Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 7:2

Επειδή, λοιπόν, αγνοούμε ποια ώρα έρχεται ο κλέπτης, γι' αυτό έχουμε λάβει την εντολή να γρηγορούμε, να έχουμε τις οσφύες περιεζωσμένες και τα λυχνάρια της κατά Θεόν πολιτείας αναμμένα, ώστε να φέγγουν στους πλησίον, ας μην παύσουμε με συντριβή καρδίας να ικετεύουμε τον Θεό να λυτρωθούμε από όλους όσους μας καταδιώκουν, μήπως τυχόν, αφού νικηθούμε από αυτούς, εκείνοι που πρόκειται να παραλάβουν τις ψυχές μας τις αρπάξουν απροετοίμαστες, χωρίς να υπάρχει κανένας να λυτρώσει ούτε να σώσει. Μήπως η ψυχή του καθενός, εμπλεγμένη στα δεσμά των χαμερπών και γήινων πραγμάτων και μη υποφέροντας τον χωρισμό από αυτά, μάταια μεν στραφεί προς αυτά, και εξαναγκαζόμενη από την αγγελική επιστασία και το θείο πρόσταγμα να τα εγκαταλείψει, θρηνήσει ανώφελα την αμέλεια του παρωχημένου χρόνου. Αλλά μάλλον, ψάλλοντας εγκάρδια το Δαυιτικό λόγιο: «Προετοιμάστηκα και δεν ταράχθηκα, για να τηρήσω τις εντολές σου», ας λάβουμε ως μισθό για την τήρησή τους τη δόξα από τον Θεό, δηλαδή το: «Εύγε, δούλε αγαθέ και πιστέ, σε λίγα υπήρξες πιστός, σε πολλά θα σε εγκαταστήσω· είσελθε στη χαρά του κυρίου σου». Μαζί με τον οποίο στον Πατέρα, συνάμα με το Άγιο Πνεύμα, ανήκει δόξα, τιμή, κράτος, νυν και αεί και στους αιώνες των αιώνων· αμήν.

Εις τον 7ο Ψαλμό. «Κύριε, ο Θεός μου, σε σένα ήλπισα, σώσε με». Όπως ακριβώς εκείνος που θεάται τη βασιλική εικόνα δεν παραβλέπει τα πρόσωπα ούτε τις επιγραφές, αλλά ασπάζεται με το βλέμμα του και την παράσταση και την επιγραφή, έτσι και εκείνος που αναγινώσκει το κείμενο ενός ψαλμού οφείλει να αναζητά την επιγραφή, τον συγγραφέα και αυτόν για τον οποίο γράφεται. Και για ποιο λόγο υπάρχει η επιγραφή; Διότι οφθαλμός της ερμηνείας είναι η απόδειξη της ιστορίας. Ποια είναι λοιπόν η προκείμενη επιγραφή του ψαλμού; «Ψαλμός του Δαυίδ, τον οποίο έψαλε στον Κύριο για τα λόγια του Χουσί, γιου του Ιεμενεί». Δες, αδελφέ μου, το κείμενο ως στήλη, την επιγραφή ως εγκώμιο, συγγραφέα τον Δαυίδ και τον αριστέα Χουσί να καταγράφεται ως στρατηγός. Και ποιος είναι αυτός ο Χουσί; Και γιατί τον μνημονεύει το κείμενο; Αυτός υπήρξε αρχιεταίρος του μακαρίου Δαυίδ. Ακούστε, λοιπόν, τι είδους και πόσα πράγματα μπορεί να κατορθώσει η φιλία σε ώρα ανάγκης. Διότι η φιλία του Χουσί προς τον Δαυίδ διέλυσε την τυραννία. Η φιλία κατέστρεψε τον τύραννο. Η φιλία εκδικήθηκε υπέρ του τυραννούμενου φίλου. Η φιλία αναδείχθηκε ισχυρότερη από τη βασιλεία. Διότι ό,τι δεν προσέφερε η βασιλεία στον Δαυίδ, αυτό το προσέφερε η φιλία του Χουσί. Και ονομαζόταν αρχιεταίρος για έναν από τους εξής δύο λόγους: είτε επειδή, ως αρχιστράτηγος, διοικούσε την ομάδα των στρατηγών του Δαυίδ, είτε επειδή υπήρξε εταίρος και φίλος του από παλιά και εξ αρχής.

Αποκαλείται γιος του Ιεμενεί με την έννοια ότι καταγόταν από τον δήμο του Ιεμενεί, από όπου κατάγονταν ο Σαούλ και ο Σεμεεί και αυτός που έφερε την είδηση <...> και γιος του Αραχί σε σχέση με τον πατέρα του· ή και επειδή το όνομα Ιεμενεί ερμηνεύεται ως «δεξιά»· και ο Χουσί έγινε δεξί χέρι για τον Δαβίδ την ώρα της ανάγκης. «Γιος της δεξιάς»· έτσι και ο Βενιαμίν από το συμβάν ονομαζόταν <«γιος οδύνης»>. Έμαθες το επίγραμμα της εικόνας του ψαλμού· δες τώρα μαζί μου και το κείμενο του ψαλμού. <Κύριε ο Θεός μου, σε σένα ήλπισα, σώσε με.> Διότι, έστω και αν ο Χουσί έγινε ο μεσολαβητής της υπόθεσης, έστω και αν με την πανοπλία των λόγων του έδεσε τον τύραννο, όμως Εσύ του έδωσες λόγο όταν άνοιξε το στόμα του, Εσύ τον έντυσες με θάρρος, Εσύ ματαίωσες τα σχέδια του Αχιτόφελ, Εσύ παγίδευσες τον Αβεσσαλώμ με τα λόγια του φίλου του, Εσύ όρισες το δέντρο να γίνει γι' αυτόν και δικαστής και δήμιος. Επειδή, λοιπόν, δεν εμπιστεύτηκα τη σωτηρία μου σε άνθρωπο αλλά σε Σένα — <Διότι, «επικατάρατος είναι ο άνθρωπος που στηρίζει την ελπίδα του σε άνθρωπο» — Κύριε ο Θεός μου, σε σένα ήλπισα.> Διότι, όπως ακριβώς όταν ένας τοξότης ρίξει το βέλος και καταβάλει τον εχθρό, κανείς δεν επαινεί το βέλος, αλλά θαυμάζει τον τοξότη που οδήγησε το βέλος, έτσι και ο Δαβίδ δεν ευχαριστεί τον μεσολαβητή της υπόθεσης, τον Χουσί, αλλά τον Θεό.

Έτσι και αυτός που ταξίδεψε με καλό πλου σε επικίνδυνα πελάγη και έφτασε στην ποθητή πόλη αβλαβώς, δεν προσκυνά τους ανέμους, αλλά ευχαριστεί τον Θεό, «εκείνον που εξάγει ανέμους από τους θησαυρούς του». Επειδή λοιπόν, όταν ο Χουσί συνομιλούσε με τον Αβεσσαλώμ, τότε αυτά προσευχόταν ο Δαβίδ στον Θεό, και όσα έψαλλε πριν από τη νίκη, αυτά αφιέρωσε μετά τη νίκη ως επινίκια ωδή στον νικοποιό, γι' αυτό [γράφεται] «Ψαλμός του Δαβίδ, τον οποίο μελώδησε στον Κύριο». Αν είναι «ψαλμός», πώς [λέει] «τον οποίο μελώδησε στον Κύριο»; Διότι αν είναι ψαλμός, θα έπρεπε οπωσδήποτε να πει, «τον οποίο έψαλε»· αν όμως ήταν ωδή, τότε θα ταίριαζε το «τον οποίο μελώδησε». Αλλά δεν υπάρχει τίποτα το αμφίβολο ή το αντιφατικό στη θεία Γραφή· διότι [αυτά] είναι όροι του Πατρός, νόμοι του Θεού Λόγου, και λόγια του Αγίου Πνεύματος. Όταν έστειλε ο Δαβίδ τον Χουσί στον Αβεσσαλώμ, προσευχόταν για τα λόγια του, ψάλλοντας και λέγοντας: «Κύριε ο Θεός μου, σε σένα ήλπισα, σώσε με». Όταν έψαλλε και ψάλλοντας νίκησε, όπως ακριβώς κάποτε τον δαίμονα έτσι πάλι και τον Αβεσσαλώμ, τότε αναμιμνησκόμενος τη δύναμη του ψαλμού, ανέπεμψε αυτόν ακριβώς τον ψαλμό μετά τη νίκη ως επινίκια ωδή.

Επειδή λοιπόν πριν από τον πόλεμο τον έψαλλε, ενώ μετά τον πόλεμο τον τραγούδησε, <Ψαλμός που τραγούδησε.> Κι εγώ δεν επαινώ το εργαλείο, αλλά εσένα τον τεχνίτη· δεν θαυμάζω την κιθάρα, αλλά τον επιστήμονα μουσικό. Αν λοιπόν και ο Χουσί, έχοντας ως όπλα λόγια και ρήματα, νίκησε, εγώ ωστόσο γνωρίζω ότι <ο Κύριος είναι εκείνος που δίνει τα λόγια σε όσους ευαγγελίζονται με πολλή δύναμη.> Γι' αυτό, <Κύριε, Θεέ μου, σε σένα ήλπισα, σώσε με. Σε σένα ήλπισαν οι πατέρες μας και σώθηκαν.> Ελπίζοντας σε σένα ο προπάτορας Αβραάμ σώθηκε από έξι βάρβαρους βασιλιάδες —τέσσερις από τους Χαλδαίους, πέμπτον τον Φαραώ της Αιγύπτου και έκτον τον Αβιμέλεχ των Γεράρων— όταν ο Θεός απέσπασε από αυτούς τη Σάρρα, σαν περιστέρι από γεράκια. Ελπίζοντας σε σένα ο Ισαάκ, όταν προσφέρθηκε για θυσία, παρέμεινε άθυτος και θυσιάστηκε χωρίς να σφαγιαστεί· θυσιάστηκε με την υποταγή, δεν θυσιάστηκε με την πληγή. Ελπίζοντας σε σένα ο Ιακώβ, δεν φονεύθηκε από τον αδελφό του Ησαύ, ούτε βρήκε στον αδελφό του έναν άλλο Κάιν, αλλά νίκησε αυτόν που τον πλησίαζε με τετρακόσιους άνδρες, τρέποντάς τον σε φυγή. Ελπίζοντας σε σένα ο Ιωσήφ, αν και πουλήθηκε με δόλο ως δούλος, δεν έγινε δούλος της αμαρτίας, δεν δούλεψε στην αμαρτία, γι' αυτό και κυριάρχησε σε ολόκληρη την Αίγυπτο. Ελπίζοντας σε σένα ο Μωυσής, μάστιξε τον αιγυπτιακό στρατό με τα ύδατα και νίκησε με τα κύματα αυτούς που καταδίωκαν με τα άρματα.

Και εσύ, ω προσφιλέστατε, να λες πάντοτε προσευχόμενος στον Θεό: 〈Κύριε ο Θεός μου, σε εσένα έλπισα, σώσε με,〉 για να σε ελευθερώσει από όλους όσοι σε καταδιώκουν. 〈Κύριε ο Θεός μου, σε εσένα έλπισα, σώσε με.〉 Και ποιοι είναι αυτοί που καταδιώκουν; Στο μεν αισθητό επίπεδο είναι οι αιρετικοί και όλοι οι πονηροί και φθονεροί άνθρωποι· στο δε νοητό επίπεδο καταδιώκουν η πορνεία και η μοιχεία και η αμαρτία και η ασέβεια.

Αν δεν καταδίωκε η πορνεία, δεν θα έλεγε ο απόστολος γι' αυτήν σαν για κάτι που καταδιώκει: «Φεύγετε την πορνεία». Αν δεν καταδίωκε η μοιχεία και ο Θεός δεν διέσωζε από αυτήν αυτόν που καταδιώκεται, δεν θα έλεγε ο Παροιμιαστής: «Πες ότι η σοφία είναι αδελφή σου, για να σε λυτρώσει από ξένη και πονηρή γυναίκα»· διότι κάποιος διασώζει αυτόν που καταδιώκεται. Αν δεν καταδίωκε η αδικία, δεν θα έλεγε ο προφήτης: «Από άδικο άνθρωπο ελευθέρωσέ με». Αν δεν καταδίωκε ο φόνος, δεν θα έλεγε: «Λύτρωσέ με από τα αίματα, Θεέ, ο Θεός της σωτηρίας μου. Σώσε με από όλους όσους με καταδιώκουν και ελευθέρωσέ με». Αν δεν καταδίωκε η αμαρτία, δεν θα νουθετούσε η Γραφή σαν μητέρα: «Τέκνο μου, σαν από πρόσωπο φιδιού φύγε μακριά από την αμαρτία». Αν δεν καταδίωκαν οι ανομίες και δεν προλάβαιναν αυτόν που τρέχει αργοπορημένα προς τις αρετές, δεν θα έλεγε ο Δαβίδ ότι: «Με πρόλαβαν οι ανομίες μου, και δεν μπόρεσα να δω». Θέλεις, φεύγοντας με τον σωστό τρόπο, να μην καταληφθείς από τα κακά;

Ο Ιούδας βάδισε στον δρόμο της φιλαργυρίας και ο διάβολος, μέσω της φιλαργυρίας, του ενέβαλε την προδοσία: «Εφόσον ο διάβολος είχε ήδη βάλει στην καρδιά του Ιούδα του Σίμωνα Ισκαριώτη να τον παραδώσει». Διότι, όπως αν ασχοληθείς με τη φιλοσοφία, ο φιλόσοφος συνεργεί μαζί σου, και αν με την ποίηση, ο ποιητής, και αν με την τέχνη του τεχνίτη, ο τεχνίτης, έτσι, αν κλίνεις προς την πορνεία, το πνεύμα της πορνείας σε συντρέχει, εάν προς τη ζηλοτυπία, το πνεύμα της ζηλοτυπίας σε αναφλέγει. «Εάν», λέει, «υπάρξει γυναίκα που προκαλεί ζηλοτυπία, και έλθει στον άνδρα της πνεύμα ζήλιας». Εάν όμως υψώσεις το βλέμμα προς την ουράνια φιλοσοφία, το πνεύμα της σοφίας αναπαύεται επάνω σου· εάν προς τη σύνεση, το πνεύμα της συνέσεως. «Και θα αναπαυθεί», λέει, «επ' αυτόν πνεύμα σοφίας και συνέσεως, πνεύμα βουλής και ισχύος, πνεύμα γνώσεως και ευσέβειας· πνεύμα φόβου Θεού θα τον γεμίσει. Μήπως αρπάξει σαν λιοντάρι την ψυχή μου». Πρόσεξε ότι από τα πολλά πρόσωπα μεταπήδησε σε ένα. Διότι, αφού είπε: «Από όλους αυτούς που με καταδιώκουν γλίτωσέ με», δεν είπε: Μήπως αρπάξουν σαν λιοντάρια την ψυχή μου, αλλά «σαν λιοντάρι». Και για ποιον λόγο από πολλά πρόσωπα συγκέντρωσε την κακία σε ένα πρόσωπο;

[Λιοντάρι, σύμφωνα με την ιστορία, θεωρούν τον Αβεσσαλώμ, ενώ σύμφωνα με την πνευματική ερμηνεία, τον διάβολο.] Παρατήρησε δε ότι από πολλά πρόσωπα μετέβη σε ένα. Διότι λέγοντας: «Από όλους αυτούς που με καταδιώκουν γλίτωσέ με», δεν είπε: «Μήπως και αρπάξουν σαν λιοντάρια την ψυχή μου», αλλά «σαν λιοντάρι». Όπως ακριβώς, δηλαδή, στους πολέμους εξοπλίζεται πλήθος βαρβάρων, αλλά όλοι ακολουθούν το πρόσταγμα του ενός, είτε του βασιλιά είτε του τυράννου, και χωρίς αυτόν το πλήθος δεν γνωρίζει από πολεμική παράταξη, έτσι, επειδή σε αισθητό επίπεδο πολεμούσαν τον άνθρωπο οι στρατιώτες και ο Αβεσσαλώμ, ενώ σε νοητό οι δαίμονες και ο διάβολος, και επειδή το πλήθος των εχθρών χωρίς τον ηγεμόνα δεν είναι τίποτα, ονομάζει λιοντάρι από τη μία τον Αβεσσαλώμ, και από την άλλη τον διάβολο. Και λιοντάρι είναι ο διάβολος εξαιτίας του τυραννικού και του αρπακτικού χαρακτήρα του. Το λιοντάρι έχει δύσοσμο στόμα· τέτοιος είναι και ο διάβολος, που ξερνά βλασφημίες. Και για να δείξει ότι δεν μίλησε για αισθητό λιοντάρι, αλλά για νοητό, δεν είπε: «Μήπως αρπάξει σαν λιοντάρι» το σώμα μου, αλλά «την ψυχή μου».

Κύριε, Θεέ μου, σε εσένα ήλπισα. Επειδή, λέγει, δεν έχω εμπιστοσύνη σε άνθρωπο για τη σωτηρία, έστω και αν οι λόγοι του Χουσί είναι καλοί, σώσε με και από τους παρόντες εχθρούς, αλλά προπαντός από τον νοητό λέοντα που στήνει ενέδρα στην ψυχή μας.

«Κύριε, Θεέ μου, σε σένα ήλπισα, σώσε με». Το να θεωρείται το ρητό «Κύριε, Θεέ μου, σε σένα ήλπισα, σώσε με» ως κάτι απλό και ικανό να εκφέρεται ορθώς από τον οποιονδήποτε, μάλλον δεν ανταποκρίνεται στην αλήθεια. Διότι αυτός που ελπίζει σε άνθρωπο, ή αναπτερώνεται από κάτι άλλο σχετικό με τα βιωτικά πράγματα, όπως είναι η εξουσία, τα χρήματα, ή οτιδήποτε από εκείνα που θεωρούνται λαμπρά από τους πολλούς, δεν μπορεί να πει: «Κύριε, Θεέ μου, σε σένα ήλπισα». Διότι υπάρχει η παραγγελία να μην ελπίζουμε σε άρχοντες· καθώς και το: «Επικατάρατος ο άνθρωπος, που στηρίζει την ελπίδα του σε άνθρωπο». Όπως ακριβώς δεν αρμόζει να λατρεύουμε οτιδήποτε άλλο παρά μόνο τον Θεό, έτσι δεν πρέπει να ελπίζουμε σε άλλον παρά μόνο στον Θεό, τον Κύριο των πάντων. Διότι λέγει: «Ο Κύριος είναι η ελπίδα μου και ο ύμνος μου». Πώς όμως εύχεται πρώτα να σωθεί από εκείνους που τον καταδιώκουν, και έπειτα να λυτρωθεί; Η διάκριση των εννοιών θα κάνει σαφές το νόημα του λόγου. Διότι λέγει: «Σώσε με από όλους αυτούς που με καταδιώκουν, και λύτρωσέ με, μήπως και αρπάξει την ψυχή μου σαν λιοντάρι». Ποια είναι λοιπόν η διαφορά ανάμεσα στο να σώζεται κανείς και στο να λυτρώνεται; Ότι τη μεν σωτηρία την έχουν ανάγκη κυρίως οι ασθενείς, ενώ τη λύτρωση εκείνοι που κρατούνται στην αιχμαλωσία. Γι' αυτό, εκείνος που φέρει μέσα του την ασθένεια, αποκτώντας μέσα του την πίστη, μέσω της προσωπικής του πίστης οικονομείται προς τη σωτηρία. Διότι λέγει: «Η πίστη σου σε έσωσε»· και: «Ας γίνει σε σένα όπως πίστεψες». Αντιθέτως, εκείνος που έχει ανάγκη να λυτρωθεί, περιμένει να καταβληθεί εξωτερικά για χάρη του το οφειλόμενο τίμημα.

Προσεύχεται, λοιπόν, τόσο για την παρούσα ζωή όσο και για τη μέλλουσα. «Σώσε με», λέει, «εδώ από εκείνους που με καταδιώκουν· και λύτρωσέ με εκεί κατά τον καιρό της εξετάσεως, μήπως τυχόν και αρπάξει σαν λιοντάρι την ψυχή μου». Και αυτά μπορείς να τα μάθεις από τον ίδιο τον Κύριο, ο οποίος έλεγε κατά τον καιρό του πάθους: «Τώρα έρχεται ο άρχων του κόσμου τούτου, και σε εμένα δεν θα έχει τίποτα». Αλλά Εκείνος μεν, επειδή δεν διέπραξε αμαρτία, έλεγε ότι δεν έχει τίποτα· για τον άνθρωπο όμως είναι αρκετό, εάν τολμήσει να πει ότι: «Έρχεται ο άρχων του κόσμου τούτου, και σε εμένα θα έχει λίγα και μικρά». Υπάρχει δε κίνδυνος να τα υποστούμε αυτά, εάν δεν έχουμε εκείνον που μας λυτρώνει, ούτε εκείνον που μας σώζει. Προς τα δύο προαναφερθέντα, δύο είναι αυτά που επισυνάπτονται: «Σώσε με από το πλήθος εκείνων που με καταδιώκουν, και λύτρωσέ με, για να μην αρπαχθώ ποτέ, σαν να μην υπάρχει κανείς για να με λυτρώσει».

Και όπως ακριβώς δεν πρέπει να λατρεύουμε τίποτε άλλο εκτός από τον Θεό, έτσι δεν πρέπει και να ελπίζουμε σε κανέναν άλλον παρά στον Θεό, τον Κύριο των πάντων. Διότι εκείνος που ελπίζει σε άνθρωπο ή που επαίρεται για κάτι άλλο από τα εγκόσμια, όπως για παράδειγμα την εξουσία, τα χρήματα ή κάποιο από τα πράγματα που θεωρούνται λαμπρά από τους πολλούς, δεν μπορεί να πει: «Κύριε ο Θεός μου, σε εσένα ήλπισα». Υπάρχει άλλωστε η παραγγελία να μην ελπίζουμε σε άρχοντες, καθώς και η φράση: «Επικατάρατος είναι ο άνθρωπος που εναποθέτει την ελπίδα του σε άνθρωπο». Μακάριος, λοιπόν, είναι πραγματικά εκείνος που δεν καυχάται για κανένα από τα υψηλά του βίου, αλλά έχει ως δόξα του τον Θεό, εκείνος που έχει τον Θεό ως καύχημά του· αυτός που μπορεί να λέει σύμφωνα με τον Απόστολο: «Σε εμένα όμως μακάρι να μη συμβεί ποτέ να καυχηθώ, παρά μόνο για τον σταυρό του Χριστού». Διότι, εάν ο δείνα υπερηφανεύεται επειδή είναι δούλος ενός επίγειου βασιλιά και δέχεται από αυτόν μεγάλες τιμές, πόσο περισσότερο ταιριάζει σε εσένα να νιώθεις μεγαλείο, επειδή είσαι δούλος του μεγάλου Βασιλέως, έχοντας προσκληθεί από Αυτόν στην ύψιστη οικείωση;

ΨΑΛΜΟΣ ΤΟΥ ΔΑΒΙΔ Ζ΄. Τον οποίο έψαλε στον Κύριο για τα λόγια του Χουσί, του γιου του Ιεμενεί. Κύριε, Θεέ μου, σε σένα στήριξα τις ελπίδες μου· σώσε με από όλους τους διώκτες μου και λύτρωσέ με, μήπως ποτέ αρπάξει σαν λιοντάρι την ψυχή μου, χωρίς να υπάρχει κάποιος να με λυτρώσει ούτε να με σώσει. Δεν στήριξα τις ελπίδες μου σε ανθρώπους, ούτε σε ανθρώπινες συμβουλές, ούτε σε πλήθος στρατού. Γι' αυτό λύτρωσέ με από τόσους πολλούς εχθρούς που μου επιτίθενται διαρκώς. Όχι μόνο τώρα από τον Αβεσσαλώμ και τον Αχιτόφελ και αυτούς που είναι μαζί τους, αλλά και παλαιότερα, όταν ήμουν νέος, από τον Σαούλ και από πάρα πολλούς άλλους, καθώς και από τους δαίμονες που μέσω αυτών με πολεμούν αόρατα· για τον άρχοντα των οποίων έχει ειπωθεί: «Ο αντίδικός σας, ο διάβολος, περιφέρεται σαν λιοντάρι που ωρύεται, αναζητώντας ποιον να καταπιεί»· από αυτόν πρωτίστως παρακαλώ να με λυτρώσεις.

Ψαλμός του Δαβίδ, τον οποίο έψαλε για τον Χουσί, που ερμηνεύεται «Αιθίοπας», δηλαδή ο διάβολος· διότι είναι μαύρος σαν να έχει καπνιστεί από την οργή του Θεού. Έτσι άλλωστε τον ονομάζει και η Γραφή, «δαυλό βγαλμένο από τη φωτιά». Και δαυλός είναι ένα μισοκαμένο ξύλο. Τον αποκαλεί δε «υιό του Ιεμενεί», ως πλάσμα που δημιουργήθηκε από τη δεξιά του Θεού· διότι η λέξη Ιεμενείας ερμηνεύεται «δεξιά». Επειδή λοιπόν αυτός [έχοντας εκπέσει από την άνω δόξα] πολεμά τον άνθρωπο. Για τον λόγο αυτόν, προσευχόμενος στον Θεό εκ μέρους του ανθρώπου, του αφιέρωσε τον ψαλμό. «Κύριε, ο Θεός μου». Από τον διάβολο και τους δαίμονές του. «Από όλους αυτούς που με καταδιώκουν». Διότι μου επιτίθεται ζητώντας να με ανατρέψει, λέει ο άνθρωπος, αλλά εσύ ως αγαθός Θεός γλίτωσέ με από αυτόν. «Μήπως με αρπάξει». Διότι αρπακτικό και τυραννικό είναι αυτό το θηρίο και θέλει πάντοτε να καταπιεί τον άνθρωπο, νομίζοντας ότι δεν υπάρχει κανείς για να τον υπερασπιστεί. «Κύριε ο Θεός μου». Απολογείται ο προφήτης προς τον Θεό, δηλαδή υπέρ του ανθρώπου. «Εάν ανταπέδωκα». Πάλι ο Χριστός, γινόμενος πρότυπο για τον άνθρωπο ώστε να μην ανταποδίδει κακό αντί κακού, καθώς σταυρωνόταν έλεγε: «Άφες αυτοίς, ου γαρ οίδασι τι ποιούσι». «Είθε να εκπέσω». Δηλαδή, θέλησα να τους κερδίσω παρότι ήταν εχθροί· αυτοί όμως απομακρύνθηκαν από εμένα, προφανώς οι Ιουδαίοι. «Ας καταδιώξει». [Αυτοί όμως επιτέθηκαν με φθόνο και δεν σταμάτησαν να καταδιώκουν, νομίζοντας ότι θα καταλάβουν τον ακατάληπτο].

Καθώς όμως έπρεπε ακόμη και στους δρόμους να στηθούν ανδριάντες της παρθενίας για τη μάρτυρα, συμβαίνει στην κόρη μια τέτοια δοκιμασία. Έχοντας απαλλαγεί από τη δίκη, αναζητούσε με ζήλο τον Παύλο και, οδηγούμενη από τις φήμες, έπαιρνε με θάρρος τους δρόμους που οδηγούσαν προς αυτόν. Παραμόνευε όμως την κόρη ο διάβολος και, αφού την είδε να οδοιπορεί, κινητοποιεί εναντίον της τον μνηστήρα, σαν άλλον ληστή της παρθενίας μέσα στην ερημιά. Και ενώ η γενναία ολοκλήρωνε την πορεία της, ο μνηστήρας, ακολουθώντας την από πίσω με αχαλίνωτη λαγνεία, παρακολουθούσε τα ίχνη της και κραύγαζε απειλώντας να τη συλλάβει· υπήρχε από παντού αδιέξοδη στενοχώρια· αυτός που την πολεμούσε ήταν ισχυρός, και εκείνη που δεχόταν την επίθεση εύθραυστη. Πού να βρει κανείς ασφαλές καταφύγιο μέσα στην ερημιά; Η παρθένος όμως, στρέφοντας το βλέμμα της προς τον ουρανό, προς Εκείνον που είναι παντού παρών σε όλους όσοι Τον επικαλούνται, φώναξε δυνατά με θρήνους: Κύριε ο Θεός μου, σε Σένα ήλπισα. ***

Στον Ζ΄ Ψαλμό. Ψαλμός του Δαβίδ, τον οποίο έψαλε προς τον Κύριο για τα λόγια του Χουσί, υιού του Ιεμενεί. Κύριε, ο Θεός μου, σε σένα έλπισα· σώσε με από όλους εκείνους που με καταδιώκουν και λύτρωσέ με. α΄. Έπρεπε βέβαια να κατέχουμε με τόση ακρίβεια τη γνώση των Γραφών και των ιστοριών, ώστε να μην έχουμε ανάγκη από εκτενέστερο λόγο για τη διδασκαλία τους· επειδή όμως, άλλοι μεν απασχολούνται με τις βιοτικές υποθέσεις, άλλοι δε παραδίδουν τον εαυτό τους στη ραθυμία, και συνεπώς αγνοούν αυτά τα ζητήματα, υπάρχει ανάγκη να επεκτείνουμε τον λόγο, αναφέροντας την υπόθεση του ψαλμού. Αλλά να προσέχετε με ακρίβεια. Ποια είναι λοιπόν η υπόθεση;

Γʹ. Μαθαίνοντας, λοιπόν, όλα αυτά ο Δαβίδ, γράφει τον ψαλμό, αναπέμποντας ευχαριστήριους ύμνους στον Θεό, και αποδίδοντας σε Αυτόν ολόκληρο το στρατήγημα. Γι' αυτό και ξεκινώντας λέει κάπως έτσι: «Κύριε ο Θεός μου, σε σένα ήλπισα, σώσε με». Όχι στον Χουσί, ούτε στην ανθρώπινη σοφία, ούτε στη δική του σύνεση, ούτε στη δική μου κρίση, αλλά, «Σε σένα». Αυτό, λοιπόν, ας κάνουμε κι εμείς· και αν μέσω ανθρώπων κατορθώσουμε κάτι, γι' αυτά ας ευχαριστούμε τον Θεό, τόσο για τις ευεργεσίες που γίνονται μέσω ημών, όσο και για εκείνες που γίνονται σε εμάς από άλλους. Διότι, αν πράττουμε έτσι, τίποτα δεν θα είναι δύσκολο ούτε στρεβλό· αυτό ακριβώς έκανε και ο Δαβίδ, λέγοντας σχεδόν τα εξής: «Δεν στήριξα την ελπίδα της σωτηρίας στα λόγια του Χουσί, αλλά στη δική σου συμμαχία». Και δες με πόση θερμή διάθεση ομιλεί· πράγμα που συνηθίζει να κάνει. Διότι δεν είπε: «Κύριε ο Θεός», αλλά, «Κύριε ο Θεός μου»· και αλλού: «Ο Θεός, ο Θεός μου, προς εσένα ορθρίζω».

Διότι βεβαίως και μαζί με όλους είχε την ανάγκη Του· όλως ιδιαιτέρως όμως, εξαιτίας της υπερβολής του πόθου. Έτσι και ο Θεός πράττει το ίδιο για τους δικαίους, και, ενώ είναι κοινός Θεός όλων, λέγει ότι είναι ξεχωριστά Θεός των δικαίων: «Εγώ είμαι ο Θεός του Αβραάμ, και ο Θεός του Ισαάκ, και ο Θεός του Ιακώβ». Και πρόσεξε το φιλόσοφο φρόνημα. Λέγοντας, «Κύριε ο Θεός μου, σε σένα ήλπισα», δεν είπε: «Τιμώρησε τον πολέμιο, εξόντωσε τον εχθρό»· αλλά τι; Ζητά μόνο αυτό που αφορά τον εαυτό του, και λέγει: «Σώσε με», δηλαδή, «Μην με αφήσεις να πάθω κακό», «από όλους αυτούς που με καταδιώκουν, και λύτρωσέ με». Πρόσεξε πώς, παρόλο που υποφέρει δεινά, δεν αναφέρει ονομαστικά τον πατροκτόνο, αναγνωρίζοντας τον φυσικό δεσμό μέσα στη συμφορά, βλέποντας τον υιό του μέσα στον πόλεμο, και μην ξεχνώντας τα σπλάχνα του μέσα στους κινδύνους.

Τόσο φιλόπαις ήταν και φιλόστοργος· ή μάλλον, τόσο φιλόσοφος. Διότι δεν τον έκανε τέτοιον η τυραννία της φύσεως, αλλά κυρίως η ημερότητα της προαιρέσεώς του, και το μεγαλύτερο μερίδιο της ευθύνης το απέδιδε στο στρατόπεδο, παρά στον τύραννο. Γι' αυτό λέει: «Σώσε με από όλους αυτούς που με καταδιώκουν, και λύτρωσέ με». Βλέπεις πώς ούτε εκείνους δεν τους μνημονεύει με σφοδρότητα; Διότι δεν είπε: «Από εκείνους που με πολεμούν, που λεηλατούν τα υπάρχοντά μου, που κατατρυφούν στα ανάκτορά μου», αλλά, «Από αυτούς που με καταδιώκουν. Μήπως τυχόν αρπάξει σαν λιοντάρι την ψυχή μου, χωρίς να υπάρχει κανείς να με λυτρώσει, ούτε να με σώσει».

Ψαλμός 7. Ψαλμός του Δαβίδ, τον οποίο έψαλε στον Κύριο για τα λόγια του Χουσί, γιου του Ιεμενεί. «Κύριε, Θεέ μου, σε σένα ήλπισα, σώσε με από όλους αυτούς που με καταδιώκουν και γλίτωσέ με· μήπως και αρπάξει την ψυχή μου σαν λιοντάρι, χωρίς να υπάρχει κανείς για να με λυτρώσει ούτε να με σώσει». Επειδή, αφού ο Δαβίδ άκουσε κάποια φοβερά και τρομερά λόγια από τον Χουσί, καταφεύγει στον Θεό, υμνώντας και ψάλλοντας αυτά και ικετεύοντας τον Θεό με παρρησία να κριθεί και ο ίδιος με την ίδια κρίση που έκρινε· «Κύριε Θεέ μου», λέγοντας, «εάν έπραξα αυτό, εάν υπάρχει αδικία στα χέρια μου, εάν ανταπέδωσα κακό σε αυτούς που μου έκαναν κακό, τότε ας ηττηθώ και εγώ από τους εχθρούς μου άπραγος, ας καταδιώξει ο εχθρός την ψυχή μου και ας την καταλάβει, ας καταπατήσει τη ζωή μου στο έδαφος και ας θάψει τη δόξα μου στο χώμα». Εάν λοιπόν εγώ έπραξα τέτοια πράγματα, λέει, Κύριε Θεέ μου, παραχώρησε να πάθω και εγώ τα ίδια· αλλιώς: «Σήκω, Κύριε, με την οργή σου», εναντίον αυτών που εξεγείρονται εναντίον μου. Αυτά, εξάλλου, αποτελούσαν προτυπώσεις της εξέγερσης των Ιουδαίων κατά του Χριστού. Γι' αυτό και προσθέτει: «Υψώσου στα πέρατα των εχθρών σου» και «Εξεγέρσου, Κύριε Θεέ μου, σύμφωνα με το πρόσταγμα που διέταξες, και συνάθροιση λαών θα σε κυκλώσει» στα πέρατα των εχθρών σου.