Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 70:5

Διότι εσύ είσαι η υπομονή μου, Κύριε, Κύριε, η ελπίδα μου από τη νεότητά μου. Λύτρωσέ με, λέγει, από αυτόν τον παράνομο λαό, διότι για εσένα υπομένω τέτοια πράγματα και για την ελπίδα σε εσένα, την οποία δέχθηκα από την πρώτη και εξαρχής γέννησή μου μέσω εσού, σύμφωνα με το ρητό: Σε όσους τον δέχτηκαν, τους έδωσε την εξουσία να γίνουν τέκνα Θεού.

Γι' αυτόν τον λόγο, συνήθως δεν φέρει την επιγραφή «του Δαβίδ». Θα μπορούσε κανείς να πει ότι αρμόζει να συμπεριληφθεί μαζί με τους προηγούμενούς του, επειδή διατηρεί μεγάλη συνάφεια με αυτούς· πράγματι, στον προηγούμενο ψαλμό λεγόταν: «Ο Θεός, πρόσεξε στη βοήθειά μου. Ας ντροπιαστούν και ας καταντροπιαστούν αυτοί που ζητούν την ψυχή μου. Ας στραφούν προς τα πίσω και ας καταισχυνθούν αυτοί που μου θέλουν κακά»· και στον προκείμενο ψαλμό, καθώς προχωρά ο λόγος, χρησιμοποιεί τις ίδιες εκφράσεις λέγοντας: «Ο Θεός, πρόσεξε στη βοήθειά μου, ας ντροπιαστούν»· και τα υπόλοιπα ακολουθούν το ίδιο νόημα, καθώς ο λόγος αναπτύσσεται εκτενώς μέσω των προκειμένων, τα οποία όχι άσκοπα θα έλεγε κανείς ότι αρμόζουν στον Πατέρα· και επειδή λέγεται σε αυτόν: «Διότι εσύ είσαι η υπομονή μου, Κύριε, Κύριε, η ελπίδα μου από τη νεότητά μου»· διότι ακριβώς αυτά λέγονταν και στον κα΄ ψαλμό από το ίδιο πρόσωπο ως εξής: «Διότι εσύ είσαι αυτός που με έβγαλε από την κοιλιά» και τα εξής. Αλλά και αυτό που προστίθεται στη συνέχεια στην προκείμενη προφητεία, το «Ο Θεός μου, μην με εγκαταλείψεις, μέχρι να αναγγείλω τον βραχίονά σου σε όλη την επερχόμενη γενεά», φαίνεται να ισοδυναμεί με τον λόγο που λέγεται στον κα΄ ψαλμό: «Θα αναγγελθεί στον Κύριο η επερχόμενη γενεά». Διότι, πρόσεξε με ακρίβεια πώς σε εκείνον τον ψαλμό λεγόταν: «Θα αναγγελθεί στον Κύριο η επερχόμενη γενεά», ενώ στον προκείμενο: «Μέχρι να αναγγείλω τον βραχίονά σου σε όλη την επερχόμενη γενεά».

Εκείνος δε που έχει αγαθή συνείδηση για τον εαυτό του θα μπορούσε να πει στον Κύριο και τούτο: «Με τη δικαιοσύνη σου λύτρωσέ με και ελευθέρωσέ με». Διότι έχει λάβει θάρρος με πολλή πεποίθηση ότι ο Θεός, κρίνοντας με τον πιο δίκαιο τρόπο, θα τον βρει άξιο όχι καταδίκης ούτε αποβολής, αλλά βοήθειας και προστασίας· γι' αυτό λέει: «Με τη δικαιοσύνη σου λύτρωσέ με και ελευθέρωσέ με». Και αναπέμποντας τις ικετευτικές φωνές προς τον Θεό με κεκαθαρμένη συνείδηση, έλεγε και το: «Κλίνε προς εμένα το αυτί σου και σώσε με». Αλλά και με επιτακτική ανάγκη παρακαλούσε τον Θεό λέγοντας: «Γίνε για μένα Θεός υπερασπιστής και τόπος οχυρός για να με σώσεις». Διότι ο Θεός, όταν προασπίζεται και υπερμαχεί, δεν θα το έκανε αυτό για κάτι μικρό· και μόνο ο τέλειος θα μπορούσε να πει στον Θεό: «Διότι εσύ είσαι το στερέωμά μου και η καταφυγή μου». Αντί αυτού ο μεν Ακύλας μετέφρασε: «Διότι εσύ είσαι βράχος μου και οχύρωμά μου»· ο δε Σύμμαχος: «Διότι εσύ είσαι βράχος μου και καταφυγή μου». —«Θεέ μου, λύτρωσέ με από το χέρι του αμαρτωλού, και από το χέρι του παράνομου και του άδικου. Διότι εσύ είσαι η υπομονή μου, Κύριε, η ελπίδα μου από τα νιάτα μου». Ο τέλειος επικαλείται τον Θεό σαν δικό του κτήμα, λέγοντας: «Θεέ μου»· Επειδή ακριβώς υπάρχει υπόσχεση του Θεού για τους άξιους που λέει: «Θα είμαι δικός τους Θεός, και αυτοί θα είναι δικός μου λαός». Εκείνος δε που λέει, «Σε σένα, Κύριε, ήλπισα», και θέτει όλα τα άλλα σε δεύτερη μοίρα, εναποθέτοντας τον εαυτό του μόνο στον Θεό, εύλογα θα μπορούσε να πει, «Θεέ μου».

Προσεύχεται δε να λυτρωθεί από το χέρι του αμαρτωλού, για να μην γίνει όμοιος στις πράξεις του με τον αμαρτωλό, ούτε με τον παράνομο· γι' αυτό και προσθέτει: «Από το χέρι του αμαρτωλού, και από το χέρι του παράνομου και του άδικου»· αλλά και για να μην γίνει υποχείριος σε τέτοιους ανθρώπους. Και ευλόγως θα μπορούσε να ονομάσει τον Θεό δικό του Θεό, όχι μόνο για όσα ελέχθησαν προηγουμένως, αλλά και για τις αιτίες που αναφέρονται στη συνέχεια. Διότι εσύ, λέει, είσαι η υπομονή μου, και εσύ είσαι η ελπίδα μου από τα νιάτα μου. Επειδή ποτέ δεν έπαψα να προσκαρτερώ σε σένα, ούτε υπήρξε κάποιος καιρός κατά τον οποίο δεν σε έθεσα ως ελπίδα μου. Γι' αυτούς τους λόγους ικετεύω να λυτρωθώ από τα χέρια των αμαρτωλών και των παράνομων. «Σε σένα στηρίχθηκα από τη μήτρα, από την κοιλιά της μητέρας μου εσύ είσαι ο σκεπαστής μου.» Το να ελπίζει κανείς στον Θεό από νεαρή ηλικία θα μπορούσε να λεχθεί και για τον Δαβίδ. Διότι, όντας νέος και βόσκοντας τα πρόβατα του πατέρα του Ιεσσαί, με πίστη και ελπίδα στον Θεό ορμούσε ακόμη και σε λιοντάρια και σε αρκούδες για τη σωτηρία των προβάτων· μιμούμενος τον Καλό Ποιμένα, για τον οποίο έχει ειπωθεί: «Όπως όταν ο ποιμένας αποσπάσει από το στόμα του λιονταριού δύο σκέλη, ή τον λοβό του αυτιού.» Αλλά ακόμη και όταν ήταν παιδί, απομάκρυνε το πονηρό πνεύμα από τον Σαούλ με τη δύναμη της πίστης και της ελπίδας του στον Θεό.

Επειδή και καθένας που από νεαρή ηλικία έχει αξιωθεί της κατά Θεόν εκλογής, όπως ακριβώς ήταν ο Τιμόθεος, ο οποίος από παιδί είχε διδαχθεί τα ιερά Γράμματα, λέει το: «Εσύ είσαι η ελπίδα μου από τη νεότητά μου». Το δε, «Σε εσένα στηρίχθηκα από τη μήτρα, από την κοιλιά της μητέρας μου εσύ είσαι ο σκεπαστής μου», θα άρμοζε μόνο στον Σωτήρα μας, ο οποίος διατηρήθηκε αθόλωτος και ασύγχυτος κατά τον χρόνο που κυοφορούνταν. Διότι όλοι οι υπόλοιποι άνθρωποι, κατά τη σύλληψή τους και όταν λαμβάνουν την πρώτη σύσταση του σώματός τους, ζώντας μια ζωή ουσιαστικά φυτική, δεν χρησιμοποιούν ούτε τα αισθητήρια του σώματος, ούτε έχουν την ικανότητα να παρακολουθούν με τη διάνοια· αντίθετα, έχοντας βυθισμένο τόσο το ίδιο το ηγεμονικό της ψυχής όσο και τον νου τους, σε τίποτα δεν θα διέφεραν από έναν σκώληκα. Εκείνος όμως που λέει στον Θεό, «Σε εσένα στηρίχθηκα από τη μήτρα», δεν φανερώνει μόνο ότι κατέχει γνώση του Θεού, αλλά και μεγίστη αρετή φιλόθεης δύναμης, μέσω της οποίας στηριζόταν στον ίδιο τον Θεό. Και τέτοιος ήταν κατά την κυοφορία Του και όταν συνελαμβάνετο στην κοιλιά της μητέρας Του.

«Θεέ μου, σε σένα ήλπισα» Εκ μέρους του ανθρώπου ο Χριστός απευθύνει την ικεσία προς τον Πατέρα. «εν τη δικαιοσύνη σου» Διότι σύμφωνα με τη δικαιοσύνη του Θεού σώθηκε ο άνθρωπος, και όχι σύμφωνα με τις δικές του δικαιοσύνες (διότι δεν σώθηκε από δική του δικαιοσύνη). «κλίνον προς με» Διότι, αν ο Θεός δεν συγκατέβαινε προς τον άνθρωπο, πώς θα μπορούσε αυτός να σωθεί; «γενού μοι» Διότι ο Χριστός μεσίτευσε μεταξύ Θεού και ανθρώπων. «εις τόπον οχυρόν» Διότι ισχυρός και ακαταπόνητος (ακαταπόντιστος) είναι ο τόπος της Εκκλησίας, μέσα στον οποίο σώζεται ο άνθρωπος. «ότι στερέωμα» Διότι, όταν ήλθε ο Κύριος, στερέωσε τον άνθρωπο στην πίστη, ώστε να μην κλονίζεται πλέον από τους δαίμονες. «ο Θεός, ρύσαι με» Να με γλιτώσεις από τον διάβολο [και τους δαίμονες]· διότι αυτόν η Γραφή ονομάζει πραγματικά αμαρτωλό (διότι αυτοί είναι οι πραγματικά αμαρτωλοί). «εκ χειρός» Ομοίως του διαβόλου· διότι και τα δύο αυτός τα προετοιμάζει για τον άνθρωπο. «ότι συ ει» Ο Χριστός είναι η υπομονή και η ελπίδα του ανθρώπου από τη νεότητα έως τα γηρατειά, δηλαδή από τότε που γεννήθηκε έως τον θάνατο, αλλά βεβαίως και στον μέλλοντα αιώνα. «επί σε επεστηρίχθην» Είναι φανερό ότι αφότου συνελήφθη ο άνθρωπος, ανήκει στον Θεό. Διότι χωρίς τον Θεό είναι αδύνατον να γεννηθεί (να υπάρξει) άνθρωπος. «εκ κοιλίας μητρός» Διότι και όταν εξέλθει ο άνθρωπος από την ίδια την κοιλιά, προστατεύεται από το χέρι του Θεού. Και τα δύο τα πράττει ο Χριστός λαμβάνοντας ανθρώπινη μορφή, για να σώσει τον άνθρωπο.