Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 74:7

Τους παραγγέλλει δε ο λόγος να μην αυξάνουν με την αλαζονεία την ανομία, ούτε να κινούν τη γλώσσα τους εναντίον του Θεού. Διότι ούτε από την ανατολή, ούτε από τη δύση, ούτε από τα έρημα όρη. Μέσα από αυτά δηλώνει ολόκληρο τον κόσμο της οικουμένης· «έξοδο» εννοεί την ανατολή, από την οποία ανατέλλει ο ήλιος, και «δυσμάς» την εσπέρα· «έρημα όρη» δε, τα βόρεια και τα νότια· διότι αυτά λόγω της υπερβολής του ψύχους και του καύσωνα είναι ακατοίκητα. Μην παρανομείτε λοιπόν, λέει, διότι κανείς σε ολόκληρη την οικουμένη δεν θα μπορούσε να διαφύγει της προσοχής του Θεού λέγοντας κάτι βλάσφημο εναντίον Του. Αυτόν ταπεινώνει, και αυτόν υψώνει. Όντας, λέει, αγαθός Κριτής, ταπεινώνει μεν τους ασεβείς, υψώνει δε τους ταπεινούς στην καρδιά. Πρέπει δε να εκληφθούν αυτά και για τους δύο λαούς, των Ιουδαίων εννοώ και εκείνον που προέρχεται από τα έθνη· διότι ο ένας έχει ταπεινωθεί εξαιτίας της αλαζονείας, ενώ ο άλλος υψώνεται εξαιτίας της ταπεινοφροσύνης. (Corderius.) Διότι Αυτός εγκαθιδρύει βασιλείς και τους καθαιρεί, εγείρει από το χώμα τον φτωχό και από την κοπριά ανυψώνει τον πένητα. Αλλά και αφού ταπείνωσε εκείνους που προέρχονταν από την περιτομή, ύψωσε εκείνους που προέρχονταν από τα έθνη.

Τους παραγγέλλει δε ο λόγος να μην αυξάνουν την ανομία, ούτε να κινούν τη γλώσσα τους κατά του Θεού. <Διότι ούτε από ανατολάς, ούτε από δυσμάς, ούτε από τα έρημα όρη.> (G f. 72) Μέσω αυτών σημαίνει ολόκληρο τον κόσμο της οικουμένης: «έξοδο» μεν την ανατολή, από την οποία ανατέλλει ο ήλιος, «δυσμάς» δε τη δύση, και «έρημα όρη» τον βορρά και τον νότο, διότι αυτά εξαιτίας του υπερβολικού ψύχους και του καύσωνα είναι ακατοίκητα. Μην παρανομείτε λοιπόν, λέγει, διότι κανείς από όσους παρανομούν σε ολόκληρη την οικουμένη δεν διαφεύγει της προσοχής του Θεού.

Και τι λέω ακόμη; Μίσησες τα επουράνια και αγάπησες τα επίγεια, και κατηγορείς ακόμη τον μοναχικό βίο; Δεν γνωρίζεις ότι είναι γραμμένο: θα εξολοθρεύσει ο Κύριος όλους όσοι λαλούν το ψεύδος; Και πάλι: μην μιλάτε άδικα εναντίον του Θεού, διότι ο Θεός είναι κριτής.

Διότι ούτε από την ανατολή, ούτε από τη δύση, ούτε από έρημα βουνά, επειδή ο Θεός είναι κριτής. Και αυτά, λέγει, τα διακήρυξα μέσω των αποστόλων μου σε όλους τους ανθρώπους, για να θυμούνται την κρίση του Θεού και να παύσουν κάθε παρανομία, έχοντας την πεποίθηση ότι δεν απέχει κάπου μακριά ο κριτής των πάντων· αντιθέτως, τα πάντα πληροί και παντού είναι παρών. Γι' αυτό αρμόζει, εφόσον ζούμε μπροστά στα μάτια Του, να διάγουμε τον βίο μας με προσοχή. Διότι δεν απέχει μακριά, ώστε να νομίσει κανείς ότι έχει μετοικήσει κάπου μακριά, είτε στην ίδια την ανατολή, είτε στα δυτικά μέρη, είτε κάπου σε ερήμους και βουνά. Όντας παρών ανάμεσα στα πάντα, είναι κριτής των όλων. Και έργο της κρίσης Του είναι να απονέμει στον καθένα σύμφωνα με την αξία του, και τον μεν να ταπεινώνει, τον δε να υψώνει· να ταπεινώνει δηλαδή τους υπερήφανους και εκείνους που υψώνουν το κέρας τους ψηλά· και να υψώνει τους ταπεινούς, σύμφωνα με το ρητό: «Ο Θεός αντιτάσσεται στους υπερήφανους, ενώ στους ταπεινούς δίνει χάρη».

Γι' αυτό λέει: Ότι ούτε από τις εξόδους και από τις ανατολές του ηλίου, ούτε από τις δύσεις, ούτε από τα έρημα όρη· αντί αυτών ο Σύμμαχος το ερμήνευσε με τον εξής τρόπο: Διότι ούτε από την ανατολή, ούτε από τη δύση, ούτε από την έρημο των ορέων· αλλά ο Θεός που είναι κριτής, αυτόν μεν ταπεινώνει, εκείνον δε υψώνει. Και αυτό επίσης, λέει, είναι αναγκαίο να το γνωρίζουν όλοι οι άνθρωποι, ότι υπάρχει ποτήρι στο χέρι του Κυρίου με άκρατο οίνο, γεμάτο κέρασμα. Και το έκλινε από το ένα στο άλλο· όμως το κατακάθι του δεν άδειασε, θα το πιουν όλοι οι αμαρτωλοί της γης. Σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο: Διότι υπάρχει ποτήρι στο χέρι του Κυρίου, και άκρατος οίνος που το γεμίζει και εκχέεται, ώστε να πίνουν από αυτό. Όμως τα κατακάθια του θα τα στραγγίξουν πίνοντας οι φαύλοι της γης. Και αυτά, λέει, τα δίδαξα σε όλους τους ανθρώπους, για να μην αγνοούν ότι περιμένει τους πάντες το ποτήρι, το οποίο κερνά στον καθένα ο κριτής των όλων. Θα το κατανοήσεις δε αυτό από όσα έχουν λεχθεί στις προφητείες σχετικά με το ποτήρι· έχει γραφτεί λοιπόν στον Ιερεμία ως εξής: Είπε ο Κύριος ο Θεός του Ισραήλ προς εμένα: Πάρε το ποτήρι του άκρατου οίνου από το χέρι μου, και με αυτό θα ποτίσεις όλα τα έθνη, στα οποία εγώ σε αποστέλλω. Και θα πιουν και θα εμέσουν, και θα παραφρονήσουν εξαιτίας της ρομφαίας, την οποία εγώ θα αποστείλω ανάμεσά τους.

«Εις το τέλος· μη διαφθείρεις· ψαλμός στον Ασάφ, ωδή». Ο λόγος απευθύνεται προς τη συναγωγή· διότι το όνομα Ασάφ ερμηνεύεται ως «συναγωγή». Διότι, λέει, δεν καταστράφηκαν ολοκληρωτικά (μέχρι τέλους)· επειδή από αυτούς προήλθαν οι απόστολοι και πολλοί άλλοι. «Θα εξομολογηθούμε». Οι πιστοί δοξολογούν τον Θεό για όλα τα θαυμάσια που έκανε σε αυτούς. «Και θα επικαλεστούμε». Διότι οι δίκαιοι πάντοτε σπεύδουν να προσθέσουν στην αίνεση. «Θα διηγηθώ». Ο προφήτης, εκ μέρους του ανθρώπου, ευχαριστεί τον Θεό. «Όταν λάβω τον καιρό». Ο Θεός λέει: όταν φτάσει ο καιρός της δίκης, τότε η κρίση μου θα είναι ευθεία (δίκαιη). «Έλιωσε η γη». Από τον φόβο της δόξας Του, όταν θα εγερθεί για να κρίνει τη νοητή γη. «Εγώ στερέωσα». Εννοεί τους αποστόλους· διότι η Γραφή τούς παρουσιάζει ως στύλους, οι οποίοι στο μέσον ουρανού και γης βαστάζουν και μεταφέρουν τη χάρη του κηρύγματος· και είναι άρρηκτοι. «Είπα στους παράνομους». Διότι οι απόστολοι έδωσαν τέλος στην ανομία σε όλη τη γη μέσω του κηρύγματος. «Και σε αυτούς που αμαρτάνουν». Επειδή δίδαξαν τους πάντες να ταπεινοφρονούν και να μην υπερηφανεύονται για τη δύναμη του πλούτου· διότι η λέξη «κέρας» ερμηνεύεται ως δύναμη. «Μην υψώνετε». Δηλαδή, μην αποθρασύνεστε με την ισχύ σας εναντίον του Θεού. «Μη μιλάτε». Βλασφημώντας από αλαζονεία τον Χριστό. «Διότι ούτε από τις εξόδους». Διότι ούτε από την ανατολή ούτε από τη δύση ούτε από τα όρη έρχεται η κρίση, αλλά μόνο από τον Θεό, καθώς Εκείνος κρίνει δίκαια. «Διότι ο Θεός». Επειδή Αυτός είναι ο μόνος κριτής των πάντων.

Επιτρέπει δε και να διηγούμαστε τα δικά του θαυμάσια, όσα περιέχονται στις θεόπνευστες Γραφές. «Όταν λάβω τον κατάλληλο καιρό». Ως καιρό εννοεί τον μέλλοντα αιώνα. Διότι τώρα η κρίση μας δεν έχει τον καιρό της, επειδή πολλοί αμαρτωλοί και πολλοί δίκαιοι μεταβάλλονται στο αντίθετο. «Ότι ούτε από εξόδων». Προέρχεται από τη δοκιμασία και την κρίση του Θεού, λέει, ο οποίος υψώνει και ταπεινώνει όποιον θέλει· διότι ο Κύριος καθιστά φτωχό και πλούσιο, ταπεινώνει και ανυψώνει, και μάλιστα όχι παράλογα· αλλά δοκιμάζοντας άλλους μεν μέσω του πλούτου, άλλους δε μέσω της φτώχειας.

Ερώτηση: Και πού, λέγει, στερέωσε τους στύλους της; Της γης, δηλαδή. Μήπως υπάρχει άλλη γη από κάτω της; Απόκριση: Στύλοι της γης είναι η πρόνοια του Κτίστη και η θέλησή Του. Διότι ούτε πάνω σε στύλους ούτε πάνω στα ύδατα, αλλά και η γη και οι άβυσσοι, με τη δύναμη του Κτίστη, έχουν τα θεμέλιά τους πάνω στο τίποτα. Όπως ακριβώς και τον ουρανό, που δεν στηρίζεται σε καμία απολύτως βάση, «ο Δημιουργός τον εξέτεινε σαν δέρμα» με ασφάλεια. «Είπα στους παρανομούντες: Μην παρανομείτε, και στους αμαρτάνοντες: Μην υψώνετε κέρατο». Διότι, ακόμη και αν είστε βασιλείς και περίβλεπτοι, η αμαρτία σας καθιστά ταπεινωμένους. «Μην υψώνετε ψηλά το κέρατό σας», εφόσον είστε χωμάτινοι, «ούτε να λέτε άδικα λόγια κατά του Θεού», νομίζοντας ότι Αυτός είναι περιγραπτός. «Διότι ούτε από τις ανατολές ούτε από τις δύσεις ούτε από τα έρημα όρη» έχει την αρχή Του. «Διότι είναι κριτής», χωρίς να έχει ποτέ αρχή ούτε τέλος. «Αυτόν τον ταπεινώνει και εκείνον τον υψώνει». Να φοβάστε όλοι. «Διότι ποτήρι υπάρχει στο χέρι του Κυρίου, γεμάτο με άκρατο οίνο, καλά αναμεμειγμένο» για όσους Τον αγαπούν «και γέρνει από αυτό σε τούτο», όχι από το ένα σε άλλο διαφορετικό, αλλά γέρνοντας πάντοτε το ίδιο προς το ίδιο, και ποτίζοντας με τον άκρατο οίνο του ελέους Του τους δικαίους Του. «Όμως το κατακάθι του δεν έχει αδειάσει» επιπλέον, αλλά «θα το πιουν όλοι οι αμαρτωλοί της γης», καθώς είναι θολό και γεμάτο κατακάθια, επειδή έχουν μολυνθεί από το αίσχος της αμαρτίας. «