Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 73:11

Γιατί αποστρέφεις το χέρι σου, κ.τ.λ.; Γιατί, λέει, ανακόπτεις τη δωρεά των αγαθών, τα οποία παλαιότερα μας παρείχες σαν μέσα από τον κόλπο σου; Ο δε Θεός είναι βασιλιάς μας προ αιώνος. Τώρα μεν, λέει, ανακόπτεις από εμάς την παροχή των αγαθών· παλαιότερα όμως, καταδεχόμενος να ονομάζεσαι και Θεός και βασιλιάς μας, επιτέλεσες τέτοια σωτηρία για εμάς, ώστε να μη μείνει κρυφή από κανέναν πάνω στη γη. Κατεργάστηκε σωτηρία στο μέσο της γης. Λαμβάνοντας αφορμή από αυτό, μερικοί αποφάνθηκαν ότι τα Ιεροσόλυμα είναι ο οφθαλμός της γης.

Διότι, σύμφωνα με τον ίδιο, «και Θεός ήταν ο Λόγος»· και έλεγε ο Υιός: «εγώ είμαι η ζωή». Επομένως, ο Υιός είναι Λόγος και ζωή που υπάρχει παρά τω Πατρί. Και πάλι, αυτό που έχει ειπωθεί από τον ίδιο τον Ιωάννη, «ο μονογενής Υιός, ο οποίος βρίσκεται στον κόλπο του Πατέρα», αποδεικνύει ότι ο Υιός υπάρχει πάντοτε. Διότι αυτόν που ο Ιωάννης ονομάζει Υιό, ο Δαβίδ τον υμνεί ως χέρι λέγοντας: «γιατί αποστρέφεις το χέρι σου και τη δεξιά σου από το μέσο του κόλπου σου;». Επομένως, αν το χέρι βρίσκεται στον κόλπο, και ο Υιός βρίσκεται στον κόλπο, ο Υιός θα πρέπει να είναι το χέρι, και το χέρι θα πρέπει να είναι ο Υιός, μέσω του οποίου ο Πατέρας δημιούργησε τα πάντα. «Διότι το χέρι σου», λέει, «δημιούργησε όλα αυτά» και «με το χέρι του οδήγησε έξω τον λαό»· επομένως, (το έπραξε) μέσω του Υιού. Αν όμως ισχύει και το «αυτή είναι η αλλοίωση της δεξιάς του Υψίστου», και πάλι το «εις το τέλος, για εκείνους που θα αλλοιωθούν, ωδή για τον αγαπητό», άρα ο αγαπητός είναι το χέρι που αλλοιώθηκε, για τον οποίο λέει και η θεία φωνή: «αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός». Άρα το «αυτό είναι το χέρι μου» είναι ισοδύναμο με το «αυτός είναι ο Υιός μου».

Διότι στην αρχή λεγόταν: «Γιατί, Θεέ, απέρριψες μέχρι τέλους;»· έπειτα στη συνέχεια: «Ύψωσε τα χέρια σου εναντίον των υπερηφανειών μέχρι τέλους»· και τρίτον: «Παροξύνει ο αντίπαλος το όνομά σου μέχρι τέλους»· και πάλι: «Γιατί αποστρέφεις το χέρι σου και τη δεξιά σου από το μέσο του κόλπου σου μέχρι τέλους;». Μέσω αυτών των χωρίων ο λόγος υποδηλώνει την τελευταία πολιορκία του τόπου. Ερωτώντας δε και λέγοντας: «Έως πότε, Θεέ, θα χλευάζει ο εχθρός;», επιθυμεί να πληροφορηθεί έως πότε θα συμβαίνουν αυτά, και ποιο θα είναι το όριο του χρόνου, και μέχρι πότε θα παροξύνει ο αντίπαλος το όνομά σου, και εάν θα συνεχίσει να το πράττει αυτό μέχρι τέλους.

Έπειτα, στη συνέχεια, διερωτάται για την αιτία αυτών ζητώντας να τη μάθει· γι' αυτό λέει: «Γιατί αποστρέφεις το χέρι σου και τη δεξιά σου από το μέσο του κόλπου σου έως τέλους;» Το δε νόημα του λόγου αυτού έχει ως εξής: ο κόλπος του Θεού είναι πλήρης αγαθών, γι' αυτό έχει λεχθεί: «Ο Μονογενής Υιός, ο οποίος βρίσκεται στον κόλπο του Πατέρα, εκείνος τον φανέρωσε». Και αυτός είναι ο απόρρητος θησαυρός της Πατρικής θεότητας και το πλήρωμα όλων των αγαθών, από τα οποία δίνει τα χαρίσματα στους αξίους του. Επειδή, λοιπόν, από το μέσο του κόλπου δωρίζει τα χαρίσματα στους αξίους απλώνοντας σε αυτούς τη δεξιά του, ενώ από τους μη αξίους αποστρέφει το δεξί χέρι, μη δωρίζοντάς τους κανένα από τα αγαθά που είναι αποταμιευμένα στον προαναφερθέντα κόλπο, εύλογα διερωτάται λέγοντας: «Γιατί αποστρέφεις το χέρι σου και τη δεξιά σου από το μέσο του κόλπου σου έως τέλους;» Και πάλι προσθέτει το «έως τέλους», υποδηλώνοντας ότι η αποστροφή της δεξιάς του Θεού θα είναι για αυτούς οριστική. Μέσω δε της ερώτησης αυτής μας παρακινεί στην αναζήτηση της αιτίας, ώστε να ερευνήσουμε ποιο υπήρξε το αίτιο για το οποίο αποβλήθηκαν οριστικά.

Διότι, εάν κάποιος τους κατηγορούσε για αμαρτίες και παρανομίες, γνωρίζουμε ότι και στο παρελθόν έπραξαν τέτοια, αλλά δεν απορρίφθηκαν οριστικά· επειδή οι προφητικοί λόγοι καταγράφουν αναρίθμητες αθέμιτες πράξεις τους, τόσο μοιχείας όσο και ειδωλολατρίας, καθώς και φόνους προφητών· ωστόσο ποτέ δεν εγκαταλείφθηκαν ολοκληρωτικά. Οι προφήτες, εξάλλου, συνυπήρχαν μαζί τους, μολονότι έπρατταν τέτοια· συνέβαιναν δε ανάμεσά τους και εμφανίσεις αγγέλων, καθώς και η παρουσία του Αγίου Πνεύματος. Τι είναι λοιπόν το πρωτοφανές, και τι τόσο φοβερό έχουν τολμήσει, ώστε να απορριφθούν οριστικά, και να τους αποστραφεί η δεξιά του Θεού τελειωτικά; Λέγοντας δε αυτά, υπαινίσσεται σιωπηρά το τόλμημα που διέπραξαν εναντίον του Χριστού του Θεού.

«Εἰς τὴν γῆν»: Και αφού έριξαν το ίδιο το βιβλίο του νόμου στη γη, το καταπάτησαν με περιφρόνηση. «Εἶπαν ἐν τῇ καρδίᾳ»: Όλοι οι ξένοι προς τον νόμο και εχθροί, σκεπτόμενοι ομόφωνα σαν να ήταν συγγενείς, έλαβαν την απόφαση μέσα στην καρδιά τους να εξαφανίσουν το αγίασμά τους. «Δεῦτε»: Τις ιουδαϊκές εορτές· διότι τις κατέπαυσαν οι εχθροί, με την παραχώρηση του Θεού, επειδή δεν τελούνταν με θεοσέβεια. «Τὰ σημεῖα»: Οι Ιουδαίοι λένε: Κανένα από τα συνήθη σημεία, τα οποία έκανε [ο Θεός] σε εμάς, δεν είδαμε. «Οὐκ ἔστιν ἔτι»: Διότι εξέλιπαν, λέει, <τα έθνη> και οι προφήτες, και εμείς λησμονηθήκαμε από τον Θεό. «Ἕως πότε»: Διότι μετά την ερήμωση της Ιερουσαλήμ γνώρισαν τον Θεό και όλοι προσέπιπταν στον Θεό (βρίσκονταν σε μετάνοια). «Παροξυνεῖ»: Ονειδίζουν, λέει, οι εχθροί τον Θεό. «Ἵνα τί ἀποστρέφεις»: Λέει ο λαός των Εβραίων: Απέσυρες από εμάς το χέρι σου και μας εγκατέλειψες εντελώς, και μας κυρίευσαν οι εχθροί μας. «Ὁ δὲ βασιλεύς»: Των εθνών· διότι ο Θεός προγνώριζε την επιστροφή τους. «Εἰργάσατο»: Εννοεί τον σταυρό, επειδή μπήχτηκε στο μέσο της γης· και μέσω αυτού προήλθε η σωτηρία στο γένος των ανθρώπων. «Σὺ ἐκραταίωσας»: Και την αισθητή μεν ως μεγάλη, αλλά κυρίως αυτήν του βαπτίσματος ως ισχυρή και κραταιά. Διότι αυτή κατακλύζει την αμαρτία [και τους δαίμονες].

Έως πότε, λέει, θα τους ανέχεσαι δείχνοντας μακροθυμία; «Γιατί αποστρέφεις το χέρι σου και το δεξί σου χέρι μέσα από τον κόλπο σου μέχρι τέλους;» Δηλαδή, γιατί δεν το απλώνεις εναντίον των ασεβών; Εγκόλπιο δε χέρι του Πατρός είναι ο Υιός, ο οποίος ονομάζεται χέρι, επειδή δι' αυτού έγιναν τα πάντα, ορατά και αόρατα. Γι' αυτό ονομάζεται δεξί χέρι και σοφία του Θεού, χαρακτήρας και εικόνα και απαύγασμα, υποδηλώνοντας έτσι σαφώς την ομοφυΐα με τον Πατέρα. «Ο δε Θεός είναι βασιλιάς μας προ των αιώνων, ο οποίος κατεργάστηκε τη σωτηρία στο μέσο της γης». Μη θεωρείς, λέει, ως απλό άνθρωπο αυτόν που έπαθε εκούσια στο μέσο της γης και σε όλη τη γη κατεργάστηκε τη σωτηρία, αλλά γνώριζε ότι είναι ο Θεός μας και ο προαιώνιος βασιλιάς. Του οποίου και τα σύμβολα της θεότητας αναφέρει ολοφάνερα: «Εσύ», λέει, «στερέωσες με τη δύναμή σου τη θάλασσα» «τοποθετώντας σε αυτήν κλείθρα και πύλες», «εσύ συνέτριψας τα κεφάλια των δρακόντων πάνω στο νερό» βαπτιζόμενος, «εσύ τσάκισας το κεφάλι του δράκοντα» και αποστάτη εχθρού. «Τον έδωσες ως τροφή στους λαούς των Αιθιόπων», δηλαδή στα αποκλεισμένα μιαρά έθνη στα Ινδάλια, τα οποία με κάποια πρόνοια του Θεού υπέταξε ο βασιλιάς Αλέξανδρος στα ονομαζόμενα Ινδάλια, τα ουρανομήκη όρη. Αυτοί τρώνε δράκοντες και φίδια και μύγες και κάθε τι ακάθαρτο, ως μιαρά έθνη. Είναι δε, όπως λένε, εβδομήντα βασιλιάδες μαζί με τους λαούς τους.

Να γίνεστε σαν τα παιδιά, και υπενθυμίζοντάς τους αυτό, «παιδιά», λέει, «μήπως έχετε κάτι για προσφάγι;». Και εκείνοι σαν παιδιά «του αποκρίθηκαν: Όχι». Γι' αυτό και το παιδί, το αποστολικό νήπιο, «στην τρύπα», δηλαδή την ιουδαϊκή οικία, «το χέρι», δηλαδή τον Χριστό, «θα βάλει». Διότι πνευματικό χέρι είναι ο Υιός, για τον οποίο έχει γραφτεί: «γιατί αποστρέφεις το χέρι σου και τη δεξιά σου στο μέσο του κόλπου σου ως το τέλος;», και ότι «η δεξιά σου, Κύριε,» λέει, «έχει δοξαστεί». Γι' αυτό και το προλεχθέν νήπιο θα βάλει το προλεχθέν χέρι στην προλεχθείσα τρύπα, «και δεν θα κακοποιήσουν, ούτε θα μπορέσουν να καταστρέψουν κανέναν πάνω στο άγιο όρος μου». Και ήθελαν οι Ιουδαίοι μέσω της κακώσεως και του ατιμωτικού θανάτου να εξαλείψουν τη μνήμη του Χριστού και να εμποδίσουν το αποστολικό κήρυγμα. Συνέβη όμως το αντίθετο, «διότι γέμισε», λέει, «ολόκληρη η γη με τη γνώση του Κυρίου, όπως το πολύ νερό θα κατακαλύψει τις θάλασσες. Και κατά την ημέρα εκείνη θα υπάρχει η ρίζα του Ιεσσαί και αυτός που ανίσταται για να εξουσιάζει τα έθνη, σε αυτόν θα ελπίσουν τα έθνη και η ανάπαυσή του θα είναι τιμή», δηλαδή η ανάπαυσή του στον τάφο θα γίνει τιμή. πράγμα το οποίο και έγινε.

Διότι με αυτό το παράδειγμα εξομοιώνονται όσοι βλασφημούν την όντως δεδοξασμένη υιοτική δεξιά του Θεού: «Η δεξιά σου», λέει, «Κύριε, έχει δοξαστεί». Και: «Γιατί αποστρέφεις το χέρι σου και τη δεξιά σου μέσα από τον κόλπο σου μέχρι τέλους;» Όσοι λοιπόν βλασφημούν την εγκόλπια, δεδοξασμένη, υιοτική δεξιά του Πατρός και δήθεν δοξάζουν τον Πατέρα, μαζί με Αυτόν αθέτησαν και Εκείνον, αν και ακούνε να λέει ότι «όποιος δεν τιμά τον Υιό, δεν τιμά τον Πατέρα», και όποιος αθετεί τον Υιό αθετεί και τον Πατέρα, και ότι «και είδαν και μίσησαν και εμένα και τον Πατέρα μου», και ότι «όποιος μισεί εμένα μισεί και τον Πατέρα μου», και «εάν δεν είχα έλθει και δεν τους είχα μιλήσει, δεν θα είχαν αμαρτία».