Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 71:4

Ο Ζακχαίος είπε: «Για τον υιό του βασιλέως», λέγει, «τον δικό μου υιό». Διότι η βασιλεία ανήκε στον Δαβίδ όταν προσευχόταν στον Θεό, ώστε να δώσει ο ίδιος ο Θεός τη δικαιοσύνη Του στον Σολομώντα. Ο Αθανάσιος: Ακολούθησέ τον με φόβο Θεού: «Ας φέρουν τα όρη ειρήνη στον λαό και οι λόφοι δικαιοσύνη. Θα κρίνει τους φτωχούς του λαού, και θα σώσει τους υιούς των πενήτων, και θα ταπεινώσει τον συκοφάντη». Ο Ζακχαίος λέγει: Όλα αυτά τα λέγει για τον Σολομώντα. Ο Αθανάσιος: Ας δούμε λοιπόν και τα επόμενα. Ο Ζακχαίος είπε: Πες τα. Ο Αθανάσιος: «Και θα συμπαραμείνει με τον ήλιο, και πριν από τη σελήνη σε γενεές γενεών». Άραγε ο Σολομών θα συμπαραμείνει με τον ήλιο, και πριν από τη σελήνη σε γενεές γενεών; Ο Ζακχαίος είπε: Το όνομά του θα συμπαραμείνει με τον ήλιο. Ιδού, εξάλλου, και εσείς οι χριστιανοί σε όλη τη γη μνημονεύετε το όνομά του ως σοφού, και σε όλες τις γενεές συμπαραμένει σε αυτόν η δόξα του ονόματός του. Ο Αθανάσιος: Και πριν από τη σελήνη, σε γενεές γενεών, υπήρχε το όνομά του; Ο Ζακχαίος είπε: Ο Θεός γνώριζε το όνομά του και πριν από τη σελήνη. Ο Αθανάσιος: Άκουσε λοιπόν τα εξής. Ο Ζακχαίος είπε: Πες τα. Ο Αθανάσιος: «Θα καταβεί σαν τη βροχή πάνω σε δέρας, και σαν σταγόνες που στάζουν πάνω στη γη. Στις ημέρες του θα ανατείλει δικαιοσύνη, και πλήθος ειρήνης έως ότου εκλείψει η σελήνη. Και θα κυριαρχήσει από θάλασσα σε θάλασσα, και από τους ποταμούς έως τα πέρατα της οικουμένης».

Διότι δεν πέθανε επειδή ήταν ο ίδιος ένοχος, αλλά έπασχε για χάρη μας, και βάσταξε πάνω του την οργή που στρεφόταν εναντίον μας εξαιτίας της παράβασης, όπως λέει μέσω του Ησαΐα: «Αυτός πήρε τις ασθένειές μας»· και ενώ εμείς λέμε στον εκατοστό τριακοστό έβδομο ψαλμό: «Ο Κύριος θα ανταποδώσει για χάρη μου»· λέει επίσης και το Πνεύμα στον εβδομηκοστό πρώτο: «Και θα σώσει τους υιούς των πενήτων, και θα ταπεινώσει τον συκοφάντη, διότι ελευθέρωσε τον φτωχό από το χέρι του δυνάστη, και τον πένητα, που δεν είχε κανέναν βοηθό».

Θα κρίνει τους φτωχούς του λαού. Ως φτωχούς εννοεί όσους προέρχονται από ειδωλολάτρες πατέρες, οι οποίοι στερούνται κάθε καλό, και γενικότερα ολόκληρο το γένος των ανθρώπων. Διότι όλοι έχουν παρεκκλίνει, σύμφωνα με τη φωνή του ψαλμού. Και θα ταπεινώσει τον συκοφάντη. Εννοεί τον διάβολο. Και θα συμπαραμείνει με τον ήλιο. Η βασιλεία του, λέει, θα εκταθεί στους αιώνες. Και πριν από τη σελήνη, σε γενεές γενεών. Αυτός, λέει, που βασίλευσε κατά την παρουσία του σε όσους βρίσκονται επί της γης, είναι ο ίδιος και ο προ των αιώνων δημιουργός των πάντων. Θα κατέλθει ως υετός επί πόκον. Αθόρυβα, λέει· και το είπε αυτό εξαιτίας της μυστικής παρουσίας του.

ΨΑΛΜΟΣ ΟΑ'. <Θεέ, δώσε την κρίση σου στον βασιλιά.> (E f. 141) Και ποια κρίση διαδέχθηκε, όπως είπε με λίγα λόγια ο μακάριος Παύλος, ότι ευδόκησε ο Θεός και Πατέρας να ανακεφαλαιώσει τα πάντα στον Χριστό. <Ας φέρουν τα όρη ειρήνη στον λαό, και οι βουνοί δικαιοσύνη.> (E f. 141 b. Κυρίλλου, Διδύμου, Αθανασίου) Εδώ ονομάζει όρη και βουνούς τις αγγελικές δυνάμεις, οι οποίες παλαιότερα λόγω της διάχυτης ασέβειας δεν κατοικούσαν στη γη, ενώ τώρα διατάσσονται να αναλάβουν ειρήνη προς όλους τους ανθρώπους. <Θα σώσει τους υιούς των πενήτων.> (E f. 141 b) Και ποιοι είναι άραγε εδώ οι υποδηλούμενοι πένητες, και ποιοι οι υιοί τους, είναι αναγκαίο να εξετάσουμε. Πένητες λοιπόν ονομάζει τους αγίους αποστόλους· διότι ήταν πτωχοί στο πνεύμα· έσωσε λοιπόν εμάς, τους υιούς των πενήτων, δικαιώνοντάς μας κατά Πνεύμα μέσα στην πίστη και αγιάζοντάς μας. <Και θα συμπαραμείνει μαζί με τον ήλιο.> (E f. 142) Το «Συμπαραμένει», σημαίνει ότι σε όλο τον χρόνο συνεκτείνεται ο Θεός συγχρόνως και άνθρωπος· διότι υπήρχε γενεές γενεών και πριν από τη σελήνη. <Θα ανατείλει στις ημέρες του δικαιοσύνη, και πλήθος ειρήνης, μέχρι να εκλείψει η σελήνη.> (E f. 142) Θα ανατείλει σε εμάς δικαιοσύνη στις ημέρες του Χριστού μέσω της πίστεως· και πλήθος ειρήνης, μέσω της επιστροφής προς τον Θεό. Και επιπροσθέτως εξαλείφεται ο διάβολος. — [Cod. M. f. 120.]

«Και θα καταφύγουν πολλά έθνη στον Κύριο, και θα γίνουν λαός μου, και εγώ θα είμαι Θεός τους. Και θα γνωρίσουν ότι ο Κύριος ο παντοκράτορας με απέστειλε σε εσένα». Διότι είναι σαφές ότι μέσα από αυτά ο Κύριος προαναγγέλλει ότι θα συγκροτήσει για τον εαυτό του λαό από τα έθνη, και όχι από το έθνος των Ιουδαίων. Με αυτόν τον λαό, λοιπόν, οι υπερκόσμιες και αγγελικές δυνάμεις, οι οποίες εδώ ονομάζονται όρη και βουνά, ειρήνευσαν, ενώ προηγουμένως βρίσκονταν σε έχθρα, όταν αυτός ήταν προσηλωμένος στην άθεη ειδωλολατρία. Οι ίδιες αυτές δυνάμεις ευαγγελίζονται δικαιοσύνη στον ίδιο λαό: δηλαδή τον Χριστό του Θεού, ο οποίος είναι ο ίδιος η δικαιοσύνη, ή το σωτήριο Ευαγγέλιο, για το οποίο έχει ειπωθεί: «Ας φέρουν τα όρη ειρήνη στον λαό, και τα βουνά δικαιοσύνη». Και αυτά θα γίνουν, επειδή ο προαναφερθείς υιός του βασιλέως «θα κρίνει τους φτωχούς του λαού, και θα σώσει τους υιούς των πενήτων»· διότι, αφού πρώτα τους κρίνει ότι είναι άξιοι σωτηρίας, έπειτα τους σώζει. Επειδή δεν παρέχει τη σωτηρία ακρίτως, αλλά μετά από ενδελεχή κρίση στους δικούς του φτωχούς και στους υιούς των πενήτων, τους οποίους και η προφητεία μνημονεύει λέγοντας: «Με απέστειλε για να ευαγγελιστώ στους φτωχούς· να κηρύξω στους αιχμαλώτους άφεση και στους τυφλούς ανάβλεψη».

Και ποιους φτωχούς εννοεί, παρά εκείνους που μπορούν να πουν ομοίως με τον Παύλο: «Μέχρι αυτήν την ώρα και πεινάμε και διψάμε, και στερούμαστε ενδυμάτων, και γρονθοκοπούμαστε, και δεν έχουμε μόνιμη κατοικία»· και εκείνους που, ομοίως με τον Πέτρο, είπαν: «Ασήμι και χρυσάφι δεν έχω». Τέτοιους δε φτωχούς προετοίμαζε ο ίδιος για τον εαυτό του, προτρέποντάς τους να μην αποκτήσουν χρυσό ούτε ασήμι στα ζωνάρια τους, ούτε σακίδιο για τον δρόμο, ούτε δύο χιτώνες, ούτε υποδήματα, ούτε ραβδί. «Τέτοιοι ήταν και εκείνοι που παλαιά περιφέρονταν με προβιές και κατσικίσια δέρματα, αντιμετωπίζοντας στερήσεις, θλίψεις, κακουχίες, πλανώμενοι σε ερήμους και βουνά, σε σπήλαια και στις τρύπες της γης». Αλλά εάν ο λόγος μνημόνευε μόνον αυτούς, θα είχε αποκλειστεί καθένας που δεν είναι τέτοιος· τώρα όμως απαριθμεί και μια δεύτερη τάξη ανθρώπων, λέγοντας: «Και θα σώσει τους υιούς των πενήτων». Υιοί δε των πενήτων ήταν οι ακόλουθοι των αποστόλων και των μαθητών του Σωτήρα μας, τους οποίους υποδήλωνε ο Απόστολος όταν έλεγε: «Διότι, εάν έχετε πολλούς παιδαγωγούς εν Χριστώ, δεν έχετε όμως πολλούς πατέρες· διότι εν Χριστώ Ιησού εγώ σας γέννησα»· και πάλι: «Τέκνα μου, για τα οποία υποφέρω πάλι ωδίνες τοκετού, μέχρις ότου μορφωθεί ο Χριστός μέσα σας».

Αλλά τους μεν πτωχούς του και τους υιούς των πενήτων τούς σώζει με δικαιοσύνη και ορθή κρίση· τον δε συκοφάντη, που έχει επιλέξει να πολεμά τον λαό του και την Εκκλησία (καθώς αμέτρητοι συκοφάντες διαβάλλουν την Εκκλησία του, και άλλοι συκοφαντούν τον βίο εκείνων που διαπρέπουν μέσα στην Εκκλησία του)· εάν παρατηρήσεις το τέλος του βίου αυτών, θα διαπιστώσεις πώς έχει ειπωθεί το: «Και θα ταπεινώσει τον συκοφάντη». Διότι ποιος από εκείνους που άσκησαν τυραννία, και περιέβαλαν την Εκκλησία του Σωτήρος ημών με βλασφημίες και συκοφαντίες, δεν έχει ταπεινωθεί; Ποιος από τους σοφούς τούτου του αιώνα, που ακόνισε τη γλώσσα του εναντίον της θεοπνεύστου Γραφής, δεν υπέστη τα επίχειρα της συκοφαντίας;

Και αυτό θα είναι το τέλος των πάντων, όταν θα παραδώσει τη βασιλεία στον Θεό και Πατέρα, όταν θα καταργήσει κάθε αρχή και κάθε εξουσία και δύναμη. Διότι πρέπει αυτός να βασιλεύει, μέχρις ότου θέσει όλους τους εχθρούς κάτω από τα πόδια του· τελευταίος εχθρός καταργείται ο θάνατος.» «Διότι ελευθέρωσε τον φτωχό από τον δυνάστη, και τον πένητα ο οποίος δεν είχε βοηθό.» Αντί του: «Διότι ελευθέρωσε τον φτωχό από τον δυνάστη», ο Σύμμαχος μεταφράζει: «Διότι θα λυτρώσει τον πένητα που στενάζει.» Επειδή δεν προφητεύει αυτά τα γεγονότα ως ήδη γενόμενα, αλλά ως μέλλοντα να συμβούν. Πρόσεξε δε πόσες φορές μνημονεύει τον φτωχό, λέγοντας πρώτα: «Να κρίνει τον λαό σου με δικαιοσύνη, και τους φτωχούς σου με κρίση»· δεύτερον, «Θα κρίνει τους φτωχούς του λαού, και θα σώσει τους υιούς των πενήτων»· και τώρα πάλι: «Διότι ελευθέρωσε τον φτωχό από τον δυνάστη και τον πένητα ο οποίος δεν είχε βοηθό»· και πάλι: «Θα σπλαγχνιστεί τον φτωχό και τον πένητα, και θα σώσει τις ψυχές των πενήτων.» Νομίζω δε ότι με όλα αυτά ονομάζει φτωχούς και πένητες τους αποστόλους και τους μαθητές του Σωτήρα μας, οι οποίοι, έχοντας αναλάβει για χάρη του τη φτώχεια, κατόρθωναν τη φιλοσοφία που οδηγεί στο άκρο της αρετής· γι' αυτό ο Ησαΐας προαναφωνούσε γι' αυτούς λέγοντας: «Με απέστειλε να ευαγγελιστώ στους φτωχούς.» Ενώ ο ίδιος ο Σωτήρας, απευθυνόμενος σε αυτούς, έλεγε: «Μακάριοι οι φτωχοί, διότι δική τους είναι η βασιλεία των ουρανών.»

Εάν, λοιπόν, ο προφητευόμενος θα κρίνει τον λαό του με δικαιοσύνη, και τους πτωχούς του με δίκαιη κρίση, και θα ταπεινώσει τον συκοφάντη, και θα συμπαραμείνει με τον ήλιο, και θα κυριαρχήσει από θάλασσα έως θάλασσα, και από τον ποταμό έως τα πέρατα της οικουμένης· εύλογα του ήταν αναγκαία μια μακρόβια ζωή.

Ποια είναι λοιπόν τα θαυμάσια, παρά εκείνα που έχουν προλεχθεί, μεταξύ των οποίων ήταν το ότι αυτός θα κατέλθει σαν βροχή πάνω σε πόκο, και το ότι θα ταπεινώσει τον συκοφάντη, και το ότι θα συμπαραμείνει μαζί με τον ήλιο· και το ότι στις ημέρες του θα ανατείλει η δικαιοσύνη, και το ότι θα κυριαρχήσει από θάλασσα σε θάλασσα· το ότι οι Αιθίοπες θα πέσουν με το πρόσωπο μπροστά του· και ότι δώρα θα του προσφερθούν από όλα τα έθνη· αλλά και ότι αυτός θα γίνει στήριγμα στη γη, και ο καρπός του θα υψωθεί πάνω από τον Λίβανο, και όσα άλλα έχουν απαριθμηθεί στη συνέχεια αυτών; Για όλα αυτά διδασκόμαστε να λέμε: «Ευλογητός ο Κύριος, ο Θεός του Ισραήλ, ο οποίος μόνος επιτελεί θαυμάσια. Και ευλογημένο το όνομα της δόξας του στον αιώνα». Και το όνομα της δόξας του τυγχάνει να είναι η θεότητά του· διότι, αν αυτός που γεννήθηκε από την αγία Παρθένο αξιώθηκε το όνομα Ιησούς, σύμφωνα με όσα είπε ο Γαβριήλ στον Ιωσήφ: «Και θα γεννήσει υιό, και θα καλέσεις το όνομά του Ιησού· διότι αυτός θα σώσει τον λαό του από τις αμαρτίες του», είναι λογικό ως όνομα της δόξας του να νοείται η περί αυτού θεολογία, διά της οποίας κατανοείται ως Θεός Λόγος και μονογενής Θεός, ο οποίος βρίσκεται στον κόλπο του Πατρός· γι' αυτό και προστίθεται στη συνέχεια: «Και θα γεμίσει από τη δόξα του όλη η γη». Διότι παλαιότερα βρισκόταν στον κόσμο, και ο κόσμος δημιουργήθηκε δι' αυτού, και ο κόσμος δεν τον γνώρισε.

Στον Σολομώντα: Αναφέρεται στον Χριστό. Διότι το όνομα Σολομών ερμηνεύεται ως ειρήνη, και η ειρήνη μας είναι ο Χριστός. Ο Θεός, την κρίση: Ο Πατέρας προς τον Υιό. Διότι όλη την κρίση την έδωσε στον Υιό. Επειδή αυτός έρχεται ως κριτής ζώντων και νεκρών. Και τη δικαιοσύνη: Ως βασιλιάς προς βασιλιά, ο Πατέρας δίνει στον Υιό τη δικαιοσύνη. Για να κρίνει τον λαό: Τον λαό που προέρχεται από τα έθνη, τον πιστό. Διότι στερούνταν τη θεοσέβεια. Αυτούς τους έκρινε κατά την κρίση, αποδίδοντάς τους την κρίση με δικαιοσύνη. Ας αναλάβουν τα όρη: Τα όρη είναι οι προφήτες εξαιτίας του ύψους των δογμάτων. Και αυτοί προανήγγειλαν την ειρήνη στον κόσμο. Οι βουνοί είναι οι απόστολοι, ως ανώτεροι από την επίγεια πολιτεία και έχοντας γίνει πλήρεις δικαιοσύνης. Και τα δύο όμως είναι ο Χριστός. Θα κρίνει τους πτωχούς: Τους πτωχούς στην καρδιά ανάμεσα στους λαούς και εκείνους που επέλεξαν εκούσια πενία, οι οποίοι άφησαν τα πάντα για τον Χριστό και τον ακολούθησαν. Και θα ταπεινώσει: Τον διάβολο, επειδή πάντοτε συκοφαντεί τον άνθρωπο. Και θα συμπαραμείνει: Η κρίση και η δικαιοσύνη του Χριστού φωτίζουν όπως ο ήλιος. Διότι έχει γραφτεί: και η κρίση του θα γίνει φως των εθνών. Και προ της σελήνης: Δηλαδή, ανώτερη και από το φως της σελήνης, η κρίση του Θεού θα φωτίζει στους αιώνες των αιώνων. Και θα κατέλθει: Ο Χριστός στην Παρθένο αθόρυβα. Διότι η βροχή, όταν πέφτει πάνω σε μαλλί προβάτου, δεν προκαλεί θόρυβο.

ΤΙΤΛΟΣ ΙΘ΄. — Περί παραμονής και των παραμενόντων· και ότι πρέπει αυτοί να διατηρούν πίστη και εύνοια προς εκείνους που τους προσέλαβαν. «Απόκτησε εμπιστοσύνη με τον πλησίον σου, για να ευφρανθείς με τα αγαθά του. Σε καιρό θλίψης μείνε κοντά του, για να γίνεις συγκληρονόμος στην κληρονομιά του.» «Βάλε στο σπίτι σου ξένο, και θα σε αναστατώσει με ταραχές και θα σε αποξενώσει από τα δικά σου υπάρχοντα.» ΤΙΤΛΟΣ Κ΄. — Περί προϊσταμένων· και ότι πρέπει αυτοί να προΐστανται με ζήλο. «Ο προϊστάμενος, ας προΐσταται με ζήλο.» ΤΙΤΛΟΣ ΚΑ΄. Περί φτωχών· και ότι δεν πρέπει να αποφεύγουμε, να εξουθενώνουμε και να αποστρεφόμαστε τους πένητες. «Ο Θεός θα εισακούσει την κραυγή του πένητα και του φτωχού.» «Ο Κύριος έγινε καταφύγιο για τον πένητα· δεν ξέχασε την κραυγή των πενήτων. Ο φτωχός δεν θα ξεχαστεί παντοτινά· η υπομονή των πενήτων δεν θα χαθεί για πάντα. Όταν υπερηφανεύεται ο ασεβής, καταφλέγεται ο φτωχός. Σε σένα έχει αφεθεί ο φτωχός. Εισάκουσες, Κύριε, την επιθυμία των πενήτων.» «Καταντροπιάσατε τη βουλή του φτωχού· όμως ο Κύριος είναι η ελπίδα του.» «Θα φάνε οι πένητες και θα χορτάσουν.» «Θα κρίνει δίκαια τους φτωχούς του λαού, και θα σώσει τους γιους των πενήτων.» «Γνώρισα ότι ο Κύριος θα αποδώσει δικαιοσύνη υπέρ των φτωχών, και το δίκιο των πενήτων.» «Η φτώχεια ταπεινώνει τον άνθρωπο.» «Αυτός που ατιμάζει τον πένητα, αμαρτάνει.» «Ο φτωχός δεν υφίσταται απειλή.» «Αυτός που συκοφαντεί τον πένητα, εξοργίζει Εκείνον που τον έπλασε.» «

Ακόμη, για να σας πείσω ότι δεν έχετε κατανοήσει τίποτα από τις Γραφές, θα υπενθυμίσω και έναν άλλο ψαλμό που ειπώθηκε από τον Δαβίδ μέσω του Αγίου Πνεύματος, για τον οποίο ισχυρίζεστε ότι έχει ειπωθεί για τον Σολομώντα, ο οποίος υπήρξε επίσης βασιλιάς σας. Όμως, και αυτός έχει ειπωθεί για τον δικό μας Χριστό. Εσείς ωστόσο εξαπατάτε τους εαυτούς σας από τις ομόηχες λέξεις. Διότι, όπου αναφέρεται ότι ο νόμος του Κυρίου είναι άμωμος, δεν τον ερμηνεύετε για εκείνον που επρόκειτο να έρθει μετά από αυτόν, αλλά για εκείνον που δόθηκε μέσω του Μωυσή, παρόλο που ο Θεός διακηρύσσει ότι θα συνάψει νέο νόμο και νέα διαθήκη. Και όπου λέγεται: «Θεέ, δώσε την κρίση σου στον βασιλιά», επειδή ο Σολομών έγινε βασιλιάς, ισχυρίζεστε ότι ο ψαλμός ειπώθηκε για αυτόν, ενώ τα λόγια του ψαλμού κηρύττουν ρητώς ότι έχουν ειπωθεί για τον αιώνιο βασιλιά, δηλαδή για τον Χριστό. Διότι ο Χριστός έχει κηρυχθεί ως βασιλιάς, ιερέας, Θεός, Κύριος, άγγελος, άνθρωπος, αρχιστράτηγος, λίθος, και παιδί που γεννιέται και γίνεται αρχικά παθητός, έπειτα ανέρχεται στον ουρανό και πάλι έρχεται με δόξα και έχει αιώνια τη βασιλεία, όπως το αποδεικνύω από όλες τις Γραφές. Και για να κατανοήσετε αυτό που είπα, παραθέτω τα λόγια του ψαλμού. Είναι δε τα εξής: «Θεέ, δώσε την κρίση σου στον βασιλιά και τη δικαιοσύνη σου στον υιό του βασιλιά, για να κρίνει τον λαό σου με δικαιοσύνη και τους φτωχούς σου με δίκαιη κρίση. Ας φέρουν τα όρη ειρήνη στον λαό, και οι λόφοι δικαιοσύνη».

Θα κρίνει τους πτωχούς του λαού και θα σώσει τους υιούς των πενήτων, και θα ταπεινώσει τον συκοφάντη. Και θα παραμείνει μαζί με τον ήλιο και πριν από τη σελήνη, σε γενεές γενεών. Θα κατέλθει ως βροχή επί πόκου και ως σταγόνα που στάζει στη γη. Θα ανατείλει στις ημέρες του δικαιοσύνη και πλήθος ειρήνης, μέχρις ότου εκλείψει η σελήνη. Και θα κυριαρχήσει από θάλασσα σε θάλασσα και από τους ποταμούς έως τα πέρατα της οικουμένης. Ενώπιόν του θα προσπέσουν Αιθίοπες, και οι εχθροί του θα γλείψουν το χώμα. Οι βασιλείς της Θαρσείς και των νήσων θα του προσφέρουν δώρα, οι βασιλείς των Αράβων και της Σαβά θα φέρουν δώρα, και θα τον προσκυνήσουν όλοι οι βασιλείς της γης, και όλα τα έθνη θα τον υπηρετήσουν. Διότι ελευθέρωσε τον πτωχό από τον δυνάστη και τον πένητα, ο οποίος δεν είχε βοηθό. Θα σπλαχνιστεί τον πτωχό και τον πένητα, και θα σώσει τις ψυχές των πενήτων. Θα λυτρώσει τις ψυχές τους από την τοκογλυφία και την αδικία, και το όνομά του θα είναι έντιμο ενώπιόν τους. Και θα ζήσει, και θα του δοθεί από το χρυσίο της Αραβίας, και θα προσεύχονται διαρκώς γι' αυτόν. Ολόκληρη την ημέρα θα τον ευλογούν. Και θα υπάρξει στήριγμα στη γη, επί των κορυφών των ορέων. Ο καρπός του θα υψωθεί υπεράνω του Λιβάνου, και θα ανθίσουν από την πόλη ωσάν το χορτάρι της γης. Το όνομά του θα είναι ευλογημένο εις τους αιώνας. Πριν από τον ήλιο διαμένει.

«Θα κρίνει τους πτωχούς του λαού, και θα σώσει τους υιούς των πενήτων, και θα ταπεινώσει τον συκοφάντη· και θα συμπαραμείνει με τον ήλιο και πριν από τη σελήνη σε γενεές γενεών»· και τα υπόλοιπα μέχρι το: «Πριν από τον ήλιο διαμένει το όνομά του· και θα ευλογηθούν στο όνομά του όλες οι φυλές της γης, όλα τα έθνη θα τον μακαρίσουν. Ευλογητός ο Κύριος, ο Θεός του Ισραήλ, ο μόνος που κάνει θαυμάσια, και ευλογημένο το όνομα της δόξας του εις τον αιώνα του αιώνος· και θα γεμίσει από τη δόξα του όλη η γη. Γένοιτο, γένοιτο.» Και από τους άλλους λόγους που προείπα ότι παρομοίως έχουν ειπωθεί μέσω του Δαβίδ, ότι δηλαδή επρόκειτο να προέλθει από τα άκρα των ουρανών και να ανέλθει πάλι στους ίδιους τόπους, όπως είχε μηνυθεί, να τους θυμηθείτε, ώστε να γνωρίσετε τον Θεό που προήλθε άνωθεν και έγινε άνθρωπος ανάμεσα στους ανθρώπους, και ο οποίος θα έλθει και πάλι, αυτόν που πρόκειται να δουν και να θρηνήσουν εκείνοι που τον λόγχισαν. Και οι λόγοι είναι αυτοί: «Οι ουρανοί διηγούνται τη δόξα του Θεού, και το στερέωμα αναγγέλλει το έργο των χειρών του. Η ημέρα στην ημέρα αναβλύζει λόγο, και η νύχτα στη νύχτα αναγγέλλει γνώση. Δεν υπάρχουν λαλιές ούτε λόγια, των οποίων δεν ακούγονται οι φωνές. Σε όλη τη γη εξήλθε ο φθόγγος τους και στα πέρατα της οικουμένης τα ρήματά τους. Στον ήλιο έστησε το σκήνωμά του, και αυτός, σαν νυμφίος που εκπορεύεται από τον νυμφικό του θάλαμο, θα αγαλλιάσει σαν γίγαντας για να τρέξει την οδό του.»

Ψαλμός οα'. Για τον Σολομώντα, ψαλμός του Δαβίδ. Η επιγραφή αυτού λέει, «για τον Σολομώντα, ψαλμός». Και πού ο Σολομών «συμπαραμένει με τον ήλιο;» πού ο Σολομών υπάρχει «πριν από τη σελήνη σε όλες τις γενεές;» Διότι αυτά και τα παρόμοια με αυτά αρμόζουν στον νοητό Σολομώντα, τον Ιησού Χριστό, καθώς και το όνομα Σολομών ερμηνεύεται ως «αυτός που ειρηνεύει». «Ο Θεός, δώσε την κρίση σου στον βασιλιά και τη δικαιοσύνη σου στον υιό του βασιλιά, για να κρίνει τον λαό σου με δικαιοσύνη και τους φτωχούς σου με ευθυκρισία». Κατά μεν το αισθητό αναφέρεται στον Δαβίδ και τον Σολομώντα, ως τύπους και σύμβολα, κατά δε το νοητό και αληθινό αναφέρεται στον βασιλιά Θεό Πατέρα και στον βασιλιά Υιό και Θεό Ιησού Χριστό, ο οποίος έλεγε ότι «ο Πατέρας δεν κρίνει κανέναν, αλλά έχει δώσει όλη την κρίση στον Υιό, ώστε να τιμούν τον Υιό, όπως ακριβώς τιμούν τον Πατέρα». «Ας φέρουν τα όρη ειρήνη στον λαό, και οι λόφοι δικαιοσύνη». Εδώ υπαινίχθηκε την καθολική καταλλαγή των ανθρώπων προς τον Θεό μέσω του άρχοντα της ειρήνης, του Χριστού. «Θα κρίνει τους φτωχούς του λαού και θα σώσει τους υιούς των πενήτων». Ως φτωχούς του λαού και υιούς πενήτων πρέπει να εκλάβουμε τους υιούς των Ιουδαίων που πίστεψαν και σώθηκαν· διότι δεν υπάρχει τίποτα φτωχότερο από τους Ιουδαίους ως προς την πίστη. «Και θα ταπεινώσει τον συκοφάντη και θα συμπαραμείνει με τον ήλιο, και πριν από τη σελήνη σε όλες τις γενεές».