Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 70:18

Και έως το γήρας και την πρεσβυτική ηλικία. Επειδή ο ίδιος ο Χριστός, μετά την εκ νεκρών αναβίωσή του, υποσχέθηκε λέγοντάς τους: Ιδού, εγώ είμαι μαζί σας όλες τις ημέρες έως τη συντέλεια του αιώνος· για τον λόγο αυτόν ζητά να του εκπληρωθεί αυτή η υπόσχεση. Θεέ μου, μην με εγκαταλείψεις, έως ότου αναγγείλω τον βραχίονά σου. Εάν δεν με εγκαταλείψεις, λέει, σύμφωνα με την υπόσχεσή σου, ω Δέσποτα, τότε θα καταστεί δυνατό να αναγγείλω τον βραχίονά σου στην πιστή γενεά που πρόκειται να προέλθει από τα έθνη. Και ποιος είναι ο βραχίονας, το προσθέτει λέγοντας: Τη δυναστεία σου και τη δικαιοσύνη σου. Και δυναστεία μεν, λέει, επειδή έδεσε τον ισχυρό και διάρπαξε τα σκεύη του· δικαιοσύνη δε, επειδή λύτρωσε εμάς που κρατούμασταν άδικα στην αιχμαλωσία. Ο Θεός έως τα ύψιστα. Θα αναγγείλω, λέει, ότι όχι μόνο τα επίγεια, αλλά και τα επουράνια τα λύτρωσες με το δικό σου αίμα. Κάτι που είναι παρόμοιο με το: Ότι και αυτή η ίδια η κτίση θα ελευθερωθεί από τη δουλεία της φθοράς. Θεέ, ποιος είναι όμοιός σου;

Γι' αυτόν τον λόγο, συνήθως δεν φέρει την επιγραφή «του Δαβίδ». Θα μπορούσε κανείς να πει ότι αρμόζει να συμπεριληφθεί μαζί με τους προηγούμενούς του, επειδή διατηρεί μεγάλη συνάφεια με αυτούς· πράγματι, στον προηγούμενο ψαλμό λεγόταν: «Ο Θεός, πρόσεξε στη βοήθειά μου. Ας ντροπιαστούν και ας καταντροπιαστούν αυτοί που ζητούν την ψυχή μου. Ας στραφούν προς τα πίσω και ας καταισχυνθούν αυτοί που μου θέλουν κακά»· και στον προκείμενο ψαλμό, καθώς προχωρά ο λόγος, χρησιμοποιεί τις ίδιες εκφράσεις λέγοντας: «Ο Θεός, πρόσεξε στη βοήθειά μου, ας ντροπιαστούν»· και τα υπόλοιπα ακολουθούν το ίδιο νόημα, καθώς ο λόγος αναπτύσσεται εκτενώς μέσω των προκειμένων, τα οποία όχι άσκοπα θα έλεγε κανείς ότι αρμόζουν στον Πατέρα· και επειδή λέγεται σε αυτόν: «Διότι εσύ είσαι η υπομονή μου, Κύριε, Κύριε, η ελπίδα μου από τη νεότητά μου»· διότι ακριβώς αυτά λέγονταν και στον κα΄ ψαλμό από το ίδιο πρόσωπο ως εξής: «Διότι εσύ είσαι αυτός που με έβγαλε από την κοιλιά» και τα εξής. Αλλά και αυτό που προστίθεται στη συνέχεια στην προκείμενη προφητεία, το «Ο Θεός μου, μην με εγκαταλείψεις, μέχρι να αναγγείλω τον βραχίονά σου σε όλη την επερχόμενη γενεά», φαίνεται να ισοδυναμεί με τον λόγο που λέγεται στον κα΄ ψαλμό: «Θα αναγγελθεί στον Κύριο η επερχόμενη γενεά». Διότι, πρόσεξε με ακρίβεια πώς σε εκείνον τον ψαλμό λεγόταν: «Θα αναγγελθεί στον Κύριο η επερχόμενη γενεά», ενώ στον προκείμενο: «Μέχρι να αναγγείλω τον βραχίονά σου σε όλη την επερχόμενη γενεά».

Διότι δικαιοσύνη του Πατρός ήταν το να αξιωθούν όλοι οι άνθρωποι, Έλληνες μαζί και βάρβαροι, τη δική του γνώση, και το να επιτρέψει να τον λατρεύουν σε κάθε τόπο, και όχι πλέον σε έναν μόνο· ώστε από την ανατολή του ηλίου μέχρι τη δύση να δοξάζεται το όνομά του ανάμεσα στα έθνη. «Θεέ μου, με δίδαξες από τη νεότητά μου, και μέχρι τώρα θα αναγγέλλω τα θαυμάσιά σου.» Μόνο ο Σωτήρας αναγνωρίζει τον Πατέρα ως δάσκαλο· γι' αυτό και οι συμπατριώτες του έλεγαν: «Από πού προέρχεται σε αυτόν όλη αυτή η σοφία και οι δυνάμεις; Δεν είναι αυτός ο γιος του ξυλουργού;» Διότι γνώριζαν με ακρίβεια ότι δεν είχε μαθητεύσει σε ανθρώπους δασκάλους. Επειδή, λοιπόν, αφού έλαβε μορφή δούλου και βρέθηκε κατά το σχήμα ως άνθρωπος, πέρασε την παιδική ηλικία και υποβλήθηκε στην περίοδο της νεότητας όμοια με εμάς· και ούτε σε σχολές φοίτησε ούτε σε δασκάλους μαθήτευσε κατά τον χρόνο αυτόν, αλλά με θεϊκή δύναμη προόδευε στην ηλικία και στη σοφία, και στη χάρη ενώπιον του Θεού και των ανθρώπων· εύλογα αναφέρει εδώ: «Θεέ μου, με δίδαξες από τη νεότητά μου, και μέχρι τώρα θα αναγγέλλω τα θαυμάσιά σου·» και είθε αυτά να διαφυλαχθούν στους μαθητές μου μέχρι τη συντέλεια του αιώνος· και όπως θα έλεγε κάποιος, μέχρι τα γηρατειά και την άκρα τελείωση, εσένα πάλι, τον Θεό, ικετεύω να μη με εγκαταλείψεις, αλλά να είσαι μαζί μου και να ενεργείς τα θαυμάσιά σου μέσω εμού, «έως ότου αναγγείλω τον βραχίονά σου σε κάθε επερχόμενη γενεά.»

«Και έως γήρους» Διότι έως ότου γεράσουν οι αιώνες, τα της πίστεως δεν μπορούν να καταλυθούν. «Έως αν απαγγείλω» Στην πιστή γενεά, δηλαδή στον λαό που προέρχεται από τα έθνη, μέχρι να διδαχθούν και τη δύναμη του βραχίονά σου, που είναι τα μυστήρια. «Την δυναστείαν σου» Διότι τη δύναμη του Χριστού και τη δικαιοσύνη διηγούνται οι πιστοί έως τους ουρανούς. «Α εποίησας» Όσα παρέσχε ο Θεός στο γένος των ανθρώπων, ποιος θα μπορέσει να εξισωθεί με αυτά ή ποιος είναι ικανός να τα διηγηθεί; «Ότι έδειξάς μοι» Όσες πληγές, τραύματα και μώλωπες έφερε η παρακοή στον Αδάμ, ο Χριστός τα ανέλαβε, για να ζήσει ο άνθρωπος. «Και επιστρέψας» Επειδή ήλθε, αναζήτησε το απολωλός και το οδήγησε στη ζωή. «Και εκ των αβύσσων» Από τη γήινη και πολυπαθή πολιτεία, η οποία έχει την αμαρτία ως άβυσσο, από αυτήν ανασύροντάς τον έσωσε ο Θεός τον άνθρωπο. «Πλεονάσας» Διότι ποιος είναι ικανός να διηγηθεί τα μεγαλεία του Θεού, τα οποία έπραξε για χάρη του ανθρώπου; «Και επιστρέψας» Διότι, αντί για οργή και επίπληξη στον Αδάμ που αμάρτησε, τον ανέλαβε και τον βάσταξε, προσφέροντάς του αιώνια παρηγοριά. «Και γαρ εξομολογήσομαι» Διότι και πάλι ο άνθρωπος, αφού σώθηκε, δοξολογεί μέσα στην Εκκλησία. Διότι αυτή είναι το όργανο των ψαλμών, καθώς μέσα σε αυτήν τελούνται όλα όσα ανήκουν στους ψαλμούς.

«Ου φονεύσεις, ου μοιχεύσεις»· και φονιάς και μοιχός ο Προφήτης του Θεού; Διότι αυτό το χωρίο σάς αναγνώστηκε σήμερα. Δεν κατηγορώ τον Προφήτη, μη γένοιτο, αλλά διασφαλίζω τη δική σας ζωή, ώστε, όταν κατορθώσεις πολλά, να ασφαλίσεις τον εαυτό σου για να μην πέσεις. Διότι έτσι έλεγε και ο Απόστολος: «Εκείνος που νομίζει ότι στέκεται σταθερά, ας προσέχει μήπως πέσει». Γι' αυτόν τον λόγο και ο ίδιος ο Δαβίδ έλεγε πολύ συχνά: «Μέχρι τέλους μην καταστρέψεις»· γι' αυτό και ο ίδιος, προσευχόμενος, έλεγε: «Και έως τα γηρατειά και τα βαθιά γεράματα, Θεέ, μη με εγκαταλείψεις». Για ποιον λόγο, λοιπόν, του επιτράπηκε να περιπέσει σε τόσο μεγάλη αμαρτία; Για τρεις λόγους· το ποιοι είναι αυτοί, το λέω εγώ· εσύ μόνο να προσέχεις με απόλυτη ακρίβεια.

Ευχή δεύτερη Ιωάννου του Χρυσοστόμου. Κύριε και Θεέ μου, ο μέγας και φοβερός και ένδοξος, ο δημιουργός όλης της ορατής και νοητής κτίσεως, εσύ που τηρείς τη διαθήκη σου και το έλεός σου σε όσους σε αγαπούν και φυλάσσουν τα προστάγματά σου· και τώρα και πάντοτε σε ευχαριστώ για όλες τις φανερές και αφανείς ευεργεσίες σου που έγιναν προς εμένα. Και μέχρι τώρα σε αινώ και σε δοξάζω και σε μεγαλύνω, διότι έκανες θαυμαστά σε εμένα τα πλούσια ελέη σου και τους οικτιρμούς σου, αφού με ανέλαβες από την κοιλιά της μητέρας μου, και προνοώντας για τα πάντα, συντηρώντας και κυβερνώντας με οσιότητα τη ζωή μου, μόνο από τη δική σου χρηστότητα και φιλανθρωπία. Διότι δεν περιφρόνησες την ταπείνωσή μου εξαιτίας της αναξιότητας και της εμπάθειάς μου, αλλά εξαιτίας της φιλανθρωπίας και της συμπάθειάς σου δεν έπαψες να με ευεργετείς και να προνοείς για εμένα. Και έως τα γηρατειά και την πρεσβυτική ηλικία, Θεέ μου, μην με εγκαταλείπεις, Ιησού Χριστέ, το καλό όνομα, ο γλυκασμός μου, και η επιθυμία μου, και η ελπίδα μου· εσύ που ενανθρώπησες για εμάς, και υπέμεινες τον σταυρικό θάνατο, και οικονόμησες και διευθέτησες τα πάντα με σοφία για τη δική μας σωτηρία.

«Θεέ μου, λύτρωσέ με από το χέρι του αμαρτωλού και του παρανόμου;» Μήπως δεν έχουμε ανάγκη να λέμε: «Θεέ μου, μην απομακρυνθείς από εμένα», αλλά μάλλον πλησίασέ με εσύ, «ο πανταχού παρών και τα πάντα πληρών». Μήπως δεν υπάρχει ανάγκη κάθε ώρα να λέμε: «Μην με απορρίψεις στον καιρό του γήρατος» και τα εξής; «Θεέ, έλα σε βοήθειά μου» και «μην καθυστερήσεις» και μέχρι τα γηρατειά και την προχωρημένη ηλικία, «Θεέ μου, μην με εγκαταλείψεις»· ώστε να «αισχυνθούν και να ντραπούν εκείνοι που ζητούν το κακό μου», είτε άνθρωποι είναι αυτοί είτε δαίμονες.

Και άλλοι από εκείνους τους παλαιούς αγίους αξιώθηκαν να γίνουν τύποι της δικής μας σωτηρίας, μεταξύ των οποίων και αυτός ο μακάριος προφήτης, ο οποίος δεν φανέρωσε τον Σωτήρα μέσω εκείνων που έπραξε ή έπαθε στη ζωή του, αλλά πράττοντας και λέγοντας στα οράματά του εκείνα τα οποία αποτελούσαν εικόνες των σωτηρίων έργων και εκείνων των παθών. Θα ήταν καλύτερο να αναγνώσουμε το όραμα από την αρχή, σύμφωνα με το οποίο τα ξηρά οστά των ανθρώπων ξαναπαίρνουν την προηγούμενη μορφή τους. Διότι έτσι θα προέκυπτε και σε εμάς ευφροσύνη, όπως ακριβώς και σε εκείνους τους μακαρίους, βλέποντας τις εικόνες της οικονομίας του Σωτήρος υπέρ ημών. «Ήλθε επάνω μου χείρα Κυρίου». Ως «χείρα Κυρίου» ονομάζει την ενυπόστατη δύναμη του Πατρός, τον ίδιο τον Κύριο. Και ο μακάριος Δαβίδ τον ονομάζει «βραχίονα του Θεού». Και λέει: «για να αναγγείλω τον βραχίονά σου σε κάθε επερχόμενη γενεά». Λέει λοιπόν ότι αυτός ήλθε επάνω του, δηλαδή ότι έλαβε αρχή, σχεδόν λέγοντας: αυτός που υπάρχει προαιωνίως, έγινε για τη δική μου σωτηρία. Διότι σκοπός της δικής του οικονομίας είναι η δική μου σωτηρία. «