Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 70:12

«Διότι είπαν οι εχθροί μου για εμένα». Το «διότι είπαν», τίθεται αντί του: Μήπως τυχόν πουν οι εχθροί μου: Ας του επιτεθούμε· διότι θα αποτελέσει λεία για εμάς, αφού ο Θεός δεν τον βοηθά. «Θεέ μου, μην απομακρυνθείς από εμένα». Επειδή, λοιπόν, εκείνοι λένε αυτά, μην αναβάλεις για πάρα πολύ τη βοήθεια. «Θεέ μου, πρόσεξε προς βοήθειά μου».

Γι' αυτόν τον λόγο, συνήθως δεν φέρει την επιγραφή «του Δαβίδ». Θα μπορούσε κανείς να πει ότι αρμόζει να συμπεριληφθεί μαζί με τους προηγούμενούς του, επειδή διατηρεί μεγάλη συνάφεια με αυτούς· πράγματι, στον προηγούμενο ψαλμό λεγόταν: «Ο Θεός, πρόσεξε στη βοήθειά μου. Ας ντροπιαστούν και ας καταντροπιαστούν αυτοί που ζητούν την ψυχή μου. Ας στραφούν προς τα πίσω και ας καταισχυνθούν αυτοί που μου θέλουν κακά»· και στον προκείμενο ψαλμό, καθώς προχωρά ο λόγος, χρησιμοποιεί τις ίδιες εκφράσεις λέγοντας: «Ο Θεός, πρόσεξε στη βοήθειά μου, ας ντροπιαστούν»· και τα υπόλοιπα ακολουθούν το ίδιο νόημα, καθώς ο λόγος αναπτύσσεται εκτενώς μέσω των προκειμένων, τα οποία όχι άσκοπα θα έλεγε κανείς ότι αρμόζουν στον Πατέρα· και επειδή λέγεται σε αυτόν: «Διότι εσύ είσαι η υπομονή μου, Κύριε, Κύριε, η ελπίδα μου από τη νεότητά μου»· διότι ακριβώς αυτά λέγονταν και στον κα΄ ψαλμό από το ίδιο πρόσωπο ως εξής: «Διότι εσύ είσαι αυτός που με έβγαλε από την κοιλιά» και τα εξής. Αλλά και αυτό που προστίθεται στη συνέχεια στην προκείμενη προφητεία, το «Ο Θεός μου, μην με εγκαταλείψεις, μέχρι να αναγγείλω τον βραχίονά σου σε όλη την επερχόμενη γενεά», φαίνεται να ισοδυναμεί με τον λόγο που λέγεται στον κα΄ ψαλμό: «Θα αναγγελθεί στον Κύριο η επερχόμενη γενεά». Διότι, πρόσεξε με ακρίβεια πώς σε εκείνον τον ψαλμό λεγόταν: «Θα αναγγελθεί στον Κύριο η επερχόμενη γενεά», ενώ στον προκείμενο: «Μέχρι να αναγγείλω τον βραχίονά σου σε όλη την επερχόμενη γενεά».

Έπειτα, επειδή μνημόνευσε το δικό του πάθος, κάνει ακολούθως μνεία και σε εκείνους που προκάλεσαν το πάθος, λέγοντας: «Διότι μίλησαν οι εχθροί μου για εμένα, και εκείνοι που παραμονεύουν την ψυχή μου»· ή σύμφωνα με τον Σύμμαχο, «Και εκείνοι που επιτηρούν την ψυχή μου, βουλεύτηκαν όλοι μαζί, λέγοντας: Ο Θεός τον εγκατέλειψε· καταδιώξτε και συλλάβετέ τον, διότι δεν υπάρχει κάποιος για να τον σώσει». Διότι αυτά έλεγαν οι αρχιερείς και εκείνοι που ήταν μαζί τους κατά τον καιρό του πάθους, κουνώντας τα κεφάλια τους και λέγοντας: «Αυτός που καταλύει τον ναό και σε τρεις ημέρες τον εγείρει, άλλους έσωσε, τον εαυτό του δεν μπορεί να τον σώσει. Αν είναι βασιλιάς του Ισραήλ, ας κατεβεί τώρα από τον σταυρό, και θα πιστέψουμε σε αυτόν». «Θεέ μου, μην απομακρυνθείς από εμένα· Θεέ μου, πρόσεξε και σπεύσε προς βοήθειά μου». Οι μεν προαναφερθέντες εχθροί μου έλεγαν: «Ο Θεός τον εγκατέλειψε»· εγώ όμως ικετεύω και παρακαλώ εσένα, τον Θεό μου, να παρίστασαι πάντοτε κοντά μου, και να μη στέκεσαι μακριά μου, αλλά να προστρέξεις στη βοήθειά μου. Διότι, αποκτώντας εσένα ως βοηθό, γνωρίζω ότι θα δω όλους τους εχθρούς μου να καταντροπιάζονται. Το δε «ας ντροπιαστούν», σύμφωνα με τη συνήθεια της Θείας Γραφής, και εδώ έχει ειπωθεί αντί του «θα ντροπιαστούν»· και το «ας εκλείψουν», αντί του «θα εκλείψουν εκείνοι που διαβάλλουν την ψυχή μου»· ή σύμφωνα με τον Σύμμαχο, «εκείνοι που εναντιώνονται στην ψυχή μου».

«Ο Θεός»: Ο Χριστός προσεύχεται προς τον Πατέρα, επιβεβαιώνοντας την ενανθρώπηση. «Ο Θεός μου»: Ο Χριστός κραυγάζει εκ προσώπου του ανθρώπου. «Ας ντροπιαστούν»: Τα τέκνα των Ιουδαίων δεν παύουν να χλευάζουν [έως τώρα] τον Χριστό· όμως εξέλιπαν μέσα σε ντροπή, βλέποντας τον Χριστό να έχει εγερθεί (αναστηθεί) εκ των νεκρών. «Ας περιβληθούν»: Διότι κατέθεταν ψευδείς μαρτυρίες κατά του Χριστού (του Κυρίου) και καταντροπιάστηκαν επειδή δεν έλεγαν καμία αλήθεια (αληθινά λόγια). «Εγώ δε»: Ο Χριστός μιλάει προς τον Πατέρα λέγοντας: Θα συνάξω τον άνθρωπο και θα του δώσω ελπίδα ζωής, ώστε να αινεί και να δοξάζει ακατάπαυστα τον Θεό. «Το στόμα μου»: Του Χριστού· διότι το δικό Του στόμα είναι πλήρες αλήθειας και τα χείλη Του δεν είπαν ψέματα, αλλά είναι όλα (όλος) γεμάτα δικαιοσύνη. «Όλη την ημέρα»: Διότι όλη την ημέρα, απλωμένος πάνω στον σταυρό, κατεργάστηκε τη σωτηρία του ανθρώπου. «Επειδή δεν γνώρισα»: Δηλαδή, δεν γνώρισα πονηρίες, τις οποίες καταγράφουν οι άπιστοι, ενώ τις υπαγορεύουν οι δαίμονες. «Θα εισέλθω»: Θα εισέλθω, λέει ο πιστός άνθρωπος, με τη δύναμη του Κυρίου στον αγώνα της πίστεως. «Κύριε, θα θυμηθώ»: Διότι οι δίκαιοι έχουν ανάγκη μόνο τη δικαιοσύνη του Θεού. «Με δίδαξες»: Καθώς (όσα δηλαδή), αφού αναγεννήθηκα (ανακαινίστηκα) διά του βαπτίσματος και όντας νέος, διδάχθηκα τα της πίστεως. «Και μέχρι τώρα»: Διότι εις τον αιώνα, με την πίστη ο άνθρωπος του Θεού αναγγέλλει τη δύναμή Του.

Τι θέλει λοιπόν να υμνήσει; Τη δόξα και τη μεγαλοπρέπεια του Θεού· δηλαδή τα μεγάλα και εξόχως δεδοξασμένα θαύματα του Θεού, για τα οποία έλεγε: «Πόσο μεγαλύνθηκαν τα έργα σου, Κύριε! Τα πάντα τα εποίησες με σοφία». «Για να υμνήσω τη δόξα σου.» Μεγαλοπρέπεια ονομάζει το Πνεύμα· διότι εν αυτώ γίνονται τα μεγάλα θαύματα και τα κατορθώματα του Θεού. Και «όλη την ημέρα» εννοεί ολόκληρο τον βίο μας. «Διότι είπαν οι εχθροί μου σε εμένα.» Οι δαίμονες παραφυλάσσουν τις ψυχές μας, όχι για καλό, αλλά για κακό, επιτηρώντας τες, ώστε να τις παγιδεύσουν στήνοντας ενέδρα· διότι αυτοί, όταν, παρακολουθώντας μας εξαιτίας της αμαρτίας, μας δουν να έχουμε εξασθενήσει ως προς τα αγαθά έργα, θεωρώντας μας εγκαταλελειμμένους από τον Θεό, θέλουν με ομοφωνία όχι μόνο να μας καταδιώξουν, αλλά και σπεύδουν να μας αιχμαλωτίσουν· διότι νομίζουν ότι δεν υπάρχει κανείς για να μας γλιτώσει. «Θεέ μου, μη μακρύνεις από εμένα.» Και πώς ο Θεός που είναι υπεράνω όλων και εντός όλων μακραίνει, παρά μόνο όταν εμείς πράττουμε έργα ανάξια της παρουσίας του; Όπως ακριβώς έλεγε προς τους Ιουδαίους διαμέσου της προφητικής γλώσσας: «Οι αμαρτίες σας στέκονται ως εμπόδιο ανάμεσα σε εσάς και τον Θεό». «Επλεόνασας σε εμένα τη μεγαλωσύνη.» Μεγαλωσύνη του Θεού είναι η συγκατάβασή του προς εμάς· διότι ως μέγιστος παραμένει μέγας, και συγκαταβαίνει στους μικρούς.

«Θεέ μου, λύτρωσέ με από το χέρι του αμαρτωλού και του παρανόμου;» Μήπως δεν έχουμε ανάγκη να λέμε: «Θεέ μου, μην απομακρυνθείς από εμένα», αλλά μάλλον πλησίασέ με εσύ, «ο πανταχού παρών και τα πάντα πληρών». Μήπως δεν υπάρχει ανάγκη κάθε ώρα να λέμε: «Μην με απορρίψεις στον καιρό του γήρατος» και τα εξής; «Θεέ, έλα σε βοήθειά μου» και «μην καθυστερήσεις» και μέχρι τα γηρατειά και την προχωρημένη ηλικία, «Θεέ μου, μην με εγκαταλείψεις»· ώστε να «αισχυνθούν και να ντραπούν εκείνοι που ζητούν το κακό μου», είτε άνθρωποι είναι αυτοί είτε δαίμονες.