Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 72:14

Διότι λέγει: Είπε ο άφρων στην καρδιά του: Δεν υπάρχει Θεός. Μίλησαν αδικία προς τα ύψη· ύψωσαν το στόμα τους στον ουρανό, και η γλώσσα τους περιήλθε πάνω στη γη· γι' αυτό ο λαός μου θα επιστρέψει εδώ, και θα βρεθούν σε αυτούς πλήρεις ημέρες. Και είπαν: Πώς το έμαθε ο Θεός; Και άραγε υπάρχει γνώση στον Ύψιστο; Ιδού, αυτοί είναι οι αμαρτωλοί και οι ευημερούντες· απέκτησαν πλούτο παντοτινά. Και είπα: Άραγε μάταια διατήρησα δίκαιη την καρδιά μου και ένιψα τα χέρια μου μαζί με τους αθώους; Και μαστιγωνόμουν όλη την ημέρα, και ο έλεγχός μου ερχόταν κάθε πρωί. Εάν έλεγα: Θα μιλήσω κατ' αυτόν τον τρόπο, ιδού, θα είχα αθετήσει τη διαθήκη με τη γενεά των υιών σου. Και προσπάθησα να το κατανοήσω αυτό· ήταν κόπος μπροστά μου, μέχρι που εισήλθα στο αγιαστήριο του Θεού και κατανόησα το τέλος τους.

Κι εγώ, βλέποντας αυτά, ταραζόμουν στους λογισμούς μου, ώστε να συλλογίζομαι μέσα μου: Μήπως άραγε μάταια δικαίωσα την καρδιά μου, και έπλυνα μαζί με τους αθώους τα χέρια μου, και μαστιγωνόμουν όλη την ημέρα, και ο έλεγχός μου γινόταν κάθε πρωί; Διότι, εάν σε αυτούς που δεν έχουν πράξει αυτά υπάρχει τόση ευθυμία, άραγε εγώ μάταια κοπιάζω, και περιττά αγωνίστηκα να επιμελούμαι τη δικαιοσύνη· άσκοπα και μάταια φύλαξα τα χέρια και τις πράξεις μου από άδικα έργα· άσκοπα πέρασα τον καιρό μου ταλαιπωρώντας και μαστιγώνοντας τον εαυτό μου κάθε μέρα με νηστείες και κακοπάθειες· άσκοπα και μάταια πονούσα, σηκωνόμενος τα χαράματα και εξαγορεύοντας στις προσευχές μου προς τον Θεό τις αμαρτίες μου, θρηνώντας και προφέροντας ελέγχους εναντίον του εαυτού μου στις προς τον Θεό εξομολογήσεις μου. Αυτά συλλογιζόμουν, και παραλίγο να κλονιστώ. Αντί αυτών, όμως, ο Σύμμαχος τα ερμήνευσε με τον εξής τρόπο: Ίσως λοιπόν κι εγώ μάταια καθάρισα την ψυχή μου, και έπλενα μέσα σε αναμαρτησία τα χέρια μου, και διετέλεσα να χλευάζομαι κάθε μέρα, και να ελέγχομαι κάθε όρθρο.

Πώς, λοιπόν, περνούσε τη ζωή του πενθώντας, ας ακούσουμε και πάλι τον ίδιο να λέει: «μαστιγωνόμουν όλη την ημέρα και ο έλεγχός μου γινόταν τα πρωινά», και όλη την ημέρα «σαν κάποιος που πενθεί και είναι σκυθρωπός, έτσι ταπεινωνόμουν», και «κάθε νύχτα θα λούζω το κρεβάτι μου, με τα δάκρυά μου θα βρέχω το στρώμα μου», και «έγινα σαν νυχτοπούλι σε ερείπια, που μένει ολομόναχο στη στέγη, και έφαγα στάχτη σαν ψωμί και ανακάτευα το ποτό μου με κλάματα», και «τα γόνατά μου εξασθένησαν από τη νηστεία και η σάρκα μου αλλοιώθηκε από την έλλειψη ελαίου», και «ταπεινώθηκα και με έσωσε ο Κύριος». Και προς τον Κύριο τι είδους ικεσίες αναπέμπει; «Κύριε, μην με ελέγξεις με τον θυμό σου, ούτε να με παιδεύσεις με την οργή σου», και «ελέησέ με, Κύριε», και «διότι εγώ γνωρίζω την ανομία μου και η αμαρτία μου βρίσκεται συνεχώς μπροστά μου», και «Κύριε, εισάκουσε την προσευχή μου και μην έλθεις σε κρίση με τον δούλο σου».

«διενοήθησαν»: Αφού σκέφτηκαν πονηρά, μίλησαν εναντίον του Θεού (με πονηρία καταλάλησαν τον Θεό). «ἀδικίαν»: Αφού βλασφήμησαν τον Θεό και είπαν: δαιμόνιο έχεις (έχει). «ἔθεντο εἰς οὐρανόν»: Τόσο πολύ ύψωσαν τη βλασφημία τους, ώστε να αποτολμήσουν να στραφούν και εναντίον αυτού του ίδιου του ουρανού. «καὶ ἡ γλῶσσα»: Διότι οι Ιουδαίοι, ενώ βρίσκονταν επί της γης, ψηλαφούσαν τα ουράνια. «διὰ τοῦτο ἐπιστρέψει»: Ποιος λαός; Ο ιουδαϊκός, εδώ· πού; Στην αφροσύνη τους, όπως ο σκύλος επιστρέφει στον ίδιο του τον εμετό. «καὶ ἡμέραι»: Διότι θα συμπληρωθούν για αυτούς κακές (πονηρές) ημέρες, οι οποίες θα τους τιμωρήσουν (τιμωρούν) αιώνια. «καὶ εἶπαν»: Επειδή θεωρούσαν ως έναν απλό άνθρωπο αυτόν που βλασφημούσαν και απορούσαν πώς γνώρισε (κατανοούσε) τις σκέψεις τους. «καὶ εἰ ἔστιν»: Διότι έλεγαν: από πού του ήρθε αυτή η σοφία; «ἰδοὺ ἁμαρτωλοί»: Οι Ιουδαίοι· διότι κανένα έθνος πάνω στη γη δεν πλούτισε με τέτοιο τρόπο με τις δωρεές και τις ευεργεσίες του Θεού, και σε νοητό και σε αισθητό πλούτο, ή με το να ονομάζεται γένος του Θεού. «καὶ εἶπα»: Ο προφήτης απολογείται λέγοντας: άραγε μάταια επιδιώκω τη δικαιοσύνη, ενώ οι αμαρτωλοί ευημερούν; Και υπονοεί τους Ιουδαίους, επειδή λαμβάνουν δώρα προερχόμενα από αδικία. «καὶ ἐγενόμην»: Με νηστεία (νηστείες) και εγκράτεια και αγρυπνία και με κάθε κακουχία για χάρη του Θεού. «καὶ ὁ ἔλεγχός μου»: Διότι, όταν ήρθε το πρωί της ανάστασης του Χριστού, ελέγχθηκε η αδυναμία των Ιουδαίων.

Δεν είναι δυνατόν όμως τα λόγια των αιρετικών ή των βλασφήμων να επικρατούν για πολύ· διατρέχουν τη γη, βλάπτοντας παροδικά κάποιους λίγους. Κατανοώντας το αυτό οι πιστοί, ακόμη και αν τύχει να πλανηθούν, επιστρέφουν· για τους οποίους ο Ψαλμωδός έψαλε τα εξής: «Και είπα: Άρα μάταια εδικαίωσα.» Δηλαδή, άρα μάταια καθάρισα τους λογισμούς, μάταια τις πράξεις, και από τη μία δικαίωσα την καρδιά μου, μη συλλογιζόμενος μέσα της τίποτε το άδικο· από την άλλη έπλυνα τα χέρια μου στην αθωότητα, δηλαδή σε αγαθές πράξεις που δεν περιέχουν τη ζωή της αμαρτίας. Δηλαδή, δεν συλλογιζόμουν τη ζημία· διότι η αμαρτία είναι όντως ζημία της ψυχής, καθώς της στερεί τη φιλία του Θεού, το κάλλιστο από όλα τα αγαθά. «Και μαστιγώθηκα.» Διότι εκείνος που μαστιγώνει τον εαυτό του για τα σφάλματά του, και θέτει τον έλεγχο του εαυτού του στα πρωινά, δηλαδή στο φως και όχι στο σκοτάδι, αυτός διατηρείται καθαρός στους λογισμούς και στις πράξεις. Ελέγχεται δε στο φως εκείνος που δίνει παρρησία σε αυτούς που τον ελέγχουν, αυτός που τηρεί εκείνο το σοφό λόγιο, το οποίο έχει ειπωθεί στις Παροιμίες: