Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 71:10

Και πάλι ο ίδιος προφήτης και βασιλιάς, στον ίδιο ψαλμό, σαν να μιλά εκ προσώπου του Θεού και Πατρός για τον Υιό και Λόγο του Θεού, λέγει τα εξής: «Από γαστέρα, πριν από τον αυγερινό, σε γέννησα.» Διότι ο αυγερινός δημιουργήθηκε την τέταρτη ημέρα, ενώ ο Αδάμ πλάσθηκε την έκτη ημέρα. Λοιπόν, Ιουδαίε, πες μου: ποιον γέννησε ο Θεός πριν από την παρασκευή της κτίσεως; Μήπως το λέει για τον Αδάμ; Καθόλου· γιατί αυτός πλάσθηκε δύο ημέρες μετά τον αυγερινό και τα άστρα. Αλλά μήπως το λέει για τον χρισμένο που περιμένετε εσείς; Όμως κι εσείς δεν λέτε πως είναι υιός του Δαβίδ; Και ο Δαβίδ γεννήθηκε πολλούς χρόνους μετά τον Αδάμ. Διότι ο Αδάμ πλάσθηκε την έκτη ημέρα, όπως ειπώθηκε, και οι αυγερινοί έγιναν την τέταρτη ημέρα· ο δε Θεός το λέει για τον ίδιο τον Υιό του, ότι «Πριν από τον αυγερινό σε γέννησα· εσύ είσαι ιερέας στον αιώνα κατά την τάξη του Μελχισεδέκ», δηλαδή ιερέας των εθνών. Διότι ο Μελχισεδέκ πρόσφερε στον Θεό οίνο και άρτο, όπως και ο Χριστός, ο Αρχιερέας μας, παρέδωσε σε εμάς να του προσφέρουμε αναίμακτες θυσίες κατά την τάξη του Μελχισεδέκ. Άκουσε όμως και τον Σολομώντα, που λέγει για την προαιώνια γέννηση του μονογενούς Υιού του Θεού: «Πριν γίνουν τα όρη, πριν αναβλύσουν οι πηγές, και πριν από όλους τους βουνούς, με γεννά.» Δείξε μου, λοιπόν, ποιον γέννησε ο Θεός πριν από όλη την κτίση. Παρομοίως και πάλι ο Δαβίδ, στο βιβλίο των Ψαλμών, στον οζʹ ψαλμό, λέγει: «Ο Θεός, δώσε την κρίση σου στον βασιλέα και τη δικαιοσύνη σου στον υιό του βασιλέως.» Και μη μου πεις ότι το λέγει για τον Σολομώντα· διότι είπε λίγους στίχους παρακάτω ότι «Θα κυριεύσει από θάλασσα έως θάλασσα, και πριν από τον ήλιο μένει το όνομά του, και πριν από τη σελήνη, σε γενεές γενεών.» Να λοιπόν, σου έδειξα καθαρά, και μέσω του Δαβίδ και μέσω του Σολομώντα, ότι πριν από όλη την κτίση γεννήθηκε ο Υιός από τον Πατέρα, όπως το γνωρίζει μόνο ο ίδιος.

Διότι δεν πέθανε επειδή ήταν ο ίδιος ένοχος, αλλά έπασχε για χάρη μας, και βάσταξε πάνω του την οργή που στρεφόταν εναντίον μας εξαιτίας της παράβασης, όπως λέει μέσω του Ησαΐα: «Αυτός πήρε τις ασθένειές μας»· και ενώ εμείς λέμε στον εκατοστό τριακοστό έβδομο ψαλμό: «Ο Κύριος θα ανταποδώσει για χάρη μου»· λέει επίσης και το Πνεύμα στον εβδομηκοστό πρώτο: «Και θα σώσει τους υιούς των πενήτων, και θα ταπεινώσει τον συκοφάντη, διότι ελευθέρωσε τον φτωχό από το χέρι του δυνάστη, και τον πένητα, που δεν είχε κανέναν βοηθό».

Αν λοιπόν, όπως ψάλλει ο Δαβίδ στον εβδομηκοστό πρώτο ψαλμό, «πριν από τον ήλιο διαμένει το όνομά του, και πριν από τη σελήνη σε γενεές γενεών», πώς λοιπόν λάμβανε αυτό που είχε πάντοτε και πριν το λάβει τώρα; Ή πώς υψωνόταν αυτός που και πριν υψωθεί ήταν ο Ύψιστος; Ή πώς έλαβε την προσκύνηση αυτός που, και πριν τη λάβει τώρα, πάντοτε προσκυνούνταν; Δεν πρόκειται για αίνιγμα, αλλά για θείο μυστήριο· «διότι εν αρχή ήταν ο Λόγος, και ο Λόγος ήταν προς τον Θεό, και Θεός ήταν ο Λόγος»· για εμάς όμως αργότερα αυτός «ο Λόγος έγινε σάρκα», και αυτό που λέγεται τώρα, το ότι «υπερύψωσε», δεν σημαίνει ότι υψώνεται η ουσία του Λόγου· διότι πάντοτε ήταν και είναι «ίσα με τον Θεό», αλλά πρόκειται για την ύψωση της ανθρώπινης φύσης του. Γι' αυτό δεν έχουν ειπωθεί αυτά προηγουμένως, παρά μόνο όταν ο Λόγος έγινε σάρκα· ώστε να γίνει φανερό ότι το «ταπείνωσε» και το «υπερύψωσε» λέγονται για το ανθρώπινο στοιχείο· διότι σε όποιον υπάρχει η ταπείνωση, σε αυτόν θα ανήκει και η ύψωση· και αν εξαιτίας της πρόσληψης της σάρκας έχει γραφτεί το «ταπείνωσε», είναι φανερό ότι και το «υπερύψωσε» αναφέρεται σε αυτήν. Διότι αυτήν είχε ανάγκη ο άνθρωπος εξαιτίας της ταπεινότητας της σάρκας και του θανάτου.

{"chunk_id": "", "translation": "Αλλά αυτό είναι μικρό για τον Σωτήρα όλων ημών Χριστό· διότι δεν ήταν φυσικό το μέτρο της βασιλείας του να περιορίζεται μόνο στη χώρα των Ιουδαίων.] [<Ενώπιόν του θα πέσουν οι Αιθίοπες.> Λέει ότι Αιθίοπες εδώ εννοούνται νοητά, εκείνοι που έχουν σκοτισμένη την καρδιά και, τρόπον τινά, μαυρισμένο τον νου· εχθροί δε είναι εκείνοι που αντιτίθενται στο αλάνθαστο κήρυγμα, και πολεμούν μέχρι τώρα την αλήθεια. Διότι εκείνοι που παλαιότερα μισούσαν τον Χριστό και είχαν εχθρικό φρόνημα απέναντί του, δηλαδή, εκείνοι που πολεμούν την αλήθεια, προσκυνώντας άψυχα είδωλα και υποτασσόμενοι στον Σατανά, θα γλείψουν το χώμα, δηλαδή, θα πέσουν στη γη, προσκυνώντας τον φυσικά, και, τρόπον τινά, κυλιόμενοι στα γόνατα.] <Βασιλείς Θαρσείς. — Βασιλείς Σαβά.> (G f. 62 b, L f. 170) Το Θαρσείς των εθνών είναι οι Αιθίοπες. Ακόμη, το Θαρσείς σημαίνει το υακίνθινο χρώμα, όπως έχουμε στον προφήτη: «Το ομοίωμά τους είναι σαν το Θαρσείς.» Στον Ιωνά σημαίνει επίσης και την πόλη Ταρσό. Σαβά είναι πόλη της Ινδίας, από την οποία ήλθε η βασίλισσα του Νότου στον Σολομώντα. <Θα τον προσκυνήσουν. — Διότι ελευθέρωσε τον φτωχό από τον δυνάστη.> (F f. 109 b) Θα προσκυνήσουν άπαντες, έχοντας απαλλαγεί από την πικρή τυραννία του διαβόλου· διότι δυνάστη ονόμασε αυτόν, και φτωχό την ανθρώπινη φύση, καθώς είχε γίνει τότε έρημη από τον Θεό. ["}

Και πάλι ο ίδιος λέει: Πριν το παιδί μάθει να φωνάζει τον πατέρα του ή τη μητέρα του, έλαβε τη δύναμη της Δαμασκού. Και πάλι: Ένα μικρό παιδί θα τους καταγράψει. 〈ιε〉 Ότι θα γεννηθεί στη Βηθλεέμ — ο Ησαΐας λέει: Θα κατοικήσει σε υψηλό τόπο, πάνω σε οχυρό βράχο. 〈ιϛ〉 Ότι θα τον προσκυνήσουν οι μάγοι — ο Δαβίδ στον 〈οα〉 ψαλμό λέει: Οι βασιλείς της Θαρσίς και τα νησιά θα προσφέρουν δώρα, οι βασιλείς των Αράβων και της Σαβά θα φέρουν δώρα· και θα τον προσκυνήσουν όλοι οι βασιλείς της γης.

Αλλά αυτοί μεν είναι τέτοιοι· προφητεύεται δε ότι το άλλο τάγμα, εκείνων που αναγνωρίζουν τη βασιλεία του Χριστού, θα του προσφέρουν δώρα· γι' αυτό λέγεται στη συνέχεια: «Βασιλείς της Θαρσείς και νησιά θα προσφέρουν δώρα, βασιλείς των Αράβων και της Σαβά θα φέρουν δώρα». Και με αυτά δε τα λόγια, αφού χώρισε την οικουμένη σε δύο μέρη, το ένα το ορίζει στην περιοχή προς τη δύση του ηλίου, την οποία μάλιστα παρουσιάζει πρώτη λέγοντας: «Βασιλείς της Θαρσείς και νησιά θα προσφέρουν δώρα»· με τα οποία υποδηλώνει τη δυτική θάλασσα και τα νησιά που βρίσκονται σε αυτήν. Έτσι λοιπόν, κάποτε και ο προφήτης Ιωνάς σηκώθηκε για να διαφύγει στη Θαρσείς και κατέβηκε στην Ιόππη, και επιβιβάστηκε σε πλοίο για να φύγει στη Θαρσείς, την οποία λένε ότι είναι η Θαρσός. Όταν δε στον Ιεζεκιήλ αναφέρεται το όνομα της Θαρσείς, οι Εβδομήκοντα το μετέφρασαν ως Καρχηδόνα. Η δε άλλη περιοχή προς την ανατολή του ηλίου δηλώνεται δια του: «Βασιλείς των Αράβων και της Σαβά». Διότι το γένος των Αράβων τυγχάνει ανατολικό, και πέρα από αυτό λέγεται ότι βρίσκονται τα περσικά μέρη και η χώρα των Σαβαίων. Αντί δε του: «Βασιλείς των Αράβων και της Σαβά», ο Ακύλας και ο Σύμμαχος, καθώς και η Εβραϊκή Γραφή σε συμφωνία με αυτούς, έχουν πει: «Βασιλείς της Σαβά και της Σαβά».

Ώστε το όνομα να προφέρεται μεν το ίδιο, αλλά να διαφέρει ως προς τα γράμματα. Διότι το μεν πρώτο Σαβά καταγράφεται στην εβραϊκή γραφή με το γράμμα που οι Εβραίοι ονομάζουν σεν, ενώ το δεύτερο με το γράμμα σάδη· γι' αυτό και η ερμηνεία τους διαφέρει. Και ο Σωτήρας, εξάλλου, μνημονεύει αυτό το όνομα λέγοντας: «Η βασίλισσα Σαβά θα εγερθεί κατά την ημέρα της κρίσεως και θα κατακρίνει τη γενεά αυτή, διότι ήλθε από τα πέρατα της γης για να ακούσει τη σοφία του Σολομώντος·» καθιστώντας σαφές ότι το έθνος Σαβά βρίσκεται στα πέρατα της γης. Εξιστορεί επίσης και το τρίτο βιβλίο των Βασιλειών τα εξής περί του ίδιου έθνους: «Και η βασίλισσα Σαβά άκουσε το όνομα του Σολομώντος, και ήλθε για να τον δοκιμάσει με αινίγματα. Και ήλθε στην Ιερουσαλήμ με πάρα πολύ μεγάλη ακολουθία. Και με καμήλες που έφεραν αρώματα και πάρα πολύ χρυσό και πολύτιμους λίθους.» Είχε δε ονομαστεί η χώρα και το έθνος Σαβά από τον προπάτορα Σαβά, ο οποίος καταγράφεται πως υπήρξε υιός του Χους. Λέει λοιπόν η γραφή του Μωυσή: «Υιοί δε του Χους, ο Σαβά και ο Ευιλά, και ο Σαβαθά.» Και το όνομα Χους ερμηνεύεται ως «ο Αιθίοπας». Φαίνεται λοιπόν ότι το έθνος Σαβά είναι αιθιοπικό γένος. Αλλά αναφέρεται και ένας δεύτερος Σαβά, για τον οποίο η Γραφή λέει: «Υιοί δε του Ρεγμά, ο Σαβά και ο Δαδάν.» Εύλογα λοιπόν έχει γραφτεί στον ψαλμό, σύμφωνα με τους λοιπούς μεταφραστές: «Βασιλείς Σαβά και Σαβά θα προσφέρουν δώρα.»

Και πώς θα υποτάσσονταν σε αυτόν οι Αιθίοπες και οι βασιλείς της Θαρσείς και τα νησιά, και θα τον προσκυνούσαν όλοι οι βασιλείς της γης, και όλα τα έθνη θα τον υπηρετούσαν; Διότι, εξαιτίας όλων αυτών, είχε ανάγκη από διαρκή ζωή. Γι' αυτό, μετά από όλα αυτά, ορθά και αναγκαία έχει προστεθεί το «και θα ζήσει»· δηλώνοντας με αυτόν τον τρόπο την αθάνατη και αιώνια ζωή του προφητευόμενου προσώπου. Στη συνέχεια δε έχει ειπωθεί: «Και θα του δοθεί από το χρυσάφι της Αραβίας». Αντί δε του «της Αραβίας», πάλι το εβραϊκό κείμενο περιέχει το «Σαβά»· και οι υπόλοιποι μεταφραστές έχουν χρησιμοποιήσει την ίδια λέξη. Αλληγορικά, λοιπόν, θα μπορούσε να πει κάποιος ότι αυτό το χρυσάφι σημαίνει τον πιο καθαρό νου στους ανθρώπους. Αλλά και ιστορικά εκπληρώθηκε ο λόγος αυτός, όταν οι μάγοι από την Ανατολή, ερχόμενοι, προσκύνησαν τον Σωτήρα ενώ ήταν παιδί, και του πρόσφεραν χρυσό, λίβανο και σμύρνα. Μήπως όμως και το «θα ζήσει» αναφέρεται σε εκείνον τον χρόνο, κατά τον οποίο ο Ηρώδης, επιβουλευόμενος τον νήπιο Ιησού, «έστειλε και σκότωσε όλα τα παιδιά στη Βηθλεέμ από δύο ετών και κάτω, σύμφωνα με τον χρόνο που εξακρίβωσε από τους μάγους»; Διότι τότε ο Ιωσήφ, αφού έλαβε θεία αποκάλυψη, παρέλαβε τη Μαρία τη γυναίκα του και το παιδί, και αναχώρησε για την Αίγυπτο.

Συνηθίζει δε να ονομάζει τις υποσχέσεις ευχές· γι' αυτό έχει λεχθεί: «Εάν κάνεις μια ευχή, μην καθυστερήσεις να την εκπληρώσεις· είναι προτιμότερο να μην ευχηθείς, παρά να ευχηθείς και να μην εκπληρώσεις». Ο καθένας μας, λοιπόν, ας εκπληρώνει την προσωπική του πρόθεση και τη δική του υπόσχεση σαν ευχή, ενθυμούμενος αυτόν που είπε: «Πρόσφερε στον Θεό θυσία αινέσεως και απόδωσε στον Κύριο τις ευχές σου· και επικαλέσου με σε ημέρα θλίψεως, και θα σε ελευθερώσω, και θα με δοξάσεις». Τώρα, λοιπόν, λέει, κάντε ευχές και εκπληρώστε τις. Διότι θα έρθει καιρός κατά τον οποίο όλοι όσοι βρίσκονται γύρω του θα φέρουν δώρα. Επειδή, κατά τον καιρό της βασιλείας του, οι βασιλείς της Θαρσίς και των νησιών θα προσφέρουν δώρα, οι βασιλείς των Αράβων και της Σαβά θα προσκομίσουν δώρα, και θα τον προσκυνήσουν όλοι οι βασιλείς της γης. Τότε, λοιπόν, ενώ θα κάθεται στον θρόνο της δόξας του, θα τον προσκυνήσουν όλοι με δώρα· δηλαδή, με τους καρπούς που φέρει μαζί του ο καθένας. Γι' αυτό, εφόσον υπάρχει ακόμη καιρός, προτρέπει από τώρα να κάνουμε ευχές και να τις εκπληρώνουμε· ώστε, αφού αποταμιεύσουμε τους θησαυρούς μας, να τους προσκομίσουμε σε αυτόν στην κατάλληλη ώρα, γινόμενοι άξιοι μεταξύ εκείνων που περικυκλώνουν τον θρόνο του. Διότι όλοι γύρω του θα του προσφέρουν δώρα, επειδή είναι φοβερός σε αυτούς που δεν τον πλησιάζουν και δεν προσφέρουν τα δώρα. Γι' αυτό προστίθεται η φράση: «Στον φοβερό, που αφαιρεί τα πνεύματα των αρχόντων, που είναι φοβερός στους βασιλείς της γης».

Θεωρώ ότι οι Αιθίοπες και οι Σεβωείμ, για τους οποίους προφητεύεται εδώ ότι θα προσκυνήσουν τον Χριστό, δηλώνονται και μέσω του 71ου ψαλμού, όπου λέγεται: «Ενώπιόν του θα προσπέσουν Αιθίοπες, και βασιλείς των Αράβων και της Σαβά θα προσφέρουν δώρα, και θα τον προσκυνήσουν». Είναι προφανές από τα συμφραζόμενα ότι αυτό αναφέρεται στον Χριστό, ο οποίος προφητεύεται και σε εκείνα τα χωρία. <Ψαλμός 32ος>. «Με τον Λόγο του Κυρίου στερεώθηκαν οι ουρανοί, και με το Πνεύμα του στόματός του όλη η δύναμή τους.» Και στον 106ο ψαλμό αναφέρεται: «Απέστειλε τον Λόγο του και τους θεράπευσε, και τους γλίτωσε από τις καταστροφές τους», και πάλι στον 147ο: «Αυτός που αποστέλλει το λόγιό του στη γη, πολύ γρήγορα τρέχει ο λόγος του». Αλλά, βεβαίως, με τον προκείμενο ψαλμό που λέει «Με τον Λόγο του Κυρίου στερεώθηκαν οι ουρανοί» συμφωνεί το ιερό ευαγγέλιο, το οποίο λέει ρητά: «Στην αρχή ήταν ο Λόγος, και ο Λόγος ήταν προς τον Θεό, και Θεός ήταν ο Λόγος. Αυτός ήταν στην αρχή προς τον Θεό. Όλα έγιναν δι’ αυτού, και χωρίς αυτόν δεν έγινε ούτε ένα». Εύλογα το ευαγγέλιο τον ονομάζει Θεό, επειδή και στα προηγούμενα χωρία, αυτός ακριβώς ο Λόγος που τώρα θεολογείται, είχε αναγορευθεί Σοφία και γέννημα του Θεού, και Ιερέας, και Χριστός βασιλιάς, και Κύριος, και Θεός, και εικόνα του Θεού.

και ωσεί σταγόνες: Και με αυτό η προφητεία (ο προφήτης) εννοεί την Παρθένο· διότι λέει: δύναμη του Υψίστου θα σε επισκιάσει, το οποίο σημαίνει οι σταγόνες. Ως γη δε, εννοεί το σώμα της Παρθένου. ανατελεί: [Αναφέρεται στην επιφάνεια του Χριστού, διά της οποίας σώθηκε κάθε ψυχή.] και πλήθος ειρήνης: Διότι κατά την επιφάνειά Του θα υπάρξει τόση ειρήνη, ώστε το φως της να φωτίζει όλη την κτίση περισσότερο από το φως της σελήνης. και κατακυριεύσει: Ο Κύριος, λέει, ως κυρίαρχος πολλών υδάτων, όπως έχει γραφτεί, δηλαδή από τη θάλασσα του βαπτίσματος έως τη θάλασσα των δακρύων της μετανοίας. Διότι μέσα σε αυτά τα ύδατα κατακλύζεται (διασκορπίζεται) η αμαρτία. και από ποταμού: Διότι το βάπτισμα, αρχίζοντας από τον Ιορδάνη ποταμό, διαδόθηκε στα πέρατα της οικουμένης. ενώπιον αυτού: Ενώπιον του βαπτίσματος οι δαίμονες είναι σαν μαύροι (σκοτεινοί)· διότι μέσα σε αυτό έπεσαν. και οι εχθροί: Οι εχθροί του Χριστού, οι Ιουδαίοι, είναι όπως οι δαίμονες για τον άνθρωπο, οι οποίοι έπεσαν με τρομερή πτώση στο [χώμα] της γης. βασιλείς: Ως Θαρσείς εννοεί τους μεγάλους βασιλείς· και αυτή είναι η (μεγάλη) βασιλεία των Ρωμαίων και τα νησιά που φρουρούνται ισχυρά από τη θάλασσα του βαπτίσματος. Διότι σε αυτά προσφέρονται τα δώρα στον Θεό. Ο λόγος υπαινίσσεται επίσης και τους Μάγους. βασιλείς Αράβων: Η βασίλισσα Σαβά πρόσφερε δώρα στον Σολομώντα, όπως η Εκκλησία που προέρχεται από τα έθνη, όταν επέστρεψε στον Χριστό.

Διότι η λέξη Σαβά ερμηνεύεται ως επιστροφή. Ο δε Χριστός είναι η ειρήνη, όπως ο Σολομών. Και θα προσκυνήσουν: Τον Χριστό, διότι σε Αυτόν κάθε βασίλειο προσκυνεί ως Θεό μέχρι σήμερα και εις τον αιώνα. Όλα τα έθνη: Στον Χριστό όλη η κτίση και όσοι κατοικούν σε αυτήν. Επειδή ερρύσατο: Ο Χριστός τον άνθρωπο, ελευθερώνοντάς τον από την καταδυνάστευση του διαβόλου. Και τον πένητα: Ομοίως τον άνθρωπο ως αβοήθητο. Θα σπλαχνιστεί τον πτωχό: Τον άνθρωπο, διότι ήταν πτωχός, μη έχοντας ως οίκο την Εκκλησία. Ήταν δε πένης, επειδή δεν έτρωγε ακόμη τον μυστικό άρτο, ούτε έπινε τον μυστικό οίνο. Και τις ψυχές: Των εθνών, διότι επτώχευσαν από θεοσέβεια, ενώ τώρα πλουτίζουν και με την πίστη και με τη χάρη. Από τον τόκο: Διότι όπως ο κακός δανειστής, έτσι και ο διάβολος τους επέβαλλε ως τόκο την αμαρτία. Λυτρώθηκαν δε, σωζόμενοι με τη χάρη. Και έντιμο: Ενώπιον των εθνών είναι το όνομα του Χριστού, καθώς σε Αυτόν πίστεψαν και δι' Αυτού σώθηκαν. Και θα ζήσει: Το λέγει η Γραφή για τον Σολομώντα, αναφέρεται όμως στον Χριστό, ότι όταν γεννήθηκε Του προσφέρθηκε ο χρυσός στο τέλος των αιώνων (διότι ως εσπέρα εννοεί το τέλος). Διότι Αραβία ερμηνεύεται ως εσπέρα, το οποίο είναι το τέλος. Και θα προσευχηθούν: Δηλαδή προς Αυτόν όλοι οι πιστοί Του, και σε Αυτόν προσεύχονται εις τον αιώνα. Όλη την ημέρα: Δηλαδή ακατάπαυστα και διαπαντός.

Και, για να μη φανεί ότι μακρηγορώ εξετάζοντας όλες τις προφητείες, θα παραθέσω έναν τρόπο προφητείας και, μέσω αυτού, θα καταστήσω σαφείς στους συνετότερους και τους υπόλοιπους. Έχει γραφεί ένας ψαλμός για τον Σολομώντα, από τον οποίο λίγα αναφέρονται στον Σολομώντα, ενώ τα περισσότερα και σπουδαιότερα αναφέρονται στον Χριστό. Διότι το επιφανειακό νόημα φαινόταν να υμνεί τον Σολομώντα, ενώ το καθαρότερο και οξυδερκέστερο υμνούσε τον αληθινά Ειρηνικό· και αποτελούσε μέγιστη παρηγοριά για όσους ζούσαν τότε και εξαίρετη προφητεία για όσους επρόκειτο να ζήσουν στο μέλλον. Διότι το «πριν από τον ήλιο διαμένει το όνομά του, και πριν από τη σελήνη, σε γενεές γενεών», καθώς και όλα τα άλλα τα υπερφυσικά, τα θεοπρεπή και τα ανώτερα όχι μόνο από τα ανθρώπινα μέτρα, αλλά και από τις ουράνιες δυνάμεις, ψάλλονταν για τον Χριστό. Ενώ το «και θα προσεύχονται γι’ αυτόν παντοτινά» έχει ειπωθεί για τον Σολομώντα.

Και είδαν εκείνην που γέννησε και εκείνον που γεννήθηκε· και αφού άνοιξαν τους θησαυρούς τους, έσκυψαν στη γη και του προσέφεραν δώρα, χρυσό και λιβάνι και σμύρνα, χρυσό ως σε βασιλιά, λιβάνι ως σε Θεό, σμύρνα ως σε θνητό. Τότε εκπληρώθηκε αυτό που ειπώθηκε μέσω του προφήτη: Βασιλείς των Αράβων και της Σαβά θα προσφέρουν δώρα· βασιλείς της Θαρσείς και νησιά θα φέρουν δώρα· και θα του δοθεί από τον χρυσό της Αραβίας.

Μήπως αυτά αναφέρονται στον Σολομώντα και όχι, προπάντων, στον δεσπότη Χριστό, ο οποίος ταπείνωσε τον αποστάτη και συκοφάντη διάβολο και συνυπάρχει αιώνια με τον Πατέρα Του και το Πνεύμα, υπεράνω του ήλιου και της σελήνης; «Θα κατέβει σαν τη βροχή πάνω στο δέρας», δηλαδή ήρεμα και αθόρυβα στην παρθενική μήτρα, «και σαν τη σταγόνα που στάζει πάνω στη γη», ζωογονώντας εκείνη την άγια κοιλιά χωρίς να την βλάπτει. «Θα ανατείλει στις ημέρες του δικαιοσύνη», νομοθετώντας καινούργιους νόμους· και δικαιοσύνη και σωτηρία για τον πιστό λαό «και θα κυριαρχήσει από θάλασσα σε θάλασσα και από τα ποτάμια έως τα πέρατα της οικουμένης. Ενώπιόν του θα προσπέσουν οι Αιθίοπες και οι εχθροί του θα γλείψουν το χώμα· οι βασιλιάδες της Θαρσίς και τα νησιά θα προσφέρουν δώρα· οι βασιλιάδες των Αράβων και της Σαβά θα φέρουν δώρα», εννοώντας τους Μάγους. «Και θα τον προσκυνήσουν όλοι οι βασιλιάδες» της γης. Μήπως ο Σολομών κυριάρχησε σε όλη την οικουμένη; Μήπως τον προσκύνησαν όλοι οι βασιλιάδες της γης; Μήπως «όλα τα έθνη έγιναν δούλοι του;» Διότι αυτά τα σπουδαία ανήκουν μόνο στον Χριστό, ο Οποίος «γλίτωσε τον φτωχό από τον δυνάστη και τον πένητα, που δεν είχε βοηθό», δηλαδή τον Αδάμ από την τυραννία του διαβόλου, για τον οποίο κανένας άλλος βοηθός δεν βρέθηκε πριν από τον Χριστό. Και όχι μόνο αυτό, αλλά επιπλέον «θα σπλαγχνιστεί τον φτωχό και πένητα λαό και θα σώσει τις ψυχές των πενήτων» που έχουν εναποθέσει την εμπιστοσύνη τους σε Αυτόν. «

Σήμερα τυλίγεται σε σπάργανα εκείνος που σπαργάνωσε με ομίχλη τη θάλασσα, και εκείνος που την περιτείχισε με άμμο κλείνεται μέσα σε ένα μικρό σπήλαιο, και ανακλίνεται σε φάτνη εκείνος που εποχείται στα Χερουβείμ, προκειμένου να διαλύσει τις αλυσίδες των αμαρτημάτων μας και να σκορπίσει την ομίχλη της άγνοιας, προσφέροντας τη γνώση του τρισάγιου Θεού. Και επειδή, αν και βρισκόμασταν σε τιμή, εφόσον είχαμε πλαστεί κατ' εικόνα και καθ' ομοίωση του Θεού, δεν το αντιληφθήκαμε, αλλά μάλλον «παραβληθήκαμε με τα ανόητα κτήνη και γίναμε όμοιοι με αυτά», λαμβάνει ο Δεσπότης τη δουλική, πήλινη εικόνα και αυτή τη φθαρτή ομοίωση, και, παραμένοντας αναλλοίωτος Θεός, ανακλίνεται ως νήπιο σε φάτνη αλόγων ζώων, για να μας επαναφέρει από την κτηνώδη ομοίωση και πάλι στο κατ' εικόνα του Θεού. Σήμερα η «προσδοκία των εθνών» και το «άστρο από τον Ιακώβ και ο άνθρωπος από τον Ισραήλ», αφού γεννήθηκε, κάλεσε μάγους από την Ανατολή να του προσφέρουν δώρα: «βασιλιάδες της Θαρσίς και τα νησιά», λέγει, «θα προσφέρουν δώρα, βασιλιάδες των Αράβων και της Σαβά θα φέρουν δώρα». Σήμερα τα δεσμά του θανάτου και της φθοράς διαλύονται, διότι γεννήθηκε η όντως ζωή και η ανάσταση. «Εγώ είμαι», λέγει, «η οδός και η ζωή» και η ανάσταση.

Και αυτή η προφητεία έχει εκπληρωθεί· διότι, αφού ήλθε ο προαναφερθείς δίκαιος βασιλιάς, του οποίου «όλοι οι δρόμοι είναι ευθείς», όπως ακριβώς έχει προειπωθεί, αυτός οικοδόμησε και την πόλη των σωζομένων, τόσο την κάτω όσο και την άνω Ιερουσαλήμ, και επανέφερε τον λαό από την αιχμαλωσία «όχι με λύτρα» και «δώρα», αλλά, προσφέροντας το δικό του αίμα, μας εξαγόρασε από την αιχμαλωσία και την πλάνη του διαβόλου· όχι βέβαια ότι ο εχθρός έλαβε ως λύτρο εκείνο το υπέρτιμο αίμα, μη γένοιτο (διότι, αν το ελάμβανε αυτό, θα επρόκειτο να καταφλεγεί προ του καθορισμένου καιρού και να καταστραφεί οικτρά), αλλά, επειδή ο Χριστός πέθανε για εμάς τους αιχμαλώτους, λέγεται εύλογα ότι μας εξαγόρασε με το ίδιο του το αίμα. «Έτσι, λέει ο Κύριος Σαβαώθ, κοπίασε η Αίγυπτος και το εμπόριο των Αιθιόπων». Πού κοπίασαν; Κοπίασαν τιμώντας ως θεούς εκείνους που δεν είναι θεοί, προσφέροντας θυσίες στα είδωλα, μολύνοντας τον αέρα και λατρεύοντας τα ξόανα. Οι δε «άνδρες από τη Σεβά, ψηλοί στο ανάστημα, θα διαβούν προς εσένα και θα γίνουν δούλοι σου». Αυτούς τους ψηλούς άνδρες και Σαβαΐτες προείπε και ο Δαβίδ λέγοντας: «Οι βασιλιάδες των Αράβων και της Σαβά θα προσφέρουν δώρα», υποδηλώνοντας τους Πέρσες μάγους και τα δώρα, τα οποία, αφού προσκύνησαν τον Θεό που έγινε βρέφος, του προσέφεραν. «Και πίσω σου», λέει, «θα ακολουθήσουν δεμένοι με χειροπέδες, θα διαβούν προς εσένα και θα σε προσκυνήσουν».

Γιατί έφτασαν πρώτοι στη δεσποτική γέννηση μάγοι από την Ανατολή και τους Πέρσες και όχι από άλλη χώρα ή έθνος; Για πολλές αιτίες, νομίζω. Πρώτον, διότι εκπλήρωναν μια προφητεία που λέει: «βασιλείς των Αράβων και της Σαβά θα προσφέρουν δώρα»· επειδή οι Πέρσες είχαν τότε την εξουσία εκείνων των χωρών, και η γη τους παράγει εκλεκτό χρυσό, σμύρνα και λιβάνι. Εξάλλου, καθώς το βασίλειο των Αιγυπτίων είχε διαλυθεί και περιέλθει στους Ασσυρίους, και των Ασσυρίων είχε μεταβιβαστεί στους Πέρσες, και οι Πέρσες βασιλείς κατείχαν τότε τα πρωτεία μεταξύ των βασιλέων της γης, έπρεπε εκείνοι που κατείχαν τα πρωτεία στους καιρούς εκείνους να παρουσιαστούν, να προσκυνήσουν και να προσφέρουν δώρα στον πρώτο και μοναδικό βασιλέα των αιώνων που εμφανίστηκε στη γη, τον Χριστό τον Θεό μας. Με αυτές τις πράξεις τους ομολογούσαν ότι ο τεχθείς βασιλεύς χρηματίζει δεσπότης, κύριος και βασιλεύς ακόμη και δικός τους, παρότι οι ίδιοι εξουσίαζαν σχεδόν ολόκληρη τη γη και κατείχαν τα πρωτεία έναντι πάντων, καθώς τον προσκυνούσαν και τον δορυφορούσαν.