Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 75:4

«Έγινε εν ειρήνη ο τόπος του». Διότι, εάν έχει γραφτεί για την άνω Ιουδαία, από την οποία έφυγε η οδύνη, η λύπη και ο στεναγμός, είναι προφανές ότι θα αποτελεί τόπο ειρήνης. «Και το κατοικητήριό του εν Σιών». Εννοεί τη νοητή, δηλαδή την άνω, ή την ψυχή των αγίων. [«Έγινε εν ειρήνη ο τόπος του». Δηλαδή στην ψυχή των αγίων. Το εβραϊκό πρωτότυπο αναφέρει «Σαλήμ», και οι υπόλοιποι έτσι το ερμήνευσαν, το οποίο σημαίνει ειρήνη. Σε αυτήν, λοιπόν, είτε πρόκειται για την ψυχή, είτε για την Εκκλησία, είτε για την άνω Ιερουσαλήμ, συντρίβονται τα πεπυρωμένα βέλη που εξαπολύει ο πονηρός.] «Εκεί συνέτριψε την ισχύ των τόξων». Με αυτά τα λόγια υποδηλώνει τις αντίπαλες δυνάμεις, οι οποίες συντρίβονται, όταν οι άγιοι αξιωθούν να κατοικήσουν στις εκεί μονές.

Γι' αυτό, τους μεν ανθρώπους που βρίσκονταν στη σάρκα, ο Θεός Λόγος τους επισκέφθηκε μέσω έμψυχης σάρκας· στις δε ψυχές που είχαν απαλλαγεί από τα σώματα, εμφανίστηκε στον άδη μέσω της ένθεης και άχραντης ψυχής Του, η οποία είχε απαλλαγεί από το σώμα, αλλά όχι από τη θεότητα. Ας σπεύσουμε, λοιπόν, με τον νου μας, και ας βαδίσουμε προς τον άδη, για να δούμε πώς εκεί κατατροπώνει ολοκληρωτικά τον ισχυρό στην εξουσία τύραννο του κράτους του θανάτου, και πώς, μαζί με όλο τον λαό, με την αστραπή Του, υποτάσσει χωρίς χέρια (με αόρατη δύναμη) εκείνες τις αθάνατες τάξεις των φαλάγγων· αφού παραμέρισε θύρες που δεν ήταν υλικές, και ο Χριστός, που είναι η Θύρα, συνέτριψε με το ξύλο του Σταυρού πύλες που δεν ήταν από ξύλο, και με τα ένθεα καρφιά συνέτριψε και κατέθλασε τους αιώνιους μοχλούς· και με τους δεσμούς των θείων χειρών Του διέλυσε σαν κερί τις άλυτες αλυσίδες· και με τη λόγχη της θείας πλευράς Του διαπέρασε την άσαρκη καρδιά του τυράννου. Εκεί συνέτριψε τη δύναμη των τόξων, όταν στον σταυρό τέντωσε σαν χορδές τόξου τα ένθεα χέρια Του.

Αυτό ακριβώς σημαίνει λέγοντας: «Γνωστός είναι στην Ιουδαία ο Θεός, στον Ισραήλ είναι μεγάλο το όνομά του. Έγινε ειρήνη ο τόπος του και το κατοικητήριό του στη Σιών». Στη συνέχεια παρουσιάζει την πτώση των εχθρών του και των πολεμίων της Εκκλησίας του, λέγοντας τα εξής: «Εκεί συνέτριψε τη δύναμη των τόξων, το όπλο και τη ρομφαία και τον πόλεμο»· και πάλι: «Ταράχθηκαν όλοι οι ασύνετοι στην καρδιά. Αποκοιμήθηκαν τον ύπνο τους, και δεν βρήκαν τίποτα στα χέρια τους όλοι οι άνθρωποι του πλούτου. Από την επιτίμησή σου, Θεέ του Ιακώβ, έπεσαν σε βαθύ ύπνο όλοι όσοι επέβαιναν σε άλογα»· στα οποία επισυνάπτει την ένδοξη παρουσία του Σωτήρα, λέγοντας: «Από τον ουρανό έκανες να ακουστεί η κρίση, η γη φοβήθηκε και ησύχασε, όταν εγέρθηκε ο Θεός σε κρίση, για να σώσει όλους τους βασιλείς της γης».

Στη συνέχεια αυτών λέγεται: «Και το κατοικητήριό του στη Σιών». Έπειτα ο λόγος προσθέτει λέγοντας: «Εκεί συνέτριψε τη δύναμη των τόξων, το όπλο και τη ρομφαία και τον πόλεμο». Και εδώ πάλι, αν μεν αυτά είχαν συμβεί στην αισθητή και επίγεια Σιών, δεν θα έπρεπε να κατακρίνουμε τους Ιουδαίους που επιθυμούν να τα εκλαμβάνουν με αυτόν τον τρόπο· αν όμως από τα ίδια τα πράγματα διαπιστώνεται ακριβώς το αντίθετο, εξαιτίας της ερήμωσης της Σιών από την πολιορκία των εχθρών, είναι ανάγκη, σε συνάρτηση με την ειρήνη που αποδόθηκε, να εκλαμβάνουμε αναλόγως και τη Σιών, δηλαδή είτε ως την Εκκλησία του Θεού, είτε ως την επουράνια, την οποία ο θείος Απόστολος παρουσιάζει λέγοντας: «Έχετε προσέλθει στο όρος Σιών, και στην πόλη του ζώντος Θεού, την επουράνια Ιερουσαλήμ, και σε μυριάδες αγγέλων, σε πανηγυρική σύναξη, και στην Εκκλησία των πρωτοτόκων που είναι εγγεγραμμένοι στους ουρανούς».

Διότι εκεί, εφόσον καμία αμαρτία δεν ενεργεί, ούτε υφίσταται κάποιος εχθρός των ψυχών, έχει συντριβεί η ισχύς των τόξων και έχει καταργηθεί κάθε όπλο και ρομφαία· ώστε να λέγεται για όσους καταξιώνονται την εκεί διαμονή: Έφυγε η οδύνη και η λύπη και ο στεναγμός.

Γι' αυτό, λοιπόν, ψάλατε στον Κύριο άσμα καινό, διότι έπραξε θαυμαστά έργα. Κλυδωνιζόμασταν, πολεμούμασταν, εξωθούμασταν· άλλα μεν από τα δεινά ήταν ήδη παρόντα, άλλα δε επρόκειτο να έλθουν. Αλλά ποιος μετέβαλε την καταιγίδα σε αύρα; Ποιος συνέτριψε όπλο, και ρομφαία, και πόλεμο; Ποιος δέχθηκε εμάς τους εξωσμένους και απορριμμένους; Δεν είσαι Εσύ ο Θεός, που τα ενέργησες αυτά;

ΙΓ΄. Ποιος από όσους διηγούνται τα θεία, θα τα υμνήσει και θα τα διηγηθεί επάξια; Ποιος θα εξαγγείλει τις δυναστείες του Κυρίου και θα κάνει ακουστές όλες τις αινέσεις Του; Ποια φωνή ή ποια δύναμη του λόγου θα μπορέσει να εξισωθεί με το θαύμα; Ποιος συνέτριψε το όπλο, και τη ρομφαία, και τον πόλεμο; Ποιος συνέθλιψε τα κεφάλια των δρακόντων πάνω στο ύδωρ; Ποιος τον έδωσε ως τροφή στους λαούς, στους οποίους και τον παρέδωσε; Ποιος μετέτρεψε την καταιγίδα σε αύρα; Ποιος είπε στη θάλασσα: «Σιώπα, φιμώσου» και «Μέσα σου θα συντριβούν τα κύματά σου»; Και μάλιστα τα συνέτριψε, χωρίς να τα αφήσει να υψωθούν και να αναβράσουν για πολύ; Ποιος μας δώρισε την εξουσία να πατάμε πάνω σε όφεις και σκορπιούς, οι οποίοι δεν παραμονεύουν πλέον κρυφά τη φτέρνα, όπως όριζε η αρχέγονη καταδίκη, αλλά ορθώνονται φανερά και υψώνουν το κεφάλι τους, το οποίο καταδικάστηκαν να καταπατείται; Ποιος είναι Εκείνος που ενήργησε κρίση και απροσδόκητη δικαιοσύνη; Ποιος είναι Εκείνος που δεν άφησε εντελώς τη ράβδο των αμαρτωλών —άραγε πρέπει να τολμήσουμε να το πούμε αυτό;— πάνω στον κλήρο των δικαίων; Ή, για να πούμε κάτι πιο μετριοπαθές από αυτό, πάνω στον κλήρο εκείνων που Τον γνωρίζουν;

Διότι Ιουδαία ερμηνεύεται ως εξομολόγηση. Αναφέρει δε και την ενσαρκωμένη έλευση, διότι εμφανίστηκε στην Ιουδαία. Στον Ισραήλ: Στον πιστό λαό, αυτόν που προέρχεται από τα έθνη· διότι Ισραήλ ερμηνεύεται ως αυτός που βλέπει τον Κύριο. Και ο πιστός λαός βλέπει τον Κύριο συνεχώς. Και εγενήθη: Η ανάσταση του Χριστού και του πιστού λαού. Ο τόπος, στον οποίο κλήθηκε η ειρήνη και η χαρά. Και το κατοικητήριο: Στην Εκκλησία του Θεού (του Χριστού). Εκεί συνέτριψε: Τα χέρια των δαιμόνων συνέτριψε μέσα στην Εκκλησία, ώστε να μην τοξεύουν πλέον από το ύψος, από τον αέρα (ώστε να μην μπορούν πλέον αυτοί να τοξεύουν από τον αέρα). Όπλο και ρομφαία: Όπλο είναι η γλώσσα, ρομφαία η δύναμη· και τα δύο που ανήκουν στον Σατανά τα συνέτριψε μέσα στην Εκκλησία ο Χριστός, ώστε να μην μπορεί πλέον να πολεμά τον άνθρωπο. Φωτίζεις: Διότι φάνηκε μέγα φως από τους προφήτες· διότι η Γραφή συνηθίζει να αποκαλεί τους προφήτες όρη. Όρος λέγεται επίσης και η πίστη και η Θεοτόκος και η Εκκλησία. Από αυτά τα όρη φωτίστηκε ο άνθρωπος. Εταράχθησαν: Τα τέκνα των Ιουδαίων και των Ελλήνων, βλέποντας τα θαυμάσια του Χριστού, εταράχθησαν (κλονίστηκαν). Ύπνωσαν: Διότι οι στρατιώτες, ενώ φύλαγαν τον Χριστό στο μνήμα, όταν ξύπνησαν δεν βρήκαν τίποτα· διότι αναστήθηκε ο ακατανίκητος (ως Θεός).

Ανοίξτε τις πύλες, οι άρχοντες του άδη, και θα εισέλθει ο βασιλιάς της δόξας. Αυτοί δε, κυριευμένοι από φόβο, καθώς εξέφραζαν αμφιβολία με τα λόγια: «Ποιος είναι αυτός ο βασιλιάς της δόξας;», εκείνοι αποκρίθηκαν: «Είναι ο Κύριος των δυνάμεων, ο Δεσπότης των άνω και των κάτω». Και καθώς στασίαζαν, αρνούμενοι να ανοίξουν επειδή κατέχονταν από τρόμο, με ένα νεύμα της θεότητας, αμέσως οι πύλες συντρίφτηκαν και οι μοχλοί έσπασαν, και εκπληρώθηκε το κήρυγμα της προφητείας, που διασαλπιζόταν πριν από τόσες γενιές, ότι «Συνέτριψε πύλες χάλκινες και μοχλούς σιδερένιους κομμάτιασε». Έπειτα, ευρισκόμενοι σε αμηχανία, οι εργάτες της χλεύης, οι άνομοι, είπαν: «Έχοντας τα βέλη και τις ρομφαίες, ας του επιτεθούμε». Αυτός όμως, αφού έσπασε τις πύλες, συνέτριψε και εκείνους, και εκπλήρωσε τις δύο προφητείες που κήρυτταν: «Ο Κύριος συντρίβει πολέμους, Κύριος είναι το όνομά Του. Εκεί συνέτριψε τη δύναμη των τόξων, τα όπλα, τη ρομφαία και τον πόλεμο».

Απερίγραπτο είναι το θείο· στην περιγραπτή όμως σάρκα ο Χριστός είχε ως κατοικητήριο τη Σιών. «Εκεί συνέτριψε την ισχύ των τόξων, το όπλο και τη ρομφαία και τον πόλεμο», αισθητώς μεν τους τυράννους βασιλείς και τα φρυάγματα των Ιουδαίων, νοητώς δε τον διάβολο και τη συμμορία του. «Φωτίζεις εσύ θαυμαστά από τα αιώνια όρη», δηλαδή, από τους ουρανούς φωτίζεις όλα τα πέρατα της γης, μέσω των άλλων σου αγγέλων φωτίζεις τους δικαίους. «Ταράχτηκαν όλοι οι ασύνετοι στην καρδιά»· διότι οι δίκαιοι και οι συνετοί φωτίζονται και θα φωτιστούν, ενώ οι αμαρτωλοί και οι άσωτοι ταράσσονται και θα ταραχθούν. «Κοιμήθηκαν τον ύπνο τους και δεν βρήκαν τίποτα, όλοι οι άνδρες του πλούτου στα χέρια τους». Διότι ο πλούτος ήταν φθαρτός, και αφού φθάρθηκε μαζί τους, δεν βρήκαν τίποτα. «Από την επιτίμησή σου, Θεέ του Ιακώβ, νύσταξαν εκείνοι που επέβαιναν στα άλογα»· εννοεί τις εκατόν εβδομήντα πέντε χιλιάδες των Ασσυρίων, οι οποίοι θανατώθηκαν τη νύχτα από τον θείο άγγελο και το πρωί φαίνονταν σαν να νύσταζαν και να κοιμόντουσαν, χωρίς να φέρουν πληγή από ξίφος και χωρίς να είναι βαμμένοι με αίμα. Και το έπαθαν αυτό, διότι ο βασιλιάς Σενναχειρείμ έστειλε μήνυμα στον βασιλιά της Ιουδαίας Εζεκία λέγοντας «Ας μην σε απατά ο Θεός σου», και τα υπόλοιπα λόγια της βλασφημίας του, και έτσι έμαθε από την πείρα ποιος είναι Θεός, οι βάτραχοί του ή ο εκ φύσεως αληθινός Θεός. «Εσύ είσαι φοβερός, και ποιος θα μπορέσει να σου αντισταθεί;»

Πόσο σπουδαία ήταν και η κάθοδός σου στη δυτική χώρα των Δαλματών, θεοειδέστατε βασιλιά· πραγματικά φοβερό ήταν και αυτό, πέρα από κάθε περιγραφή και αφήγηση. Διότι, αφού εμφανίστηκες στους ταλαίπωρους Δαλμάτες ως πυρ αφανιστικό και όχι ως φως φωτιστικό, συνέτριψες όπλο και ρομφαία και πόλεμο, και κατέκαψες ασπίδες στη φωτιά, και πιο αποτελεσματικά από τη φωτιά που κατακαίει το δάσος, αφάνισες τα πάντα εκεί. Εξαιτίας αυτού ο Νεεμάν, που ήταν επιρρεπής σε κάθε κακία, εξοντώθηκε λιώνοντας σαν κερί, και αυτός που ήταν πλούσιος σε επιορκία και καθημερινά ευφραινόταν λαμπρά με αυτήν σαν να ήταν εκλεκτό έδεσμα, τώρα στενάζει και οδυνάται στη φλόγα των συμφορών, την οποία ο ίδιος επιπόλαια άναψε για τον εαυτό του σαν καμίνι· και παρακαλεί βέβαια να τον δροσίσει κάποιος με την άκρη του δαχτύλου, αλλά, μη έχοντας κανέναν να τον σπλαχνιστεί εξαιτίας του χάσματος της αποστασίας, το οποίο ο ίδιος διεύρυνε για τον εαυτό του, απεργαζόμενος αδέξια τον ίδιο του τον όλεθρο, θρηνεί γοερά καθώς γίνεται στάχτη· και έχοντας τιμωρηθεί για την ανομία και τις αλλεπάλληλες παρασπονδίες, φοβάται, ιδού, μήπως και λιώσει η ψυχή του σαν αράχνη, και έχοντας ποιμανθεί με σιδερένια ράβδο από το δικό σου γενναίο στράτευμα, αναμένει με τρόμο τη συντριβή του σαν πήλινο σκεύος.