Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 71:18

Πριν από τον ήλιο διαμένει το όνομά του. Αποδεικνύει, ότι αυτός που δεν θανατώθηκε μαζί με τα βρέφη, είναι εκείνος που υπάρχει πριν από την καταβολή του κόσμου μαζί με τον Πατέρα. Ευλογητός ο Κύριος, ο Θεός του Ισραήλ, ο μόνος που επιτελεί θαυμάσια. Αφού εξέθεσε λεπτομερώς όλα όσα θα κατορθώσει μέσω της θείας οικονομίας για τους ανθρώπους επί της γης, του αναπέμπει ύμνο λέγοντας ότι αυτός είναι ο Θεός του Ισραήλ, ο μόνος που μπόρεσε να κάνει αυτά τα θαυμάσια. Ποια είναι δε αυτά τα θαυμάσια, παρά η κατάργηση της δυναστείας του Σατανά και η απελευθέρωση όσων υφίσταντο την επιβουλή από την τυραννία των δαιμόνων; Παρατήρησε επίσης ότι τίποτα από όσα λέγονται στον ψαλμό δεν αρμόζει στον Σολομώντα, ο οποίος γεννήθηκε από τη γυναίκα του Ουρία· ούτε το: «Πριν από τον ήλιο υπάρχει το όνομά του»· ούτε το: «Όλα τα έθνη θα τον υπηρετήσουν»· ούτε το: «Πριν από τη σελήνη, σε γενεές γενεών». Από όλα αυτά λοιπόν καθίσταται φανερό, ότι έχουν λεχθεί για τον Κύριό μας Ιησού Χριστό.

Εάν λοιπόν προγνώστηκε ο Χριστός, προγνωστήκαμε βεβαίως και εμείς μαζί του.] <Αυτός που μόνος κάνει θαυμάσια.> (G f. 64, L f. 171) Αφού διήλθε όλα όσα κατόρθωσε μέσω της θείας Οικονομίας, του αναπέμπει ύμνο λέγοντας ότι Εσύ είσαι ο Θεός του Ισραήλ, ο μόνος που μπόρεσε να κάνει αυτά τα θαυμάσια, ήτοι να καταργήσει την εξουσία του Σατανά και να ελευθερώσει τους επιβουλευόμενους από την τυραννία των δαιμόνων. Πρόσεξε δε ότι δεν αρμόζει στον Σολομώντα, τον γιο της γυναίκας του Ουρία, κανένα από όσα λέγονται στον ψαλμό, ούτε το «Πριν από τον ήλιο υπάρχει το όνομά του» ούτε το «Πριν από τη σελήνη γενεές γενεών υπάρχει». Από όλα λοιπόν είναι φανερό ότι έχουν ειπωθεί για τον Κύριό μας Ιησού Χριστό. <Και ευλογημένο είναι το όνομα της δόξας του.> Διότι σε αυτόν κάμπτεται κάθε γόνυ και, όταν δοξάζεται ο Υιός, συνδοξάζεται και αυτός που τον γέννησε· διότι λέει ότι ο Υιός είναι η δόξα του Πατέρα. Διότι έτσι κάπου, συνομιλώντας μαζί του ως Υιός, λέει: «Πατέρα, δόξασε τον Υιό σου, για να σε δοξάσει και ο Υιός». Αυτό λοιπόν το όνομα, λέει, δηλαδή το Υιός ή Χριστός Ιησούς, θα είναι ευλογημένο στους αιώνες.

Αλλά ας μη σου διαφύγει ακόμη και τούτο, ω φιλόκαλε, ότι οι Εβραίοι διαίρεσαν και το Ψαλτήριο σε πέντε βιβλία, ώστε να αποτελεί και αυτό μιαν άλλη Πεντάτευχο. Διότι από τον πρώτο ψαλμό μέχρι τον τεσσαρακοστό υπολόγισαν ένα βιβλίο· από τον τεσσαρακοστό πρώτο μέχρι τον εβδομηκοστό πρώτο το θεώρησαν δεύτερο· από τον εβδομηκοστό δεύτερο έως τον ογδοηκοστό όγδοο έκαναν το τρίτο βιβλίο· από τον ογδοηκοστό ένατο έως τον εκατοστό πέμπτο έκαναν το τέταρτο· και από τον εκατοστό έκτο έως τον εκατοστό πεντηκοστό συνέθεσαν το πέμπτο. Έκριναν, δηλαδή, σωστό να αποτελεί το τέλος ενός βιβλίου κάθε ψαλμός που έχει στο τέλος του τη φράση «εὐλογητὸς Κύριος, γένοιτο, γένοιτο». Και αυτό βρίσκεται στον τεσσαρακοστό, στον εβδομηκοστό πρώτο, στον ογδοηκοστό όγδοο και στον εκατοστό πέμπτο ψαλμό. Έτσι συμπληρώθηκαν τα τέσσερα βιβλία. Στο τέλος δε του πέμπτου βιβλίου, αντί του «εὐλογητὸς Κύριος, γένοιτο, γένοιτο», υπάρχει το «πᾶσα πνοὴ αἰνεσάτω τὸν Κύριον, ἀλληλούια». Διότι, σκεπτόμενοι κατ' αυτόν τον τρόπο, ολοκλήρωσαν όλη τη σχετική διάταξή του.

Σε συμφωνία με αυτά, και στον εβδομηκοστό πρώτο (οα΄) ψαλμό, ο οποίος διακηρύσσει με σαφήνεια τα όσα αφορούν τον Χριστό, αναφέρονται τα εξής: «Ευλογημένος ο Κύριος, ο Θεός του Ισραήλ, και ευλογημένο το όνομα της δόξας Του, και θα γεμίσει από τη δόξα Του όλη η γη». Αυτά, λοιπόν, επισφραγίζει και η παρούσα προφητεία λέγοντας: «Υψώσου πάνω από τους ουρανούς, Θεέ, και σε όλη τη γη η δόξα Σου».

Διότι πρώτα στον Αβραάμ είχε ειπωθεί το εξής: «Θα ευλογηθούν μέσω του σπέρματός σου όλα τα έθνη της γης»· μετά δε από αυτά, ο Ιακώβ, προφητεύοντας περί του Χριστού, έχει καταγραφεί να λέει: «Δεν θα εκλείψει άρχοντας από τον Ιούδα, έως ότου έλθει εκείνο που έχει αποταμιευθεί· και αυτός θα είναι η προσδοκία των εθνών». Και στους μετέπειτα χρόνους πάλι έχει ειπωθεί μέσω του Βαλαάμ: «Θα προέλθει άνθρωπος από το σπέρμα του, και θα κυριεύσει πολλά έθνη». Αλλά και ο Μωυσής έκανε μνεία των εθνών σε μεγάλη ωδή, λέγοντας: «Ευφρανθείτε, έθνη, ο λαός του· και ας τον προσκυνήσουν όλοι οι υιοί του Θεού». Έτσι λοιπόν και εδώ, όσα προφητεύθηκαν στον Αβραάμ μέσω του θείου χρησμού, το λόγιο τα επαναλαμβάνει, διδάσκοντας ότι δεν πρόκειται να εκπληρωθούν με άλλον τρόπο παρά μόνο μέσω του Χριστού, λέγοντας: «Και θα ευλογηθούν σε αυτόν όλα τα έθνη της γης». Έπειτα, στη συνέχεια λέει: «Όλα τα έθνη θα τον μακαρίσουν». Και πώς θα τον μακαρίσουν όλα τα έθνη; Φανερώνοντας, μέσω της μακαριότητας που υπάρχει σε αυτά, τη χάρη που προέρχεται από αυτόν. «Ευλογητός ο Κύριος, ο Θεός του Ισραήλ, ο οποίος μόνος επιτελεί θαυμάσια έργα». Τα έθνη, καθώς ευλογούνται στο πρόσωπο εκείνου που προφητεύεται, σύμφωνα με τον λόγο που ανέφερε: «Και θα ευλογηθούν σε αυτόν όλα τα έθνη», αυξάνονται με την κατά Θεόν αύξηση, πληθύνονται και κατακυριεύουν τη γη.

Γι' αυτό λέει ο θείος Απόστολος: «Ευλογητός ο Θεός που μας ευλόγησε με κάθε πνευματική ευλογία.» Εφόσον λοιπόν έτσι έχουν τα πράγματα, αντιπροσφέρει ευλογία σε Εκείνον που έγινε η αιτία της ευλογίας τους. Γι' αυτό, πρώτα μεν τον μακάριζαν, έπειτα διδάσκεται και να ευλογεί λέγοντας: «Ευλογητός ο Κύριος ο Θεός του Ισραήλ, που μόνος Αυτός κάνει θαυμαστά έργα». Παρατήρησε δε, πώς κάθε μέρος του βιβλίου των Ψαλμών καταλήγει σε παρόμοιο τέλος. Διότι του μεν πρώτου μέρους ο τελευταίος ήταν ο τεσσαρακοστός (μ'), του οποίου προς το τέλος λεγόταν: «Ευλογητός ο Κύριος ο Θεός του Ισραήλ από τώρα και εις τον αιώνα· γένοιτο, γένοιτο». Του δε δεύτερου μέρους τελευταίος ήταν ο προκείμενος, ο οποίος ομοίως στο τέλος λέει: «Ευλογητός ο Κύριος ο Θεός του Ισραήλ, που μόνος Αυτός κάνει θαυμαστά έργα. Και ευλογημένο το όνομα της δόξας Του», και τα εξής. Του δε τρίτου μέρους τελευταίος τυγχάνει ο ογδοηκοστός όγδοος (πη'), του οποίου το τέλος είναι: «Ευλογητός ο Κύριος εις τον αιώνα· γένοιτο, γένοιτο». Ομοίως και του τέταρτου μέρους τελευταίος μεν είναι ο εκατοστός πέμπτος (ρε'), και το τέλος αυτού είναι: «Ευλογητός ο Κύριος ο Θεός του Ισραήλ από τον αιώνα και έως τον αιώνα, και θα πει όλος ο λαός: Γένοιτο, γένοιτο». Το δε πέμπτο μέρος καταλήγει στο «αλληλούια», με το οποίο και ολοκληρώνεται ολόκληρο το βιβλίο. Όμως ο παρών ψαλμός, μετά την προεκτεθείσα προφητεία περί του Χριστού, επιφέρει το: «Ευλογητός ο Κύριος ο Θεός του Ισραήλ», και προσθέτει το, «που μόνος Αυτός κάνει θαυμαστά έργα».

Ποια είναι λοιπόν τα θαυμάσια, παρά εκείνα που έχουν προλεχθεί, μεταξύ των οποίων ήταν το ότι αυτός θα κατέλθει σαν βροχή πάνω σε πόκο, και το ότι θα ταπεινώσει τον συκοφάντη, και το ότι θα συμπαραμείνει μαζί με τον ήλιο· και το ότι στις ημέρες του θα ανατείλει η δικαιοσύνη, και το ότι θα κυριαρχήσει από θάλασσα σε θάλασσα· το ότι οι Αιθίοπες θα πέσουν με το πρόσωπο μπροστά του· και ότι δώρα θα του προσφερθούν από όλα τα έθνη· αλλά και ότι αυτός θα γίνει στήριγμα στη γη, και ο καρπός του θα υψωθεί πάνω από τον Λίβανο, και όσα άλλα έχουν απαριθμηθεί στη συνέχεια αυτών; Για όλα αυτά διδασκόμαστε να λέμε: «Ευλογητός ο Κύριος, ο Θεός του Ισραήλ, ο οποίος μόνος επιτελεί θαυμάσια. Και ευλογημένο το όνομα της δόξας του στον αιώνα». Και το όνομα της δόξας του τυγχάνει να είναι η θεότητά του· διότι, αν αυτός που γεννήθηκε από την αγία Παρθένο αξιώθηκε το όνομα Ιησούς, σύμφωνα με όσα είπε ο Γαβριήλ στον Ιωσήφ: «Και θα γεννήσει υιό, και θα καλέσεις το όνομά του Ιησού· διότι αυτός θα σώσει τον λαό του από τις αμαρτίες του», είναι λογικό ως όνομα της δόξας του να νοείται η περί αυτού θεολογία, διά της οποίας κατανοείται ως Θεός Λόγος και μονογενής Θεός, ο οποίος βρίσκεται στον κόλπο του Πατρός· γι' αυτό και προστίθεται στη συνέχεια: «Και θα γεμίσει από τη δόξα του όλη η γη». Διότι παλαιότερα βρισκόταν στον κόσμο, και ο κόσμος δημιουργήθηκε δι' αυτού, και ο κόσμος δεν τον γνώρισε.

Σε ποια δε πόλη, παρά σε τούτη την αρτισύστατη και θεότευκτη; 〈η οποία είναι εκκλησία του ζώντος Θεού, στύλος και εδραίωμα της αλήθειας〉, για την οποία και άλλο ένα θείο λόγιο διαγγέλλει χαρμόσυνα τα εξής: 〈ένδοξα πράγματα ελέχθησαν για σένα, πόλη του Θεού〉· στην οποία, αφού μας συγκέντρωσε ο πανάγαθος Θεός διά της χάριτος του Μονογενούς Του, ο καθένας από τους προσκεκλημένους ας υμνεί, σχεδόν φωνάζοντας και λέγοντας: 〈ευφράνθηκα για εκείνους που μου είπαν 〈στον οίκο του Κυρίου θα πορευτούμε〉〉 και 〈Κύριε, αγάπησα την ευπρέπεια του οίκου σου και τον τόπο του σκηνώματος της δόξας σου〉. Και όχι μόνο βέβαια ο καθένας ξεχωριστά, αλλά και όλοι μαζί ταυτόχρονα, αποδίδοντας τιμή με ένα πνεύμα και με μία ψυχή, ας επευφημούμε, προσθέτοντας: 〈μέγας είναι ο Κύριος και πάρα πολύ αινετός στην πόλη του Θεού μας, στο άγιο όρος του〉. Διότι είναι όντως αληθινά μέγας, και 〈μέγας είναι ο οίκος του〉, υψηλός 〈και επιμήκης και ωραίος σε κάλλος περισσότερο από τους υιούς των ανθρώπων〉· μέγας είναι ο Κύριος, που μόνος αυτός κάνει θαυμάσια· μέγας είναι αυτός 〈που κάνει μεγάλα και ανεξιχνίαστα, ένδοξα και εξαίσια, τα οποία δεν έχουν αριθμό〉· μέγας είναι αυτός 〈που μεταβάλλει καιρούς και χρόνους, που καθαιρεί και εγκαθιστά βασιλείς, που εγείρει από το χώμα τον φτωχό και ανυψώνει από την κοπριά τον πένητα.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε΄ Ολόκληρη η πραγματεία των ψαλμών έχει διαιρεθεί σε πέντε μέρη, και υπάρχει στα τμήματα αυτά μια έντεχνη διάταξη και διαίρεση. Η δε οριοθέτηση των τμημάτων καθίσταται φανερή, καθώς αυτά καταλήγουν με ομοιόμορφο τρόπο σε κάποιες θείες δοξολογίες, τις οποίες μπορεί κανείς να αναγνωρίσει σύμφωνα με τη διαίρεση των ψαλμωδιών που υποδεικνύεται από εμάς. Ο αριθμός δε των ψαλμωδιών κάθε τμήματος είναι ο εξής: του πρώτου σαράντα· του δεύτερου τριάντα μία· δεκαεπτά του τρίτου, και του τέταρτου άλλες τόσες· του δε πέμπτου σαράντα πέντε. Το πρώτο μέρος, λοιπόν, φτάνει μέχρι τον τεσσαρακοστό ψαλμό αρχίζοντας από τον πρώτο, του οποίου το τέλος είναι: «Ευλογητός Κύριος ο Θεός Ισραήλ από του αιώνος και εις τον αιώνα, γένοιτο, γένοιτο». Το δεύτερο μέρος φτάνει μέχρι τον εβδομηκοστό πρώτο, του οποίου το τέλος έχει ως εξής: «Ευλογητός Κύριος ο Θεός Ισραήλ, ο ποιών θαυμάσια μόνος, και ευλογητόν το όνομα της δόξης αυτού εις τον αιώνα και εις τον αιώνα του αιώνος. Και πληρωθήσεται της δόξης αυτού πάσα η γη, γένοιτο, γένοιτο». Το τρίτο μέρος φτάνει μέχρι τον ογδοηκοστό όγδοο, και καταλήγει και αυτό σε παρόμοιο τέλος. Έχει δηλαδή ως εξής: «Ευλογητός Κύριος εις τον αιώνα, γένοιτο, γένοιτο».

«Θα υπάρξει στήριγμα» Ο σταυρός στην κορυφή του όρους του Γολγοθά· διότι σε αυτόν στηρίχθηκε η γη από τον σάλο των δαιμόνων. «Θα υπερυψωθεί» Διότι η θυσία στον σταυρό υψώθηκε πάνω από τις ειδωλολατρικές θυσίες. Διότι ο Λίβανος ερμηνεύεται ως κατοικητήριο ειδώλων (δαιμόνων). «Και θα ανθίσουν» Οι δαίμονες ως άκαρπο χορτάρι εκδιώχθηκαν από την εκκλησία· διότι πόλη των πιστών είναι η εκκλησία. «Ας είναι το όνομα» Το όνομα του Χριστού ευλογημένο [στους αιώνες] από κάθε πνοή. «Πριν από τον ήλιο» Διότι πριν από τον ήλιο και πριν από όλη την κτίση υπήρχε ο Υιός μαζί με τον Πατέρα ως φως εκ φωτός. «Και θα ευλογηθούν» Στο όνομα του Ιησού (του Κυρίου) αγιάστηκε το ανθρώπινο γένος πάνω στη γη. «Όλα τα έθνη» Διότι σε αυτόν μακαρίζονται όλοι όσοι πίστεψαν (πιστεύουν) στον Χριστό. «Ευλογητός» Διότι όλη η κτίση ευλογεί τον Θεό, επειδή ελέησε τα σύμπαντα με μεγάλη δύναμη. «Και ευλογημένο» Διότι είναι αληθινά ευλογημένο το όνομα του Χριστού από τον αιώνα και εις τον αιώνα. «Και θα πληρωθεί» Διότι ολόκληρη η κτίση πληρώθηκε από την πίστη της δόξας του Χριστού έως τον αιώνα.

Διότι τόσο πολύτιμο έχει καταστεί το όνομά του ενώπιον εκείνων που σώθηκαν και πίστεψαν μέσω αυτού, ώστε άλλοι μεν να περιφρονήσουν τον πλούτο, άλλοι τα αξιώματα, και άλλοι ακόμη και την ίδια τους τη ζωή, για να μην υπομείνουν το να αρνηθούν το όνομα των Χριστιανών. «Και θα προσεύχονται για αυτόν.» Διότι όχι μόνο στις εκκλησίες, αλλά και στις αγορές και στα σπίτια, κηρύττεται αδιακόπως η ευλογία του Χριστού, δηλαδή η δοξολογία, από εκείνους που έχουν πιστέψει σε αυτόν. «Και θα ευλογηθούν μέσω αυτού όλες οι φυλές της γης.» Διότι όλες οι φυλές, όλες οι γλώσσες και οι χώρες, οι οποίες προηγουμένως ζούσαν μέσα στην πλάνη, τώρα ομόφωνα δέχθηκαν την ευλογία. Γι' αυτό και τον μακαρίζουν. Με ποιον μακαρισμό; Προφανώς με αυτόν που βρίσκεται στα Ευαγγέλια: «Μακάρια η κοιλιά που σε βάσταξε, και οι μαστοί που θήλασες». «Ευλογητός ο Κύριος, ο Θεός του Ισραήλ.» Και γιατί διπλασιάζει το «Γένοιτο»; Επειδή θέλει να επιταχύνει τη δική μας ελευθερία και την ελπίδα των δικαίων. Διότι, όταν η γη γεμίσει από τη δόξα του Χριστού, τότε ο παρών κόσμος συντελείται, και θα εμφανιστεί η βασιλεία των ουρανών.

Ο Θεός, ο οποίος μόνος επιτελεί θαυμάσια, για τον οποίο λέει ο Δαβίδ: Κύριε, ο Κύριός μας, πόσο θαυμαστό είναι το όνομά σου σε όλη τη γη· διότι υψώθηκε η μεγαλοπρέπειά σου υπεράνω των ουρανών· από το στόμα νηπίων και βρεφών που θηλάζουν ετοίμασες αίνο. Τότε λοιπόν από το στόμα νηπίων και βρεφών που θηλάζουν, τώρα όμως από το στόμα αγλώττων· τότε η φύση ήταν ανώριμη; τώρα όμως το στόμα είναι έρημο· απαλή ήταν τότε η ρίζα στα παιδιά, αλλά ο καρπός ολοκληρωμένος· εδώ όμως και αυτή η ίδια η ρίζα είχε αφαιρεθεί, και η παραγωγή του καρπού δεν εμποδιζόταν· διότι καρπός της γλώσσας είναι η φωνή. Τα κατοπινά είναι πιο θαυμαστά από τα προηγούμενα.

Προς τους άρχοντες που απεστάλησαν από τον αυτοκράτορα Θεοδόσιο, τον στρατηλάτη Ελλέβιχο και τον μάγιστρο Καισάριο, για την εξέταση εκείνων που έσφαλαν με την καταστροφή των ανδριάντων. Ομιλία ΙΖ΄. 1. Επίκαιρα ψάλαμε όλοι μαζί σήμερα: «Ευλογητός ο Κύριος, ο Θεός του Ισραήλ, ο μόνος που επιτελεί θαυμαστά έργα». Διότι πράγματι συνέβησαν γεγονότα θαυμαστά και παράδοξα· μια ολόκληρη πόλη και τόσο μεγάλο πλήθος που επρόκειτο να καταποντιστεί, να βυθιστεί και να καταστραφεί ολοσχερώς και ξαφνικά, σε μια στιγμή ο Θεός τα απάλλαξε από όλο αυτό το ναυάγιο. Ας τον ευχαριστήσουμε, λοιπόν, όχι μόνο επειδή διέλυσε την τρικυμία, αλλά και επειδή επέτρεψε να ξεσπάσει· όχι μόνο επειδή μας απάλλαξε από το ναυάγιο, αλλά και επειδή μας άφησε να περιπέσουμε σε τόση αγωνία και επέτρεψε να επικρεμαστεί επάνω μας ο έσχατος κίνδυνος. Έτσι και ο Παύλος έδωσε την εντολή να ευχαριστούμε για το κάθε τι. Όταν δε λέει, «για το κάθε τι να ευχαριστείτε», εννοεί τούτο: όχι μόνο κατά την απαλλαγή από τα δεινά, αλλά και την ώρα των δεινών. Διότι, για εκείνους που αγαπούν τον Θεό, τα πάντα συνεργούν για το καλό τους. Ας τον ευχαριστήσουμε για την απαλλαγή από τους πειρασμούς και ας μην τους ξεχάσουμε ποτέ· ας παραμένουμε προσηλωμένοι στις προσευχές, με συνεχείς ικεσίες και πολλή ευλάβεια.

Πύρινη είναι η φύση εκείνων των άστρων, πύρινη είναι και αυτών των άστρων η ουσία. Αλλά εκεί μεν το πυρ είναι αισθητό, εδώ δε το πυρ είναι νοητό. «Αυτός θα σας βαπτίσει», λέει, «με Άγιο Πνεύμα και πυρ». Θέλεις να μάθεις και τα ονόματα και των δύο ειδών; Σε εκείνα τα άστρα υπάρχουν τα εξής ονόματα: Ωρίων, Αρκτούρος, Έσπερος και Φωσφόρος· σε τούτα όμως τα άστρα δεν υπάρχει κανένας Έσπερος, αλλά όλοι είναι Φωσφόροι. «Ευλογητός ο Θεός», ας πούμε πάλι, «ο οποίος μόνος Αυτός επιτελεί θαυμαστά έργα», Αυτός που δημιουργεί τα πάντα και τα μετασχηματίζει. Αυτοί που προχθές ήταν αιχμάλωτοι, τώρα είναι ελεύθεροι και πολίτες της Εκκλησίας· αυτοί που πρωτύτερα βρίσκονταν στην αισχύνη των αμαρτιών, τώρα βρίσκονται σε παρρησία και δικαιοσύνη.

Διότι δεν γινόμαστε μόνο ελεύθεροι αλλά και άγιοι, όχι μόνο άγιοι αλλά και δίκαιοι, όχι μόνο δίκαιοι αλλά και υιοί, όχι μόνο υιοί αλλά και κληρονόμοι, όχι μόνο κληρονόμοι αλλά και αδελφοί του Χριστού, όχι μόνο αδελφοί του Χριστού αλλά και συγκληρονόμοι, όχι μόνο συγκληρονόμοι αλλά και μέλη, όχι μόνο μέλη αλλά και ναός, όχι μόνο ναός αλλά και όργανα του Πνεύματος. «Ευλογητός ο Θεός, ο οποίος μόνος επιτελεί θαυμάσια.» Είδες πόσες είναι οι δωρεές του βαπτίσματος; Αν και πολλοί νομίζουν ότι η δωρεά αυτή περιλαμβάνει μόνο την άφεση των αμαρτιών, εμείς απαριθμήσαμε δέκα τιμές. Γι' αυτόν τον λόγο, λοιπόν, βαπτίζουμε και τα νήπια, αν και δεν έχουν αμαρτίες, ώστε να τους προστεθεί ο αγιασμός, η δικαιοσύνη, η υιοθεσία, η κληρονομία, η αδελφοσύνη, το να είναι μέλη του Χριστού, το να γίνουν κατοικητήριο του Πνεύματος.

Πρέπει λοιπόν ο καθαρμός να μην είναι προσποιητός, αλλά να αποτυπωθεί βαθιά· να λαμπρυνθείς τέλεια, και όχι απλώς να επιχρωματιστείς· και το χάρισμα να μην αποτελεί απλώς επικάλυψη των αμαρτιών, αλλά απαλλαγή από αυτές. Ευλογητός ο Θεός, ο οποίος μόνος επιτελεί θαυμάσια· Αυτός που δημιουργεί τα πάντα και τα συγκροτεί. Εκείνοι που χθες ήταν αιχμάλωτοι, τώρα είναι ελεύθεροι, και πολίτες της Εκκλησίας.

Και θα ευλογηθούν δι' αυτού όλες οι φυλές της γης· όλα τα έθνη θα τον μακαρίσουν. Ευλογητός ο Κύριος, ο Θεός του Ισραήλ, ο μόνος που κάνει θαύματα, και ευλογημένο το όνομα της δόξας του στον αιώνα και στον αιώνα του αιώνα· και θα γεμίσει από τη δόξα του όλη η γη. Γένοιτο, γένοιτο. Και στο τέλος αυτού του ψαλμού, τον οποίο ανέφερα, είναι γραμμένο: Τελείωσαν οι ύμνοι του Δαβίδ, υιού του Ιεσσαί. Και ότι βέβαια ο Σολομών έγινε μέγας βασιλιάς, επί των ημερών του οποίου ανοικοδομήθηκε ο οίκος που ονομάστηκε της Ιερουσαλήμ, το γνωρίζω. Είναι όμως φανερό ότι τίποτα από όσα λέγονται στον ψαλμό δεν συνέβη σε αυτόν. Διότι ούτε όλοι οι βασιλείς τον προσκύνησαν, ούτε βασίλευσε μέχρι τα πέρατα της οικουμένης, ούτε οι εχθροί του έπεσαν μπροστά του και έγλειψαν το χώμα. Αλλά τολμώ να αναφέρω και όσα είναι γραμμένα στα βιβλία των Βασιλειών ότι έπραξε, ότι δηλαδή εξαιτίας μιας γυναίκας ειδωλολάτρησε στη Σιδώνα· πράγμα που δεν δέχονται να πράξουν όσοι προέρχονται από τα έθνη και γνώρισαν μέσω του σταυρωθέντος Ιησού τον Θεό, τον Δημιουργό των πάντων, αλλά υπομένουν κάθε βασανιστήριο και τιμωρία μέχρι και τον έσχατο θάνατο, προκειμένου ούτε να ειδωλολατρήσουν ούτε να φάνε ειδωλόθυτα.

«Θα κρίνει τους πτωχούς του λαού, και θα σώσει τους υιούς των πενήτων, και θα ταπεινώσει τον συκοφάντη· και θα συμπαραμείνει με τον ήλιο και πριν από τη σελήνη σε γενεές γενεών»· και τα υπόλοιπα μέχρι το: «Πριν από τον ήλιο διαμένει το όνομά του· και θα ευλογηθούν στο όνομά του όλες οι φυλές της γης, όλα τα έθνη θα τον μακαρίσουν. Ευλογητός ο Κύριος, ο Θεός του Ισραήλ, ο μόνος που κάνει θαυμάσια, και ευλογημένο το όνομα της δόξας του εις τον αιώνα του αιώνος· και θα γεμίσει από τη δόξα του όλη η γη. Γένοιτο, γένοιτο.» Και από τους άλλους λόγους που προείπα ότι παρομοίως έχουν ειπωθεί μέσω του Δαβίδ, ότι δηλαδή επρόκειτο να προέλθει από τα άκρα των ουρανών και να ανέλθει πάλι στους ίδιους τόπους, όπως είχε μηνυθεί, να τους θυμηθείτε, ώστε να γνωρίσετε τον Θεό που προήλθε άνωθεν και έγινε άνθρωπος ανάμεσα στους ανθρώπους, και ο οποίος θα έλθει και πάλι, αυτόν που πρόκειται να δουν και να θρηνήσουν εκείνοι που τον λόγχισαν. Και οι λόγοι είναι αυτοί: «Οι ουρανοί διηγούνται τη δόξα του Θεού, και το στερέωμα αναγγέλλει το έργο των χειρών του. Η ημέρα στην ημέρα αναβλύζει λόγο, και η νύχτα στη νύχτα αναγγέλλει γνώση. Δεν υπάρχουν λαλιές ούτε λόγια, των οποίων δεν ακούγονται οι φωνές. Σε όλη τη γη εξήλθε ο φθόγγος τους και στα πέρατα της οικουμένης τα ρήματά τους. Στον ήλιο έστησε το σκήνωμά του, και αυτός, σαν νυμφίος που εκπορεύεται από τον νυμφικό του θάλαμο, θα αγαλλιάσει σαν γίγαντας για να τρέξει την οδό του.»

Και οι εθνικοί Άραβες, παρόμοια με το καθαρό χρυσάφι, με καθαρότητα πιστεύουν σε αυτόν. «Θα αποτελέσει στήριγμα στη γη» η ενανθρώπησή του. «Θα υψωθεί πάνω από τον Λίβανο ο καρπός» των έργων «του», από τον οποίο και το θεόκαρπο ξύλο, ο σταυρός του, άνθησε τη ζωή στον κόσμο. «Και θα αναβλαστήσουν από τις πόλεις σαν το χορτάρι της γης» τα πλήθη των πιστών. «Και θα είναι το όνομά του ευλογημένο στους αιώνες· το όνομά του παραμένει πριν από τον ήλιο· και θα ευλογηθούν μέσω αυτού όλες οι φυλές της γης· όλα τα έθνη θα τον μακαρίσουν». Μήπως αφορούν τον Σολομώντα και αυτά τα μεγαλειώδη, σύμφωνα με τη σαθρή άποψη των Ιουδαίων; Όμως, το Άγιο Πνεύμα, μέσω του Δαβίδ, αποκαλεί Κύριο και Θεό αυτόν για τον οποίο έχουν ειπωθεί αυτά: «Ευλογητός», λέγοντας, «ο Κύριος ο Θεός του Ισραήλ, ο μόνος που κάνει θαυμαστά έργα, και ευλογημένο το όνομα της δόξας του στον αιώνα και στον αιώνα του αιώνα, και θα γεμίσει από τη δόξα του όλη η γη». Δεν είπε γέμισε, αλλά «θα γεμίσει», μετά την επιφάνειά του, «όλη η γη από τη δόξα του. Γένοιτο, γένοιτο». Ο δε Σολομών, ως τύπος της άρρητης σοφίας του Θεού, διέθετε πλούσια πηγή αφθονότατης σοφίας.

Διότι ο πολυμήχανος όφις αποτόλμησε με αυθάδεια να παρουσιάσει στον κόσμο κάτι καινούργιο και παράλογο. Όμως, ο Πλάστης και Δημιουργός της φύσης μας αντέταξε ένα έργο ακόμη πιο καινούργιο, πιο παράδοξο και αληθινά θεϊκό. Διότι από τη μια, εκείνος, ανθρώπους τρισκατάρατους, ανθρώπους χωρίς καμία απολύτως αξία, που έχουν από παλιά απογυμνωθεί από το ιερατικό αξίωμα και έχουν εξοστρακιστεί από τις εκκλησιαστικές συνάξεις για αιτίες που δεν είναι καν θεμιτό να αναφέρουμε, ανθρώπους διπλά νεκρούς, ξεριζωμένους, σύμφωνα με την αποστολική προαναγγελία γι' αυτούς, στίγματα και μώμους, τολμητίες, αυθάδεις — αφού λοιπόν εισχώρησε σε αυτούς και τους κατέστησε εργαστήριο της δικής του πονηρίας, αποθρασύνθηκε να προσπαθήσει μέσω αυτών να καταστρέψει και να καταβάλει ολόκληρη την Εκκλησία. Από την άλλη όμως ο Θεός, ο Οποίος μόνος επιτελεί θαυμάσια και ανακουφίζει στις θλίψεις όσους Τον επικαλούνται, και αποδεικνύει την ανέκφραστη και σοφή πρόνοιά Του κυρίως τότε που το αδιέξοδο και η συμφορά περιβάλλουν τα πάντα, σε τέτοιο βαθμό ανέδειξε την Εκκλησία συγκροτημένη, καταρτισμένη και αληθινά θεμελιωμένη στον Εαυτό Του, ώστε όχι μόνο δέχτηκε ο πονηρός πλήγμα αντίστοιχο της κακουργίας του, αλλά εισέπραξε πληγή πολύ πιο σκληρή και οδυνηρή.