Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 73:13

Ότι δε επρόκειτο να βαπτισθεί στον Ιορδάνη και να μαρτυρηθεί γι’ Αυτόν από επάνω από τον Θεό και Πατέρα, το είπε: «Φωνή Κυρίου επάνω στα ύδατα· ο Θεός της δόξας εβρόντησε· Κύριος επάνω σε πολλά ύδατα.» Και ότι με το άγιο βάπτισμα συνέτριψε τον διάβολο και τις δυνάμεις του, λέγει: «Εκεί συνέτριψες τις κεφαλές των δρακόντων επάνω στο νερό», δηλαδή των δαιμόνων. «Συνέθλασες την κεφαλή του δράκοντος», δηλαδή του διαβόλου. Το δε ότι είναι δημιουργός ουρανού και γης και θαλάσσης, Αυτός είναι ο Χριστός· και ότι περπάτησε επάνω στη θάλασσα σαν να ήταν στεριά· και ότι επρόκειτο να επιτελέσει πολλές θεραπείες στον λαό· και ότι επρόκειτο να πάθει για χάρη του κόσμου, η βίβλος του Ιώβ το λέγει έτσι: «Αυτός που άπλωσε μόνος τον ουρανό, που περπάτησε επάνω στη θάλασσα σαν επάνω σε έδαφος.» Και ο προφήτης λέγει: «Τότε θα ανοιχθούν μάτια τυφλών, και θα γίνει καθαρή η γλώσσα των μογιλάλων· τότε ο χωλός θα πηδά σαν ελάφι.» Και ότι επρόκειτο να έλθει ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός για να πάθει στην Ιερουσαλήμ, καθισμένος επάνω σε πουλάρι υποζυγίου όνου, ως βασιλιάς παρών, ο προφήτης Ζαχαρίας λέγει: «Χαίρε πολύ, θυγατέρα Σιών· κήρυττε, θυγατέρα Ιερουσαλήμ· ιδού, ο βασιλιάς σου έρχεται, δίκαιος και σώζων, αυτός πράος και επιβεβηκώς επάνω σε υποζύγιο και πουλάρι.» Και ότι επίσης από τα παιδιά σας, τα παιδιά των Ιουδαίων, ακούστηκε το «Ωσαννά» ως ευφημία, έχοντας διδαχθεί αυτό από τον Θεό, ο Δαβίδ το προανήγγειλε λέγοντας: «Από στόμα νηπίων και θηλαζόντων κατήρτισες αίνεση.» Και ο Ησαΐας: «Αυτός πήρε τις ασθένειές μας και βάστασε τις νόσους μας, και πονά για χάρη μας.»

Εσύ στερέωσες με τη δύναμή σου τη θάλασσα, εσύ συνέτριψες τα κεφάλια των δρακόντων πάνω στα ύδατα. Περιγράφει με τον λόγο του με ποιον τρόπο κατεργάστηκε τη σωτηρία τους κατά τα παλαιά χρόνια. Και πρώτον μεν, με το ότι στερεοποιήθηκαν σαν τείχος τα ύδατα της θάλασσας, όταν εξέρχονταν από την Αίγυπτο· και αυτό είναι το, Εσύ στερέωσες τη θάλασσα· δεύτερον δε, με το ότι συνετρίβη πάνω στα ύδατα το κεφάλι των Αιγυπτίων, τους οποίους και ονομάζει δράκοντες εξαιτίας της πονηρίας της γλώσσας τους· έπειτα, μαζί με αυτούς, και του ίδιου του βασιλιά που τους εξουσίαζε, τον οποίο επίσης ομοίως αποκαλεί δράκοντα. [Εσύ στερέωσες με τη δύναμή σου τη θάλασσα.

Συνέτριψες τον Φαραώ, μαζί με τους τριστάτες και τα άρματά του, σαν κεφάλια δρακόντων πάνω στο νερό, εξαιτίας της πονηρίας της σκέψης του· καθώς τους Αιγυπτίους, επειδή ήταν γείτονες των Αιθιόπων, τους παρέδωσες σε αυτούς για βορά, και αυτούς και τον βασιλιά τους τους κατετρόπωσες ενώπιον των Αιθιόπων. «Τον έδωσες ως τροφή στους λαούς των Αιθιόπων». Τον ίδιο τον Φαραώ, μαζί βεβαίως με το στράτευμά του. Και «λαούς» εδώ εννοεί τα σμήνη των ορνέων στις περιοχές των Ινδών· τα οποία και κατασπάραζαν τα νεκρά σώματα των Αιγυπτίων που είχαν εκβραστεί από τη θάλασσα στην ξηρά.

Ότι δε και διά του βαπτίσματος επρόκειτο ο Χριστός, ο Θεός μας, να καταργήσει τον διάβολο, το μαρτυρεί ο ογ' ψαλμός, λέγοντας προς τον Θεό τα εξής: «Εσύ συνέτριψες τις κεφαλές των δρακόντων επάνω στο ύδωρ· εσύ συνέθλασες την κεφαλή του δράκοντα.» Ότι δε ο Χριστός είναι ο δημιουργός του ουρανού, αυτός που περιπάτησε στη θάλασσα, ας ακούσουμε τον Ιώβ που λέει τα εξής: «Αυτός που εξέτεινε τον ουρανό μόνος του, και περιπατεί επί της θαλάσσης σαν πάνω σε έδαφος.» Περί δε του πώλου και της όνου, επί των οποίων επικάθισε ο Χριστός, ας ακούσουμε τον προφήτη Ζαχαρία να λέει: «Χαίρε σφόδρα, θυγατέρα Σιών· κήρυττε, θυγατέρα Ιερουσαλήμ· ιδού ο βασιλεύς σου έρχεται σε εσένα δίκαιος και σωτήρας, ο ίδιος πράος και επιβαίνων επί υποζυγίου και πώλου νέου.» Τι είναι λοιπόν πιο ξεκάθαρο από αυτές τις προφητικές φωνές; Αλλά όμως, παρόλο που προφήτευαν τόσο φανερά για τον Χριστό, ο Σατανάς τύφλωσε τα μάτια των Ιουδαίων, και πώρωσε τις κόρες της ψυχής τους, ώστε να παραβλέπουν τέτοιου είδους μαρτυρίες. Ας ακούσουμε λοιπόν και περί των παίδων, οι οποίοι αναβόησαν το «Ωσαννά» προς τον Χριστό, και τον αποκάλεσαν προφανώς Κύριο στον η' ψαλμό: «Κύριε, ο Κύριος ημών, πόσο θαυμαστό είναι το όνομά σου σε όλη τη γη! Διότι υψώθηκε η μεγαλοπρέπειά σου υπεράνω των ουρανών. Εκ στόματος νηπίων και θηλαζόντων κατήρτισες αίνο.»

Προφανώς βγάζοντας όχι αγαθά από αγαθή καρδιά, αλλά φτύνοντας το δηλητήριο του μιαιφόνου δράκοντα, για τον οποίο λέει ο μελωδός απευθυνόμενος προς τον έναν και επί πάντων Θεό: «Εσύ συνέτριψας τις κεφαλές του δράκοντα πάνω στο νερό». Επειδή λοιπόν δεν ήταν μικρός ο θόρυβος που είχε προκληθεί για αυτά μεταξύ των πιστών, και η βλάβη από το σκάνδαλο κατέτρωγε σαν λοιμός τις ψυχές των πιο απλοϊκών· διότι πράγματι κάποιοι, παρασυρόμενοι μακριά από τα αληθινά δόγματα εξαιτίας των φλυαριών εκείνων, νόμιζαν ότι ο Λόγος έλαβε την αρχή της ύπαρξής Του μόλις τότε που έγινε άνθρωπος. Έτσι, όσοι από τους πιστούς ήταν πιο συνετοί, αφού συγκεντρώθηκαν όλοι μαζί, πήγαν στον μαθητή του Σωτήρα, αναφέρομαι βέβαια στον ίδιο τον Ιωάννη, και του ανέφεραν την ασθένεια που είχε ενσκήψει στους αδελφούς, του αποκάλυψαν τις φλυαρίες των ετεροδιδασκαλούντων, και τον παρακαλούσαν να σπεύσει γρήγορα να τους προστατεύσει με τον φωτισμό του Πνεύματος, και να απλώσει χέρι σωτηρίας σε όσους είχαν ήδη παρασυρθεί και είχαν πέσει μέσα στα διαβολικά δίχτυα.

<Και επέστρεψε ο Ιησούς με τη δύναμη του Πνεύματος στη Γαλιλαία.> (A f. 77, H f. 234 b) Αφήνοντας τη διαμονή στις πόλεις, διέμενε στις ερήμους· εκεί νήστευσε πειραζόμενος από τον Σατανά, εκεί νίκησε για χάρη μας, εκεί συνέτριψε τα κεφάλια των δρακόντων, εκεί, όπως λέει ο μακάριος Δαβίδ, οι ρομφαίες του εχθρού εξέλιπαν τελείως, και γκρεμίστηκαν πόλεις, δηλαδή αυτοί που ήταν σαν πύργοι και πόλεις. Αφού λοιπόν υπερίσχυσε του Σατανά και στεφάνωσε στον εαυτό Του την ανθρώπινη φύση με τα βραβεία της νίκης εναντίον του, επέστρεψε στη Γαλιλαία, με τη δύναμη του Πνεύματος, χρησιμοποιώντας ενέργεια και δύναμη, επιτελώντας πάρα πολλά θεία σημεία και προκαλώντας μεγάλο θαυμασμό. Εργαζόταν δε τα θεία σημεία, όχι λαμβάνοντας απ' έξω και πορισμένη τη χάρη του Πνεύματος, όπως ακριβώς ο χορός των αγίων, αλλά μάλλον υπάρχοντας κατά φύση και αληθώς Υιός του Θεού και Πατρός, και έχοντας ως δικό Του κλήρο τα δικά Του· διότι είπε προς Αυτόν ότι «Όλα τα δικά μου είναι δικά σου, και τα δικά σου δικά μου, και έχω δοξαστεί σε αυτά.»

Και θα πει ο Σωτήρας προς τον Πατέρα: Ότι Εσύ μεν πάταξες τον Ηρώδη τον βρεφοκτόνο, ο οποίος με εχθρευόταν μάταια· θα πατάξεις δε και τους Ιουδαίους, παραδίδοντάς τους στους Ρωμαίους· και θα συντρίψεις τα δόντια τους, διότι είπαν: «Δεν έχουμε βασιλιά» και «Το αίμα του ας πέσει πάνω μας». Πατάσσονται δε από τον Κύριο και οι δαίμονες, διότι, χωρίς να έχουν αδικηθεί σε τίποτα από εμάς, μάταια μας επιβουλεύονται εξαιτίας της δικής τους κακίας· και τα νοητά τους δόντια, δηλαδή τα πάθη, με τα οποία κατασπαράζουν τους πιο απλοϊκούς, συντρίβονται. Διότι εσύ, λέει, «συνέθλιψες τα κεφάλια των δρακόντων που φωλιάζουν στα ύδατα», εσύ που καθυπέταξες το μεγάλο κήτος μέσω της ανάστασης, εσύ που κατέλυσες τον άδη και πάτησες τον θάνατο, και κατήργησες τον διάβολο. Και πρόσεξε, λοιπόν, ότι αυτοί που αδικούν είναι εκείνοι που βλάπτονται, διότι πατάσσονται από τον Θεό· ενώ οι αδικούμενοι, αυτοί έχουν και πρόσθετο όφελος, διότι σώζονται. <Του Κυρίου είναι η σωτηρία, και πάνω στον λαό σου είναι η ευλογία σου.> (A f. 20.) Είναι δε αγιοπρεπές το να παρακαλεί κανείς να υπάρξει και για τους άλλους αυτό που επιθυμεί να συμβεί στον εαυτό του· διότι δεν ζητά να γίνει μέτοχος των θεόσδοτων αγαθών μόνο ο ίδιος, αλλά να προσφέρεται αυτή η δωρεά κοινή σε όλους όσοι αγαπούν τον Θεό.

ΨΑΛΜΟΣ ΠΒ΄. [<Ιδού οι εχθροί σου ήχησαν.> Ιδού, ένα άλλο είδος της προς τον Θεό έχθρας εξέθεσε ο Προφήτης. Διότι εκείνοι που εχθρεύονται τον λαό του Θεού και τους αγίους, εναντίον Του αναλαμβάνουν πόλεμο· του οποίου εκείνοι τυγχάνουν δούλοι και οικείοι φίλοι.] [Και ποιος θα μπορέσει να σκεφτεί κάτι ή να μηχανευτεί ή έστω και να φανταστεί εναντίον του Θεού, ο οποίος είναι απρόσιτος όχι μόνο στις αισθήσεις αλλά και στους λογισμούς; Αλλά ο Ίδιος λογαριάζει ως δικά Του τα όσα υφίστανται εκείνοι που έχουν εμπιστοσύνη σε Αυτόν· και για τον λόγο αυτό οι επιβουλές εναντίον τους λέγεται ότι στρέφονται εναντίον του ίδιου του Θεού, ως πατέρα, προστάτη και κηδεμόνα όσων επιβουλεύονται. —Και ποιοι είναι αυτοί που απεργάζονται τις επιβουλές;] <Εκείνοι που σε μισούν σήκωσαν κεφάλι.> (B f. 349 b, C f. 178 b, F f. 136, G f. 95, H f. 331 b, L f. 196 b) Πάλι, όπως αναφέρεται για τα φίδια και τις ασπίδες, λέει το «Σήκωσαν κεφάλι.» Διότι, όπως ακριβώς τα φίδια, όταν δαγκώνουν, σηκώνουν αργά το κεφάλι και ανασηκώνονται από τη γη, έτσι και εκείνοι που πολεμούν τη δόξα του Χριστού, υψώνουν αργά το κεφάλι· αλλά πέφτουν αμέσως· διότι πλήττονται από Αυτόν, επειδή Αυτός είναι που συντρίβει τα κεφάλια των δρακόντων. <Τα σκηνώματα των Ιδουμαίων, και οι Ισμαηλίτες, κ.τ.λ.> (B f. 549 b, G f. 93 b, H f. 332 b) Τα έθνη δε αυτά είναι βάρβαρα και εχθρικά προς τον κατά σάρκα Ισραήλ, και ονομάστηκαν ιδιαιτέρως αλλόφυλοι.

Εκεί προς το εσπέρας της ημέρας· εδώ προς το εσπέρας των χρόνων του αιώνος. Εκεί οι παραστάδες των θυρών χρίονταν με το αίμα· εδώ οι καρδιές των πιστών σφραγίζονται με το αίμα του Χριστού. Εκεί η θυσία ήταν νυκτερινή, και μέσα στη νύκτα έγινε η διάβαση της Ερυθράς Θάλασσας· εδώ υπάρχει σωτηρία, και είναι φωτεινή η Ερυθρά Θάλασσα του βαπτίσματος, και πυρπολείται από το πυρ του Πνεύματος· στο οποίο και το Πνεύμα του Θεού αληθώς επιφέρεται συγχρόνως και επιφαίνεται πάνω στο ίδιο το ύδωρ, μέσα στο οποίο συντρίβεται η κεφαλή του δράκοντος και άρχοντος των δαιμονικών δρακόντων των λαών του διαβόλου. Εκεί ο Μωυσής βάπτισε τον Ισραήλ με νυκτερινό βάπτισμα· εκεί μια νεφέλη σκεπάζει τον λαό· τον δε λαό του Χριστού τον επισκιάζει η δύναμις του Υψίστου. Εκεί, όταν σώθηκε ο λαός, η Μαριάμ του Μωυσή χόρεψε· εδώ όμως, καθώς σώζεται ο λαός των εθνών, η Εκκλησία του Χριστού μαζί με όλες τις Εκκλησίες της εορτάζει. Εκεί ο Μωυσής καταφεύγει σε πέτρα της κτίσεως· εδώ ο λαός καταφεύγει στην πέτρα της πίστεως. Εκεί οι πλάκες του Νόμου συντρίβονται, φανερώνοντας ταυτοχρόνως την παρέλευση του Νόμου και την παλαίωσή του· εδώ όμως οι θείοι νόμοι διασώζονται αδιάρρηκτοι. Εκεί χωνεύθηκε ένας μόσχος για την τιμωρία του λαού· εδώ όμως ο Αμνός του Θεού θυσιάζεται για τη σωτηρία του λαού. Εκεί η πέτρα κτυπιέται με ράβδο· εδώ όμως ο Χριστός, η πέτρα, νύσσεται στην πλευρά.

Αυτός είναι εκείνος που σας εξόρισε και σας απέρριψε από τις ουράνιες αψίδες, ω δείλαιοι και παράνομοι τύραννοι! Αυτός είναι εκείνος που στα ύδατα του Ιορδάνη συνέτριψε τις κεφαλές των δρακόντων σας. Αυτός είναι εκείνος που μέσω του σταυρού σας διαπόμπευσε, και θριάμβευσε εναντίον σας, και σας νέκρωσε. Αυτός είναι εκείνος που σας έδεσε, και σας βύθισε στο σκοτάδι, και σας παρέδωσε στην άβυσσο. Αυτός είναι εκείνος που σας παραδίδει στο αιώνιο πυρ και στη γέεννα και σας καταστρέφει. Λοιπόν, μην καθυστερείτε, ούτε να περιμένετε, αλλά σπεύσατε, και βγάλτε έξω τους δεσμίους, αυτούς που μέχρι και τώρα με κακία καταπίνατε. Διότι η εξουσία σας πλέον έχει καταλυθεί· η τυραννία σας πλέον έχει παύσει· το θράσος σας έχει οικτρά καταργηθεί· η καυχησιολογία σας έχει οριστικά εκλείψει· η ισχύς σας έχει καταπατηθεί και καταστραφεί. Αυτά έλεγαν οι κυρίαρχες δυνάμεις του Δεσπότη προς τις αντίπαλες δυνάμεις, και ταυτόχρονα τις πίεζαν. Και άλλοι μεν κατέσκαπταν το δεσμωτήριο από τα ίδια του τα θεμέλια· άλλοι δε καταδίωκαν τις εχθρικές εξουσίες, οι οποίες διέφευγαν από τα εξωτερικά δωμάτια προς τα ενδότερα. Και άλλοι ερευνούσαν τις κρύπτες, τα φρούρια και τα σπήλαια, και έτρεχαν.

Εμείς όμως, αφού διανύσαμε μακρύ και τραχύ δρόμο και επικίνδυνους τόπους, και αφού με δυσκολία, απέναντι σε αυτήν εδώ την αμφίσβαινα και το ολέθριο θηρίο, την κεγχρίτιδα, η οποία είναι ποικιλμένη με πολλά ομοιώματα προς εξαπάτηση όσων τη βλέπουν, και έχει κρυμμένη από κάτω την κεντρώδη και ιοβόλο πηγή της που επιτίθεται από παντού * διότι, επειδή όταν βρίσκεται με τους Έλληνες [ειδωλολάτρες] είναι Έλληνας, προσκυνώντας τον ήλιο και τη σελήνη και τα άστρα και τους δαίμονες, * ο άνθρωπος αυτός, αγαπητοί, τυγχάνει τέτοιος και η αίρεσή του διδάσκει τις δοξασίες των Ελλήνων, * γνωρίζει τις πρακτικές των μάγων και κυλίεται μέσα σε αυτές, επαινεί τους αστρονόμους, περιεργαζόμενος τα έργα τους, και μόνο για το όνομα του Χριστού καυχάται στα λόγια, όπως ακριβώς και η ίδια η κεγχρίτιδα κρύβει μεν το δηλητήριό της, αλλά εξαπατά μέσω της ποικιλίας της, βρισκόμενη ανάμεσα σε πολλές ύλες και αφομοιώνοντας τον εαυτό της με το περιβάλλον της· με τη δύναμη όμως του Θεού, με το ξύλο της αληθείας και με το αίμα του Χριστού και το σώμα το προερχόμενο από τη Μαρία, το οποίο αληθινά γεννήθηκε, και με την ανάσταση των νεκρών και την ομολογία της μίας ενότητας, αφού συντρίψαμε το κεφάλι του δράκοντα επάνω στα ύδατα, και αφού στρέψαμε προς τα πίσω αυτήν την πολυκέφαλη αίρεση και συνθλίψαμε το κεφάλι της, ας παραμένουμε ευγνώμονες προς τον Θεό, και ας σπεύσουμε να προχωρήσουμε στις επόμενες αιρέσεις, επικαλούμενοι τον Θεό ως βοηθό στην αδυναμία μας, ώστε, αφού φέρουμε εις πέρας τα όσα υποσχεθήκαμε εν Θεώ, να ευχαριστήσουμε τέλεια τον Θεό. — — —

Και με πολύ κόπο διαφύγαμε από αυτό το τρικυμιώδες μέρος και από όλη αυτή την επίθεση των θηρίων, τα άγρια υψώματα των κυμάτων, τους αφρούς και τον φοβερό σάλο, και αφού με τον ορθό λογισμό της διάνοιάς μας κατακάψαμε τα βέλη και τις ασπίδες των εχθρών και συντρίψαμε τα τόξα των αντιπάλων, ενάντια σε αυτό το ερπετό, την πολυκέφαλη και άμορφη υπόσταση της ύδρας, λαμβάνοντας από τον Θεό τη δύναμη και τη χάρη εμείς οι ανίκανοι, ώστε, αντλώντας δύναμη εν Θεώ, να ψάλουμε τον επινίκιο ύμνο που λέει: «Ας ψάλουμε στον Κύριο, διότι δοξάστηκε ένδοξα· άλογο και αναβάτη έριξε στη θάλασσα», και έχοντας συντρίψει το κεφάλι του δράκοντα πάνω στο νερό που «πορεύεται ήσυχα», στο οποίο δεν θέλησαν να έχουν μετοχή οι νέοι που απέκτησαν κληρονομιά μαζί με τους Ιουδαίους, προς τους οποίους απευθυνόμενος ο προφήτης έλεγε: «Επειδή δεν θέλετε το νερό του Σιλωάμ που πορεύεται ήσυχα, αλλά επιθυμείτε να έχετε τον βασιλιά Ραασσών και τον Ταβεήλ, τον γιο του Ρομελίου, ιδού ο Κύριος φέρνει εναντίον σας το ισχυρό νερό του ποταμού, τον βασιλιά των Ασσυρίων» και τα εξής.

Ευχή οπισθάμβωνος στα Προηγιασμένα Δέσποτα, Θεέ Παντοκράτορα, εσύ που δημιούργησες την κτίση με σοφία, εσύ που με την άφατη πρόνοιά σου και την ελεύθερη βούλησή σου μας οδήγησες σε αυτές τις πάνσεπτες ημέρες για τον καθαρισμό των ψυχών, για την εγκράτεια της αναστάσεως· εσύ που μέσα από τις σαράντα ημέρες παρέδωσες στον Μωυσή τις πλάκες με τα θεοχάρακτα γράμματα· χάρισε και σε εμάς, αγαθέ Δέσποτα, να αγωνιστούμε τον καλόν αγώνα, να διανύσουμε τον δρόμο της νηστείας, να διατηρήσουμε την πίστη αδιαίρετη, να συντρίψουμε τα κεφάλια των αόρατων δρακόντων, να αναδειχθούμε νικητές της αμαρτίας και να φθάσουμε ακατάκριτοι στην αγία σου ανάσταση. Διότι άγιο είναι το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος.

Γι' αυτό έχει λεχθεί: «Ο Θεός μας είναι ο Θεός της σωτηρίας». Γι' αυτό και στον Ιώβ ο ίδιος αυτός, ομιλώντας αποκαλυπτικά, έλεγε: «Ήλθες στην πηγή της θάλασσας· και περπάτησες στα ίχνη της αβύσσου. Ανοίγονται δε σε σένα με φόβο οι πύλες του θανάτου. Και οι πυλωροί του άδη, βλέποντάς σε, τρόμαξαν». Ρητώς και σε εκείνα τα λόγια παρουσιάζει την κάθοδό του στον θάνατο και την έξοδό του από εκεί, όπως ακριβώς και στα προκείμενα, μετά τα οποία διδάσκει τη συντριβή των εχθρών του, λέγοντας: «Όμως ο Θεός θα συντρίψει τα κεφάλια των εχθρών του». Και αυτό θα το κατανοήσεις αντιπαραβάλλοντας τη φωνή που λέει σε άλλο σημείο: «Εσύ στερέωσες με τη δύναμή σου τη θάλασσα, εσύ συνέτριψας τα κεφάλια των δρακόντων πάνω στα ύδατα».

Γι' αυτό και στο βιβλίο του Ιώβ αναφερόταν: «Ήλθες στην πηγή της θάλασσας, και στα ίχνη της αβύσσου περπάτησες. Ανοίγονται δε σε σένα από φόβο οι πύλες του θανάτου. Και οι πυλωροί του άδη, βλέποντάς σε, τρόμαξαν.» Διότι, καθώς συντρίβονταν τα κεφάλια των δρακόντων, τρόμαζαν οι πυλωροί του άδη· γι' αυτό και με φόβο άνοιγαν τις πύλες του θανάτου σε Εκείνον που συνέθλιβε τα κεφάλια των εχθρών Του. Αυτοί λοιπόν οι εχθροί του Κυρίου καταπατούσαν το γένος όλων των ανθρώπων. Γι' αυτό αναφέρεται στη συνέχεια: «Το τριχωτό της κεφαλής εκείνων που διαπορεύονται μέσα στα αμαρτήματά τους.» Διότι αυτών τα κεφάλια, λέει, θα συνθλίψει ο Θεός, εκείνων δηλαδή που βαδίζουν πάνω στα κεφάλια των ανθρώπων. Διότι αντί του, «κορυφήν τριχός», ο Σύμμαχος μετέφρασε «κορυφήν έντριχον» (τριχωτή κορυφή). Και με την τριχωτή κορυφή υποδηλώνεται το κεφάλι των ανθρώπων. Αυτών λοιπόν των ίδιων των εχθρών Του, οι οποίοι προηγουμένως βάδιζαν πάνω στα κεφάλια των ανθρώπων και τα καταπατούσαν κάτω από τα πόδια τους, ο Θεός, που έχει δημιουργήσει τις διεξόδους του θανάτου, θα συνθλίψει τα κεφάλια. Και αντί του, «μέσα στα αμαρτήματά τους», ο Σύμμαχος μετέφρασε «μέσα στα αμαρτήματά της», λέγοντας: «Τριχωτή κορυφή που αναστρέφεται μέσα στα αμαρτήματά της.» Διότι δεν θα ήταν διαφορετικά δυνατόν στους εχθρούς του Θεού να καταπατούν την τριχωτή κορυφή, δηλαδή τα κεφάλια των ανθρώπων, εάν οι άνθρωποι δεν είχαν ταπεινωθεί από τα δικά τους σφάλματα και τις αμαρτίες τους.

Έπειτα διδάσκει ακολούθως ποιες θαυματουργίες είχε επιτελέσει ο Θεός από τα πολύ παλαιά χρόνια, λέγοντας: «Εσύ στερέωσες με τη δύναμή σου τη θάλασσα». Αντί δε του «Εσύ στερέωσες», ο Σύμμαχος ερμήνευσε: «Εσύ διεσκόρπισες με την ισχύ σου τη θάλασσα».

Και μου φαίνεται ότι με αυτά, ως προς την ιστορία, υποδηλώνει τη διάβαση του λαού μέσα από την Ερυθρά Θάλασσα, η οποία συνέβη την εποχή του Μωυσή. Γι' αυτό, σύμφωνα μεν με τον Σύμμαχο έχει ειπωθεί: «Εσύ διασκόρπισες με την ισχύ σου τη θάλασσα»· σύμφωνα δε με τον Θεοδοτίωνα: «Εσύ διαχώρισες με τη δύναμή σου τη θάλασσα».

Έπειτα, μου φαίνεται ότι υπονοεί τους Αιγυπτίους και τον Φαραώ λέγοντας: «Συ συνέτριψας τις κεφαλές των δρακόντων πάνω στο νερό· συ συνέθλασας τις κεφαλές του δράκοντος»· υπονοώντας ως δράκοντα μεν τον Φαραώ, ως κεφαλές δε αυτού τους άρχοντες που βρίσκονταν υπό την εξουσία του· ή ονομάζοντας δράκοντες τους Αιγυπτίους, και κεφαλές τους τους τριστάτες και τους ηγέτες τους. Όσο για το «Τον έδωσες ως τροφή στους λαούς των Αιθιόπων», θα μπορούσε να πει κανείς ότι τα νεκρά τους σώματα, αφού ξεβράστηκαν από τη θάλασσα, έγιναν βορά στα πετεινά του ουρανού. Αντί δε του «στους Αιθίοπες», ο μεν Ακύλας το ερμήνευσε «σε αυτούς που θα εξέλθουν», ο δε Θεοδοτίων «στον έσχατο», και η πέμπτη έκδοση «σε αυτόν που εξήλθε». Αφού λοιπόν ο λόγος μνημόνευσε αυτούς που καταποντίστηκαν στην Ερυθρά Θάλασσα, στη συνέχεια φέρνει στη μνήμη και όσα συνέβησαν μετά από αυτά, λέγοντας: «Συ διέρρηξας πηγές και χειμάρρους».

Ο Σωτήρας και Κύριός μας, όμως, «κενώνοντας τον εαυτό του και λαμβάνοντας μορφή δούλου, και όντας κατά το σχήμα όμοιος με άνθρωπο», παρέχοντας στους μαθητές του να δουν ένα δείγμα της θείας δύναμής του που παρέμενε κρυφή από τους πολλούς, έχει καταγραφεί ότι περπάτησε πάνω στα θαλάσσια κύματα και επιτίμησε την τρικυμία και τους ανέμους, όταν και όσοι τον έβλεπαν εξεπλήσσοντο λέγοντας: «Ποιος είναι άραγε αυτός, που και οι άνεμοι και η θάλασσα τον υπακούν;» Αυτό, όμως, αποτελούσε και σύμβολο κάποιου άλλου, μεγαλύτερου γεγονότος, αν νοήσουμε μια άλλη θάλασσα, στην οποία λέγεται ότι υπάρχει κάποιος δράκοντας, ο οποίος έχει «πλαστεί για να εμπαίζεται από τους αγγέλους» του Θεού. Πάνω σε αυτήν περπάτησε ο Σωτήρας και Κύριός μας και λέγεται ότι συνέτριψε το κεφάλι του δράκοντα που βρισκόταν εκεί, καθώς και των υπόλοιπων κατώτερων δρακόντων, σύμφωνα με το: «εσύ συνέθλασες τα κεφάλια των δρακόντων πάνω στο ύδωρ», και «εσύ συνέθλασες τα κεφάλια του δράκοντα», εννοώντας σαφώς μια άλλη θάλασσα, για την οποία ο ίδιος λέει πάλι σε ψαλμό: «ήλθα στα βάθη της θάλασσας», και προς τον Ιώβ, εξιστορώντας τα σχετικά με τον εαυτό του: «Ήλθες στην πηγή της θάλασσας και περπάτησες στα ίχνη της αβύσσου; Ανοίγουν από φόβο μπροστά σου οι πύλες του θανάτου, και οι πυλωροί του άδη, βλέποντάς σε, δείλιασαν;» Εύλογα, λοιπόν, και κατά τον επίγειο βίο μας, αφού βάδισε πάνω στη θάλασσα και επιτίμησε τους ανέμους και την τρικυμία, επιτελεί τα σύμβολα των πιο απόρρητων μυστηρίων. 〈Από τον Ησαΐα〉. «

ΙΓ΄. Ποιος από όσους διηγούνται τα θεία, θα τα υμνήσει και θα τα διηγηθεί επάξια; Ποιος θα εξαγγείλει τις δυναστείες του Κυρίου και θα κάνει ακουστές όλες τις αινέσεις Του; Ποια φωνή ή ποια δύναμη του λόγου θα μπορέσει να εξισωθεί με το θαύμα; Ποιος συνέτριψε το όπλο, και τη ρομφαία, και τον πόλεμο; Ποιος συνέθλιψε τα κεφάλια των δρακόντων πάνω στο ύδωρ; Ποιος τον έδωσε ως τροφή στους λαούς, στους οποίους και τον παρέδωσε; Ποιος μετέτρεψε την καταιγίδα σε αύρα; Ποιος είπε στη θάλασσα: «Σιώπα, φιμώσου» και «Μέσα σου θα συντριβούν τα κύματά σου»; Και μάλιστα τα συνέτριψε, χωρίς να τα αφήσει να υψωθούν και να αναβράσουν για πολύ; Ποιος μας δώρισε την εξουσία να πατάμε πάνω σε όφεις και σκορπιούς, οι οποίοι δεν παραμονεύουν πλέον κρυφά τη φτέρνα, όπως όριζε η αρχέγονη καταδίκη, αλλά ορθώνονται φανερά και υψώνουν το κεφάλι τους, το οποίο καταδικάστηκαν να καταπατείται; Ποιος είναι Εκείνος που ενήργησε κρίση και απροσδόκητη δικαιοσύνη; Ποιος είναι Εκείνος που δεν άφησε εντελώς τη ράβδο των αμαρτωλών —άραγε πρέπει να τολμήσουμε να το πούμε αυτό;— πάνω στον κλήρο των δικαίων; Ή, για να πούμε κάτι πιο μετριοπαθές από αυτό, πάνω στον κλήρο εκείνων που Τον γνωρίζουν;

«Χαίρε κεχαριτωμένη, ο Κύριος μετά σου». Δεν φοβάται πλέον ο Αδάμ τον δόλιο όφι, διότι Εκείνος που γεννήθηκε από εσένα κατήργησε όλη τη δύναμη του εχθρού. Δεν φοβάται πλέον το γένος των ανθρώπων την πλάνη και τον δόλο του όφεως, διότι ο Κύριος συνέτριψε τις κεφαλές του δράκοντος μέσα στο ύδωρ του βαπτίσματος. Δεν φοβάμαι πλέον εγώ να ακούω το «γη είσαι, και εις γην θα επιστρέψεις», διότι ο Κύριος δια του αγίου βαπτίσματος απέπλυνε από εμένα τον ρύπο της αμαρτίας. Δεν κλαίω πλέον, δεν πενθώ πλέον, δεν λέω πλέον «περιήλθα σε ταλαιπωρία, όταν μπήχτηκαν πάνω μου άκανθες», διότι ο Κύριος, αφού ξερίζωσε την άκανθα των αμαρτιών μας, στεφάνωσε με αυτήν τη δική Του κεφαλή. Έχει λυθεί η αμαρτία μου, έχει λυθεί για εμένα η αρχαία κατάρα που έλεγε «άκανθες και τριβόλους θα σου αναβλαστήσει η γη»· ξεριζώθηκε η άκανθα, ξηράνθηκε η τρίβολος, άνθισε από την αγία Παρθένο το δένδρο της ζωής και της χάριτος. Δεν φοβάται πλέον η Εύα το όνειδος, ούτε την οδύνη του τοκετού· διότι στο πρόσωπο της αγίας Παρθένου το δικό της πταίσμα έχει επανορθωθεί. Διότι πηγή ζωής έγινε για εμάς η αγία Παρθένος, πηγή φωτός για εκείνους που πιστεύουν στον Χριστό, αποτελώντας την ανατολή του νοερού φωτός. «Χαίρε κεχαριτωμένη, ο Κύριος μετά σου», και από εσένα προέρχεται Εκείνος που είναι τέλειος κατά τη θεότητα, στον Οποίο κατοικεί όλο το πλήρωμα της θεότητος.

«Εἰς τὴν γῆν»: Και αφού έριξαν το ίδιο το βιβλίο του νόμου στη γη, το καταπάτησαν με περιφρόνηση. «Εἶπαν ἐν τῇ καρδίᾳ»: Όλοι οι ξένοι προς τον νόμο και εχθροί, σκεπτόμενοι ομόφωνα σαν να ήταν συγγενείς, έλαβαν την απόφαση μέσα στην καρδιά τους να εξαφανίσουν το αγίασμά τους. «Δεῦτε»: Τις ιουδαϊκές εορτές· διότι τις κατέπαυσαν οι εχθροί, με την παραχώρηση του Θεού, επειδή δεν τελούνταν με θεοσέβεια. «Τὰ σημεῖα»: Οι Ιουδαίοι λένε: Κανένα από τα συνήθη σημεία, τα οποία έκανε [ο Θεός] σε εμάς, δεν είδαμε. «Οὐκ ἔστιν ἔτι»: Διότι εξέλιπαν, λέει, <τα έθνη> και οι προφήτες, και εμείς λησμονηθήκαμε από τον Θεό. «Ἕως πότε»: Διότι μετά την ερήμωση της Ιερουσαλήμ γνώρισαν τον Θεό και όλοι προσέπιπταν στον Θεό (βρίσκονταν σε μετάνοια). «Παροξυνεῖ»: Ονειδίζουν, λέει, οι εχθροί τον Θεό. «Ἵνα τί ἀποστρέφεις»: Λέει ο λαός των Εβραίων: Απέσυρες από εμάς το χέρι σου και μας εγκατέλειψες εντελώς, και μας κυρίευσαν οι εχθροί μας. «Ὁ δὲ βασιλεύς»: Των εθνών· διότι ο Θεός προγνώριζε την επιστροφή τους. «Εἰργάσατο»: Εννοεί τον σταυρό, επειδή μπήχτηκε στο μέσο της γης· και μέσω αυτού προήλθε η σωτηρία στο γένος των ανθρώπων. «Σὺ ἐκραταίωσας»: Και την αισθητή μεν ως μεγάλη, αλλά κυρίως αυτήν του βαπτίσματος ως ισχυρή και κραταιά. Διότι αυτή κατακλύζει την αμαρτία [και τους δαίμονες].

Εσύ συνέτριψες: Των δαιμόνων στο βάπτισμα (στο ύδωρ του βαπτίσματος)· διότι εκεί αποκόπηκαν. Εσύ συνέτριψες τις κεφαλές: Του διαβόλου· διότι όντας πολυκέφαλος ως πονηρός <νοητός> και με πολλά τεχνάσματα, αλλά [και] αυτές αποκόπηκαν στο βάπτισμα. Έδωσες αυτόν: Στα έθνη ως ταπεινά· διότι Αιθίοπες ερμηνεύονται οι ταπεινοί. Διότι τα έθνη, αφού πίστεψαν, τον κατέφαγαν, δηλαδή τον κατέστρεψαν. Εσύ διέρρηξες: Δηλαδή διέκοψες τις πηγές της αμαρτίας και τους ποταμούς, τους οποίους δημιούργησε ο χειμώνας της ειδωλολατρικής πλάνης. Εσύ ξέρανες: Εσύ, λέει, ξέρανες τους ποταμούς του αίματος των θυσιών· διότι Ηθάμ ερμηνεύεται αίμα· ερμηνεύεται όμως και βάτος, που είναι η ακανθώδης ύλη των ειδώλων. Δική σου είναι η ημέρα: Η ημέρα της αναστάσεως και η νύχτα του πάθους· διότι και τα δύο τα παρήγαγες με τη θέλησή σου. Εσύ κατήρτισες: Αναφέρεται στα <γεγονότα> κατά τη διάρκεια του πάθους· το φως και το σκοτάδι και πάλι τον ήλιο που λάμπει. Εσύ εποίησας: Την άνοιξη και το θέρος και το φθινόπωρο και τον χειμώνα· διότι αυτά καθορίστηκαν από τον Θεό. Αυτά δε νοούνται με εσχατολογική προοπτική (για τα μεταγενέστερα). Θέρος και έαρ: Δηλαδή εσύ τα όρισες αυτά· διότι θέρος είναι η συντέλεια, και έαρ αποκαλεί τον μέλλοντα αιώνα ως φωτεινό, ως χαρμόσυνο, ως καλοκαιρία μετά από βαρύ χειμώνα. Μνήσθητι: Ενθυμούμενος την ημέρα εκείνη, σπλαχνίσου όλη την κτίση και το ανθρώπινο γένος. Ο εχθρός ονείδισε: Ο διάβολος, μέσω των Ιουδαίων, τον Χριστό.

Ο Κύριος ήταν εκ δεξιών του Μελχισεδέκ, γι' αυτό και συνέτριψε τους βασιλείς των εθνών, όπως η θεότητα ήταν εκ δεξιών του Χριστού, όταν συνέτριψε τα βασίλεια του άδη. Κρινεῖ (Θα κρίνει): Διότι κατά την έλευση του Χριστού τα έθνη διαχωρίστηκαν με την εκλογή της πίστεως και Εκείνος ολοκλήρωσε την πτώση των δαιμόνων. Συνθλάσει (Θα συνθλάσει): Τις κεφαλές των δαιμόνων, για τις οποίες έχει ειπωθεί: «εσύ συνέτριψας τις κεφαλές των δρακόντων», επειδή είναι πολλοί και βρίσκονται παντού (των δρακόντων πάνω στο νερό, πάρα πολλοί και παντού). Ἐκ χειμάρρου (Από τον χείμαρρο): Ο λόγος υπέδειξε ότι ο Κύριος, επειδή είχε κοπιάσει, ζητούσε νερό από τη Σαμαρείτιδα, καθώς από την οδοιπορία καθόταν στην πηγή. Ονομάζει δε «χείμαρρο», διότι πολλοί χείμαρροι αμαρτιών κατέκλυζαν τη γυναίκα. Διὰ τοῦτο (Γι' αυτό): Αναφέρεται στον άνθρωπο· διότι κεφαλή του ανδρός είναι ο Χριστός. Και τον ύψωσε πάνω στον σταυρό και τον ανέβασε στους ουρανούς.

Διότι αυτές είναι αληθινά εορτές του Θεού, που προσφέρουν στον άνθρωπο ατελεύτητη χαρά και του επιτρέπουν να πανηγυρίζει διαπαντός. Αυτές, λοιπόν, φαντάστηκαν ότι θα τις καταργήσουν μέσω της επιβουλής εναντίον του. «Εσύ έδειξες την κραταιότητά σου με τη δύναμή σου.» Αποκαλεί γενικώς δράκοντα κάθε αντίθετη δύναμη· αφενός μεν, επειδή φέρει θανατηφόρο δηλητήριο, αφετέρου δε, προς ανάμνησιν του δράματος που συνέβη στον παράδεισο, όταν ο εχθρός, εισερχόμενος στο φίδι, εξαπάτησε τον πρωτόπλαστον άνθρωπο. Τα κεφάλια αυτών τα συνέτριψε ο Χριστός μέσα στο ύδωρ, αφού βαπτίστηκε ο ίδιος και παρέδωσε στους ανθρώπους το βάπτισμα.

Αλλά αυτή μεν είναι η τράπεζα της εκκλησίας που παρατέθηκε τώρα από τα ευαγγέλια· εγώ δε παρέθεσα μόνο τα εδέσματά της ως υπηρέτης, γι' αυτό θα μεταβώ σε άλλη τράπεζα, αν σας φαίνεται καλό. Η κλήση στεφανώνει τον Ανδρέα· δείχνει στον στρατιώτη την εκλογή. Η μίσθωση παρέστησε την αξία του αμπελουργού, την οποία μας παρέθεσε ως εξής ο Ματθαίος: «Από τότε άρχισε ο Ιησούς να κηρύττει και να λέει: Μετανοείτε· διότι έχει πλησιάσει η βασιλεία των ουρανών.» «Από τότε.» Πότε; —Αφότου αγίασε τον Ιορδάνη και φύτευσε τη δωρεά του βαπτίσματος και συνέτριψε τα κεφάλια των δρακόντων μέσα στα ύδατα και κατέβασε τη δωρεά του πνεύματος από τον ουρανό, άνοιξε οδό ζωής, άνοιξε διάπλατα την πύλη της σωτηρίας· «Από τότε άρχισε να κηρύττει και να λέει: Μετανοείτε· διότι έχει πλησιάσει η βασιλεία των ουρανών.» Διότι ήλθε ο δανειστής που εξαλείφει από όλους τα εγκλήματα· ο άφθονος σε δωρεές βασιλιάς επεδήμησε· είναι παρών ο δικαστής που ελευθερώνει τους υποδίκους από τη φυλακή, αυτός που λύνει τα δεσμά, αυτός που εξαλείφει από όλους τα εγκλήματα, «αυτός που κλείνει τα μάτια του για να μην δει αδικία, αυτός που κλείνει τα αυτιά του για να μην ακούσει κρίση αίματος.» «Μετανοείτε»· πλύνετε με τον λόγο τις πράξεις, καθαρίστε με τη γλώσσα το στόμα, καθαρίστε με την προσευχή τον βίο, προσφέρετε θυσία η οποία υπερέχει από πολλές. «

Διότι αυτοί, έχοντας ανέλθει εξαιτίας της αρετής τους στην τάξη των αγγέλων, εμπαίζουν εκείνον που εξαιτίας της κακίας του εξέπεσε από την τάξη αυτή. Και ο Κύριος έδωσε εξουσία στους μαθητές Του να πατούν επάνω σε όφεις και σκορπιούς, και επάνω σε όλη τη δύναμη του Εχθρού. Και αλλού λέει: Εσύ συνέτριψες τις κεφαλές των δρακόντων επάνω στο ύδωρ.

Πρώτο βάπτισμα είναι αυτό του κατακλυσμού για την εξάλειψη της αμαρτίας. Δεύτερο, αυτό διά της θάλασσας και της νεφέλης· διότι η μεν νεφέλη είναι σύμβολο του Πνεύματος, η δε θάλασσα του ύδατος. Τρίτο, το νομικό· διότι κάθε ακάθαρτος λουζόταν με νερό, έπλενε τα ενδύματά του και έτσι εισερχόταν στην παρεμβολή. Τέταρτο, του Ιωάννη, το οποίο ήταν εισαγωγικό και οδηγούσε τους βαπτιζομένους σε μετάνοια, ώστε να πιστέψουν στον Χριστό· «διότι εγώ», λέει, «σας βαπτίζω με νερό· εκείνος όμως που έρχεται οπίσω μου, αυτός θα σας βαπτίσει με Πνεύμα Άγιο και πυρ». Ο Ιωάννης, λοιπόν, προκαθαρίζει μέσω του ύδατος ενόψει του Πνεύματος. Πέμπτο, το βάπτισμα του Κυρίου, με το οποίο ο Ίδιος βαπτίστηκε. Και βαπτίζεται όχι επειδή ο Ίδιος είχε ανάγκη καθάρσεως, αλλά οικειούμενος τη δική μου κάθαρση, για να συντρίψει τις κεφαλές των δρακόντων πάνω στο νερό, για να αποπλύνει την αμαρτία και να ενταφιάσει ολόκληρο τον παλαιό Αδάμ στο νερό, για να αγιάσει τον Βαπτιστή, για να εκπληρώσει τον Νόμο, για να αποκαλύψει το μυστήριο της Τριάδος, για να γίνει σε εμάς τύπος και υπογραμμός ως προς το βάπτισμα. Εμείς δε βαπτιζόμαστε το τέλειο βάπτισμα του Κυρίου, το οποίο γίνεται διά του ύδατος και του Πνεύματος.

«Και έθεσα όρια, τοποθετώντας κλείθρα και πύλες, και της είπα: "Μέχρις εδώ θα έρθεις και δεν θα προχωρήσεις πιο πέρα, αλλά μέσα σου θα συντριβούν τα κύματά σου".» «Αυτός που συγκεντρώνει σαν σε ασκό τα νερά της θάλασσας,» και τα λοιπά. «Αυτός που συνταράσσει το βάθος της θάλασσας,» και τα λοιπά. «Εσύ στερέωσες με τη δύναμή σου τη θάλασσα, εσύ συνέτριψες,» και τα λοιπά. «Αυτή η θάλασσα είναι μεγάλη και ευρύχωρη,» και τα λοιπά. «Εκείνοι που κατεβαίνουν στη θάλασσα με πλοία,» και τα λοιπά. «Όλοι οι χείμαρροι καταλήγουν στη θάλασσα, και η θάλασσα δεν γεμίζει ποτέ.» «Όταν έθετε το ακριβές όριό Του στη θάλασσα, ώστε τα νερά να μην παραβούν το πρόσταγμά Του.» «Ο Κύριος που άνοιξε δρόμο μέσα στη θάλασσα, και μονοπάτι μέσα σε ισχυρά νερά.» «Αυτός που όρισε την άμμο ως σύνορο στη θάλασσα με αιώνιο πρόσταγμα, και δεν πρόκειται να το υπερβεί· και θα ταραχθεί, και θα ηχήσουν τα κύματά της, και δεν θα το υπερβεί. Αυτός που έβγαλε κραυγή στη θάλασσα και κοίμισε τα κύματά της. Κύριος ο Παντοκράτωρ είναι το όνομά Του.» «Το μεν πλοίο το επινόησαν οι άνθρωποι από την επιθυμία για κέρδος, και ο τεχνίτης το κατασκεύασε με σοφία. Αλλά η δική Σου πρόνοια, Πατέρα, το κυβερνά· διότι και μέσα στη θάλασσα έδωσες δρόμο, και μέσα στα νερά ασφαλές μονοπάτι, δείχνοντας ότι μπορείς να σώζεις από το καθετί, ακόμη και αν κάποιος επιβιβαστεί σε αυτό χωρίς την ανάλογη τέχνη.»

Έως πότε, λέει, θα τους ανέχεσαι δείχνοντας μακροθυμία; «Γιατί αποστρέφεις το χέρι σου και το δεξί σου χέρι μέσα από τον κόλπο σου μέχρι τέλους;» Δηλαδή, γιατί δεν το απλώνεις εναντίον των ασεβών; Εγκόλπιο δε χέρι του Πατρός είναι ο Υιός, ο οποίος ονομάζεται χέρι, επειδή δι' αυτού έγιναν τα πάντα, ορατά και αόρατα. Γι' αυτό ονομάζεται δεξί χέρι και σοφία του Θεού, χαρακτήρας και εικόνα και απαύγασμα, υποδηλώνοντας έτσι σαφώς την ομοφυΐα με τον Πατέρα. «Ο δε Θεός είναι βασιλιάς μας προ των αιώνων, ο οποίος κατεργάστηκε τη σωτηρία στο μέσο της γης». Μη θεωρείς, λέει, ως απλό άνθρωπο αυτόν που έπαθε εκούσια στο μέσο της γης και σε όλη τη γη κατεργάστηκε τη σωτηρία, αλλά γνώριζε ότι είναι ο Θεός μας και ο προαιώνιος βασιλιάς. Του οποίου και τα σύμβολα της θεότητας αναφέρει ολοφάνερα: «Εσύ», λέει, «στερέωσες με τη δύναμή σου τη θάλασσα» «τοποθετώντας σε αυτήν κλείθρα και πύλες», «εσύ συνέτριψας τα κεφάλια των δρακόντων πάνω στο νερό» βαπτιζόμενος, «εσύ τσάκισας το κεφάλι του δράκοντα» και αποστάτη εχθρού. «Τον έδωσες ως τροφή στους λαούς των Αιθιόπων», δηλαδή στα αποκλεισμένα μιαρά έθνη στα Ινδάλια, τα οποία με κάποια πρόνοια του Θεού υπέταξε ο βασιλιάς Αλέξανδρος στα ονομαζόμενα Ινδάλια, τα ουρανομήκη όρη. Αυτοί τρώνε δράκοντες και φίδια και μύγες και κάθε τι ακάθαρτο, ως μιαρά έθνη. Είναι δε, όπως λένε, εβδομήντα βασιλιάδες μαζί με τους λαούς τους.

Αλλά αυτά μεν έγιναν πολλά χρόνια αργότερα, όταν βασίλευε ο Θεοδόσιος ο Μικρός και ο Κύριλλος ο Μέγας κατεύθυνε τον θρόνο της Αλεξάνδρειας. Ήδη όμως από παλιά ο Θεός και Πατέρας είχε σπλαχνιστεί το ανθρώπινο γένος που φθειρόταν από την απάτη των δαιμόνων, και που σερνόταν ελεεινά στη γη πορευόμενο σε σκοτάδι του νου και λατρεύοντας την κτίση αντί για τον Κτίστη, και μέσω του Υιού είχε δώσει τον νόμο για βοήθεια, ο οποίος όμως δόθηκε μέσω της εντολής, ή μάλλον εξαιτίας της ανθρώπινης ροπής προς τα πάθη αποδείχθηκε αδύναμος, μη μπορώντας να σώσει εκείνους για τους οποίους είχε δοθεί μέσω αγγέλων και είχε θεσπιστεί με το χέρι του μεσίτη Μωυσή. Ήδη πάλι, μετά τον νόμο, έστειλε τον νομοθέτη Υιό, γεννημένο από γυναίκα και υποταγμένο στον νόμο, αυτόν που ανέτειλε γεννητώς από την πατρική Του φύση, και μέσω του οποίου δημιούργησε τα πάντα, αυτόν που συνεδρεύει αιώνια μαζί Του και συνδεσπόζει επί της μη αιώνιας κτίσης. Ήδη μάλιστα και ο ίδιος ο Δεσπότης Χριστός είχε τελέσει την οικονομία Του για εμάς, και είχε εκπληρώσει τον σκοπό της σωτήριας ενανθρώπησής Του, και γρήγορα είχε σκυλεύσει, οξέως δε είχε λεηλατήσει τον εχθρό, και είχε διασώσει το πρόβατο που προηγουμένως είχε χαθεί, και φέροντάς το στους δικούς Του ώμους το πρόσφερε στον Πατέρα, και χαιρόταν περισσότερο για αυτό παρά για τα ενενήντα εννέα που δεν είχαν χαθεί. Ήδη είχε εγκαινιάσει για εμάς την άνοδο στον ουρανό, και είχε ανοίξει την είσοδο στον παράδεισο, και είχε δώσει την ανάσταση από τον τάφο. Ήδη είχε πρυτανεύσει τη σωτηρία στο μέσο της γης, και είχε στερεώσει την κλυδωνιζόμενη θάλασσα, και είχε συντρίψει τα κεφάλια των δρακόντων μέσα σε αυτήν, και είχε πιάσει με αγκίστρι τον πολυκέφαλο δράκοντα. Ήδη είχε αποκαλύψει τη διαβολική απάτη, η οποία είναι και το προσωπείο της ένδυσής του, και είχε εισχωρήσει στις πτυχές του κρυφού θώρακά του, και είχε ανοίξει τις πύλες του προσώπου του, και μας είχε δώσει την εξουσία να πατάμε πάνω σε φίδια και σκορπιούς και σε όλη τη δύναμή τους. Ήδη πάλι ο Χριστός είχε βάλει χαλινάρι στη μύτη του δράκοντα, και είχε δέσει κρίκο στους μυκτήρες του, και είχε τρυπήσει τα χείλη του με ψέλιο, και είχε συλλάβει αυτόν τον ίδιο τον αποστάτη και φυγάδα καθιστώντας τον αιώνιο δούλο, και τον είχε παραδώσει δεμένο σε εμάς, σαν στρουθίο σε παιδί, στον λαό που είναι νήπιο εν Χριστώ. Ήδη είχε πέσει ο εωσφόρος που ανέτελλε το πρωί, και είχε εκδιωχθεί από την κατοικία του μεταξύ των ανθρώπων, και είχε προσταχθεί να κατοικεί στην άβυσσο. Ήδη πλέον και το κήρυγμα των αποστόλων είχε φωτίσει την οικουμένη, και το δίχτυ των αλιέων είχε ζωγρήσει τον κόσμο, και το κοπίδι του σκυτοτόμου είχε αποκόψει την αναίσθητη πλάνη, και παντού διακηρυσσόταν το σεπτό Ευαγγέλιο, και κάθε σάρκα έβλεπε το σωτήριο του Θεού. Ήδη η βασιλεία του Θεού είχε αφαιρεθεί από τους Ιουδαίους και είχε δοθεί στα έθνη που προσφέρουν τον ώριμο καρπό της στον Θεό που την έδωσε, και ο Δεσποτικός αμπελώνας είχε ως αμπελοφύλακες τους εργάτες της ενδέκατης ώρας. Και το σπέρμα που έπεσε σε εύφορη γη αύξανε την καλή αύξηση και απέδιδε την καρποφορία στο εκατό και εξήντα και τριάντα στον Θεό που το έσπειρε. Και όλοι πουλούσαν όλα τα υπάρχοντά τους, και έπαιρναν αντί για όλα το πολύτιμο μαργαριτάρι, και τα πουλιά που πετούν ψηλά κατασκήνωναν στους κλάδους του μικρόσπορου σιναπιού.

Επιστολή του ιδίου προς τον σεβαστό Ιωάννη, τον γυναικάδελφο του βασιλιά. Ποιος θα μου έδινε άραγε τόση άνεση χρόνου για λόγους, πανσέβαστε προστάτη μου, όση είναι η επιθυμία μου, ώστε να προσαρμόσω τον λόγο μου στη δόξα του κατορθώματός σου; Και ποιος θα μου συγκροτούσε χορό ρητόρων, ώστε, αφού γίνω κορυφαίος τους, όπως ήμουν κάποτε, και έπειτα δίνοντάς τους το έναυσμα, να ολοκληρώσω μαζί τους τη λογική χορεία; Διότι εσύ αναδείχθηκες βοηθός στις μεγάλες θλίψεις που μας βρήκαν, από Εκείνον που σου απέστειλε βοήθεια από το άγιο κατοικητήριό Του και σε υπερασπίστηκε. Εσύ συνέτριψες τα κεφάλια των δρακόντων πάνω στο νερό· εσύ συνέθλασες το κεφάλι του δράκοντα, έστω κι αν τώρα σπαρταρά με την ουρά του και νομίζουν όσοι δεν κρίνουν ορθά πως παραμένει ζωντανός. Εμείς πάντως, έχοντας επανακτήσει τη ζωή από εσένα που έλαβες τη δύναμη να πατάς πάνω σε όλη τη δύναμη του εχθρού, περιγελάμε εκείνον που καυχήθηκε υπέρμετρα και είπε: με το χέρι μου θα κυριεύσω την οικουμένη, θα εξαλείψω τη θάλασσα και θα τους εξολοθρεύσω όλους σαν εγκαταλελειμμένα αυγά.