Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 70:13

Ας καταισχυνθούν και ας εκλείψουν εκείνοι που διαβάλλουν την ψυχή μου. Διότι, λέει, όταν εκείνοι επιτίθενται, επειδή δόθηκε η εντύπωση ότι έχω εγκαταλειφθεί από εσένα, εάν εσύ με βοηθήσεις, αυτοί θα αποτραπούν με ντροπή, καθώς θα διαπιστώσουν ότι οι διαβολές που έκαναν εναντίον της ψυχής μου ήταν μάταιες. Και ποιες είναι αυτές οι διαβολές, παρά εκείνες που λένε: «Ο Θεός τον εγκατέλειψε»;

Γι' αυτόν τον λόγο, συνήθως δεν φέρει την επιγραφή «του Δαβίδ». Θα μπορούσε κανείς να πει ότι αρμόζει να συμπεριληφθεί μαζί με τους προηγούμενούς του, επειδή διατηρεί μεγάλη συνάφεια με αυτούς· πράγματι, στον προηγούμενο ψαλμό λεγόταν: «Ο Θεός, πρόσεξε στη βοήθειά μου. Ας ντροπιαστούν και ας καταντροπιαστούν αυτοί που ζητούν την ψυχή μου. Ας στραφούν προς τα πίσω και ας καταισχυνθούν αυτοί που μου θέλουν κακά»· και στον προκείμενο ψαλμό, καθώς προχωρά ο λόγος, χρησιμοποιεί τις ίδιες εκφράσεις λέγοντας: «Ο Θεός, πρόσεξε στη βοήθειά μου, ας ντροπιαστούν»· και τα υπόλοιπα ακολουθούν το ίδιο νόημα, καθώς ο λόγος αναπτύσσεται εκτενώς μέσω των προκειμένων, τα οποία όχι άσκοπα θα έλεγε κανείς ότι αρμόζουν στον Πατέρα· και επειδή λέγεται σε αυτόν: «Διότι εσύ είσαι η υπομονή μου, Κύριε, Κύριε, η ελπίδα μου από τη νεότητά μου»· διότι ακριβώς αυτά λέγονταν και στον κα΄ ψαλμό από το ίδιο πρόσωπο ως εξής: «Διότι εσύ είσαι αυτός που με έβγαλε από την κοιλιά» και τα εξής. Αλλά και αυτό που προστίθεται στη συνέχεια στην προκείμενη προφητεία, το «Ο Θεός μου, μην με εγκαταλείψεις, μέχρι να αναγγείλω τον βραχίονά σου σε όλη την επερχόμενη γενεά», φαίνεται να ισοδυναμεί με τον λόγο που λέγεται στον κα΄ ψαλμό: «Θα αναγγελθεί στον Κύριο η επερχόμενη γενεά». Διότι, πρόσεξε με ακρίβεια πώς σε εκείνον τον ψαλμό λεγόταν: «Θα αναγγελθεί στον Κύριο η επερχόμενη γενεά», ενώ στον προκείμενο: «Μέχρι να αναγγείλω τον βραχίονά σου σε όλη την επερχόμενη γενεά».

Έπειτα, επειδή μνημόνευσε το δικό του πάθος, κάνει ακολούθως μνεία και σε εκείνους που προκάλεσαν το πάθος, λέγοντας: «Διότι μίλησαν οι εχθροί μου για εμένα, και εκείνοι που παραμονεύουν την ψυχή μου»· ή σύμφωνα με τον Σύμμαχο, «Και εκείνοι που επιτηρούν την ψυχή μου, βουλεύτηκαν όλοι μαζί, λέγοντας: Ο Θεός τον εγκατέλειψε· καταδιώξτε και συλλάβετέ τον, διότι δεν υπάρχει κάποιος για να τον σώσει». Διότι αυτά έλεγαν οι αρχιερείς και εκείνοι που ήταν μαζί τους κατά τον καιρό του πάθους, κουνώντας τα κεφάλια τους και λέγοντας: «Αυτός που καταλύει τον ναό και σε τρεις ημέρες τον εγείρει, άλλους έσωσε, τον εαυτό του δεν μπορεί να τον σώσει. Αν είναι βασιλιάς του Ισραήλ, ας κατεβεί τώρα από τον σταυρό, και θα πιστέψουμε σε αυτόν». «Θεέ μου, μην απομακρυνθείς από εμένα· Θεέ μου, πρόσεξε και σπεύσε προς βοήθειά μου». Οι μεν προαναφερθέντες εχθροί μου έλεγαν: «Ο Θεός τον εγκατέλειψε»· εγώ όμως ικετεύω και παρακαλώ εσένα, τον Θεό μου, να παρίστασαι πάντοτε κοντά μου, και να μη στέκεσαι μακριά μου, αλλά να προστρέξεις στη βοήθειά μου. Διότι, αποκτώντας εσένα ως βοηθό, γνωρίζω ότι θα δω όλους τους εχθρούς μου να καταντροπιάζονται. Το δε «ας ντροπιαστούν», σύμφωνα με τη συνήθεια της Θείας Γραφής, και εδώ έχει ειπωθεί αντί του «θα ντροπιαστούν»· και το «ας εκλείψουν», αντί του «θα εκλείψουν εκείνοι που διαβάλλουν την ψυχή μου»· ή σύμφωνα με τον Σύμμαχο, «εκείνοι που εναντιώνονται στην ψυχή μου».

Το πώς εξέλιπαν, καλυμμένοι με αίσχος, εκείνοι που μηχανεύτηκαν τον θάνατό του, δεν χρειάζεται να το πούμε με πολλά λόγια· διότι από τότε έχει εκλείψει κάθε αρχιερέας ανάμεσά τους, και από τους Φαρισαίους δεν έχει απομείνει πια ούτε το όνομα, ούτε καν η ανάμνηση των αξιωμάτων που υπήρχαν σε αυτούς. Διότι εξέλιπαν οι άρχοντες από τον Ιούδα και οι ηγέτες από τους μηρούς του, εφόσον ήλθε η προσδοκία των εθνών, σύμφωνα με την προφητεία που το προανήγγειλε αυτό. Και δεν υπάρχουν ανάμεσά τους ούτε βασιλείς, ούτε ηγεμόνες, ούτε κάποιοι δυνάστες, ούτε έχει απομείνει κάποια τάξη από εκείνες που υπήρχαν παλαιά σε αυτούς· αντίθετα, καταισχυμένοι εξέλιπαν όλοι όσοι συκοφαντούσαν την ψυχή του. Και σε ποια αισχύνη βρίσκονται ακόμη και τώρα εκείνοι που θεωρείται ότι προΐστανται των Ιουδαίων, βλέποντας από τη μια τους εαυτούς τους να στηλιτεύονται σε ολόκληρη τη Γραφή για ειδωλολατρία, και από την άλλη όλα τα έθνη σε όλη την οικουμένη να έχουν μεταστραφεί από την πατροπαράδοτη πλάνη μέσω της διδασκαλίας του Χριστού; Στην κατάσταση όπου ήδη βρίσκονται, ντροπιασμένοι βλέποντας αφενός τους εαυτούς τους αποβληθέντες από τη βασιλική τους μητρόπολη, και αφετέρου Έλληνες, άνδρες αλλογενείς και αλλόφυλους, να κατοικούν στον τόπο τους, και σε όλες τις επαρχίες, τις χώρες και τις πόλεις, αυτούς που προέρχονται από τα έθνη να κηρύττουν τις προφητικές ρήσεις περί του Σωτήρος;

Αισχύνη αληθινά και ντροπή κατέλαβε τις ψυχές τους, βλέποντας αυτόν που χθες παραδόθηκε από αυτούς στον σταυρό, να προσκυνείται και να ομολογείται ως Θεός σε ολόκληρη την οικουμένη· πράγματα τα οποία εκπληρώνονταν σύμφωνα με την προκείμενη προφητεία που λέει: «Ας ντυθούν με αισχύνη και ντροπή εκείνοι που επιζητούν το κακό μου». Και αυτοί μεν θα υποστούν αυτά· «Εγώ όμως», που έχω πάθει τόσα πολλά από αυτούς, «πάντοτε», λέει, «θα ελπίζω, και θα προσθέσω σε όλη την αίνεσή σου». Επειδή δε, σύμφωνα με όλους τους ερμηνευτές, έχει αναφερθεί το «θα προσθέσω», και ο Ακύλας λέει: «Και θα προσθέσω σε όλους τους ύμνους», και ο Σύμμαχος: «και θα προσθέσω στους ύμνους», παρατήρησε ότι έκανε προσθήκη στους ύμνους προς τον Πατέρα, παραδίδοντας την Καινή Διαθήκη μαζί με την Παλαιά. Διότι δεν κατήργησε τα πρώτα, εισάγοντας τα δεύτερα, αλλά έκανε προσθήκη. Και αυτό μπορεί κανείς να το βρει στις διδασκαλίες του, μέσα από τις οποίες λέει: «Ειπώθηκε στους αρχαίους, δεν θα φονεύσεις· εγώ όμως σας λέω, ούτε καν να οργίζεστε. Ειπώθηκε στους αρχαίους, δεν θα μοιχεύσεις· εγώ όμως σας λέω, ούτε καν να επιθυμείτε»· και όσα άλλα παρόμοια που περιέχουν προσθήκη έχουν παραδοθεί στην Εκκλησία του μέσω της πνευματικής θεωρίας και ερμηνείας του νόμου. Αλλά και «το στόμα μου», λέει, «θα αναγγείλει τη δικαιοσύνη σου». Διότι το Ευαγγέλιο φανερώνει τη δικαιοσύνη του Θεού, μη όντας περιορισμένο μόνο στους Ιουδαίους όπως ο νόμος που δόθηκε μέσω του Μωυσή.

«Ο Θεός»: Ο Χριστός προσεύχεται προς τον Πατέρα, επιβεβαιώνοντας την ενανθρώπηση. «Ο Θεός μου»: Ο Χριστός κραυγάζει εκ προσώπου του ανθρώπου. «Ας ντροπιαστούν»: Τα τέκνα των Ιουδαίων δεν παύουν να χλευάζουν [έως τώρα] τον Χριστό· όμως εξέλιπαν μέσα σε ντροπή, βλέποντας τον Χριστό να έχει εγερθεί (αναστηθεί) εκ των νεκρών. «Ας περιβληθούν»: Διότι κατέθεταν ψευδείς μαρτυρίες κατά του Χριστού (του Κυρίου) και καταντροπιάστηκαν επειδή δεν έλεγαν καμία αλήθεια (αληθινά λόγια). «Εγώ δε»: Ο Χριστός μιλάει προς τον Πατέρα λέγοντας: Θα συνάξω τον άνθρωπο και θα του δώσω ελπίδα ζωής, ώστε να αινεί και να δοξάζει ακατάπαυστα τον Θεό. «Το στόμα μου»: Του Χριστού· διότι το δικό Του στόμα είναι πλήρες αλήθειας και τα χείλη Του δεν είπαν ψέματα, αλλά είναι όλα (όλος) γεμάτα δικαιοσύνη. «Όλη την ημέρα»: Διότι όλη την ημέρα, απλωμένος πάνω στον σταυρό, κατεργάστηκε τη σωτηρία του ανθρώπου. «Επειδή δεν γνώρισα»: Δηλαδή, δεν γνώρισα πονηρίες, τις οποίες καταγράφουν οι άπιστοι, ενώ τις υπαγορεύουν οι δαίμονες. «Θα εισέλθω»: Θα εισέλθω, λέει ο πιστός άνθρωπος, με τη δύναμη του Κυρίου στον αγώνα της πίστεως. «Κύριε, θα θυμηθώ»: Διότι οι δίκαιοι έχουν ανάγκη μόνο τη δικαιοσύνη του Θεού. «Με δίδαξες»: Καθώς (όσα δηλαδή), αφού αναγεννήθηκα (ανακαινίστηκα) διά του βαπτίσματος και όντας νέος, διδάχθηκα τα της πίστεως. «Και μέχρι τώρα»: Διότι εις τον αιώνα, με την πίστη ο άνθρωπος του Θεού αναγγέλλει τη δύναμή Του.

«Θεέ μου, λύτρωσέ με από το χέρι του αμαρτωλού και του παρανόμου;» Μήπως δεν έχουμε ανάγκη να λέμε: «Θεέ μου, μην απομακρυνθείς από εμένα», αλλά μάλλον πλησίασέ με εσύ, «ο πανταχού παρών και τα πάντα πληρών». Μήπως δεν υπάρχει ανάγκη κάθε ώρα να λέμε: «Μην με απορρίψεις στον καιρό του γήρατος» και τα εξής; «Θεέ, έλα σε βοήθειά μου» και «μην καθυστερήσεις» και μέχρι τα γηρατειά και την προχωρημένη ηλικία, «Θεέ μου, μην με εγκαταλείψεις»· ώστε να «αισχυνθούν και να ντραπούν εκείνοι που ζητούν το κακό μου», είτε άνθρωποι είναι αυτοί είτε δαίμονες.