Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 73:20

«Επίβλεψον στη διαθήκη σου». Άλλος ένας, πάλι, τρόπος επίκλησης των οικτιρμών· διότι από το γεγονός ότι Εκείνος φάνηκε αγαθός απέναντί τους συνάπτοντας διαθήκη μαζί τους, από αυτό ακριβώς προσελκύουν το έλεος. «Διότι οι σκοτισμένοι της γης γέμισαν από οίκους ανομιών». Αυτό που λέει έχει την εξής έννοια: Αν και πολλοί οίκοι έχουν καταστεί πλήρεις σκότους εξαιτίας των ανομιών που διαπράχθηκαν από αυτούς εναντίον σου, Κύριε· ας μην αποστραφεί όμως όλος ο λαός, ούτε να παραδοθεί στην αισχύνη. Διότι μερικοί είχαν μέσα τους ελπίδα σωτηρίας, οι οποίοι και σώθηκαν δια των αποστόλων, και μάλιστα δια του Πέτρου κατά τις πρώτες δημόσιες ομιλίες του, έτσι ώστε να ανέλθουν σε τρεις χιλιάδες και πέντε χιλιάδες και σε μυριάδες. [Ο πτωχός και ο πένης θα αινέσουν το όνομά σου.

Εχθρός ονείδισε τον Κύριο, και άφρων λαός παρόξυνε το όνομά σου. Μην παραδώσεις στα θηρία ψυχή που σε δοξολογεί. Τα έργα της ανέκφραστης δύναμής σου είναι βεβαίως τέτοια, όπως ακριβώς έχουν φανερωθεί. Σε ικετεύουμε, λοιπόν, να τα θυμηθείς αυτά και στη δική μας περίπτωση. Επειδή και τώρα οι εχθροί και οι πολέμιοι δεν χλευάζουν εμάς, που δεχθήκαμε τον πόλεμο και πέσαμε στα χέρια τους, αλλά εσένα, τον Θεό μας· και ένας άφρων λαός, που δεν γνωρίζει εσένα τον Θεό, αλλά καυχάται για τους δαίμονες και την πολυθεϊστική πλάνη, δεν παρόξυνε εμάς, αλλά εσένα και το όνομά σου. Γι' αυτό παρακαλούμε και ικετεύουμε να μην παραδώσεις έρμαια στα άγρια θηρία τις ψυχές όσων σε ομολογούν, ούτε να μας λησμονήσεις εντελώς, για να μην γίνουμε βορά των θηρίων που από τη φύση τους καταβροχθίζουν ψυχές· τέτοιες είναι οι αντίπαλες δυνάμεις, που επιβουλεύονται και πολεμούν τις ανθρώπινες ψυχές. Αλλά, στρέψε το βλέμμα σου στη διαθήκη σου και θυμήσου τη συμφωνία σου, με την οποία ευδόκησες να σώσεις το ανθρώπινο γένος, δωρίζοντάς του μια καινή διαθήκη μέσω του Χριστού σου. Διότι, ακόμη κι αν ορισμένοι έχουν σκοτιστεί υπερβολικά στη διάνοια και έχουν γεμίσει με οίκους ανομιών, μη αποδεχόμενοι τον Χριστό σου, εσύ όμως ως φιλάνθρωπος Θεός μην αποστραφείς τις ικεσίες των φτωχών σου.

«και άφρων λαός» Ο λαός των Ιουδαίων λέγοντας: εμείς δεν έχουμε βασιλιά παρά μόνο τον Καίσαρα. «μη παραδώσεις» Την ψυχή του λαού [που προέρχεται από τα έθνη] μην την εγκαταλείψεις στους δαίμονες, ώστε να υποτάσσεται σε αυτούς. «των ψυχών» Διότι τα έθνη ήταν φτωχά από θεοσέβεια, γι' αυτό ο Θεός κατέστησε τα έθνη λαό περιούσιο, ευάρεστο σε Αυτόν. «επίβλεψον» Κοίταξε τον λαό σου, προς τους οποίους συνήψες τη διαθήκη σου εξαιτίας των πατέρων τους· πώς, λησμονώντας την, την αθέτησαν. «ότι επληρώθησαν» Σκοτίστηκαν τα παιδιά των αιρετικών και των Ελλήνων (ειδωλολατρών) και δημιούργησαν για τον εαυτό τους άνομες εκκλησίες. «μην αποστραφεί» Ο λόγος είναι μεταφορικός· ας αποστραφεί, λέει, ο διάβολος, ταπεινωμένος και κατροπιασμένος, για όσα μηχανεύτηκε. «φτωχός» Ο Χριστός· διότι και τα δύο τα ανέλαβε εκουσίως [ο Σωτήρας]· επειδή Αυτός δοξάζει το όνομα του Πατέρα αληθινά· εδόξασα, λέει, και πάλι θα δοξάσω. «Ανάστα, ο Θεός» Αναφέρεται μεν στη δική του ανάσταση, μέσω της οποίας καταδικάστηκαν οι Ιουδαίοι· αναφέρεται δε και στη μέλλουσα παγκόσμια κρίση. «θυμήσου» Διότι τότε θα θυμηθεί ο Θεός [τον λαό] των Ιουδαίων, πώς με αφροσύνη χλεύαζαν τον Χριστό πάνω στον σταυρό την ημέρα του πάθους. «μην ξεχάσεις» Τότε, [λέει,] όταν πρόκειται να αποδώσεις στον καθένα [σύμφωνα με τα έργα του], τότε θυμήσου αυτούς που σε δοξολογούν και όρισε σε αυτούς τον μισθό, ως ελεήμων.

Ο Θεός όμως, ως προνοητής των πάντων, ούτε αυτούς παραβλέπει, αλλά και σε εκείνους αποστέλλει την κατάλληλη τροφή, ένα πλήθος πουλιών μέσω κάποιας νεφέλης, και τους δράκοντες που αρπάζονται από τους αγγέλους εκεί τους απορρίπτει, λέει. «Εσύ διέρρηξες πηγές και χειμάρρους» από τα σπλάχνα της γης· «εσύ ξέρανες τους ποταμούς του Ηθάμ» γύρω από την Ιερουσαλήμ, ώστε να μην μπορούν τα έθνη να τους πολιορκούν εύκολα. «Δική σου είναι η ημέρα και δική σου είναι η νύχτα», εσένα που διαχώρισες «ανάμεσα στο φως και ανάμεσα στο σκοτάδι»· «εσύ δημιούργησες το φως και τον ήλιο» για να καταυγάζουν τηλαυγώς τον επίγειο κόσμο. «Εσύ έκανες όλα τα ωραία της γης», γλαφυρά λιβάδια και καθετί καλό· «το θέρος και την άνοιξη, εσύ τα έπλασες. Θυμήσου αυτήν» την κτίση σου. «Ο εχθρός ονείδισε τον Κύριο, και ένας άφρων λαός παρόξυνε το όνομά σου», εσένα που έπραξες αυτά τα ρηθέντα μεγάλα και θαυμαστά. Διότι, αφού απαρίθμησε τα σύμβολα της θεότητας του Χριστού, στη συνέχεια μεταβαίνει στα ανθρώπινα και ταπεινά, λέγοντας: «Μην παραδώσεις στα θηρία μια ψυχή που σε δοξολογεί· μην ξεχάσεις μέχρι τέλους τις ψυχές των πενήτων σου· επίβλεψε στη διαθήκη σου, διότι οι σκοτισμένοι της γης γέμισαν από οίκους ανομιών». Ως θηρία, σκοτισμένους και οίκους παρανομίας υπονόησε τους Ιουδαίους. «

Και ύψωσε οχυρώματα λογισμών «κατά της γνώσεως» του επουράνιου Βασιλέα και οικοδόμησε οχυρώματα άδικων διαλογισμών που μιλούν κατά του Υψίστου, και κατασκεύασε άδικες οικίες γεμάτες απιστία, αδικία, κενοδοξία, επιθυμία, πονηρία, φθόνο, πικρία, πορνεία. Αυτά είναι οίκοι ανομιών. Τέτοιους οίκους οικοδόμησαν οι αλλόφυλοι μέσα στην ψυχή, καθώς λέει ο ψαλμωδός: «γεμίσανε οι σκοτεινοί τόποι της γης από οίκους ανομιών», και έθεσε διαθήκη κατά του Βασιλέα, τον νόμο της αμαρτίας, και έστησε εκεί σκοτεινές εικόνες γεμάτες από ποικίλες οδύνες, και χάραξε μέσα της κίβδηλο και βδελυκτό ασήμι, και της δίδαξε ήθη κακίας, και εισήγαγε σε αυτήν στρατόπεδα όχλων και πονηρών πνευμάτων, ώστε να κυριεύσει αυτήν και όλους τους λογισμούς που υπάρχουν μέσα της, και να την δέσει με άρρηκτα δεσμά, και να την φυλακίσει με σιδερένιους μοχλούς και χάλκινες πύλες, και να την εξαναγκάσει να κάνει το έργο του σύμφωνα με την πονηρή του βούληση. Την διέφθειρε δε και πόρνευσε μαζί της με δεινή πορνεία, και έβαλε κάλυμμα στα μάτια της για να μην βλέπει τον Δεσπότη της, και την εξανάγκασε να αλέθει σε σκοτεινό μύλο, παρασέρνοντάς την στις μέριμνες του βίου και στα σαρκικά, υλικά και χοϊκά φρονήματα, και ανέβλυσε σε αυτήν μια πηγή από βούρκο ανομίας και αισχρών διαλογισμών, και πνευμάτων πονηρίας.