Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 71:16

Και πάλι ο ίδιος προφήτης και βασιλιάς, στον ίδιο ψαλμό, σαν να μιλά εκ προσώπου του Θεού και Πατρός για τον Υιό και Λόγο του Θεού, λέγει τα εξής: «Από γαστέρα, πριν από τον αυγερινό, σε γέννησα.» Διότι ο αυγερινός δημιουργήθηκε την τέταρτη ημέρα, ενώ ο Αδάμ πλάσθηκε την έκτη ημέρα. Λοιπόν, Ιουδαίε, πες μου: ποιον γέννησε ο Θεός πριν από την παρασκευή της κτίσεως; Μήπως το λέει για τον Αδάμ; Καθόλου· γιατί αυτός πλάσθηκε δύο ημέρες μετά τον αυγερινό και τα άστρα. Αλλά μήπως το λέει για τον χρισμένο που περιμένετε εσείς; Όμως κι εσείς δεν λέτε πως είναι υιός του Δαβίδ; Και ο Δαβίδ γεννήθηκε πολλούς χρόνους μετά τον Αδάμ. Διότι ο Αδάμ πλάσθηκε την έκτη ημέρα, όπως ειπώθηκε, και οι αυγερινοί έγιναν την τέταρτη ημέρα· ο δε Θεός το λέει για τον ίδιο τον Υιό του, ότι «Πριν από τον αυγερινό σε γέννησα· εσύ είσαι ιερέας στον αιώνα κατά την τάξη του Μελχισεδέκ», δηλαδή ιερέας των εθνών. Διότι ο Μελχισεδέκ πρόσφερε στον Θεό οίνο και άρτο, όπως και ο Χριστός, ο Αρχιερέας μας, παρέδωσε σε εμάς να του προσφέρουμε αναίμακτες θυσίες κατά την τάξη του Μελχισεδέκ. Άκουσε όμως και τον Σολομώντα, που λέγει για την προαιώνια γέννηση του μονογενούς Υιού του Θεού: «Πριν γίνουν τα όρη, πριν αναβλύσουν οι πηγές, και πριν από όλους τους βουνούς, με γεννά.» Δείξε μου, λοιπόν, ποιον γέννησε ο Θεός πριν από όλη την κτίση. Παρομοίως και πάλι ο Δαβίδ, στο βιβλίο των Ψαλμών, στον οζʹ ψαλμό, λέγει: «Ο Θεός, δώσε την κρίση σου στον βασιλέα και τη δικαιοσύνη σου στον υιό του βασιλέως.» Και μη μου πεις ότι το λέγει για τον Σολομώντα· διότι είπε λίγους στίχους παρακάτω ότι «Θα κυριεύσει από θάλασσα έως θάλασσα, και πριν από τον ήλιο μένει το όνομά του, και πριν από τη σελήνη, σε γενεές γενεών.» Να λοιπόν, σου έδειξα καθαρά, και μέσω του Δαβίδ και μέσω του Σολομώντα, ότι πριν από όλη την κτίση γεννήθηκε ο Υιός από τον Πατέρα, όπως το γνωρίζει μόνο ο ίδιος.

Ενώπιόν του θα προσπέσουν οι Αιθίοπες, και οι εχθροί του θα γλείψουν το χώμα. Οι βασιλιάδες της Θαρσείς και των νήσων θα προσφέρουν δώρα, οι βασιλιάδες των Αράβων και της Σαβά θα φέρουν δώρα· και θα τον προσκυνήσουν όλοι οι βασιλιάδες της γης, όλα τα έθνη θα τον υπηρετήσουν. Διότι ελευθέρωσε τον φτωχό από τον δυνάστη, και τον πένητα που δεν είχε βοηθό· θα σπλαχνιστεί τον φτωχό και τον πένητα, και θα σώσει τις ψυχές των πενήτων. Από τον τόκο και την αδικία θα λυτρώσει τις ψυχές τους, και έντιμο θα είναι το όνομά του ενώπιόν του. Και θα ζήσει, και θα του δοθεί από το χρυσάφι της Αραβίας, και θα προσεύχονται για αυτόν διαρκώς, όλη την ημέρα θα τον ευλογούν. Θα αποτελέσει στήριγμα στη γη, πάνω στις κορυφές των ορέων· θα υψωθεί πάνω από τον Λίβανο ο καρπός τους, και θα ανθίσουν από την πόλη σαν το χορτάρι της γης. Το όνομά του θα είναι ευλογημένο στους αιώνες, πριν από τον ήλιο διαμένει το όνομά του. Και θα ευλογηθούν σε αυτόν όλες οι φυλές της γης. Όλα τα έθνη θα τον μακαρίσουν. Ευλογητός ο Κύριος, ο Θεός του Ισραήλ, ο οποίος μόνος επιτελεί θαυμάσια. Και ευλογημένο το άγιο όνομα της δόξας του εις τον αιώνα και εις τον αιώνα του αιώνος· και θα πληρωθεί από τη δόξα του όλη η γη. Γένοιτο, γένοιτο. Ο Ζακχαίος είπε: «Αυτά ομολογουμένως έχουν ειπωθεί για τον Χριστό· αλλά δεν έχει έλθει ακόμη έως τώρα». Ο Αθανάσιος [απάντησε]: «Τι από όσα έχουν ειπωθεί δεν έχει εκπληρωθεί;»

Θα υπάρξει στήριγμα επί της γης. Της Εκκλησίας, λέγει, και της οικουμένης. Επάνω στις κορυφές των ορέων, των αποστόλων και των προφητών. Θα υψωθεί υπεράνω του Λιβάνου ο καρπός του. Λίβανος μεν είναι η Ιερουσαλήμ, καρπός του δε ο ευαγγελικός λόγος. Λέγει, λοιπόν, ότι το ευαγγελικό κήρυγμα θα βρεθεί ανώτερο από τη λατρεία σύμφωνα με τον Νόμο. Και θα ανθήσουν μέσα από την πόλη όπως το χορτάρι της γης. Ως πόλη εννοεί την Εκκλησία, για την οποία έχει γραφτεί: Ένδοξα πράγματα ειπώθηκαν για σένα, η πόλη του Θεού.

Και για το ότι ο Χριστός ήλθε για να ειρηνεύσει τον κόσμο, ας ακούσουμε τον οα΄ ψαλμό: «Θα κατέλθει σαν τη βροχή πάνω στο δέρας, και σαν τη σταγόνα που στάζει πάνω στη γη. Στις ημέρες του θα ανατείλει δικαιοσύνη, και πλήθος ειρήνης, μέχρις ότου εκλείψει η σελήνη, και θα κυριαρχήσει από θάλασσα σε θάλασσα, και από τους ποταμούς έως τα πέρατα της οικουμένης». Και αν πει κάποιος Ιουδαίος ότι ο ψαλμός ομιλεί για τον Σολομώντα, ψεύδεται. Διότι λέγει: «Πριν από τον ήλιο διαμένει το όνομά του· και όλα τα έθνη θα τον μακαρίσουν, και θα τον προσκυνήσουν όλοι οι βασιλείς της γης». Αυτά όμως δεν είναι δυνατόν να λέγονται για τον Σολομώντα· διότι αυτός δεν υπήρχε πριν από τον ήλιο.

Αν λοιπόν, όπως ψάλλει ο Δαβίδ στον εβδομηκοστό πρώτο ψαλμό, «πριν από τον ήλιο διαμένει το όνομά του, και πριν από τη σελήνη σε γενεές γενεών», πώς λοιπόν λάμβανε αυτό που είχε πάντοτε και πριν το λάβει τώρα; Ή πώς υψωνόταν αυτός που και πριν υψωθεί ήταν ο Ύψιστος; Ή πώς έλαβε την προσκύνηση αυτός που, και πριν τη λάβει τώρα, πάντοτε προσκυνούνταν; Δεν πρόκειται για αίνιγμα, αλλά για θείο μυστήριο· «διότι εν αρχή ήταν ο Λόγος, και ο Λόγος ήταν προς τον Θεό, και Θεός ήταν ο Λόγος»· για εμάς όμως αργότερα αυτός «ο Λόγος έγινε σάρκα», και αυτό που λέγεται τώρα, το ότι «υπερύψωσε», δεν σημαίνει ότι υψώνεται η ουσία του Λόγου· διότι πάντοτε ήταν και είναι «ίσα με τον Θεό», αλλά πρόκειται για την ύψωση της ανθρώπινης φύσης του. Γι' αυτό δεν έχουν ειπωθεί αυτά προηγουμένως, παρά μόνο όταν ο Λόγος έγινε σάρκα· ώστε να γίνει φανερό ότι το «ταπείνωσε» και το «υπερύψωσε» λέγονται για το ανθρώπινο στοιχείο· διότι σε όποιον υπάρχει η ταπείνωση, σε αυτόν θα ανήκει και η ύψωση· και αν εξαιτίας της πρόσληψης της σάρκας έχει γραφτεί το «ταπείνωσε», είναι φανερό ότι και το «υπερύψωσε» αναφέρεται σε αυτήν. Διότι αυτήν είχε ανάγκη ο άνθρωπος εξαιτίας της ταπεινότητας της σάρκας και του θανάτου.

Εύλογα, λοιπόν, ο λόγος δεν θεώρησε σωστό να παραβλέψει ούτε τη μνήμη αυτών. Και προσθέτει στη συνέχεια: «Και θα προσεύχονται γι' αυτόν αδιάκοπα, όλη την ημέρα θα τον ευλογεί ο καθένας». Δεν χρειάζονται πολλά λόγια για να αποδειχθεί πώς όλοι όσοι πίστεψαν στον Χριστό του Θεού αναπέμπουν αδιάλειπτες προσευχές «γι' αυτόν», ώστε να τον έχουν διαρκώς μαζί τους και να γίνεται βοηθός σε όλους. Και για το ότι ο καθένας τον ευλογεί όλη την ημέρα, ποιος θα μπορούσε να αμφιβάλλει; Τη νύχτα, λοιπόν, και την ημέρα, περισσότερο και από την αναπνοή τους, κάθε ψυχή από εκείνους που πίστεψαν αληθινά σε αυτόν, τιμώντας και σεβόμενη το όνομά του, τον ευλογεί, έχοντας την πεποίθηση ότι η ευλογία επιστρέφει στην ίδια, σύμφωνα με τον λόγο που ειπώθηκε προς το πρόσωπο του Χριστού: «Εκείνοι που σε ευλογούν είναι ευλογημένοι, και εκείνοι που σε καταρώνται είναι καταραμένοι». Γι' αυτό και αυξάνεται καθημερινά και πληθαίνει το γένος των Χριστιανών, λόγω της συμμετοχής τους στην εκ Θεού ευλογία, την οποία απολαμβάνουν επειδή ευλογούν αδιάλειπτα τον Χριστό του, σύμφωνα με το προκείμενο χωρίο της Γραφής που αναφέρει: «Όλη την ημέρα θα τον ευλογούν». Και παραθέτει την αιτία αυτών λέγοντας: «Θα είναι στήριγμα στη γη, πάνω στις κορυφές των ορέων».

Έτσι, λοιπόν, υποδηλώνει την Εκκλησία του θεμελιωμένη και στηριγμένη πάνω στην αρραγή πέτρα της δυνάμεώς του, η οποία είναι εξυψωμένη και ανυψωμένη, σαν να βρίσκεται τοποθετημένη στις κορυφές των ορέων, δηλαδή των προφητικών και αποστολικών λόγων, πάνω στους οποίους εποικοδομείται η Εκκλησία του Σωτήρος μας. «Θα υψωθεί πάνω από τον Λίβανο ο καρπός του, και θα ανθίσουν από την πόλη σαν το χορτάρι της γης.» Το πώς υψώθηκε ο καρπός του προφητευόμενου Σωτήρος μας πάνω από τον Λίβανο θα το κατανοήσεις, εάν συγκεντρώσεις όσα έχουν λεχθεί για τον Λίβανο μέσα στις προφητείες.

Έχει ειπωθεί, βέβαια, στον Ησαΐα: «Ιδού, λοιπόν, ο Κύριος Σαβαώθ συνταράσσει τους ενδόξους με ισχύ·» και στη συνέχεια: «Ο δε Λίβανος μαζί με τους υψηλούς θα πέσει». Έχει λεχθεί επίσης και στον Ζαχαρία: «Άνοιξε, Λίβανε, τις πύλες σου, και ας καταφάγει φωτιά τους κέδρους σου». Έχει ειπωθεί και στον εικοστό όγδοο ψαλμό: «Θα συντρίψει τους κέδρους του Λιβάνου, και θα τους λεπτύνει όπως το μοσχάρι του Λιβάνου». Αυτές τις εκφράσεις, που είναι ασαφείς, τις αποσαφηνίζει ο λόγος του Ιεζεκιήλ που λέει: «Ο μεγάλος αετός, ο μεγαλοπτέρυγος, με τα πλατιά φτερά, που είναι γεμάτος νύχια, ο οποίος έχει την ηγεμονία να εισέλθει στον Λίβανο, και απέκοψε τα τρυφερά κλαδιά του κέδρου·» στα οποία στη συνέχεια προστίθεται: «Όταν θα έλθει ο βασιλιάς της Βαβυλώνας και θα εισέλθει στην Ιερουσαλήμ, και θα συλλάβει τους άρχοντες». Διότι είναι σαφές ότι μέσω αυτών η προφητεία ερμήνευσε τον μεγάλο μεγαλοπτέρυγο αετό ως τον βασιλιά των Βαβυλωνίων, και τον Λίβανο ως την Ιερουσαλήμ. Θα εφαρμόσεις, λοιπόν, και τα όσα αναφέρονται στους υπόλοιπους προφήτες ως λεχθέντα για τον Λίβανο, στην Ιερουσαλήμ. Αλλά ούτε και κάποιος από τους εκ περιτομής θα μπορούσε να αμφιβάλλει, ώστε να μην ομολογήσει ότι τα όσα έχουν λεχθεί για τον Λίβανο υπαινίσσονται την Ιερουσαλήμ. «Θα υψωθεί» λοιπόν, αναφέρει το παρόν λόγιο, «πάνω από τον Λίβανο ο καρπός του», δηλαδή του προφητευόμενου Σωτήρα.

Και ποιος θα μπορούσε να είναι ο καρπός του, παρά η Εκκλησία του που έχει εδραιωθεί σε ολόκληρη την οικουμένη, για την οποία έχει ειπωθεί: «Θα είναι στήριγμα στη γη πάνω στις κορυφές των ορέων;» Προφητεύεται, λοιπόν, ότι αυτή θα υψωθεί πάνω από τον Λίβανο· διότι, κι αν ακόμη φάνηκε κάποτε ότι ο αναφερόμενος Λίβανος, εννοώ η Ιερουσαλήμ, δοξαζόταν και άνθιζε, εντούτοις ο καρπός του Σωτήρος μας, δηλαδή η Εκκλησία που απλώθηκε σε όλη την οικουμένη, υψώθηκε και έγινε πολύ πιο ωραία από εκείνη, με ασύγκριτη υπεροχή. Μετά από αυτά, παρουσιάζει τους λαούς που συγκεντρώνονται σε κάθε πόλη και τα μεγάλα πλήθη, λέγοντας: «Και θα ανθίσουν από την πόλη σαν το χορτάρι της γης». Η δε φράση «από την πόλη», έχει ειπωθεί αντί του, σε κάθε πόλη και σε κάθε τόπο. Αλλά και η Εκκλησία του έχει ονομαστεί πόλη του Θεού, εξαιτίας της έννομης και ευαγγελικής πολιτείας που συνιστάται μέσα σε αυτήν. Γι' αυτό έχει ειπωθεί: «Ένδοξα πράγματα ειπώθηκαν για σένα, πόλη του Θεού»· και πάλι: «Τα ορμητικά νερά του ποταμού ευφραίνουν την πόλη του Θεού». Επειδή, λοιπόν, η πόλη του Θεού, καθώς αρδεύεται από τον ποταμό που πλημμυρίζει μέσα της, δηλαδή τον Λόγο, παράγει μεγάλο πλήθος εκείνων που συγκεντρώνονται στην Εκκλησία, ευλόγως προστίθεται: «Και θα ανθίσουν από την πόλη σαν το χορτάρι της γης».

Προηγούνταν, λοιπόν, του πλήθους που άνθιζε σαν το χορτάρι ο προαναφερθείς καρπός του, ο οποίος είναι πολύ ανώτερος και καλύτερος από το χορτάρι της γης· γι' αυτό και προτάσσεται το: «Θα υψωθεί πάνω από τον Λίβανο ο καρπός του»· μετά δε τον εξαιρετικό καρπό, δηλαδή εκείνους που καρποφορούν μέσα στην Εκκλησία, απαριθμεί τα υπόλοιπα πλήθη με το: «Και θα ανθίσουν μέσα από την πόλη σαν το χορτάρι της γης». Έπειτα, επιπλέον αυτών λέγεται: «Το όνομά του θα υπάρχει στους αιώνες». Εφόσον δε το όνομα του Χριστού παραμένει και διαιωνίζεται, είναι φυσικό επακόλουθο να συμπαρεκτείνεται και το όνομα των Χριστιανών. Αυτό δε το όνομα, το οποίο είναι πάνω από κάθε όνομα, υπήρχε και πριν από τη σύσταση του κόσμου· γι' αυτό έχει ειπωθεί: «Πριν από τον ήλιο διαμένει το όνομά του». Και πιο πάνω αναφερόταν ότι παραμένει μαζί με τον ήλιο και πριν από τη σελήνη σε γενεές γενεών. Το ότι δε αυτά δεν είναι δυνατόν να εφαρμοστούν σε θνητή φύση, το έχουμε ήδη αποδείξει προηγουμένως. Μετά από αυτά αναφέρεται: «Και θα ευλογηθούν μέσω αυτού όλα τα έθνη της γης». Δίπλα σε αυτά θα παραθέσεις τον χρησμό που ειπώθηκε προς τον Αβραάμ: «Και θα ευλογηθούν στο σπέρμα σου όλα τα έθνη της γης». Και δες πώς η υπόσχεση προς τον Αβραάμ διαφυλασσόταν μέσα στους χρόνους, ανανεούμενη μέσω του κάθε προφήτη.

Ποια είναι λοιπόν τα θαυμάσια, παρά εκείνα που έχουν προλεχθεί, μεταξύ των οποίων ήταν το ότι αυτός θα κατέλθει σαν βροχή πάνω σε πόκο, και το ότι θα ταπεινώσει τον συκοφάντη, και το ότι θα συμπαραμείνει μαζί με τον ήλιο· και το ότι στις ημέρες του θα ανατείλει η δικαιοσύνη, και το ότι θα κυριαρχήσει από θάλασσα σε θάλασσα· το ότι οι Αιθίοπες θα πέσουν με το πρόσωπο μπροστά του· και ότι δώρα θα του προσφερθούν από όλα τα έθνη· αλλά και ότι αυτός θα γίνει στήριγμα στη γη, και ο καρπός του θα υψωθεί πάνω από τον Λίβανο, και όσα άλλα έχουν απαριθμηθεί στη συνέχεια αυτών; Για όλα αυτά διδασκόμαστε να λέμε: «Ευλογητός ο Κύριος, ο Θεός του Ισραήλ, ο οποίος μόνος επιτελεί θαυμάσια. Και ευλογημένο το όνομα της δόξας του στον αιώνα». Και το όνομα της δόξας του τυγχάνει να είναι η θεότητά του· διότι, αν αυτός που γεννήθηκε από την αγία Παρθένο αξιώθηκε το όνομα Ιησούς, σύμφωνα με όσα είπε ο Γαβριήλ στον Ιωσήφ: «Και θα γεννήσει υιό, και θα καλέσεις το όνομά του Ιησού· διότι αυτός θα σώσει τον λαό του από τις αμαρτίες του», είναι λογικό ως όνομα της δόξας του να νοείται η περί αυτού θεολογία, διά της οποίας κατανοείται ως Θεός Λόγος και μονογενής Θεός, ο οποίος βρίσκεται στον κόλπο του Πατρός· γι' αυτό και προστίθεται στη συνέχεια: «Και θα γεμίσει από τη δόξα του όλη η γη». Διότι παλαιότερα βρισκόταν στον κόσμο, και ο κόσμος δημιουργήθηκε δι' αυτού, και ο κόσμος δεν τον γνώρισε.

Σε αυτά θα συνάψεις και το λόγιο του Ησαΐα που αναφέρει: «θα υπάρχει θυσιαστήριο στον Κύριο στη χώρα της Αιγύπτου, και οι Αιγύπτιοι θα γνωρίσουν τον Κύριο, και θα προσφέρουν θυσίες, και θα κάνουν τάματα στον Κύριο και θα τα εκπληρώσουν». Εδώ θα παρατηρήσεις ότι προφητεύεται πως έξω από την Ιερουσαλήμ, στην Αίγυπτο, θα στηθεί θυσιαστήριο στον Κύριο και ότι εκεί οι Αιγύπτιοι θα θυσιάσουν και θα κάνουν τάματα και θα τα εκπληρώσουν στον Κύριο. Επομένως, δεν είναι μόνο στην Αίγυπτο, αλλά και σε αυτήν την ίδια την αληθινή Ιερουσαλήμ, όποια και αν νοείται ότι είναι αυτή, που όλα τα έθνη, και αυτοί ακόμη οι πιο δεισιδαίμονες από όλους Αιγύπτιοι, καλούνται από την προφητεία να γιορτάσουν την πνευματικώς θεωρούμενη Σκηνοπηγία. Και αν κατά το παρελθόν «έγινε μερίδιο του Κυρίου ο λαός του ο Ιακώβ, κλήρος της κληρονομιάς του ο Ισραήλ», εντούτοις έχει ειπωθεί ότι αργότερα και όλα τα έθνη θα δοθούν ως κλήρος στον Κύριο, καθώς ο Πατέρας τού είπε: «ζήτησε από εμένα, και θα σου δώσω τα έθνη ως κληρονομιά σου». Διότι προφητεύεται ότι «θα κυριαρχήσει» όχι στην Ιουδαία αλλά «από θάλασσα σε θάλασσα» και «έως τα πέρατα της οικουμένης», και ότι «όλα τα έθνη θα τον υπηρετήσουν, και σε αυτόν θα ευλογηθούν όλες οι φυλές της γης». Αιτία δε αυτού ήταν το να κάνει γνωστό ο Θεός των όλων «το σωτήριό του ενώπιον όλων των εθνών».

Ξεκάθαρα, η δύναμη του Σωτήρα μας κυριαρχεί και εξουσιάζει από την ανατολική θάλασσα μέχρι τη δύση του ηλίου, αρχίζοντας να ενεργεί από τον ποταμό, δηλαδή από το μυστήριο του βαπτίσματος (λουτρού), ή και από τότε που, αφού φανερώθηκε για πρώτη φορά στον Ιορδάνη, ξεκίνησε την ευεργεσία του προς τους ανθρώπους. Επεκτεινόμενη λοιπόν από τότε, η βασιλεία του ανάμεσα στους ανθρώπους διαδόθηκε σε όλη την οικουμένη. Και καθώς νοείται ως «Λίβανος» η Ιερουσαλήμ, όπως αποδεικνύεται από πάρα πολλές προφητείες, εξαιτίας του αρχαίου ιερού που υπήρχε σε αυτήν και του θυσιαστηρίου και όσων προσφέρονταν πάνω σε αυτό προς τιμήν του Θεού σαν λιβάνι, προφητεύεται ότι ο «καρπός» του Χριστού, η Εκκλησία που προέρχεται από τα έθνη, θα υψωθεί «πάνω από τον Λίβανο». Αν δε ο φιλομαθής, με την ησυχία του, εξετάσει λεπτομερώς λέξη προς λέξη τον ψαλμό, θα ομολογήσει ότι τα όσα αναφέρονται σε αυτόν αρμόζουν μόνο στον δικό μας Κύριο, και όχι στον παλαιό Σολομώντα ούτε σε κάποιον άλλον από τους βασιλείς μετά από αυτόν, οι οποίοι κυβέρνησαν μόνο το ένα έθνος των Ιουδαίων, και μάλιστα για ελάχιστα χρόνια, και όχι σε καμία άλλη παρά μόνο στην ιουδαϊκή γη. ⟨η΄.⟩ ⟨Από τον Ησαΐα⟩. «Και θα εξέλθει ράβδος από τη ρίζα του Ιεσσαί, και άνθος θα αναβλαστήσει από τη ρίζα. Και θα επαναπαυθεί πάνω του Πνεύμα Θεού, πνεύμα σοφίας και συνέσεως, πνεύμα βουλής και ισχύος, πνεύμα γνώσεως και ευσεβείας· θα τον γεμίσει το πνεύμα του φόβου του Θεού.»

Πάντως, για την περιγραφή του μυστηρίου καθίσταται άμεσα διαθέσιμος ο λόγος του μεγάλου Ησαΐα: Παιδί γεννήθηκε για εμάς, υιός δόθηκε σε εμάς, του οποίου η εξουσία βρίσκεται στους ώμους του, και το όνομά του καλείται Άγγελος της μεγάλης βουλής. Και ακόμη: Φωτίζου, φωτίζου, Ιερουσαλήμ· διότι ήλθε το φως σου, και η δόξα του Κυρίου ανέτειλε επάνω σου. Επίσης, παρατίθεται και ο μέγας Δαβίδ: Έλεος και αλήθεια συναντήθηκαν, δικαιοσύνη και ειρήνη φιλήθηκαν· και, Είδαν όλα τα πέρατα της γης τη σωτηρία του Θεού μας. Και υποδεικνύοντάς τον έλεγε: Πριν από τον ήλιο διαμένει το όνομά του, και μέσω αυτού θα ευλογηθούν όλες οι φυλές της γης. Όλα τα έθνη θα τον μακαρίσουν, θα τον υπηρετήσουν και θα τον προσκυνήσουν· και ότι ο Κύριος έκανε γνωστή τη σωτηρία του στους υιούς του Ισραήλ. Έπειτα, ακολουθεί η σεπτή και αγγελοπρεπής φωνή του σοφού Μαλαχία: Ιδού, εγώ αποστέλλω τον άγγελόν μου, και θα ετοιμάσει την οδό μπροστά από το πρόσωπό σου, και ξαφνικά θα έλθει στον ναό του ο Κύριος, και ο άγγελος της διαθήκης, τον οποίο εσείς επιθυμείτε.

«Θα υπάρξει στήριγμα» Ο σταυρός στην κορυφή του όρους του Γολγοθά· διότι σε αυτόν στηρίχθηκε η γη από τον σάλο των δαιμόνων. «Θα υπερυψωθεί» Διότι η θυσία στον σταυρό υψώθηκε πάνω από τις ειδωλολατρικές θυσίες. Διότι ο Λίβανος ερμηνεύεται ως κατοικητήριο ειδώλων (δαιμόνων). «Και θα ανθίσουν» Οι δαίμονες ως άκαρπο χορτάρι εκδιώχθηκαν από την εκκλησία· διότι πόλη των πιστών είναι η εκκλησία. «Ας είναι το όνομα» Το όνομα του Χριστού ευλογημένο [στους αιώνες] από κάθε πνοή. «Πριν από τον ήλιο» Διότι πριν από τον ήλιο και πριν από όλη την κτίση υπήρχε ο Υιός μαζί με τον Πατέρα ως φως εκ φωτός. «Και θα ευλογηθούν» Στο όνομα του Ιησού (του Κυρίου) αγιάστηκε το ανθρώπινο γένος πάνω στη γη. «Όλα τα έθνη» Διότι σε αυτόν μακαρίζονται όλοι όσοι πίστεψαν (πιστεύουν) στον Χριστό. «Ευλογητός» Διότι όλη η κτίση ευλογεί τον Θεό, επειδή ελέησε τα σύμπαντα με μεγάλη δύναμη. «Και ευλογημένο» Διότι είναι αληθινά ευλογημένο το όνομα του Χριστού από τον αιώνα και εις τον αιώνα. «Και θα πληρωθεί» Διότι ολόκληρη η κτίση πληρώθηκε από την πίστη της δόξας του Χριστού έως τον αιώνα.

Και, για να μη φανεί ότι μακρηγορώ εξετάζοντας όλες τις προφητείες, θα παραθέσω έναν τρόπο προφητείας και, μέσω αυτού, θα καταστήσω σαφείς στους συνετότερους και τους υπόλοιπους. Έχει γραφεί ένας ψαλμός για τον Σολομώντα, από τον οποίο λίγα αναφέρονται στον Σολομώντα, ενώ τα περισσότερα και σπουδαιότερα αναφέρονται στον Χριστό. Διότι το επιφανειακό νόημα φαινόταν να υμνεί τον Σολομώντα, ενώ το καθαρότερο και οξυδερκέστερο υμνούσε τον αληθινά Ειρηνικό· και αποτελούσε μέγιστη παρηγοριά για όσους ζούσαν τότε και εξαίρετη προφητεία για όσους επρόκειτο να ζήσουν στο μέλλον. Διότι το «πριν από τον ήλιο διαμένει το όνομά του, και πριν από τη σελήνη, σε γενεές γενεών», καθώς και όλα τα άλλα τα υπερφυσικά, τα θεοπρεπή και τα ανώτερα όχι μόνο από τα ανθρώπινα μέτρα, αλλά και από τις ουράνιες δυνάμεις, ψάλλονταν για τον Χριστό. Ενώ το «και θα προσεύχονται γι’ αυτόν παντοτινά» έχει ειπωθεί για τον Σολομώντα.

Και οι εθνικοί Άραβες, παρόμοια με το καθαρό χρυσάφι, με καθαρότητα πιστεύουν σε αυτόν. «Θα αποτελέσει στήριγμα στη γη» η ενανθρώπησή του. «Θα υψωθεί πάνω από τον Λίβανο ο καρπός» των έργων «του», από τον οποίο και το θεόκαρπο ξύλο, ο σταυρός του, άνθησε τη ζωή στον κόσμο. «Και θα αναβλαστήσουν από τις πόλεις σαν το χορτάρι της γης» τα πλήθη των πιστών. «Και θα είναι το όνομά του ευλογημένο στους αιώνες· το όνομά του παραμένει πριν από τον ήλιο· και θα ευλογηθούν μέσω αυτού όλες οι φυλές της γης· όλα τα έθνη θα τον μακαρίσουν». Μήπως αφορούν τον Σολομώντα και αυτά τα μεγαλειώδη, σύμφωνα με τη σαθρή άποψη των Ιουδαίων; Όμως, το Άγιο Πνεύμα, μέσω του Δαβίδ, αποκαλεί Κύριο και Θεό αυτόν για τον οποίο έχουν ειπωθεί αυτά: «Ευλογητός», λέγοντας, «ο Κύριος ο Θεός του Ισραήλ, ο μόνος που κάνει θαυμαστά έργα, και ευλογημένο το όνομα της δόξας του στον αιώνα και στον αιώνα του αιώνα, και θα γεμίσει από τη δόξα του όλη η γη». Δεν είπε γέμισε, αλλά «θα γεμίσει», μετά την επιφάνειά του, «όλη η γη από τη δόξα του. Γένοιτο, γένοιτο». Ο δε Σολομών, ως τύπος της άρρητης σοφίας του Θεού, διέθετε πλούσια πηγή αφθονότατης σοφίας.