Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 7:17

Ποιος είναι λοιπόν ο λόγος για τον οποίο έπρεπε να υποστεί Αυτός την πρόσκαιρη αδοξία; Διότι ήλθε για να λαφυραγωγήσει εκείνους που είχαν λεηλατήσει και είχαν υποτάξει στους δικούς τους ζυγούς τους ανθρώπους επί της γης, δηλαδή εμάς, τους οποίους οι πονηρές και αντίπαλες δυνάμεις ακατάπαυστα λεηλατούσαν. Και τώρα λαφυραγωγούνται, καθώς ο Σωτήρας όλων μας Χριστός μας συνάγει στον εαυτό Του μέσω της πίστεως, και καθιστά δικούς Του προσκυνητές εκείνους που είχαν καταφορτωθεί από την πλεονεξία εκείνων, και μας παρέχει τόσο μεγάλη ασφάλεια, ώστε όποιος θέλει να μας βλάψει, είναι σαν να αγγίζει την κόρη του οφθαλμού Του· διότι η έκβαση των πραγμάτων πάντοτε ανατρέπεται στο εντελώς αντίθετο. Σε εκείνους που διώκουν την Εκκλησία θα μπορούσε να λεχθεί για τον καθένα αυτό που γράφεται στους Ψαλμούς: «Λάκκο έσκαψε και τον βάθυνε, και θα πέσει στον βόθρο που ο ίδιος κατασκεύασε, θα επιστρέψει ο κόπος του στο δικό του κεφάλι, και στην κορυφή της κεφαλής του θα καταβεί η αδικία του». Άρα λοιπόν, τον εαυτό του θα αγγίξει (θα βλάψει), λέει, αυτός που επιβουλεύεται τις ψυχές όσων έχουν πιστέψει σε εμένα. Αυτό ακριβώς λέει και μέσω της φωνής του Ψαλμωδού: «Μην αγγίζετε τους χρισμένους μου και μην κακοποιείτε τους προφήτες μου». Διότι, αν είμαστε «σώμα Χριστού και μέλη Του ο καθένας εκ μέρους», πώς θα παρέδιδε το δικό Του σώμα σε όσους αγαπούν την αμαρτία; Ή πώς θα ήταν δυνατόν να γεμίσουν από κακό τα μέλη του Χριστού;

Το ρητό θα ταίριαζε επίσης και στους διδασκάλους των Ιουδαίων, οι οποίοι αφού συνέλαβαν, δηλαδή δέχθηκαν προηγουμένως με ωδίνες τα σπέρματα της ασέβειας κατά του Χριστού, τα οποία έσπειρε μέσα τους η κακία του διαβόλου, γέννησαν ανομία, δηλαδή την ανομία εναντίον Του. Κοιλοπόνεσε αδικία και γέννησε ανομία και ο ίδιος ο Σατανάς. Διότι, ενώ αρχικά τον πλησίασε πειράζοντάς τον στην έρημο, έπειτα απομακρύνθηκε για κάποιο χρονικό διάστημα, και τελικά έφερε σε πέρας τον αρχικό του σκοπό. Διότι παρότρυνε εναντίον του τις καρδιές των Ιουδαίων και την ψυχή του προδότη, ο οποίος, ακολουθώντας τον ίδιο τον πατέρα της δικής του ασέβειας, δηλαδή τον Σατανά, συνέλαβε αδικία κατά του Χριστού εξαιτίας αισχρών κερδών, θέλοντας να τον προδώσει σε αυτούς που επιθυμούσαν να τον φονεύσουν. Έπειτα γέννησε και ανομία. Διότι, παίρνοντας τα τριάντα δηνάρια, τον παρέδωσε, κάνοντας σύνθημα φόνου το σύμβολο της αγάπης, δηλαδή το φιλί, αδικώντας έτσι την ίδια την αρετή. Έπειτα ο προφήτης λαμβάνει ως παράδειγμα την πράξη του να ανοίγει κάποιος λάκκο και να τον ανασκάπτει. Διασαφηνίζει όμως το νόημα αυτού του παραδείγματος προσθέτοντας αμέσως το: Θα επιστρέψει ο πόνος του στο δικό του κεφάλι. Και νομίζω ότι ονομάζει πόνο είτε τον μάταιο κόπο για το σκάψιμο του λάκκου είτε τον φθόνο που λιώνει την καρδιά όσων τον έχουν. Ονομάζει δε αδικία την πλεονεξία, δηλαδή την επιβουλή που θα μπορούσε να διαπράξει κάποιος εναντίον του πλησίον.

Μην παρασύρεσαι, λοιπόν, αγαπητέ, από αμαρτωλούς ανθρώπους, για να μην παροργίσεις τον Πατέρα σου που είναι στους ουρανούς, πράττοντας τα αντίθετα από τις εντολές του, και να μην έχεις απολογία την ημέρα της κρίσεως. Διότι, με την παράβαση των εντολών του αγίου Ευαγγελίου παροργίζεις τον Θεό. Πρόσεχε τον εαυτό σου, διδασκόμενος το συμπέρασμα του λόγου από τον Προφήτη. Διότι λέει ο Προφήτης: ορκίστηκα και αποφάσισα σταθερά όχι να παραβώ τις εντολές σου και όλα τα κρίματά σου, αλλά ορκίστηκα και αποφάσισα σταθερά, λέει, να φυλάξω τις εντολές σου και όλα τα κρίματα της δικαιοσύνης σου. Και πάλι λέει: την αδικία τη μίσησα και τη βδελύχθηκα, τον νόμο σου όμως τον αγάπησα. Και με αυτό, με το έλεος του Θεού, θα αποφύγεις μεγάλους πειρασμούς και κινδύνους. Σε εκείνον όμως θα έρθει αυτό που είναι γραμμένο: θα επιστρέψει ο πόνος του στο κεφάλι του, και στην κορυφή του κεφαλιού του η αδικία του θα κατέβει. Επομένως, απόκτησε αγάπη και ομόνοια, όχι εκείνη που εκβιάζεται με όρκους και κολακείες ή με τα υπόλοιπα απαγορευμένα, αλλά την κατά Θεόν, εκείνη που κατορθώνεται από τη διάθεση της ψυχής. Διότι σε αυτήν δεν παρεισφρέει τίποτα το άδικο ή το εκβιασμένο. Και θα είναι μαζί σου η χάρη του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού. Στον οποίο ανήκει η δόξα και η εξουσία στους αιώνες. Αμήν.

Και μπορέσαμε να μιλήσουμε με σαφήνεια για αυτήν, έχοντας αποκτήσει ακριβή γνώση, όχι επειδή τα πράξαμε εμείς (μη γένοιτο), αλλά επειδή τα μάθαμε από εκείνους που προσπαθούσαν να μας παρασύρουν σε αυτό, οι οποίοι όμως δεν υπερίσχυσαν, αλλά έχασαν την ελπίδα τους ότι θα μας οδηγήσουν στην απώλεια και απέτυχαν στον σκοπό της σκευωρίας που επιχείρησαν ενάντια στην ταλαίπωρη ψυχή μας, τόσο οι ίδιοι όσο και ο διάβολος που ενεργούσε μέσα τους. Έτσι, μπορούμε και εμείς να επαναλάβουμε τα λόγια του αγιότατου Δαβίδ ότι «τα χτυπήματά τους έγιναν σαν βέλη νηπίων» και τα εξής, και ότι «ο πόνος τους θα επιστρέψει στο δικό τους κεφάλι, και η αδικία τους θα κατεβεί στη δική τους κορυφή». Όπως λοιπόν εμείς, αφού τα συναντήσαμε και ξεφύγαμε, και αφού τα διαβάσαμε, τα κατανοήσαμε και τα καταδικάσαμε, διασωθήκαμε και τα ξεπεράσαμε, έτσι παρακαλούμε και εσένα τον αναγνώστη, αφού τα διαβάσεις και τα καταδικάσεις, να τα ξεπεράσεις, ώστε να μην πέσεις στο δηλητήριο της μοχθηρίας αυτών των ερπετών. Αλλά αν ποτέ συναντήσεις κάποιους από αυτήν την οφιώδη σχολή, να πάρεις αμέσως το ξύλο που ετοιμάστηκε για εμάς από τον Κύριο, στο οποίο προσηλώθηκε ο Κύριός μας Χριστός, και χτυπώντας αμέσως το κεφάλι του φιδιού, να πεις ότι «ο Χριστός σταυρώθηκε για εμάς, αφήνοντας σε εμάς υπόδειγμα» σωτηρίας· διότι δεν θα σταυρωνόταν, εάν δεν είχε σάρκα. Έχοντας όμως σάρκα και υφιστάμενος τη σταύρωση, σταύρωσε τις δικές μας αμαρτίες.

Όταν όμως τους πει κάποιος από εκείνους που δοξάζουν ορθά σχετικά με τη δόξα του Θεού, την πίστη, την αγάπη και την ακαταληψία Του, ότι εμείς γνωρίζουμε Θεό ακατάληπτο, Θεό αόρατο, ανεκδιήγητο, και ότι Τον γνωρίζουμε πως όντως υπάρχει, όντας αόρατος και ακατάληπτος, τότε χλευαστικά και φλύαρα, σαν να διηγείται κάποιο παραμύθι, τόλμησε να πει τούτος εδώ που μας φέρνει τη νέα διαλεκτική: «Με τι λοιπόν μοιάζετε εσείς και η πίστη σας; Με μία παρθένο που έχει διαφθαρεί, η οποία όμως είναι τυφλή, κωφή και άλαλη. Το ότι έχει διαφθαρεί είναι φανερό σε όλους όσοι τη γνωρίζουν, όταν όμως ερωτάται ποιος είναι ο φθορέας της, δεν ακούει ώστε να αντιληφθεί, και ούτε είδε αυτόν που τη διέφθειρε επειδή είναι τυφλή, ούτε μπορεί να το αναγγείλει επειδή είναι άλαλη»· ώστε, κατ' αντίστροφο τρόπο εναντίον του ιδίου και του μύθου του, να ισχύει το γεγραμμένο: «Θα επιστρέψει ο πόνος (η κακία) του στο κεφάλι του, και θα πέσει στον λάκκο που ο ίδιος κατασκεύασε» και τα παρόμοια με αυτά. Διότι αυτός μοιάζει με εκ γενετής τυφλό, που γεννήθηκε σε αυτή την κατάσταση, ο οποίος όμως μιλά, και μάλιστα πολυλογεί, και ακούει, και γνωρίζει μεν το όνομα του λευκού και του μαύρου, του κυανού και του πράσινου και του κόκκινου και των άλλων διαφόρων χρωμάτων, καθώς και του φωτός και του σκότους, τα ονόματα των οποίων ηχούν στα αυτιά του, δεν γνωρίζει όμως καθόλου ποια είναι η μορφή τους ούτε δύναται διόλου να την ερμηνεύσει, εξαιτίας του ότι έχει γεννηθεί εξαρχής τυφλός και αγνοεί την εναλλαγή της κάθε ποιότητας των χρωμάτων και τη μορφή τους.

Ήδη βρισκόταν πάρα πολύ κοντά στην ίδια τη Ρώμη. Έπειτα, για να μην αναγκαστεί να πολεμήσει εναντίον των Ρωμαίων εξαιτίας του τυράννου, ο ίδιος ο Θεός σαν με κάποια δεσμά τράβηξε τον τύραννο πολύ μακριά από τις πύλες, και τα όσα παλαιότερα είχαν συμβεί εναντίον των ασεβών, τα οποία οι περισσότεροι δεν πίστευαν θεωρώντας τα ως μύθους, αν και για τους πιστούς είναι αξιόπιστα, καθώς είναι καταγεγραμμένα στα ιερά βιβλία, τα επιβεβαίωσε με τα ίδια τα γεγονότα, με λίγα λόγια σε όλους, πιστούς και απίστους, που έβλεπαν με τα μάτια τους αυτά τα παράδοξα. Όπως ακριβώς, λοιπόν, στην εποχή του ίδιου του Μωυσή και του θεοσεβούς γένους των Εβραίων, «τα άρματα του Φαραώ και τη δύναμή του τα έριξε στη θάλασσα, και τους επίλεκτους αναβάτες και αξιωματικούς του τους καταπόντισε στην Ερυθρά θάλασσα», κατά τον ίδιο τρόπο και ο Μαξέντιος, καθώς και οι οπλίτες και οι σωματοφύλακες γύρω του, «βυθίστηκαν στον βυθό σαν πέτρα», όταν, τρεπόμενος σε φυγή μπροστά στη θεϊκή δύναμη που συμπαραστεκόταν στον Κωνσταντίνο, διέσχιζε τον ποταμό που βρισκόταν στην πορεία του, τον οποίο ο ίδιος είχε ενώσει με πλοία και είχε γεφυρώσει γερά, κατασκευάζοντας έτσι μια μηχανή ολέθρου εναντίον του εαυτού του, ελπίζοντας με αυτόν τον τρόπο να συλλάβει τον φίλο του Θεού. Αλλά στον μεν έναν παραστεκόταν βοηθός ο Θεός του, ενώ ο άλλος, ο άθλιος, έστηνε κρυφές παγίδες εναντίον του εαυτού του. Γι' αυτόν θα μπορούσε κανείς να πει ότι: «άνοιξε λάκκο και τον έσκαψε βαθιά, και θα πέσει μέσα στον βόθρο που κατασκεύασε. Ο πόνος που προκάλεσε θα στραφεί στο δικό του κεφάλι, και πάνω στην κορυφή του θα κατέβει η αδικία του».

Ιδού, κοιλοπόνεσε την αδικία, συνέλαβε τον πόνο και γέννησε την ανομία. Έσκαψε λάκκο και τον βάθυνε, και θα πέσει μέσα στον βόθρο που ο ίδιος κατασκεύασε. Θα επιστρέψει ο πόνος του στο δικό του κεφάλι, και πάνω στην κορυφή του θα κατεβεί η αδικία του.

Διότι κοιλοπονούσαν σύμφωνα με αυτό που έχει λεχθεί: «Ιδού, κοιλοπόνησε αδικία, συνέλαβε πόνο και γέννησε ανομία. Λάκκο έσκαψε και τον εκβάθυνε, και θα πέσει στον βόθρο που ο ίδιος κατασκεύασε. Θα επιστρέψει ο πόνος του στο κεφάλι του, και στην κορυφή του κεφαλιού του η αδικία του θα καταβεί». Αυτά, καθώς εκπληρώνονταν μέσα από τα γεγονότα, εμείς τα είδαμε με τα ίδια μας τα μάτια· πράγματα τα οποία είναι φυσικό για τους μεταγενέστερούς μας να φανούν απίστευτα και να μην τα πιστέψουν ούτε καν ακούγοντάς τα. Όλοι λοιπόν εκείνοι που στην εποχή μας κατέστησαν πολέμιοι της Εκκλησίας του Θεού, άρχοντες του αιώνος τούτου και τύραννοι, βασανίστηκαν από θεόσταλτες μάστιγες· άλλοι μεν υπέστησαν σήψη του σώματος, ώστε, ενώ βρίσκονταν ακόμη εν ζωή, να αναβλύζουν από αυτούς σκουλήκια με ανυπόφορη δυσοσμία· άλλοι δε, ενώ ζούσαν ακόμη, τυφλώθηκαν, με αποτέλεσμα να αποκτήσουν συναίσθηση της θεόσταλτης μάστιγας που τους βρήκε, να ανακαλέσουν τις πράξεις τους και να ομολογήσουν ότι ο Θεός της Εκκλησίας είναι μέγας, αληθινός και ο μόνος Κύριος· και να προστάξουν με πολλή σπουδή την ανανέωση και την ανοικοδόμηση της πόλης του Θεού, την οποία προηγουμένως οι ίδιοι πολεμούσαν. Και όσον αφορά το επόμενο χωρίο: «Με βίαιο άνεμο θα συντρίψεις τα πλοία της Θαρσείς»· ή κατά τον Ακύλα: «Με άνεμο καύσωνα συντρίβεις τα πλοία της Θαρσείς»· ή κατά τον Σύμμαχο: «Με βίαιο άνεμο θα καταστρέψεις τα πλοία της Θαρσείς»· θα το κατανοήσεις εάν προσέξεις ότι τα πλοία της Θαρσείς ελέγετο πως έφερναν κάποτε μεγάλο πλούτο στον Σολομώντα, σύμφωνα με την ιστορία που αναφέρεται στα βιβλία των Βασιλειών.

Όπως λοιπόν στην περίπτωση του ίδιου του Μωυσή και του παλαιού θεοσεβούς γένους των Εβραίων, «τα άρματα του Φαραώ και τη δύναμή του τα έριξε στη θάλασσα, επίλεκτους αναβάτες και αξιωματούχους· καταποντίστηκαν στην Ερυθρά θάλασσα, η άβυσσος τους σκέπασε», κατά τον ίδιο ακριβώς τρόπο και ο Μαξέντιος και οι οπλίτες και σωματοφύλακες γύρω από αυτόν «βυθίστηκαν στον βυθό σαν λίθος», όταν, στρέφοντας τα νώτα μπροστά στη θεόδοτη δύναμη που ήταν με το μέρος του Κωνσταντίνου, διέσχιζε τον ποταμό που βρισκόταν στον δρόμο του, τον οποίο ο ίδιος, αφού τον ένωσε με πλοιάρια και τον γεφύρωσε γερά, έστησε ως μηχανή ολέθρου εναντίον του εαυτού του· για αυτόν μπορούσε κανείς να πει: «Λάκκο άνοιξε και τον έσκαψε βαθιά, και θα πέσει στον βόθρο που ο ίδιος κατασκεύασε. Ο κόπος του θα στραφεί στο κεφάλι του, και στην κορυφή του κεφαλιού του θα κατέβει η αδικία του». Έτσι λοιπόν, όταν διαλύθηκε η γέφυρα πάνω στον ποταμό, η διάβαση κατέρρευσε, και τα πλοιάρια βυθίστηκαν αμέσως στον βυθό αύτανδρα, και πρώτος από όλους ο ίδιος ο ασεβέστατος, και έπειτα οι υπασπιστές του, όπως ακριβώς προαναφωνούν τα θεία λόγια: «έδυσαν σαν μολύβι σε ορμητικά ύδατα». Έτσι, εύλογα, αν όχι με τα λόγια, πάντως με τα έργα –παρόμοια με εκείνους που περιστοίχιζαν τον μέγα θεράποντα Μωυσή–, όσοι κατήγαγαν τη νίκη με τη βοήθεια του Θεού, θα μπορούσαν να υμνούν και να λένε τα ίδια ακριβώς λόγια που ειπώθηκαν εναντίον του παλαιού ασεβούς τυράννου: «Ας ψάλουμε στον Κύριο, διότι δοξάστηκε ενδόξως».

και όχι οργή. Διότι αναμένει πάντοτε την επιστροφή του αμαρτωλού. εάν δεν επιστρέψετε. Δηλαδή σπεύσατε προς εμένα· διαφορετικά, η ακονισμένη ρομφαία περιμένει όσους απειθούν. το τόξο — και σε αυτό. Το τόξο, δηλαδή η απειλή του Θεού, είναι έτοιμο και το βέλος τοποθετημένο, δηλαδή η απόφαση για τους αμαρτωλούς, και λέει: Επιστρέψτε σε εμένα ή θα στείλω τον θάνατο. τα βέλη αυτού. Η γέεννα προφανώς καπνίζεται πάντοτε, προετοιμασμένη για την υποδοχή των ασεβών. ιδού κοιλοπόνεσε. Ο Ιούδας σαν σε γαστέρα συνέλαβε την άδικη σκέψη, και γεννά την ανομία και πούλησε τον Δεσπότη για αργύρια. λάκκο έσκαψε. Εννοεί τον δεσποτικό τάφο, τον οποίο έσκαψαν ο Ιούδας (οι Ιουδαίοι) και ο διάβολος για τον Σωτήρα, όπως νόμιζαν· αλλά αυτός ανασκάφηκε, αφού ανοίχθηκε με την ανάσταση του Χριστού. και θα πέσει μέσα. Διότι μέσω του λάκκου, δηλαδή του μνήματος, το οποίο ετοίμασε για τον Σωτήρα ο διάβολος, όπως νόμιζε, μέσω αυτού συνελήφθη και καταργήθηκε. θα επιστρέψει. Διότι ο Ιούδας, αφού μεταμελήθηκε και επέστρεψε, απαγχονίστηκε, βάζοντας το σχοινί γύρω από το κεφάλι του· άλλωστε και η αμαρτία, την οποία διέπραξε εναντίον του Διδασκάλου, κατέβηκε στο κεφάλι του με πόνο (οδυνηρά). θα εξομολογηθώ. Ο προφήτης, εκπληττόμενος από το μυστήριο, εξομολογείται στον Θεό και δοξάζει τη δύναμή Του. και θα ψάλω. Σε Αυτόν, λέει, θα αποδώσω τη δόξα μέσω της ωδής, στο έντιμο και φοβερό όνομα.

Αυτό είναι δείγμα μέγιστης ισχύος, αυτό δημιουργεί υπομονή, αυτό καθιστά την ψυχή ισχυρή, αυτό κάνει τον άνθρωπο ανώτερο από τα πάθη. Διότι εκείνος που αδικεί άλλον, ή τον χτυπά ή τον υβρίζει, αφού πρώτα ο ίδιος κυριευθεί από το πάθος και γίνει αιχμάλωτος, τότε νομίζει ότι αδικεί τον πλησίον του· ο ίδιος όμως έχει υποστεί βαρύτερα δεινά, έχοντας υποδουλωθεί στη χειρότερη δουλεία. Ο πόνος του θα επιστρέψει στο κεφάλι του, και πάνω στην κορυφή του θα καταβεί η αδικία του. Και λένε ότι αυτά έχουν λεχθεί για τον Αχιτόφελ και τον Αβεσσαλώμ· διότι και των δύο το κεφάλι κατέληξε σε τιμωρία. Επειδή ο μεν πρώτος, χρησιμοποιώντας αγχόνη, έδωσε έτσι τέλος στη ζωή του· ο δε άλλος, αφού βρέθηκε κάτω από το δέντρο και κρεμάστηκε από τα μαλλιά του, αιωρούνταν για πολύ χρόνο. Έτσι και ο Ιούδας με αγχόνη έδωσε τέλος στη ζωή του, γνωρίζοντας ότι όλα όσα έπραξε απέβησαν σε κακό του δικού του κεφαλιού. Και ο Αχιτόφελ, επειδή κατάλαβε ότι οπωσδήποτε θα επικρατήσει ο Δαβίδ, έφυγε και απαγχονίστηκε· και ο Αβεσσαλώμ κρεμόταν παρά τη θέλησή του, και δεν θανατώθηκε αμέσως, αλλά σαν να βρισκόταν σε δικαστήριο, πρώτα κρεμάστηκε και καθηλώθηκε στο ξύλο· και, καθώς ο Θεός εξέφερε την καταδικαστική απόφαση από ψηλά, κρεμόταν για πολύ χρόνο, μαστιζόμενος πλέον από τη συνείδησή του.

ΙΕ΄. Διότι, για να κατανοήσεις ότι η απόφαση προερχόταν άνωθεν, άκουσε πώς το παρουσίασε ο ίδιος. Αφού είπε «Στο κεφάλι του θα καταβεί η αδικία του», λέει στη συνέχεια: «Θα δοξολογήσω τον Κύριο κατά τη δικαιοσύνη Του, και θα ψάλω στο όνομα του Κυρίου του Υψίστου». Θα Τον ευχαριστήσει, λέει, όχι επειδή χαίρεται με τις σφαγές των άλλων, αλλά επειδή αποδέχεται την απόφαση του Θεού. Και ποιος μπορεί να Τον ευχαριστήσει αντάξια προς τη δικαιοσύνη Του; Και ποιος θα Τον υμνήσει όπως ακριβώς είναι; Κανείς. Τι σημαίνει «Κατά τη δικαιοσύνη Του»; Αντί για το «εξαιτίας της δικαιοσύνης Του». «Και θα ψάλω στον Κύριο τον Ύψιστο». Διότι δικά Του είναι τα νικητήρια βραβεία, δικά Του τα τρόπαια, όχι δικά μου. Όπως ακριβώς στους πολέμους, όταν νικήσει ο βασιλιάς, στήνουν χορούς και τραγουδούν, απευθύνοντας σε εκείνον τους επαίνους, έτσι θα πράξω κι εγώ, λέει. Γι' αυτό δεν είπε «Εξομολογούμαι» (δηλαδή Τον δοξολογώ τώρα), αλλά «Εξομολογήσομαι» (θα Τον δοξολογήσω), φανερώνοντας ότι ούτε μετά την απόκτηση των αγαθών λησμονεί τον Θεό, ούτε γίνεται πιο ράθυμος, αλλά διατηρεί τη νήψη και την εγρήγορση. Αυτό γίνεται όχι επειδή ο Θεός έχει ανάγκη από κάτι τέτοιο, αλλά επειδή για εμάς είναι τούτο χρήσιμο και ωφέλιμο. Διότι, όπως ακριβώς δέχτηκε τις θυσίες, όχι επειδή είχε ανάγκη από θυσίες (αφού λέει, «Εάν πεινάσω, δεν πρόκειται να το πω σε σένα»), αλλά για να παρακινήσει τους ανθρώπους να Τον τιμούν, έτσι δέχεται και τους ύμνους, όχι επειδή έχει ανάγκη τον δικό μας έπαινο, αλλά επειδή επιθυμεί τη σωτηρία μας. Διότι για τον Θεό είναι εξαιρετικά επιθυμητή η δική μας πρόοδος στην αρετή.

Επειδή, λοιπόν, οι οπαδοί του τυράννου υποχώρησαν λίγο, ο Δαβίδ, αφού προετοιμάστηκε, επιτέθηκε και έστησε τρόπαιο. Αυτό ακριβώς διαβλέποντας ο Αχιτόφελ, χάρη στη μεγάλη του σύνεση και ικανότητα, και έχοντας ήδη κατανοήσει την κατάληξη, ότι δηλαδή η απόφαση αυτή θα έφερνε τον όλεθρο στον Αβεσσαλώμ, μη μπορώντας να αντέξει τον επακόλουθο εξευτελισμό, έφυγε, ετοίμασε θηλιά και απαγχονίστηκε, και με αυτόν τον τρόπο έδωσε τέλος στη ζωή του. Για τον Αχιτόφελ, επομένως, και για τον Αβεσσαλώμ έχει λεχθεί το: «Θα επιστρέψει ο πόνος του στο κεφάλι του»· διότι και στους δύο η τιμωρία κατήλθε στο κεφάλι τους. Επειδή ο μεν πρώτος έδωσε τέλος στη ζωή του χρησιμοποιώντας αγχόνη· ο δε Αβεσσαλώμ δεν απαγχονίστηκε από μόνος του, αλλά κρεμάστηκε παρά τη θέλησή του, και δεν θανατώθηκε αμέσως, αλλά σαν να βρισκόταν σε δικαστήριο, πρώτα αναρτήθηκε και καθηλώθηκε στο δέντρο, και, καθώς ο Θεός εξέφερε την απόφαση από ψηλά, έμεινε κρεμασμένος για πολύ χρόνο, μαστιζόμενος πλέον από τη συνείδησή του.

Διότι, αφού αυτός ο σκώληκας χτύπησε την κολοκυθιά και αυτός ο ήλιος —επειδή ο Ίδιος είναι και σκώληκας και ήλιος της δικαιοσύνης, το μεν πρώτο, επειδή γεννήθηκε κατά σάρκα ασπόρως και έχει σύλληψη που ξεπερνά κάθε ανθρώπινη έννοια, το δε δεύτερο, επειδή βρέθηκε κάτω από τη γη για χάρη μου, σύμφωνα με το μυστήριο του θανάτου και της ταφής, και επειδή υπάρχει από τη φύση του ως αιώνιο φως— αφού ανέτειλε εκ νεκρών μέσω της αναστάσεως, ο Θεός πρόσταξε να φυσήξει ένας καυτερός άνεμος καύσωνα, και ο ήλιος χτύπησε το κεφάλι του Ιωνά. Διότι, μετά την ανατολή του ηλίου της δικαιοσύνης, δηλαδή την ανάσταση του Κυρίου και την ανάληψη, ο καυτερός καύσωνας των πειρασμών επήλθε στους Ιουδαίους που παρέμειναν αμετανόητοι και τους χτύπησε στα κεφάλια τους σύμφωνα με δίκαιη κρίση, επιστρέφοντας, κατά το γεγραμμένον, τον πόνο τους στα ίδια τους τα κεφάλια, όπως ακριβώς οι ίδιοι εκ των προτέρων ευχήθηκαν εναντίον του εαυτού τους, λέγοντας: «Το αίμα αυτού εφ' ημάς και επί τα τέκνα ημών». Διότι είναι σαφές ότι, μετά την ανάσταση και την ανάληψη του Σωτήρος, ως πνεύμα υπερβολικά καυτού καύσωνα επήλθε σε αυτούς η τιμωρία μέσω των εθνών, και ο δικός μου Ήλιος, πατάσσοντας τη δόξα και την εξουσία όλου του έθνους σαν να ήταν το κεφάλι του, τους κατέβαλε· προς τον Οποίον, αφού έκλεισαν τα μάτια της διάνοιάς τους, δεν αναγνώρισαν το φως της αλήθειας που έλαμψε πάνω τους.

Διότι από τη φύση του είναι δίκαιος και ισχυρός, αλλά το πέλαγος της μακροθυμίας του δεν επιτρέπει στην ισχύ της δικαιοσύνης του να οργίζεται καθημερινά, ώστε να μην καταστραφεί ξαφνικά και δίκαια ο κόσμος εξαιτίας των μιαρών πράξεων που είναι άξιες κάθε οργής. «Εάν όμως δεν επιστρέψετε, θα ακονίσει τη ρομφαία του, τέντωσε το τόξο του και το ετοίμασε· και σε αυτό ετοίμασε όργανα θανάτου». Η θεία μακροθυμία, λέει, χαρίζεται στους ανθρώπους με σκοπό την επιστροφή. «Εάν όμως δεν επιστρέψετε» προς μετάνοια, ο θάνατος θα σας καταλάβει σαν φοβερή ρομφαία. «Τα βέλη του τα κατασκεύασε για αυτούς που καίγονται», δηλαδή ετοίμασε τις κολάσεις για όσους είναι άξιοι της κολάσεως. «Ιδού, κοιλοπόνεσε αδικία» ο λαός των Ιουδαίων, «συνέλαβε πόνο» κατά του Χριστού «και γέννησε ανομία» με τη σφαγή του Υιού του Θεού. «Έσκαψε λάκκο και τον βάθυνε» γεμάτο από φθόνο, «και θα πέσει μέσα στον βόθρο που ο ίδιος κατασκεύασε». Διότι, επειδή θέλησε να σφετεριστεί την κληρονομιά του Υιού, έχασε επιπλέον και αυτήν που ήδη κατείχε. «Ο πόνος θα επιστρέψει στο κεφάλι του, και πάνω στην κορυφή του θα κατέβει η αδικία του». Διότι, όταν ο Χριστός αναστήθηκε εκ νεκρών, η κακία τους, επιστρέφοντας πάνω στο κεφάλι τους, το συνέτριψε και τους διασκόρπισε στερημένους από κεφαλή και ατιμασμένους. «

Διότι αυτοί, καθώς απομακρύνονται σταδιακά από την κρυψώνα, εγκλωβίζονται λιμπιζόμενοι την τροφή που έχει τοποθετηθεί μπροστά τους, εκεί όπου έχει στηθεί ο δόλος και η παγίδα, και με αυτόν τον τρόπο διαπερνώνται από δόρυ ή δέχονται βαθιά πληγή στα σπλάχνα. Με τον ίδιο τρόπο και οι Ιταλοί, αμεριμνώντας, νομίζοντας ότι δεν υπάρχει κανείς να προβάλει αντίσταση, προχωρώντας συνεχώς προς τα εμπρός και δελεαζόμενοι από την επιθυμία για περισσότερα λάφυρα, πρόκειται να πέσουν σε έσχατο και απρόβλεπτο όλεθρο και η αδικία τους πρόκειται να κατέβει στο ίδιο τους το κεφάλι.

Τότε λοιπόν ο μεν αποστάτης, όμοια με εκείνον στο Ευαγγέλιο του οποίου τα χωράφια έφεραν πλούσια σοδειά, φανταζόταν μεγαλύτερες αποθήκες και περιφερόταν με το νου του με βασιλική στολή και προετοίμαζε περισσότερες απολαύσεις για την ψυχή του· ο δε δικός σου συνεργός και προστάτης στα πάντα, ο Άγγελος της μεγάλης βουλής του Πατρός, χλευάζοντάς τον για τα σχέδιά του, σχεδόν στεκόταν από πάνω του και έλεγε: «άφρων, αυτή τη νύχτα απαιτούν την ψυχή σου από εσένα». Ή και αλλιώς, εσύ μεν, ω βασιλιά, απαντούσες ψάλλοντας τότε μαζί με τον Δαβίδ για παρόμοια βεβαίως περιστατικά: «Κύριε ο Θεός μου, εάν το έπραξα αυτό· εάν υπάρχει αδικία στα χέρια μου· εάν ανταπέδωσα κακά σε όσους μου ανταπέδωσαν κακά, ας πέσω λοιπόν μπροστά στους εχθρούς μου κενός». Ο δε Θεός από ψηλά και ήρεμα σου αντιψάλλοντας, καταπραΰνοντας και ανακουφίζοντας τις δυσχέρειες που σε πλησίαζαν, έλεγε: «ας πέσει ο κόπος του στο κεφάλι του, και πάνω στην κορυφή του ας κατεβεί η αδικία του». Το οποίο και ακολούθησε αμέσως. Και τώρα, σαν να πρόκειται για το ημιτελές έργο της τυραννίας, και γλώσσες Κερκώπων φλυαρούν εναντίον της κακούργας κεφαλής που είναι κρεμασμένη ψηλά σε μετέωρη αψίδα· και κοράκια, εξίσου κράζοντας, πετούν γύρω της και κρώζουν· ενώ και η ίδια, μορφάζοντας από τον άνεμο που φυσάει μέσα της, θρηνεί για τη δική της παράνοια.

Εάν λοιπόν κάποιος εξαιτίας απαίτησης χρυσού ή κάποιου άλλου είδους, είτε εξαιτίας κάποιας προσωπικής εμπάθειας βρεθεί να εμποδίζει από τη λειτουργία και να αφορίζει κάποιον από τους κληρικούς που υπάγονται σε αυτόν, ή να κλείνει σεπτό ναό, ώστε να μη γίνονται σε αυτόν οι λειτουργίες του Θεού, στρέφοντας τη μανία του προς τα άψυχα, είναι όντως αναίσθητος, και θα υποστεί την ίδια ποινή, και ο πόνος θα επιστρέψει στο δικό του κεφάλι, ως παραβάτης της εντολής του Θεού και των Αποστολικών διατάξεων». Διότι παραγγέλλει και ο Πέτρος, η κορυφή των Αποστόλων: «Ποιμαίνετε το ποίμνιο του Θεού που βρίσκεται ανάμεσά σας, όχι αναγκαστικά, αλλά εκούσια, σύμφωνα με τον Θεό. Όχι αισχροκερδώς, αλλά πρόθυμα. Ούτε ως κατακυριεύοντες τους κλήρους, αλλά γινόμενοι πρότυπα του ποιμνίου· και όταν φανερωθεί ο Αρχιποιμένας, θα λάβετε τον αμάραντο στέφανο της δόξας.»

Γι' αυτό, βλέποντας ο εχθρός τις παρατάξεις του να συντρίβονται γενναία και να κείτονται στο έδαφος, θρηνούσε συνεχώς και κλαίγοντας φώναζε τα εξής: «Άνοιξα λάκκο και πρώτος εγώ έπεσα μέσα σε αυτόν· διότι θα ήταν καλύτερο να έβλεπα μόνο τον Αδάμ να βρίσκεται στον παράδεισο της τρυφής, παρά ένα αναρίθμητο πλήθος· τότε μεν χαιρόμουν που τον είχα πλανήσει, αλλά ο κόπος μου και η αδικία επέστρεψαν γρήγορα στο ίδιο μου το κεφάλι· διότι έγινα περίγελος σε όλους. Με περιγελούν τα νήπια ως άνανδρο, και με νικούν και στεφανώνονται με τον άφθαρτο στέφανο.»