Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 73:23

Και μέχρι αυτό το σημείο φθάνει ο λόγος, παρακαλώντας τον Θεό να εγερθεί και να κρίνει την υπόθεσή του, να θυμηθεί τον χλευασμό των αφρόνων, και να μην παραδώσει στη λήθη τις φωνές των εχθρών και την αλαζονεία εκείνων που διαρκώς επαίρονται. Όμως, δεν επισυνάπτεται σε αυτά στη συνέχεια κάποια ευνοϊκότερη απάντηση, ούτε υπόσχεση αγαθών για όσους δεήθηκαν, πράγμα που μπορεί κανείς να βρει σε άλλες περιπτώσεις. Γι' αυτό, ήδη από την αρχή ο λόγος προκαθόρισε για τα αναφερόμενα πρόσωπα την απόρριψη μέχρι τέλους, και παντού επισύναπτε το «έως τέλους» στην προφητεία των δεινών. Ορμώμενος από αυτό και ο θείος Απόστολος, γράφοντας γι' αυτούς έλεγε: «Έφθασε δε σε αυτούς η οργή έως τέλους».

«και άφρων λαός» Ο λαός των Ιουδαίων λέγοντας: εμείς δεν έχουμε βασιλιά παρά μόνο τον Καίσαρα. «μη παραδώσεις» Την ψυχή του λαού [που προέρχεται από τα έθνη] μην την εγκαταλείψεις στους δαίμονες, ώστε να υποτάσσεται σε αυτούς. «των ψυχών» Διότι τα έθνη ήταν φτωχά από θεοσέβεια, γι' αυτό ο Θεός κατέστησε τα έθνη λαό περιούσιο, ευάρεστο σε Αυτόν. «επίβλεψον» Κοίταξε τον λαό σου, προς τους οποίους συνήψες τη διαθήκη σου εξαιτίας των πατέρων τους· πώς, λησμονώντας την, την αθέτησαν. «ότι επληρώθησαν» Σκοτίστηκαν τα παιδιά των αιρετικών και των Ελλήνων (ειδωλολατρών) και δημιούργησαν για τον εαυτό τους άνομες εκκλησίες. «μην αποστραφεί» Ο λόγος είναι μεταφορικός· ας αποστραφεί, λέει, ο διάβολος, ταπεινωμένος και κατροπιασμένος, για όσα μηχανεύτηκε. «φτωχός» Ο Χριστός· διότι και τα δύο τα ανέλαβε εκουσίως [ο Σωτήρας]· επειδή Αυτός δοξάζει το όνομα του Πατέρα αληθινά· εδόξασα, λέει, και πάλι θα δοξάσω. «Ανάστα, ο Θεός» Αναφέρεται μεν στη δική του ανάσταση, μέσω της οποίας καταδικάστηκαν οι Ιουδαίοι· αναφέρεται δε και στη μέλλουσα παγκόσμια κρίση. «θυμήσου» Διότι τότε θα θυμηθεί ο Θεός [τον λαό] των Ιουδαίων, πώς με αφροσύνη χλεύαζαν τον Χριστό πάνω στον σταυρό την ημέρα του πάθους. «μην ξεχάσεις» Τότε, [λέει,] όταν πρόκειται να αποδώσεις στον καθένα [σύμφωνα με τα έργα του], τότε θυμήσου αυτούς που σε δοξολογούν και όρισε σε αυτούς τον μισθό, ως ελεήμων.

«Ας μην αποστραφεί ταπεινωμένος και καταντροπιασμένος» αυτός που έχει εναποθέσει την ελπίδα του σε σένα· «ο φτωχός και ο πένης θα αινέσουν το όνομά σου»· ενώ τους πλουσίους οι μέριμνες του πλούτου συχνά τους κατευθύνουν προς τη λήθη του Θεού. «Ανάστα, Θεέ, δίκασε την υπόθεσή σου· και μην ξεχάσεις τη φωνή των ικετών σου· θυμήσου τον ονειδισμό που δέχεσαι από τον άφρονα λαό όλη την ημέρα». Διότι δικός σου είναι ο δικός μου ονειδισμός. «Η αλαζονεία αυτών που σε μισούν υψώθηκε διαπαντός», δηλαδή, προς το χειρότερο αυξάνεται η μανία των θεομίσητων.

Κεφάλαιο ΙΗ'. Η ασθένεια του σώματος είναι έλλειψη υγείας. Ό,τι είναι η ασθένεια για το σώμα, αυτό είναι η αμαρτία για την ψυχή. Εάν λοιπόν κάθε ιατρική των σωμάτων ασκείται αποκλειστικά για την υγεία των σωμάτων και όχι για κάτι άλλο, ούτε για πλούτο, ούτε για δόξα, ούτε για ηδονή, είναι ολοφάνερο ότι και κάθε ιατρική των ψυχών δεν υπάρχει για τίποτε άλλο, ούτε για πλούτο, ούτε για δόξα, ούτε για ηδονή, παρά μόνο για την υγεία των ψυχών. Τι θα απολογηθώ, λοιπόν, τότε, όταν θα κρίνει ο Θεός, εάν βρεθώ με ψυχή που πάσχει από πολλά και διάφορα νοσήματα; Ότι εγκατέλειψα τη φροντίδα της υγείας μου και κοπίασα πολύ, σε όλη τη διάρκεια της ζωής μου, για πλούτο και δόξα και ηδονή. Όμως, όπως φαίνεται, η άγνοια των νοσημάτων της ψυχής, δημιουργώντας τώρα στον πάσχοντα πνευματική αναισθησία, τον απατά ώστε να περιφρονήσει την υγεία. Γι' αυτό κάθε αμαρτωλός, δηλαδή κάθε ψυχικά άρρωστος, είναι υπερήφανος επειδή είναι αναίσθητος. Και ανάλογα με το μέτρο της αναισθησίας του, αυξάνεται και η υπερηφάνεια, όπως έχει γραφτεί: Η υπερηφάνεια εκείνων που σε μισούν ανέβηκε διαπαντός.