Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 73:10

Γι' αυτό, προχωρώντας λέει: «Έως πότε, Κύριε, θα ονειδίζει ο εχθρός;». Η δε επανάληψη κατά την ονομασία των σημείων αποτελεί έκφραση απορίας για το πώς ο θείος ναός παραδόθηκε στα χέρια των πολεμίων. «Όπως σε δάσος με δέντρα, με τσεκούρια έκοψαν τις θύρες της», κ.λπ. Στα προκείμενα περιγράφει την καταστροφή τόσο της πόλης όσο και του θείου ναού.

«Έως πότε, Θεέ, θα ονειδίζει ο εχθρός;». Αφού ολοκλήρωσε την περιγραφή της άλωσης από το πρόσωπο των εχθρών, επικαλείται τον Θεό για έλεος και επίβλεψη στο πώς όλα όσα συμβαίνουν αποτελούν ύβρη κατά του Θεού· και τούτο με το να λέγει: «Εν μέσω της εορτής σου», και το, «Το αγιαστήριό σου», και το, «Το σκήνωμα του ονόματός σου», και, «Τις εορτές του Κυρίου», καθώς και «Το όνομά σου εις τέλος».

Άκμαζε λοιπόν σε κάθε γενεά ανάμεσά τους η διαδοχή των προφητών, η οποία και διήρκεσε μέχρι τον προφήτη Ιωάννη. Έως πότε, Θεέ, θα ονειδίζει ο εχθρός, θα παροξύνει ο αντίπαλος το όνομά σου εις τέλος; Πολλές φορές έχει ειπωθεί στην προκείμενη προφητεία το «εις τέλος».

Διότι στην αρχή λεγόταν: «Γιατί, Θεέ, απέρριψες μέχρι τέλους;»· έπειτα στη συνέχεια: «Ύψωσε τα χέρια σου εναντίον των υπερηφανειών μέχρι τέλους»· και τρίτον: «Παροξύνει ο αντίπαλος το όνομά σου μέχρι τέλους»· και πάλι: «Γιατί αποστρέφεις το χέρι σου και τη δεξιά σου από το μέσο του κόλπου σου μέχρι τέλους;». Μέσω αυτών των χωρίων ο λόγος υποδηλώνει την τελευταία πολιορκία του τόπου. Ερωτώντας δε και λέγοντας: «Έως πότε, Θεέ, θα χλευάζει ο εχθρός;», επιθυμεί να πληροφορηθεί έως πότε θα συμβαίνουν αυτά, και ποιο θα είναι το όριο του χρόνου, και μέχρι πότε θα παροξύνει ο αντίπαλος το όνομά σου, και εάν θα συνεχίσει να το πράττει αυτό μέχρι τέλους.

«Εἰς τὴν γῆν»: Και αφού έριξαν το ίδιο το βιβλίο του νόμου στη γη, το καταπάτησαν με περιφρόνηση. «Εἶπαν ἐν τῇ καρδίᾳ»: Όλοι οι ξένοι προς τον νόμο και εχθροί, σκεπτόμενοι ομόφωνα σαν να ήταν συγγενείς, έλαβαν την απόφαση μέσα στην καρδιά τους να εξαφανίσουν το αγίασμά τους. «Δεῦτε»: Τις ιουδαϊκές εορτές· διότι τις κατέπαυσαν οι εχθροί, με την παραχώρηση του Θεού, επειδή δεν τελούνταν με θεοσέβεια. «Τὰ σημεῖα»: Οι Ιουδαίοι λένε: Κανένα από τα συνήθη σημεία, τα οποία έκανε [ο Θεός] σε εμάς, δεν είδαμε. «Οὐκ ἔστιν ἔτι»: Διότι εξέλιπαν, λέει, <τα έθνη> και οι προφήτες, και εμείς λησμονηθήκαμε από τον Θεό. «Ἕως πότε»: Διότι μετά την ερήμωση της Ιερουσαλήμ γνώρισαν τον Θεό και όλοι προσέπιπταν στον Θεό (βρίσκονταν σε μετάνοια). «Παροξυνεῖ»: Ονειδίζουν, λέει, οι εχθροί τον Θεό. «Ἵνα τί ἀποστρέφεις»: Λέει ο λαός των Εβραίων: Απέσυρες από εμάς το χέρι σου και μας εγκατέλειψες εντελώς, και μας κυρίευσαν οι εχθροί μας. «Ὁ δὲ βασιλεύς»: Των εθνών· διότι ο Θεός προγνώριζε την επιστροφή τους. «Εἰργάσατο»: Εννοεί τον σταυρό, επειδή μπήχτηκε στο μέσο της γης· και μέσω αυτού προήλθε η σωτηρία στο γένος των ανθρώπων. «Σὺ ἐκραταίωσας»: Και την αισθητή μεν ως μεγάλη, αλλά κυρίως αυτήν του βαπτίσματος ως ισχυρή και κραταιά. Διότι αυτή κατακλύζει την αμαρτία [και τους δαίμονες].

Όπως, λέει, κάποιος ασύνετος που δεν γνωρίζει τη δική του αυτάρκεια, έτσι και αυτοί που τον σημείωναν με ασύνετο τρόπο δεν τον γνώρισαν. Προς αυτούς έλεγε και ο Χριστός: «Υποκριτές, το πρόσωπο του ουρανού και της γης ξέρετε να το διακρίνετε· τους καιρούς όμως των σημείων δεν τους γνωρίζετε». «Σαν σε δάσος με δέντρα έκοψαν με τσεκούρια τις θύρες της, όλοι μαζί με πέλεκυ και σμίλη την κατέρριψαν», δηλαδή διεσκόρπισαν τη συναγωγή σου και την κληρονομιά σου· και κατέρριψαν οι τυραννίες των εικονομάχων, σαν με πέλεκυ και σμίλη, τις θύρες, δηλαδή τις θείες εικόνες, μέσω των οποίων αναγόμαστε στο πρωτότυπο, τις γκρέμισαν στο έδαφος εκείνοι οι μιαροί. «Έκαψαν με φωτιά το αγιαστήριό σου, βεβήλωσαν ως το έδαφος το σκήνωμα του ονόματός σου». Αυτό ακριβώς έπραξε τόσο ο Λέων, που φέρει όνομα θηρίου, όσο και ο Κοπρώνυμος γιος του. «Είπαν μέσα στην καρδιά τους» μαζί με τους ομοφρονούντές τους: «Ελάτε να καταργήσουμε όλες τις εορτές του Θεού από τη γη», δηλαδή τις εικόνες τους, «τα σημεία τους δεν τα είδαμε, δεν υπάρχει πλέον προφήτης, και δεν θα μας γνωρίσει πια». Ω της ανοησίας σας, παράνομοι. Έστω ότι «δεν υπάρχει προφήτης», όπως λέτε, «για να σας γνωρίσει». Τι λοιπόν; Ούτε Θεός υπάρχει που σας βλέπει, του οποίου τις εορτές και τα σημεία αγωνίζεστε να καταργήσετε από τη γη; «Έως πότε, Θεέ, θα σε ονειδίζει ο εχθρός και θα παροξύνει ο αντίπαλος το όνομά σου μέχρι τέλους;»

Και μάλιστα εγώ βλέπω ανάμεσά σας όχι έναν, ούτε δύο, αλλά πολλούς, που σε ό,τι ζητείται είναι εντελώς πειθήνιοι και πρόθυμοι, προσηνείς και μειλίχιοι, υπάκουοι και υπομονετικοί, ειλικρινείς στις εξαγορεύσεις τους και πιστότατοι. Και ίσως δεν έχουν λάβει πολλή μόρφωση, ούτε κατέχουν σοφίσματα και αναγνώσματα, ούτε αποστηθίσεις και ψαλμωδίες. Ένα όμως έχουν, το οποίο ζητά ο λόγος και με το οποίο εξομοιώνουν τον εαυτό τους με τον Χριστό, εννοώ την ταπεινοφροσύνη και την πραότητα: «μάθετε», λέει, «από εμένα, ότι είμαι πράος και ταπεινός στην καρδιά». Ατενίστε λοιπόν, αγαπημένα μου τέκνα, στο φως και στην αλήθεια, στην ευθύτητα και στη μακαριότητα, στην ηπιότητα και στην αγαθότητα, και μη νομίζετε ότι σας τα λέω αυτά επειδή προσπαθώ να προσελκύσω δόξα για τον εαυτό μου, αλλά για εσάς τους ποθητούς και αγαπητούς μου, κυρίους και δεσπότες μου, που βεβαίως ανήκετε στον Θεό, για τους οποίους διεξάγεται και ο αγώνας και η προσπάθειά μου, και με απλά λόγια, για την κοινή σωτηρία. Γι' αυτό συγκρατήστε τον εαυτό σας, σας παρακαλώ, από κάθε οξυθυμία, από κάθε κακή διάθεση. «Υιοί των ανθρώπων», λέει, «έως πότε θα είστε βαρυκάρδιοι; Γιατί αγαπάτε τη ματαιότητα και αναζητάτε το ψεύδος;» Γιατί «να ονειδίζει ο εχθρός, να παροξύνει ο αντίπαλος;»