Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 73:19

Όταν λοιπόν επιδήμησε ο Κύριος σε εμάς και «μας έδωσε εξουσία να πατούμε επάνω σε φίδια και σκορπιούς και επάνω σε όλη τη δύναμη του εχθρού», τότε και εμείς με θάρρος ας λέμε μαζί με τον προφήτη: «Δεν θα παραδώσεις στα θηρία την ψυχή που σε δοξολογεί». Διότι ο Κύριος «συνέτριψε τα κεφάλια των δρακόντων». Γι' αυτό και ο προφήτης αναφωνεί λέγοντας: «Επάνω σε ασπίδα και σε βασιλίσκο θα βαδίσεις και θα καταπατήσεις λιοντάρι και δράκοντα». Αυτά λοιπόν, όπως προείπα, κυρίευσαν το πουλάρι. Και αυτά ήταν που το έδεσαν και το υποδούλωσαν. Νομίζω εξάλλου ότι και ο προφήτης Ησαΐας γι' αυτόν τον λόγο λέει: «Λιοντάρι και σκύμνος, λιοντάρια από εκεί και ασπίδες και ιπτάμενα απόγονα ασπίδων, οι οποίοι μετέφεραν επάνω σε γαϊδούρια και καμήλες τον πλούτο τους». Θέλοντας λοιπόν ο προφήτης να μας διδάξει, κατέστησε γνωστές τις αντικείμενες δυνάμεις μέσω των θηρίων· οι οποίες αντικείμενες δυνάμεις φόρτωναν τον δικό τους ολέθριο πλούτο στην ανθρωπότητα. Ποιος όμως είναι ο πλούτος του διαβόλου; Η κακία και η ειδωλολατρία και η ηδονή και η αφροσύνη και κάθε αμαρτία. Διότι αυτόν ακριβώς τον πλούτο, από μεγάλη ανάγκη, βάσταζε η όνος και το πουλάρι και είχαν δεθεί με τα δεσμά της αμαρτίας. Επειδή τίποτα δεν είναι βαρύτερο από την αμαρτία. Γι' αυτό και έχει παρομοιαστεί με μόλυβδο από τον προφήτη.

Μη παραδώσεις στα θηρία την ψυχή που εξομολογείται σε εσένα. Ενέτεινε τον τρόπο της ευσπλαχνίας, αποκαλώντας τους εχθρούς θηρία· υποδηλώνοντας ότι όσοι έχουν αμαρτήσει διαθέτουν κάποιο περιθώριο συγχώρεσης μέσω της εξομολογήσεως. Και τούτο το εύχεται για να μην καταστραφεί σύσσωμος ο Ισραήλ, πράγμα το οποίο και συνέβη. Διότι πολλές μυριάδες, ακόμη και από εκείνους που τον σταύρωσαν, πίστεψαν και σώθηκαν.

Μην απελπίζεσαι για τον εαυτό σου· διότι πολλές φορές ο αθλητής που έπεσε, αργότερα αναδείχθηκε νικητής και στεφανώθηκε. Έπεσες; Σήκω. Δείξε ανδρεία και πες: τώρα κάνω την αρχή. Και μην παραμένεις στην πτώση, για να μην παραδοθείς ως πτώμα για τροφή στα όρνια και στα θηρία. Καθώς ανακράζει ο Προφήτης: μην παραδώσεις στα θηρία την ψυχή που εξομολογείται σε σένα· μην ξεχάσεις παντοτινά τις ψυχές των φτωχών σου.

Όπως ακριβώς προσευχήθηκε να υπάρξει συνέργεια σε όσα προαναφέρθηκαν, λέγοντας: «Δώσε εντολή, Θεέ, στη δύναμή σου» και «Ενδυνάμωσε, Θεέ, αυτό που κατεργάστηκες για εμάς», έτσι πάλι προσεύχεται να αρθούν από τη μέση τα εμπόδια, ώστε ο λόγος να διαδοθεί ανεμπόδιστα. Διότι προέβλεπε τους διωγμούς που επρόκειτο να εγερθούν ενάντια στο ευαγγελικό κήρυγμα και τα νοητά θηρία, από τα οποία προσευχόταν να λυτρωθεί αυτός που είπε: «Μην παραδώσεις στα θηρία τις ψυχές που σε δοξολογούν». Ως θηρία δε του καλάμου θα τα κατανοήσεις, μαθαίνοντας από τον Ιώβ πώς έχει ειπωθεί για τον διάβολο: «Κοιμάται κάτω από κάθε λογής δέντρα, κοντά σε πάπυρο και καλάμι και βούρλο». Διότι δεν αναφέρει ότι αναπαύεται κοντά σε συκιά, ούτε κοντά σε άμπελο, ούτε κοντά σε ελιά, ή φοίνικα, ή σε κάτι παρόμοιο με αυτά, αλλά λέει ότι αναπαύεται κοντά σε πάπυρο και καλάμι και βούρλο, υποδηλώνοντας με αυτόν τον τρόπο τις άτονες, υδαρείς και χωρίς κανέναν αναγκαίο καρπό ψυχές· διότι κοντά σε τέτοιες ψυχές αναπαυόταν ο δράκοντας.

Εχθρός ονείδισε τον Κύριο, και άφρων λαός παρόξυνε το όνομά σου. Μην παραδώσεις στα θηρία ψυχή που σε δοξολογεί. Τα έργα της ανέκφραστης δύναμής σου είναι βεβαίως τέτοια, όπως ακριβώς έχουν φανερωθεί. Σε ικετεύουμε, λοιπόν, να τα θυμηθείς αυτά και στη δική μας περίπτωση. Επειδή και τώρα οι εχθροί και οι πολέμιοι δεν χλευάζουν εμάς, που δεχθήκαμε τον πόλεμο και πέσαμε στα χέρια τους, αλλά εσένα, τον Θεό μας· και ένας άφρων λαός, που δεν γνωρίζει εσένα τον Θεό, αλλά καυχάται για τους δαίμονες και την πολυθεϊστική πλάνη, δεν παρόξυνε εμάς, αλλά εσένα και το όνομά σου. Γι' αυτό παρακαλούμε και ικετεύουμε να μην παραδώσεις έρμαια στα άγρια θηρία τις ψυχές όσων σε ομολογούν, ούτε να μας λησμονήσεις εντελώς, για να μην γίνουμε βορά των θηρίων που από τη φύση τους καταβροχθίζουν ψυχές· τέτοιες είναι οι αντίπαλες δυνάμεις, που επιβουλεύονται και πολεμούν τις ανθρώπινες ψυχές. Αλλά, στρέψε το βλέμμα σου στη διαθήκη σου και θυμήσου τη συμφωνία σου, με την οποία ευδόκησες να σώσεις το ανθρώπινο γένος, δωρίζοντάς του μια καινή διαθήκη μέσω του Χριστού σου. Διότι, ακόμη κι αν ορισμένοι έχουν σκοτιστεί υπερβολικά στη διάνοια και έχουν γεμίσει με οίκους ανομιών, μη αποδεχόμενοι τον Χριστό σου, εσύ όμως ως φιλάνθρωπος Θεός μην αποστραφείς τις ικεσίες των φτωχών σου.

«και άφρων λαός» Ο λαός των Ιουδαίων λέγοντας: εμείς δεν έχουμε βασιλιά παρά μόνο τον Καίσαρα. «μη παραδώσεις» Την ψυχή του λαού [που προέρχεται από τα έθνη] μην την εγκαταλείψεις στους δαίμονες, ώστε να υποτάσσεται σε αυτούς. «των ψυχών» Διότι τα έθνη ήταν φτωχά από θεοσέβεια, γι' αυτό ο Θεός κατέστησε τα έθνη λαό περιούσιο, ευάρεστο σε Αυτόν. «επίβλεψον» Κοίταξε τον λαό σου, προς τους οποίους συνήψες τη διαθήκη σου εξαιτίας των πατέρων τους· πώς, λησμονώντας την, την αθέτησαν. «ότι επληρώθησαν» Σκοτίστηκαν τα παιδιά των αιρετικών και των Ελλήνων (ειδωλολατρών) και δημιούργησαν για τον εαυτό τους άνομες εκκλησίες. «μην αποστραφεί» Ο λόγος είναι μεταφορικός· ας αποστραφεί, λέει, ο διάβολος, ταπεινωμένος και κατροπιασμένος, για όσα μηχανεύτηκε. «φτωχός» Ο Χριστός· διότι και τα δύο τα ανέλαβε εκουσίως [ο Σωτήρας]· επειδή Αυτός δοξάζει το όνομα του Πατέρα αληθινά· εδόξασα, λέει, και πάλι θα δοξάσω. «Ανάστα, ο Θεός» Αναφέρεται μεν στη δική του ανάσταση, μέσω της οποίας καταδικάστηκαν οι Ιουδαίοι· αναφέρεται δε και στη μέλλουσα παγκόσμια κρίση. «θυμήσου» Διότι τότε θα θυμηθεί ο Θεός [τον λαό] των Ιουδαίων, πώς με αφροσύνη χλεύαζαν τον Χριστό πάνω στον σταυρό την ημέρα του πάθους. «μην ξεχάσεις» Τότε, [λέει,] όταν πρόκειται να αποδώσεις στον καθένα [σύμφωνα με τα έργα του], τότε θυμήσου αυτούς που σε δοξολογούν και όρισε σε αυτούς τον μισθό, ως ελεήμων.

Καθένα από αυτά αποδεικνύει τον Θεό ως Δημιουργό, ο οποίος τα διέταξε με σοφία. «Μην παραδώσεις στα θηρία.» Φτωχούς ονομάζει τους αμαρτωλούς, οι οποίοι δεν διαθέτουν κανέναν πλούτο δικαιοσύνης και έχουν κατασπαταλήσει όλη την πατρική περιουσία· αυτούς εύλογα θεωρείται ότι τους έχει λησμονήσει ο Θεός, καθώς μακροθυμεί και αναβάλλει την εναντίον τους καταδίκη.

Νήστεψαν οι Ιουδαίοι και έκαναν συμβούλιο για να σκοτώσουν τον απόστολο Παύλο. Η Ιεζάβελ κήρυξε νηστεία και σκότωσε τον Ναβουθαί και πήρε το αμπέλι του φτωχού. Νηστεία και φόνος, τι είδους νηστεία είναι αυτή; Νήστεψε ο Δανιήλ όταν ρίχτηκε στον λάκκο των λεόντων. Διότι, όταν ρίχτηκε στον λάκκο, φώναζε προς τον Χριστό λέγοντας: «Εκ βαθέων έκραξά σε, Κύριε. Κύριε, εισάκουσε την προσευχή μου». Και βλέποντας τα λιοντάρια από τα δεξιά και από τα αριστερά, πάλι φώναζε λέγοντας: «Μην παραδώσεις στα θηρία μια ψυχή που σε δοξολογεί». Βλέπε λοιπόν ότι ο Κύριος δεν εγκαταλείπει όσους ελπίζουν σε αυτόν. Ο μεν επίγειος βασιλιάς σφράγισε τον λάκκο, ο δε επουράνιος Βασιλιάς σφράγισε τα στόματα των λεόντων. Νήστεψε η φωτιά μέσα στο καμίνι και δεν καταβρόχθισε τους συνδούλους ως τροφή της, αλλά, νηστεύοντας, εκτινάχθηκε έξω από το καμίνι, υποχωρώντας στους τρεις εξαιτίας του τέταρτου. Νήστεψε το κήτος στη θάλασσα, όταν δέχτηκε τον Ιωνά στα βάθη της κοιλιάς του. Διότι, φυλάσσοντας τον προφήτη ως παρακαταθήκη, φανέρωσε το σημάδι της νηστείας.

XXV Αφού ο πατέρας απείλησε με αυτά και αποχώρησε οργισμένος, ο υιός, εισερχόμενος στον κοιτώνα του και υψώνοντας τα μάτια του προς τον οικείο του Αγωνοθέτη, αναφώνησε από τα βάθη της καρδιάς του: «Κύριε, ο Θεός μου, γλυκιά ελπίδα και αψευδής υπόσχεση, το κραταιό καταφύγιο όσων προσηλώνονται σε εσένα, δες τη συντριβή της καρδιάς μου με ίλεω και ευμενές βλέμμα, και μην με εγκαταλείψεις, ούτε να απομακρυνθείς από εμένα· αλλά, σύμφωνα με την αψευδή σου υπόσχεση, στάσου στο πλευρό μου, του ανάξιου και ευτελούς· διότι εσένα γνωρίζω και ομολογώ ως ποιητή και προνοητή όλης της κτίσεως. Εσύ, λοιπόν, ενίσχυσέ με ώστε να παραμείνω σε αυτή την καλή ομολογία μέχρι την τελευταία μου αναπνοή· επίβλεψε επάνω μου και ελέησέ με, και συμπαραστάσου μου, διατηρώντας με αλώβητο από κάθε σατανική ενέργεια· επίβλεψε, Βασιλιά· διότι η ψυχή μου έχει καταφλεχθεί ισχυρά από τον πόθο για εσένα, και φλέγεται σαν από δίψα καύσωνα σε άνυδρο τόπο, επιποθώντας εσένα, την πηγή της αθανασίας. Μην παραδώσεις στα θηρία την ψυχή που σε ομολογεί· μην ξεχάσεις εις τέλος την ψυχή του πτωχού σου· αλλά παραχώρησε σε εμένα τον αμαρτωλό, σε όλη μου τη ζωή, να υποστώ τα πάντα για το όνομά σου και για την ομολογία σου, και να προσφέρω ως θυσία ολόκληρο τον εαυτό μου σε εσένα· διότι, όταν εσύ ενδυναμώνεις, και οι ασθενείς υπερισχύουν, επειδή εσύ είσαι ο μόνος αήττητος σύμμαχος και ελεήμων Θεός, τον οποίο ευλογεί όλη η κτίση, τον δεδοξασμένο στους αιώνες. Αμήν».

Ο Θεός όμως, ως προνοητής των πάντων, ούτε αυτούς παραβλέπει, αλλά και σε εκείνους αποστέλλει την κατάλληλη τροφή, ένα πλήθος πουλιών μέσω κάποιας νεφέλης, και τους δράκοντες που αρπάζονται από τους αγγέλους εκεί τους απορρίπτει, λέει. «Εσύ διέρρηξες πηγές και χειμάρρους» από τα σπλάχνα της γης· «εσύ ξέρανες τους ποταμούς του Ηθάμ» γύρω από την Ιερουσαλήμ, ώστε να μην μπορούν τα έθνη να τους πολιορκούν εύκολα. «Δική σου είναι η ημέρα και δική σου είναι η νύχτα», εσένα που διαχώρισες «ανάμεσα στο φως και ανάμεσα στο σκοτάδι»· «εσύ δημιούργησες το φως και τον ήλιο» για να καταυγάζουν τηλαυγώς τον επίγειο κόσμο. «Εσύ έκανες όλα τα ωραία της γης», γλαφυρά λιβάδια και καθετί καλό· «το θέρος και την άνοιξη, εσύ τα έπλασες. Θυμήσου αυτήν» την κτίση σου. «Ο εχθρός ονείδισε τον Κύριο, και ένας άφρων λαός παρόξυνε το όνομά σου», εσένα που έπραξες αυτά τα ρηθέντα μεγάλα και θαυμαστά. Διότι, αφού απαρίθμησε τα σύμβολα της θεότητας του Χριστού, στη συνέχεια μεταβαίνει στα ανθρώπινα και ταπεινά, λέγοντας: «Μην παραδώσεις στα θηρία μια ψυχή που σε δοξολογεί· μην ξεχάσεις μέχρι τέλους τις ψυχές των πενήτων σου· επίβλεψε στη διαθήκη σου, διότι οι σκοτισμένοι της γης γέμισαν από οίκους ανομιών». Ως θηρία, σκοτισμένους και οίκους παρανομίας υπονόησε τους Ιουδαίους. «