η αδικία του». Διότι, όταν ο Χριστός αναστήθηκε εκ νεκρών, η κακία τους, επιστρέφοντας πάνω στο κεφάλι τους, το συνέτριψε και τους διασκόρπισε στερημένους από κεφαλή και ατιμασμένους. «

Ζ'. Επειδή λοιπόν έπρεπε αυτοί να ασεβούν και με λόγια και με έργα, όσα μεν επιλέγουν να αθετούν απέναντι στον Θεό, ασελγούν με τη γλώσσα· όσα δε είναι δυνατόν, με βέβηλα χέρια τα άγια μολύνουν· διότι έτσι γι' αυτούς, είτε από τη μία πλευρά είτε και από τις δύο, ή τουλάχιστον με έναν τρόπο, πάντως το να αμαρτάνουν είναι επιδίωξή τους· γι' αυτό κατασκεύασαν δόλια σχέδια εναντίον της Εκκλησίας του Χριστού, και βουλεύτηκαν, ή μάλλον έπραξαν, εναντίον των αγίων Του. Πόσο μεγάλο είναι το πλήθος της μακροθυμίας, της ανοχής και της αγαθότητας του Θεού! Πώς την κτίση, που σείεται και βρυχάται για να εκδικηθεί την τόλμη των χριστομάχων, την συγκράτησε και δεν την άφησε; Πώς δεν επέτρεψε καθόλου στα στοιχεία του κόσμου να τους κάνουν να πάθουν όσα δίκαια έπρεπε να πάθουν; Το τόξο τεντώνεται και συγκρατείται, το οποίο ετοιμάζεται για τα όργανα του θανάτου; Το ακονισμένο και αστραφτερό ξίφος και τα ακονισμένα βέλη, που πρόκειται να μεθύσουν και να χορτάσουν από το αίμα των ασεβών, δεν εξαπολύονται; Οι φωστήρες δεν κρύβουν το φως τους, ούτε σταματούν την πορεία τους, αλλά, ενώ αυτά οικονομούνται από τη φιλανθρωπία και την αγαθότητα του Θεού, ούτε καλύτερους κάνει τους ασύνετους, ούτε τους οδηγεί σε συναίσθηση των τολμημάτων τους, αλλά μάλλον γίνεται αφορμή και αιτία για να ενεργούν ανόσια. Πώς λοιπόν κάποιος από τους σώφρονες και συνετούς θα μπορούσε να ονομάσει αυτήν την άθεη παράταξη;

Διότι, λέει, εάν δεν επιστρέψετε, θα στιλβώσει τη ρομφαία Του, τέντωσε το τόξο Του και το ετοίμασε, και μαζί με αυτό ετοίμασε όργανα θανάτου· και, θα βρέξει πάνω στους αμαρτωλούς παγίδα· φωτιά και θειάφι και θυελλώδης άνεμος θα είναι το μερίδιο του ποτηριού τους· και, φωτιά και χαλάζι, πείνα και θάνατος, ρομφαία και μάστιγα, όλα αυτά δημιουργήθηκαν για τους αμαρτωλούς. Δεν έχουμε ανάγκη από ξένα παραδείγματα για τον δικό μας σωφρονισμό· πρέπει να χρησιμοποιήσουμε τους εαυτούς μας για τη δική μας διόρθωση και νουθεσία, το πάθημά μας ως θεραπεία μας, το προηγούμενο γεγονός ως προφύλαξη για τα μέλλοντα. Διότι, όταν, απολαμβάνοντας ανάρμοστες και φιλήδονες διασκεδάσεις, είχαμε διαφθαρεί, για να μην αναφέρω τα υπόλοιπα, τότε βλέπαμε την οργή του Κυρίου να καταφέρεται εναντίον μας σαν πλήθος από χαλάζι την ώρα της συγκομιδής των καρπών. Σταμάτησε η καταστροφή με τη μετάνοια, ας μην την προκαλέσουμε πάλι με την αμέλεια· καταπραΰνθηκε ο θυμός Του με τους οχετούς των δακρύων μας, ας μην τον ανάψουμε πάλι με τον αναβρασμό του ακράτητου γέλιου και με την εμμονή σε θεατρικά θεάματα· η ρομφαία που είχε ακονιστεί εναντίον μας αποσύρθηκε, υποχωρώντας στις παρακλήσεις και τις δεήσεις· ας μην τη στιλβώσουμε πάλι, αφιερώνοντας τον εαυτό μας σε ύπνους και μέθες και στην περιποίηση της ακόλαστης κοιλιάς· τον στεναγμό της καρδιάς μας και εκείνη την κραυγή την άκουσε ο Θεός, και δεν την παρέβλεψε· ας μην πάψουμε να το κάνουμε αυτό, ώστε η εκ Θεού φιλανθρωπία να μας βοηθά παντοτινά.