Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 70:6

«Επάνω σου στηρίχθηκα από την κοιλιά». Δείχνει ότι ο Χριστός, για τον οποίο υπέμεναν αυτά, είναι ο ίδιος που τους έβγαλε στο φως με τη δημιουργική του πρόνοια, ενώ ακόμη κυοφορούνταν στην κοιλιά. «Από την κοιλιά της μητέρας μου εσύ είσαι ο σκεπαστής μου». Επειδή, λέει, εσύ ο ίδιος ο Κύριος με σκέπαζες με τη θεία σου δύναμη, ενώ ήμουν ακόμη στην κοιλιά της μητέρας μου, και με ελευθέρωσες από τον παράνομο λαό· για τον λόγο αυτό κι εγώ, έχοντας αισθανθεί αυτή την τόσο συνεχή ευεργεσία, δεν παύω να αναπέμπω αδιάκοπα ύμνους προς εσένα.

Σε σένα απευθύνεται ο ύμνος μου παντοτινά. Ακατάπαυστα σε υμνώ και σε δοξάζω, και διά της δικής σου πρόνοιας έγινα περίβλεπτος. «Σαν τέρας έγινα στους πολλούς». Ως τέρας βέβαια εννοεί κάτι το παράδοξο και μεγάλο· και αυτό που λέει είναι το εξής: Αν και υψώθηκα ψηλά, λέει, και θεωρήθηκα μεγάλος και εξαίρετος ανάμεσα σε πολλά έθνη, εντούτοις δεν απέκτησα αυτό το αγαθό με τη δική μου δύναμη. Διότι εσύ ήσουν αυτός που με κατέστησε πανίσχυρο και γενναίο διά της δικής σου βοήθειας.

Και πάλι: «Ώστε δεν είσαι πλέον δούλος, αλλά υιός· και εάν είσαι υιός, είσαι και κληρονόμος διά του Θεού». Και το εξής: «Όπως ακριβώς αναστήθηκε ο Χριστός εκ νεκρών διά της δόξας του Πατρός». Και ο Ησαΐας: «Αλίμονο», λέει, «σε εκείνους που καταστρώνουν βαθιά σχέδια, και όχι διά του Κυρίου». Πολλές μαρτυρίες της λέξης αυτής είναι δυνατόν να παραθέσουμε και για το Πνεύμα. «Σε εμάς δε», λέει, «ο Θεός τα απεκάλυψε διά του Πνεύματος». Και αλλού: «Την καλή παρακαταθήκη φύλαξε διά του Αγίου Πνεύματος». Και πάλι: «Διότι σε άλλον μεν δίνεται διά του Πνεύματος λόγος σοφίας». Τα ίδια ακριβώς έχουμε να πούμε και για τη συλλαβή «εν», ότι δηλαδή η Γραφή έχει αποδεχθεί τη χρήση της και για τον Θεό και Πατέρα, όπως για παράδειγμα στην Παλαιά Διαθήκη: «Εν τω Θεώ», λέει, «θα επιτελέσουμε δύναμη». Και: «Εν σοι θα είναι ο ύμνος μου διαπαντός». Και πάλι: «Εν τω ονόματί σου θα αγαλλιάσω». Στον δε Παύλο: «Εν τω Θεώ», λέει, «ο οποίος έκτισε τα πάντα». Και: «Ο Παύλος και ο Σιλουανός και ο Τιμόθεος προς την εκκλησία των Θεσσαλονικέων εν Θεώ Πατρί». Και: «Εάν κάποτε κατευοδωθώ εν τω θελήματι του Θεού, ώστε να έλθω προς εσάς». Και: «Καυχάσαι», λέει, «εν Θεώ». Και τόσα άλλα που δεν είναι εύκολο ούτε να τα απαριθμήσουμε. Σκοπός μας, όμως, δεν είναι η επίδειξη πλήθους μαρτυριών, αλλά η απόδειξη ότι οι παρατηρήσεις τους δεν είναι ορθές. Το να αποδείξω, δηλαδή, ότι η χρήση αυτή είναι καθιερωμένη για τον Κύριο ή το Άγιο Πνεύμα, θα το παραλείψω ως κάτι το ήδη γνωστό.

Προσεύχεται δε να λυτρωθεί από το χέρι του αμαρτωλού, για να μην γίνει όμοιος στις πράξεις του με τον αμαρτωλό, ούτε με τον παράνομο· γι' αυτό και προσθέτει: «Από το χέρι του αμαρτωλού, και από το χέρι του παράνομου και του άδικου»· αλλά και για να μην γίνει υποχείριος σε τέτοιους ανθρώπους. Και ευλόγως θα μπορούσε να ονομάσει τον Θεό δικό του Θεό, όχι μόνο για όσα ελέχθησαν προηγουμένως, αλλά και για τις αιτίες που αναφέρονται στη συνέχεια. Διότι εσύ, λέει, είσαι η υπομονή μου, και εσύ είσαι η ελπίδα μου από τα νιάτα μου. Επειδή ποτέ δεν έπαψα να προσκαρτερώ σε σένα, ούτε υπήρξε κάποιος καιρός κατά τον οποίο δεν σε έθεσα ως ελπίδα μου. Γι' αυτούς τους λόγους ικετεύω να λυτρωθώ από τα χέρια των αμαρτωλών και των παράνομων. «Σε σένα στηρίχθηκα από τη μήτρα, από την κοιλιά της μητέρας μου εσύ είσαι ο σκεπαστής μου.» Το να ελπίζει κανείς στον Θεό από νεαρή ηλικία θα μπορούσε να λεχθεί και για τον Δαβίδ. Διότι, όντας νέος και βόσκοντας τα πρόβατα του πατέρα του Ιεσσαί, με πίστη και ελπίδα στον Θεό ορμούσε ακόμη και σε λιοντάρια και σε αρκούδες για τη σωτηρία των προβάτων· μιμούμενος τον Καλό Ποιμένα, για τον οποίο έχει ειπωθεί: «Όπως όταν ο ποιμένας αποσπάσει από το στόμα του λιονταριού δύο σκέλη, ή τον λοβό του αυτιού.» Αλλά ακόμη και όταν ήταν παιδί, απομάκρυνε το πονηρό πνεύμα από τον Σαούλ με τη δύναμη της πίστης και της ελπίδας του στον Θεό.

Επειδή και καθένας που από νεαρή ηλικία έχει αξιωθεί της κατά Θεόν εκλογής, όπως ακριβώς ήταν ο Τιμόθεος, ο οποίος από παιδί είχε διδαχθεί τα ιερά Γράμματα, λέει το: «Εσύ είσαι η ελπίδα μου από τη νεότητά μου». Το δε, «Σε εσένα στηρίχθηκα από τη μήτρα, από την κοιλιά της μητέρας μου εσύ είσαι ο σκεπαστής μου», θα άρμοζε μόνο στον Σωτήρα μας, ο οποίος διατηρήθηκε αθόλωτος και ασύγχυτος κατά τον χρόνο που κυοφορούνταν. Διότι όλοι οι υπόλοιποι άνθρωποι, κατά τη σύλληψή τους και όταν λαμβάνουν την πρώτη σύσταση του σώματός τους, ζώντας μια ζωή ουσιαστικά φυτική, δεν χρησιμοποιούν ούτε τα αισθητήρια του σώματος, ούτε έχουν την ικανότητα να παρακολουθούν με τη διάνοια· αντίθετα, έχοντας βυθισμένο τόσο το ίδιο το ηγεμονικό της ψυχής όσο και τον νου τους, σε τίποτα δεν θα διέφεραν από έναν σκώληκα. Εκείνος όμως που λέει στον Θεό, «Σε εσένα στηρίχθηκα από τη μήτρα», δεν φανερώνει μόνο ότι κατέχει γνώση του Θεού, αλλά και μεγίστη αρετή φιλόθεης δύναμης, μέσω της οποίας στηριζόταν στον ίδιο τον Θεό. Και τέτοιος ήταν κατά την κυοφορία Του και όταν συνελαμβάνετο στην κοιλιά της μητέρας Του.

Το δε «Από την κοιλιά της μητέρας μου εσύ είσαι ο σκεπαστής μου» μπορεί να εφαρμόζεται και σε όλους τους ανθρώπους. Διότι, εάν η δύναμη του Θεού δεν φρουρούσε και δεν προφύλασσε το έμβρυο που κυοφορείται στη γαστέρα, ούτε θα συγκροτούνταν, ούτε θα μετείχε στη ζωή, μη δυνάμενο ούτε να αναπνεύσει ούτε να χρησιμοποιήσει τα υπόλοιπα αισθητήρια. Αλλά πάλι, λέγοντας σε αυτό το σημείο «Εσύ είσαι ο σκεπαστής μου», φανέρωνε ότι διέθετε κάτι το εξαιρετικό σε σύγκριση με τους υπόλοιπους που συλλαμβάνονται σε μητρική κοιλιά. Διότι ίσως, κατά τη γέννηση μεν των υπολοίπων ανθρώπων, παρίστανται κάποιοι άγγελοι που διακονούν την έλευση του καθενός στον βίο· κατά τη γέννηση δε του Σωτήρος, ο ίδιος ο Πατέρας έγινε σκεπαστής Του· γι' αυτό και σε Αυτόν στηριζόταν.

Έτσι πάντοτε είχε τον Πατέρα ως «ύμνηση» του εαυτού του. Γι' αυτό προσθέτει: «Σε εσένα απευθύνεται η ύμνησή μου διαπαντός». Διότι ουδέποτε έπαψε να υμνεί τον Πατέρα, ή και να υμνείται από Αυτόν για την τόσο μεγάλη του υπακοή. Αλλά, λέει, η δική μου αίνεση ή και ύμνηση βρισκόταν πάντοτε σε εσένα. Οι περισσότεροι όμως άνθρωποι, μη γνωρίζοντας τίποτα από αυτά, με εξέλαβαν ως τέρας (παράδοξο σημείο). Έγινα, λοιπόν, κάτι το παράδοξο για τους πολλούς, με αποτέλεσμα να έχουν διαφορετικές δοξασίες για εμένα· και ορισμένοι μεν να θεωρούν ότι είμαι Θεός άσαρκος και ασώματος, που εμφανίστηκε στη γη μόνο κατά δόκησιν (φαινομενικά), άλλοι δε ως ψιλό άνθρωπο, ο οποίος δεν διαθέτει τίποτα περισσότερο από τους υπολοίπους· και άλλοι μεν να με υποβάλλουν σε κατάρες και δυσφημίες, ενώ άλλοι να με σέβονται και να με προσκυνούν.

Πραγματικά, ο δικός μου θάνατος έγινε για όλους ένα παράδοξο σημείο. Διότι το να υπομείνει τον σταυρό, ενώ ήταν Θεός, και να υποστεί τέτοια πάθη εκείνος που είχε χαρίσει τη ζωή στους άλλους, ήταν πραγματικά κάτι το παράδοξο. Γι' αυτό λέει: «Έγινα σαν παράδοξο σημείο στους πολλούς». Αλλά σε όλα αυτά, λέει, εσύ έγινες «κραταιός βοηθός» μου· διότι δεν απέκτησα κανέναν άλλον βοηθό. Επειδή τα πάντα έρχονταν δεύτερα και ήταν κατώτερα από τη δική μου δύναμη· εσύ όμως μόνο, τον οποίο έθεσα ως ελπίδα μου, έγινες «κραταιός βοηθός» μου. Και σύμφωνα με τον Σύμμαχο, έχει ειπωθεί παρομοίως: «Σε σένα στηρίχθηκα από την κοιλιά, από τα σπλάχνα της μητέρας μου εσύ με επέβλεψες. Σε σένα βρίσκεται διαρκώς η προσμονή μου, έγινα σαν παράδοξο σημείο στους πολλούς· εσύ όμως είσαι η ισχυρή μου πεποίθηση». «Ας γεμίσει το στόμα μου με αίνο, για να υμνήσω τη δόξα σου, όλη την ημέρα τη μεγαλοπρέπειά σου».

Ήδη κατά τον παρελθόντα χρόνο, λέγει, η υμνωδία μου προς εσένα γινόταν αδιαλείπτως· πλην όμως παρακαλώ και για το μέλλον, ώστε μέχρι την έσχατη ώρα του βίου να πληρούται το στόμα μου από την αίνεσή σου, και μάλιστα με τέτοιον τρόπο να πληρούται, ώστε να μην υπάρχει καθόλου ελεύθερος χώρος για να φθέγγεται οτιδήποτε άλλο, ούτε για να συνομιλεί με ανθρώπους· και αξιώνω να μου δωρίζεται αυτό κάθε ημέρα, και σε όλο τον χρόνο της ζωής μου να μην στερηθώ και να μην απορριφθώ από αυτήν τη χάρη, ακόμη και αν χρειαστεί να φτάσω στο κατώφλι του γήρατος, και μέχρι το έσχατο τέλος μου να μην πράττω τίποτε άλλο παρά να πληρούται το στόμα μου από την αίνεσή σου και από τη μεγαλοπρέπειά σου.

«Θεέ μου, σε σένα ήλπισα» Εκ μέρους του ανθρώπου ο Χριστός απευθύνει την ικεσία προς τον Πατέρα. «εν τη δικαιοσύνη σου» Διότι σύμφωνα με τη δικαιοσύνη του Θεού σώθηκε ο άνθρωπος, και όχι σύμφωνα με τις δικές του δικαιοσύνες (διότι δεν σώθηκε από δική του δικαιοσύνη). «κλίνον προς με» Διότι, αν ο Θεός δεν συγκατέβαινε προς τον άνθρωπο, πώς θα μπορούσε αυτός να σωθεί; «γενού μοι» Διότι ο Χριστός μεσίτευσε μεταξύ Θεού και ανθρώπων. «εις τόπον οχυρόν» Διότι ισχυρός και ακαταπόνητος (ακαταπόντιστος) είναι ο τόπος της Εκκλησίας, μέσα στον οποίο σώζεται ο άνθρωπος. «ότι στερέωμα» Διότι, όταν ήλθε ο Κύριος, στερέωσε τον άνθρωπο στην πίστη, ώστε να μην κλονίζεται πλέον από τους δαίμονες. «ο Θεός, ρύσαι με» Να με γλιτώσεις από τον διάβολο [και τους δαίμονες]· διότι αυτόν η Γραφή ονομάζει πραγματικά αμαρτωλό (διότι αυτοί είναι οι πραγματικά αμαρτωλοί). «εκ χειρός» Ομοίως του διαβόλου· διότι και τα δύο αυτός τα προετοιμάζει για τον άνθρωπο. «ότι συ ει» Ο Χριστός είναι η υπομονή και η ελπίδα του ανθρώπου από τη νεότητα έως τα γηρατειά, δηλαδή από τότε που γεννήθηκε έως τον θάνατο, αλλά βεβαίως και στον μέλλοντα αιώνα. «επί σε επεστηρίχθην» Είναι φανερό ότι αφότου συνελήφθη ο άνθρωπος, ανήκει στον Θεό. Διότι χωρίς τον Θεό είναι αδύνατον να γεννηθεί (να υπάρξει) άνθρωπος. «εκ κοιλίας μητρός» Διότι και όταν εξέλθει ο άνθρωπος από την ίδια την κοιλιά, προστατεύεται από το χέρι του Θεού. Και τα δύο τα πράττει ο Χριστός λαμβάνοντας ανθρώπινη μορφή, για να σώσει τον άνθρωπο.

«Σε σένα». Διότι σε ποιον καυχάται και μεγαλύνεται ο άνθρωπος; Όχι στον Θεό; Διότι αυτόν ακατάπαυστα υμνεί. «Σαν τέρας». Ο Χριστός λέει· διότι δεν πίστευαν οι Ιουδαίοι ότι ο Θεός κρύβεται σε άνθρωπο. Διότι για αυτόν έχει ειπωθεί: και θα είναι σημείο αντιλεγόμενο. «Και συ βοηθός». Ο Χριστός είναι βοηθός του ανθρώπου. «Ας γεμίσει». Όταν ο Χριστός εμφύσησε στους αποστόλους, λέγοντας: λάβετε Πνεύμα Άγιο, τότε το στόμα των πιστών γέμισε με την αίνεση του Χριστού. «Για να υμνήσω». Διότι οι πιστοί δεν παύουν πλέον να υμνούν. «Όλη την ημέρα». Διότι σε όλον τον αιώνα δεν παύει η κτίση (δεν παύουν οι πιστοί) να μεγαλύνει (να μεγαλύνουν) τη δόξα του Θεού. «Μην απορρίψεις». Μην επιτρέψεις σε μένα, λέει ο άνθρωπος, να φτάσω στον θάνατο της αμαρτίας. «Όταν εκλείψει». Λέει ο άνθρωπος: Κύριε, όταν περιπέσω στην αμαρτία μου και εκλείψει η δύναμη της ψυχής μου, μην με παραβλέψεις. «Επειδή είπαν». Οι δαίμονες προς τον άνθρωπο: πού είναι ο Θεός σου; Όπως και οι Ιουδαίοι προς τον Χριστό: από πού προέρχεται σε αυτόν αυτή η σοφία; «Και αυτοί που φυλάσσουν». Ο Ιούδας, ως μαθητής και φύλακας, συσκεπτόταν με τον λαό για το πώς να τον παραδώσει σε αυτούς. «Λέγοντας: ο Θεός». Διότι έλεγαν οι Ιουδαίοι ότι είναι εχθρός του Θεού, επειδή καταλύει το Σάββατο. «Καταδιώξτε». Διότι απέστειλαν οι Ιουδαίοι υπηρέτες για να τον κρατήσουν ως δραπέτη· επειδή νόμιζαν ότι συλλαμβάνουν έναν απλό άνθρωπο.