Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 73:8

«Έως πότε, Θεέ, θα ονειδίζει ο εχθρός;». Αφού ολοκλήρωσε την περιγραφή της άλωσης από το πρόσωπο των εχθρών, επικαλείται τον Θεό για έλεος και επίβλεψη στο πώς όλα όσα συμβαίνουν αποτελούν ύβρη κατά του Θεού· και τούτο με το να λέγει: «Εν μέσω της εορτής σου», και το, «Το αγιαστήριό σου», και το, «Το σκήνωμα του ονόματός σου», και, «Τις εορτές του Κυρίου», καθώς και «Το όνομά σου εις τέλος».

Είπαν μέσα στην καρδιά τους όλες οι γενιές τους μαζί: Ας καταργήσουμε τις εορτές του Θεού από τη γη. Όλα τα προαναφερθέντα, λέει, τα διέπραξαν οι εχθροί σου με ασεβή σκοπό· διότι και το αγιαστήριό σου πυρπόλησαν, και το σκήνωμα του ονόματός σου βεβήλωσαν, και όλα τα υπόλοιπα αποτόλμησαν. Και τούτο όχι επειδή επιβουλεύονταν ανθρώπους, ούτε επειδή είχαν σκοπό να πολιορκήσουν κάποιον τόπο· αλλά επειδή πολεμούσαν εσένα, τον Θεό, και διανοούνταν να καταλύσουν τις εορτές σου. Αυτά δε, έστω κι αν δεν τα έλεγαν με το στόμα, τα συλλογίζονταν στις καρδιές τους και στις σκέψεις τους. Αλλά τότε μεν οι εχθροί του Θεού, έχοντας αυτούς τους λογισμούς, κατέστρεφαν τον τόπο που παλαιόθεν ήταν αφιερωμένος στον Θεό· ο μέγας όμως και δυνατός Θεός, αντί για εκείνον τον ένα τόπο, ίδρυσε εκκλησίες σε όλα τα έθνη, από τις ανατολές του ηλίου μέχρι τις δυσμάς, σε όλη την οικουμένη. Και οι εχθροί και πολέμιοί σου, λέει, έθεσαν τα δικά τους σύμβολα σε ψηλούς και περίοπτους τόπους, ακριβώς δίπλα στις εισόδους του ιερού· ώστε όλοι οι διερχόμενοι να βλέπουν τα νικητήριά τους τρόπαια. Εμείς, όμως, εκ μέρους των οποίων αναπέμπεται αυτή η ικετήρια προσευχή, (λέμε): Τα δικά μας σημεία δεν τα είδαμε. Και πώς δεν είδαμε τα σημεία μας; Διότι δεν υπάρχει πλέον προφήτης, και κανείς δεν θα μας αναγνωρίζει πια.

Κλείνοντας λοιπόν τα μάτια του σώματος, απορούσα μέσα μου, χωρίς να βγάζω φωνή, ούτε να μιλώ σε άλλον, αλλά σκεπτόμενος εγώ ο ίδιος με τον εαυτό μου. Γι᾽ αυτό αντί του «Ταράχθηκα, και δεν μίλησα», και των όσων ακολουθούν, στη μετάφραση του Συμμάχου λέγεται: «Απορούσα, και δεν μίλησα». —Αναλογιζόμουν τις πρώτες ημέρες, τα χρόνια τα αιώνια θυμόμουν. Και τη νύχτα έλεγα τους ψαλμούς μου στην καρδιά μου, και ανερευνούσα το πνεύμα μου. Έχοντας αυτή την άγρυπνη διάθεση, και μένοντας ξύπνιος τις νύχτες, σκεπτόμουν τα προηγούμενα, για τα οποία είχε ειπωθεί: Σαν σε δάσος με δέντρα έκοψαν με τα τσεκούρια τις πύλες της ταυτόχρονα, με πέλεκυ και σμίλη την κατέρριψαν. Μέχρι το έδαφος βεβήλωσαν το σκήνωμα του ονόματός σου. Είπαν στην καρδιά τους όλες οι γενιές τους ταυτόχρονα: Ας καταπαύσουμε τις γιορτές του Θεού από τη γη. Τα σημεία μας δεν τα είδαμε, δεν υπάρχει πλέον προφήτης, και δεν θα μας γνωρίζει πια. Για αυτά λοιπόν απορούσα, αν θα υπάρξει θεραπεία για όσους έχουν υποστεί αυτά τα κακά. Και ήταν φυσικό ο Ιδιθούν, αφού άκουσε την προφητεία του Ασάφ και τα συλλογίστηκε αυτά μέσα του, να απευθυνθεί γεμάτος απορία προς τον προφήτη ως προς δάσκαλο, να του θέσει ερώτηση, και προτείνοντας κάτι σαν επιχείρημα να πει: Τι συμβαίνει λοιπόν, ω προφήτη; Επειδή αυτά προφήτευσες, θέλω να γνωρίσω και να μάθω: Μήπως στους αιώνες θα μας απορρίψει ο Κύριος, και δεν πρόκειται πλέον να δείξει την εύνοιά του;

«Εἰς τὴν γῆν»: Και αφού έριξαν το ίδιο το βιβλίο του νόμου στη γη, το καταπάτησαν με περιφρόνηση. «Εἶπαν ἐν τῇ καρδίᾳ»: Όλοι οι ξένοι προς τον νόμο και εχθροί, σκεπτόμενοι ομόφωνα σαν να ήταν συγγενείς, έλαβαν την απόφαση μέσα στην καρδιά τους να εξαφανίσουν το αγίασμά τους. «Δεῦτε»: Τις ιουδαϊκές εορτές· διότι τις κατέπαυσαν οι εχθροί, με την παραχώρηση του Θεού, επειδή δεν τελούνταν με θεοσέβεια. «Τὰ σημεῖα»: Οι Ιουδαίοι λένε: Κανένα από τα συνήθη σημεία, τα οποία έκανε [ο Θεός] σε εμάς, δεν είδαμε. «Οὐκ ἔστιν ἔτι»: Διότι εξέλιπαν, λέει, <τα έθνη> και οι προφήτες, και εμείς λησμονηθήκαμε από τον Θεό. «Ἕως πότε»: Διότι μετά την ερήμωση της Ιερουσαλήμ γνώρισαν τον Θεό και όλοι προσέπιπταν στον Θεό (βρίσκονταν σε μετάνοια). «Παροξυνεῖ»: Ονειδίζουν, λέει, οι εχθροί τον Θεό. «Ἵνα τί ἀποστρέφεις»: Λέει ο λαός των Εβραίων: Απέσυρες από εμάς το χέρι σου και μας εγκατέλειψες εντελώς, και μας κυρίευσαν οι εχθροί μας. «Ὁ δὲ βασιλεύς»: Των εθνών· διότι ο Θεός προγνώριζε την επιστροφή τους. «Εἰργάσατο»: Εννοεί τον σταυρό, επειδή μπήχτηκε στο μέσο της γης· και μέσω αυτού προήλθε η σωτηρία στο γένος των ανθρώπων. «Σὺ ἐκραταίωσας»: Και την αισθητή μεν ως μεγάλη, αλλά κυρίως αυτήν του βαπτίσματος ως ισχυρή και κραταιά. Διότι αυτή κατακλύζει την αμαρτία [και τους δαίμονες].

Όνομα δε του Πατρός είναι ο Υιός, επειδή ο ίδιος κάνει γνωστό τον Πατέρα και μέσω αυτού γίνεται γνωστός. Το σκήνωμα αυτού (εννοεί δε την οικονομία) το βεβήλωσαν στη γη με τα πάθη· διότι στον ουρανό παρέμεινε δεδοξασμένος ακόμη και κατά τον καιρό των παθών. «Είπαν μέσα στην καρδιά τους.» Ποιες εορτές όμως; Είναι φανερό πως εννοεί εκείνες, οι οποίες αναμένονταν από την έλευση του Σωτήρος, όπως ιάσεις ασθενειών, απαλλαγή από την πλάνη, είσοδος στη θεογνωσία.

Όπως, λέει, κάποιος ασύνετος που δεν γνωρίζει τη δική του αυτάρκεια, έτσι και αυτοί που τον σημείωναν με ασύνετο τρόπο δεν τον γνώρισαν. Προς αυτούς έλεγε και ο Χριστός: «Υποκριτές, το πρόσωπο του ουρανού και της γης ξέρετε να το διακρίνετε· τους καιρούς όμως των σημείων δεν τους γνωρίζετε». «Σαν σε δάσος με δέντρα έκοψαν με τσεκούρια τις θύρες της, όλοι μαζί με πέλεκυ και σμίλη την κατέρριψαν», δηλαδή διεσκόρπισαν τη συναγωγή σου και την κληρονομιά σου· και κατέρριψαν οι τυραννίες των εικονομάχων, σαν με πέλεκυ και σμίλη, τις θύρες, δηλαδή τις θείες εικόνες, μέσω των οποίων αναγόμαστε στο πρωτότυπο, τις γκρέμισαν στο έδαφος εκείνοι οι μιαροί. «Έκαψαν με φωτιά το αγιαστήριό σου, βεβήλωσαν ως το έδαφος το σκήνωμα του ονόματός σου». Αυτό ακριβώς έπραξε τόσο ο Λέων, που φέρει όνομα θηρίου, όσο και ο Κοπρώνυμος γιος του. «Είπαν μέσα στην καρδιά τους» μαζί με τους ομοφρονούντές τους: «Ελάτε να καταργήσουμε όλες τις εορτές του Θεού από τη γη», δηλαδή τις εικόνες τους, «τα σημεία τους δεν τα είδαμε, δεν υπάρχει πλέον προφήτης, και δεν θα μας γνωρίσει πια». Ω της ανοησίας σας, παράνομοι. Έστω ότι «δεν υπάρχει προφήτης», όπως λέτε, «για να σας γνωρίσει». Τι λοιπόν; Ούτε Θεός υπάρχει που σας βλέπει, του οποίου τις εορτές και τα σημεία αγωνίζεστε να καταργήσετε από τη γη; «Έως πότε, Θεέ, θα σε ονειδίζει ο εχθρός και θα παροξύνει ο αντίπαλος το όνομά σου μέχρι τέλους;»