Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 73:5

Γι' αυτό, προχωρώντας λέει: «Έως πότε, Κύριε, θα ονειδίζει ο εχθρός;». Η δε επανάληψη κατά την ονομασία των σημείων αποτελεί έκφραση απορίας για το πώς ο θείος ναός παραδόθηκε στα χέρια των πολεμίων. «Όπως σε δάσος με δέντρα, με τσεκούρια έκοψαν τις θύρες της», κ.λπ. Στα προκείμενα περιγράφει την καταστροφή τόσο της πόλης όσο και του θείου ναού.

Βʹ. Ο δεύτερος διδάσκει υπό ποιες περιστάσεις ελέχθησαν όσα αναφέρονται στον πρώτο, θρηνώντας για την έσχατη πολιορκία της Ιερουσαλήμ, την οποία υπέστη κατά τους ρωμαϊκούς χρόνους, και υποδεικνύοντας την επίθεση εκείνων που πολιόρκησαν τον τόπο. Αυτό ακριβώς παριστά λέγοντας: «Γιατί, Θεέ, απέρριψες έως τέλους; Οργίστηκε ο θυμός σου εναντίον των προβάτων της νομής σου;». Στα οποία στη συνέχεια προσθέτει: «Σαν μέσα σε δάσος με δέντρα, έκοψαν με τσεκούρια τις πύλες της όλοι μαζί, με πέλεκυ και με σμίλη την κατέστρεψαν. Παρέδωσαν στη φωτιά το αγιαστήριό σου»· στα οποία πάλι προσθέτει: «Τα σημεία μας δεν τα είδαμε· δεν υπάρχει πλέον προφήτης, και εμάς δεν θα μας γνωρίσει πια». Διότι το να λέει ότι δεν υπάρχουν πλέον προφήτες κατά την εν λόγω πολιορκία, αποτελούσε σημείο της έσχατης πτώσης τους. Και αυτά ακολουθούν με απόλυτη συνοχή τις προρρήσεις περί του Χριστού που ελέχθησαν προηγουμένως. Επειδή δηλαδή δεν τον αποδέχθηκαν όταν ήλθε, αναγκαίως προαναγγέλλει την οργή που τους επήλθε μετά από όσα τόλμησαν εναντίον του.

Το όρος Σιών, αυτό στο οποίο κατασκήνωσες. Σήκωσε τα χέρια σου εναντίον της υπερηφάνειάς τους μέχρι τέλους· πόσα κακά διέπραξε ο εχθρός μέσα στα άγια! Το ποια ήταν η ράβδος, ή, σύμφωνα με τους υπόλοιπους ερμηνευτές, τι ακριβώς ήταν το προαναφερθέν σκήπτρο, το διασαφηνίζει λέγοντας: Το όρος Σιών, αυτό στο οποίο κατασκήνωσες. Διότι ήταν βασιλικό όρος και σκήπτρο βασιλείας, στο οποίο είχε κατασκευαστεί ο ναός και ο οίκος της κατοικίας του Θεού. Γι' αυτό η Σιών ονομαζόταν πιστή μητρόπολη, και η Ιερουσαλήμ πόλη του Θεού, φέροντας την εικόνα της επουράνιας, για την οποία ο θείος Απόστολος, διδάσκοντας, έλεγε: Προσελθήκατε στο όρος Σιών και στην πόλη του ζωντανού Θεού, την επουράνια Ιερουσαλήμ. Αφού είπε αυτό, στη συνέχεια προφητεύει τα όσα πρόκειται να συμβούν στον τόπο, προαναγγέλλοντας, όπως συνηθίζει, τα μελλοντικά γεγονότα σαν να έχουν ήδη παρέλθει. Λέει λοιπόν: Και καυχήθηκαν εκείνοι που σε μισούν στο μέσο της εορτής σου· ή σύμφωνα με τον Ακύλα, Βρυχήθηκαν οι εχθροί σου στο μέσο της σύναξής σου. Έθεσαν τα δικά τους σημεία ως σημεία, και δεν κατάλαβαν, ωσάν ψηλά προς την έξοδο· το οποίο μετέφρασε σαφέστερα ο Σύμμαχος λέγοντας: Έθεσαν τα δικά τους σημεία φανερά γνωστά ψηλά στην είσοδο. Αλλά και αντί του, Σαν σε δάσος με δέντρα, με τσεκούρια έκοψαν τις θύρες της όλες μαζί, με πέλεκυ και με λαξευτήριο την γκρέμισαν, πάλι ο Σύμμαχος [αποδίδει]: Ανάμεσα σε ξύλινα εξαρτήματα, με τα τσεκούρια τους κατέρριψαν ταυτόχρονα και τις πύλες της με μοχλούς και δίκρανα.

Κλείνοντας λοιπόν τα μάτια του σώματος, απορούσα μέσα μου, χωρίς να βγάζω φωνή, ούτε να μιλώ σε άλλον, αλλά σκεπτόμενος εγώ ο ίδιος με τον εαυτό μου. Γι᾽ αυτό αντί του «Ταράχθηκα, και δεν μίλησα», και των όσων ακολουθούν, στη μετάφραση του Συμμάχου λέγεται: «Απορούσα, και δεν μίλησα». —Αναλογιζόμουν τις πρώτες ημέρες, τα χρόνια τα αιώνια θυμόμουν. Και τη νύχτα έλεγα τους ψαλμούς μου στην καρδιά μου, και ανερευνούσα το πνεύμα μου. Έχοντας αυτή την άγρυπνη διάθεση, και μένοντας ξύπνιος τις νύχτες, σκεπτόμουν τα προηγούμενα, για τα οποία είχε ειπωθεί: Σαν σε δάσος με δέντρα έκοψαν με τα τσεκούρια τις πύλες της ταυτόχρονα, με πέλεκυ και σμίλη την κατέρριψαν. Μέχρι το έδαφος βεβήλωσαν το σκήνωμα του ονόματός σου. Είπαν στην καρδιά τους όλες οι γενιές τους ταυτόχρονα: Ας καταπαύσουμε τις γιορτές του Θεού από τη γη. Τα σημεία μας δεν τα είδαμε, δεν υπάρχει πλέον προφήτης, και δεν θα μας γνωρίζει πια. Για αυτά λοιπόν απορούσα, αν θα υπάρξει θεραπεία για όσους έχουν υποστεί αυτά τα κακά. Και ήταν φυσικό ο Ιδιθούν, αφού άκουσε την προφητεία του Ασάφ και τα συλλογίστηκε αυτά μέσα του, να απευθυνθεί γεμάτος απορία προς τον προφήτη ως προς δάσκαλο, να του θέσει ερώτηση, και προτείνοντας κάτι σαν επιχείρημα να πει: Τι συμβαίνει λοιπόν, ω προφήτη; Επειδή αυτά προφήτευσες, θέλω να γνωρίσω και να μάθω: Μήπως στους αιώνες θα μας απορρίψει ο Κύριος, και δεν πρόκειται πλέον να δείξει την εύνοιά του;

Αυτή η έρημος, η άνυδρη, η χήρα και απροστάτευτη, 〈της οποίας τις πύλες έκοψαν με τσεκούρια σαν σε δάσος με δέντρα, την οποία ταυτόχρονα συνέτριψαν με πέλεκυ και λαξευτήρι, της οποίας〉 αφού κατέστρεψαν και τα βιβλία 〈παρέδωσαν στη φωτιά το αγιαστήριο του Θεού, βεβήλωσαν ως το έδαφος το σκήνωμα του ονόματός〉 Του, την οποία τρύγησαν 〈όλοι όσοι περνούσαν από τον δρόμο〉 αφού πρώτα κατέρριψαν τους φραγμούς της, την οποία 〈λυμάνθηκε το αγριογούρουνο του δάσους και κατέβοσκε το άγριο θηρίο〉, με την παράδοξη δύναμη του Χριστού τώρα, όταν ο Ίδιος το θέλησε, έγινε 〈σαν τον κρίνο〉· επειδή και 〈τότε με δικό Του〉 νεύμα, σαν από προνοητικό πατέρα, παιδαγωγούνταν· διότι 〈όποιον αγαπά ο Κύριος, τον παιδαγωγεί, και μαστιγώνει κάθε υιό που αποδέχεται〉.

Συνέσεως τω Ασάφ. Εδώ η προφητεία υποδηλώνει πώς αμάρτησε η συναγωγή των Ιουδαίων και πώς σήκωσαν τα χέρια τους κατά του Θεού, και πόσα δεινά την ακολούθησαν όταν πολιορκήθηκε από τους εχθρούς. Ίνα τι απώσω. Αυτή είναι η φωνή της αιματοβαμμένης συναγωγής. Ωργίσθη. Επειδή παρανόμησε [ο λαός], αυξήθηκε η οργή του Θεού εναντίον τους. Μνήσθητι. Θυμήσου, λέει, Κύριε, ότι εμείς είμαστε ο πρωτότοκος λαός σου και παραδοθήκαμε στα χέρια άνομων εχθρών. Ελυτρώσω. Διότι η συναγωγή, ενώ ήταν εκλεκτή ράβδος, τώρα απορρίφθηκε εξαιτίας της απιστίας της. Όρος Σιών. Διότι στον ναό, λέει, κατοικούσε η δόξα σου, και πώς τώρα μολύνθηκε; Έπαρον τας χείρας. Των δαιμόνων και των εχθρών του Χριστού. Όσα επονηρεύσατο. Όσα κατεργάστηκε με πονηρία ο διάβολος εναντίον του Χριστού [έχοντας δράσει πονηρά και] έχοντας εξοπλιστεί. Και ενεκαυχήσαντο. Διότι εκεί όπου τελούνταν οι εορτές και το σάββατο σύμφωνα με τον νόμο, παραδόθηκε στις φλόγες και βεβηλώθηκε. Έθεντο τα σημεία. Διότι όλα τα σημεία που επιτέλεσε ο Θεός [μας] ανάμεσά τους, τα θεώρησαν ως μηδέν, μη έχοντας αναγνωρίσει τη δύναμή τους. Ως εις την έξοδον. Όπως ακριβώς κατά την έξοδο πολλών λαών μέσα σε πυκνό δάσος κόβονται τα δέντρα, έτσι και οι εχθροί κατέκοψαν τις θύρες του ναού και τις καταπάτησαν. Τας θύρας αυτής. Διότι δεν κατέστρεψαν μόνο τις θύρες [του ναού], αλλά και τη στέγη (τη στεφάνη) και τους τοίχους. Ενεπύρισαν. Διότι έκαψαν και τον τόπο και την τράπεζα των άρτων της προθέσεως και τα Χερουβίμ και καθετί που ήταν άγιο για αυτούς.

ΨΑΛΜΟΣ ΟΓ'. «Όπως σε δάσος δέντρων.» Ως αξίνες πρέπει να νοήσεις τις βλάσφημες γλώσσες των Ιουδαίων, και τις ίδιες ως πέλεκυ και λαξευτήρι· και δεν είναι καθόλου παράξενο, διότι αλλού τις ονόμασε κοφτερό μαχαίρι. Αυτές λοιπόν, λέει, απέκοψαν και κατέρριψαν τις θύρες της, δηλαδή τις εισόδους της πίστεως στον Χριστό.

Εχθρός είναι ο διάβολος, άγιος είναι ο Υιός και Θεός του Θεού και Πατρός, εναντίον του οποίου ο εχθρός εξώθησε τους Ιουδαίους να ενεργήσουν δόλια εν μέσω της εορτής· και αντί να πιστέψουν, τους προετοίμαζε μάλλον για την εξόντωσή του. «Έθεσαν τα σημεία τους ως σημεία και δεν γνώρισαν. Όπως στην έξοδο υπεράνω».