Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 75:6

Είσαι θαυμαστά φοβερός από τα καρποφόρα όρη. [Φωτίζεις εσύ θαυμαστά από τα αιώνια όρη. Από εκεί καταπέμπει το Άγιο Πνεύμα, από τα αιώνια όρη· εννοεί τη Σιών, από την οποία θεωρούσαν ότι ο Θεός ορμώμενος τα έπραττε αυτά· όπου και είχε οικοδομηθεί ναός σε Αυτόν.] Ταράχθηκαν όλοι οι ασύνετοι στην καρδιά.

Όσοι δεν δέχθηκαν τον φωτισμό διά του Πνεύματος θα βρεθούν σε ταραχή και κλύδωνα, όταν θα εμφανιστεί το θείο δικαστήριο. Κοιμήθηκαν τον ύπνο τους και δεν βρήκαν τίποτε. Επειδή παρέδωσαν τον βίο τους στην αμέλεια και τη ραθυμία, λέγει, κατά τον καιρό της θείας κρίσεως βρέθηκαν να μην κρατούν τίποτε στα χέρια τους, αυτοί που άλλοτε, στον θνητό βίο, ήταν πλούσιοι. Διότι πώς ήταν δυνατόν να βρουν αυτά για τα οποία δεν εργάστηκαν; Όλοι οι άνδρες του πλούτου στα χέρια τους. Ο δε Σύμμαχος το αποδίδει ως εξής: Όλοι οι άνδρες οι ισχυροί στα χέρια τους. Σε τίποτε δεν τους ωφέλησε, λέγει, η ρώμη των χεριών τους, διά της οποίας προσδοκούσαν να αρπάξουν τον πλούτο των πάντων. Και διδάσκοντας για ποιον λόγο δεν αποκόμισαν καμία ωφέλεια από αυτό, πρόσθεσε: Από την επιτίμησή σου, Θεέ του Ιακώβ, νύσταξαν όσοι επιβαίνουν στα άλογα. Όταν εκδόθηκε, λέγει, η δίκαιη απόφαση εναντίον τους, παραδίδονται σαν σε ύπνο και λήθαργο· δηλαδή, δεν μπόρεσαν να ανανήψουν. Και ποιοι είναι αυτοί παρά όσοι επιβαίνουν στα άλογα;

Ποιος είναι τόσο σκληρόκαρδος, που δεν θα κλάψει από τώρα για την ώρα εκείνη, όταν θα χωρίζονται επίσκοποι από συνεπισκόπους, πρεσβύτεροι από συμπρεσβυτέρους, διάκονοι από συνδιακόνους, και υποδιάκονοι και αναγνώστες από τους συναδέλφους τους; Τότε θα διαχωριστούν οι άλλοτε βασιλείς και θα κλάψουν και θα συρθούν σαν σκλάβοι. Τότε θα στενάξουν οι άρχοντες και οι άσπλαχνοι πλούσιοι, και θα κοιτάζουν παντού γύρω τους εγκλωβισμένοι, χωρίς να υπάρχει κανείς που να μπορεί να βοηθήσει. Ούτε ο πλούτος θα φαίνεται, ούτε οι κόλακες θα παρίστανται, ούτε θα βρουν έλεος, διότι δεν ελέησαν, ούτε έστειλαν από πριν καλά έργα για να τα βρουν, όπως ακριβώς λέει και ο Προφήτης για αυτούς, ότι κοιμήθηκαν τον ύπνο τους και δεν βρήκαν τίποτα. Τότε χωρίζονται γονείς από παιδιά και φίλοι από φίλους. Τότε αποχωρίζονται οδυνηρά οι σύζυγοι, οι οποίοι δεν διατήρησαν τη συζυγική τους κλίνη αμίαντη.

Ποιος είναι τόσο σκληρόκαρδος, ώστε να μην κλάψει από τώρα για εκείνη την ώρα, κατά την οποία θα χωριστούν επίσκοποι από συνεπισκόπους, πρεσβύτεροι από συμπρεσβυτέρους, διάκονοι από συνδιακόνους, και υποδιάκονοι από υποδιακόνους, και αναγνώστες από τους συντρόφους τους; Τότε θα χωριστούν οι άλλοτε βασιλείς και θα κλάψουν και θα συρθούν σαν σκλάβοι. Τότε θα στενάξουν άρχοντες και άσπλαχνοι πλούσιοι, και θα κοιτάξουν παντού γύρω τους βρισκόμενοι σε στενοχώρια, και δεν θα υπάρχει κανείς που να μπορεί να τους βοηθήσει. Ούτε ο πλούτος θα φαίνεται, ούτε οι κόλακες θα παρίστανται, ούτε θα βρουν έλεος, διότι δεν ελέησαν, ούτε έστειλαν αγαθά έργα από πριν, για να τα βρουν, όπως ακριβώς λέει και ο Προφήτης για αυτούς, ότι κοιμήθηκαν τον ύπνο τους και δεν βρήκαν τίποτα. Τότε θα χωριστούν γονείς από τέκνα και φίλοι από φίλους.

Διότι μπορείς μετά την απόλυση να απαγγείλεις στο κελί σου τους ψαλμούς, τους οποίους υπέκλεψε η φαντασία των δαιμόνων. Και μην προφασίζεσαι τη μετέπειτα προσευχή ως αφορμή οκνηρίας, αγαπητέ, αλλά την επόμενη ημέρα να βρεθείς πιο έτοιμος για το έργο του Κυρίου. Διότι, εάν την παραλείψεις, χωρίς να υπάρχει ανάγκη ή ασθένεια, θα ακούσεις αυτό που έχει ειπωθεί στον ψαλμό: κοιμήθηκαν τον ύπνο τους και δεν βρήκαν τίποτα. Και να γνωρίζεις αυτό, αγαπητέ: ότι όσο κάποιος περιθάλπει με κακό τρόπο τη σάρκα του, τόσο περισσότερο αυξάνονται μέσα του τα πάθη. Και η ψυχή, λοιπόν, καταβαρυμένη από την κακή συνήθεια του σώματος, γίνεται άκαρπη. Γι' αυτό λέγει ο Σωτήρας: προσέχετε μήπως βαρύνουν οι καρδιές σας από την κραιπάλη και τη μέθη και τις βιοτικές μέριμνες. Γι' αυτό και ο Απόστολος λέγει: ταλαιπωρώ το σώμα μου και το δουλαγωγώ, μήπως, αφού κήρυξα σε άλλους, ο ίδιος αποδειχθώ αδόκιμος.

Αναλογίσου τους ψαράδες, ότι περνούν όλη τη νύχτα αγρυπνώντας, επιμένοντας στο έργο τους. Εάν όμως κάποιος από αυτούς, βαρύνοντας από τον ύπνο, αμελήσει και κοιμηθεί, όταν ξυπνήσει από τον ύπνο, συνειδητοποιεί ότι ο ίδιος δεν έχει πιάσει τίποτα· ενώ όσοι αγρύπνησαν και έμειναν σε εγρήγορση εξασφαλίστηκαν. Τότε αρχίζει να μεταμελείται μέσα του και να λέει: Αλίμονο σε μένα τον αμαρτωλό, τον αμελή και οκνηρό· διότι από αμέλεια κοιμήθηκα. Επειδή θα μπορούσα κι εγώ να είχα πιάσει, όπως και οι σύντροφοί μου, και να είχα εξασφαλιστεί· αλλά τώρα που αμέλησα, ιδού, επιστρέφω άδειος στο σπίτι μου, χωρίς να κρατώ τίποτα στα χέρια. «Κοιμήθηκαν», λέει, «τον ύπνο τους, και δεν βρήκαν τίποτα».

Και ο Ναούμ λέγει: Ιδού, ταχείς είναι οι πόδες επί των ορέων εκείνου που ευαγγελίζεται ειρήνη. 〈οε〉 Ότι μάταια οι στρατιώτες θα φρουρήσουν τον τάφο — ο Δαβίδ στον 〈οε〉 ψαλμό λέγει: Κοιμήθηκαν τον ύπνο τους και δεν βρήκαν τίποτα. 〈οϛ〉 Ότι το πρωί είναι η ανάσταση — ο Δαβίδ στον 〈κθ〉 ψαλμό λέγει: Το εσπέρας θα διανυκτερεύσει ο κλαυθμός και το πρωί θα υπάρξει αγαλλίαση.

Αυτό ακριβώς σημαίνει λέγοντας: «Γνωστός είναι στην Ιουδαία ο Θεός, στον Ισραήλ είναι μεγάλο το όνομά του. Έγινε ειρήνη ο τόπος του και το κατοικητήριό του στη Σιών». Στη συνέχεια παρουσιάζει την πτώση των εχθρών του και των πολεμίων της Εκκλησίας του, λέγοντας τα εξής: «Εκεί συνέτριψε τη δύναμη των τόξων, το όπλο και τη ρομφαία και τον πόλεμο»· και πάλι: «Ταράχθηκαν όλοι οι ασύνετοι στην καρδιά. Αποκοιμήθηκαν τον ύπνο τους, και δεν βρήκαν τίποτα στα χέρια τους όλοι οι άνθρωποι του πλούτου. Από την επιτίμησή σου, Θεέ του Ιακώβ, έπεσαν σε βαθύ ύπνο όλοι όσοι επέβαιναν σε άλογα»· στα οποία επισυνάπτει την ένδοξη παρουσία του Σωτήρα, λέγοντας: «Από τον ουρανό έκανες να ακουστεί η κρίση, η γη φοβήθηκε και ησύχασε, όταν εγέρθηκε ο Θεός σε κρίση, για να σώσει όλους τους βασιλείς της γης».

Στο τέλος, με ύμνους, ψαλμός του Ασάφ, ωδή ΟΕ΄. Είναι γνωστός στην Ιουδαία ο Θεός, στον Ισραήλ είναι μεγάλο το όνομά του. Ο παρών ψαλμός συγκαταλέγεται σε εκείνους που αναπέμπονται για αγαθό σκοπό. Συμφωνεί δε με τον προηγούμενο, περιέχοντας τους λόγους περί της κρίσεως του Θεού. Αυτό ακριβώς φανερώνει λέγοντας στη συνέχεια: «Από τον ουρανό έκανες να ακουστεί η κρίση, η γη φοβήθηκε και ησύχασε, όταν σηκώθηκε για κρίση ο Θεός, για να σώσει όλους τους πράους της γης». Και σε εκείνον μεν λεγόταν προς τους παράνομους: «Μην υψώνετε το κέρας σας, και μην επαίρετε στο ύψος το κέρας σας»· ενώ στον παρόντα: «Ταράχθηκαν, λέει, οι ασύνετοι στην καρδιά· κοιμήθηκαν τον ύπνο τους, και δεν βρήκαν τίποτε όλοι οι άνδρες του πλούτου». Αυτοί δε ήταν εκείνοι που ύψωναν τα κέρατα. Διδάσκει δε μέσω αυτών ο λόγος ένα βαθύτατο δόγμα, ώστε να γνωρίσουμε ποιος άραγε είναι ο αληθινός Ισραήλ, και ποια είναι σύμφωνα με τον αληθινό λόγο η χώρα του που ονομάζεται Ιουδαία· ποια είναι η αληθινή Ιερουσαλήμ, και ποιο είναι το κατοικητήριο του Θεού. Αυτά τα οικονομά το προφητικό Πνεύμα με υπερβάλλουσα σοφία· αφενός παρέχοντας ευφροσύνη σε όσους ακούν με πιο ταπεινό και ιουδαϊκό τρόπο, μέσω της ομωνυμίας όσων δηλώνονται, αφετέρου διδάσκοντας στους θεωρητικούς τα μαθήματα των θείων δογμάτων.

Γι' αυτό λέγει: «Συ φωτίζεις θαυμαστά από τα αιώνια όρη». Και ποια ήταν τα αιώνια όρη, παρά η Σιών και η Σαλήμ, τα οποία ερμηνεύθηκαν προηγουμένως; Άνωθεν, λοιπόν, από τα ουράνια υψώματα, σαν από κάποια αιώνια όρη, εκπέμποντας τις ακτίνες των λάμψεων της θεότητάς του μέχρι και σε αυτούς που βρίσκονται στη γη, φωτίζει τις ψυχές των αξίων, καταυγάζοντάς τις με το Άγιό του Πνεύμα. Αυτές μεν, λοιπόν, τις φωτίζει· τους δε ανάξιους του φωτός του, επεμβαίνοντας με την πρόνοια της δίκαιης κρίσης του, τους ταράσσει. Γι' αυτό προσθέτει: «Ταράχθηκαν όλοι οι ασύνετοι στην καρδιά». Επειδή, όντας πράγματι ασύνετοι στην καρδιά, ή κατά τον Σύμμαχο «υπερήφανοι στην καρδιά», δεν αποδέχθηκαν τις λάμψεις του φωτός του Θεού, γι' αυτό και ταράχθηκαν. Οι ίδιοι δε, αφού κοιμήθηκαν τον ύπνο τους, δεν βρήκαν τίποτα στα χέρια τους, αν και ήταν άνδρες του πλούτου. Διότι, αφού ονειρεύτηκαν για λίγο με τη φαντασία του θνητού βίου και υπερηφανεύτηκαν πολύ για τον πλούτο τους, νόμισαν ότι ήταν κάτι το σπουδαίο, εντρυφώντας στις ηδυπάθειες που τους εξασφάλιζε ο πλούτος. Όταν, όμως, ξύπνησαν από τον ύπνο, αναχωρώντας από τον παρόντα βίο, βρήκαν τους εαυτούς τους να μην έχουν τίποτα, και να μην κρατούν απολύτως τίποτα στα χέρια τους. Γι' αυτό έχει λεχθεί κάπου: «Μη φοβάσαι όταν πλουτίσει ένας άνθρωπος, και όταν πληθυνθεί η δόξα του οίκου του· διότι όταν πεθάνει δεν θα τα πάρει όλα, ούτε θα κατεβεί μαζί του η δόξα του».

Εξαιτίας αυτού, εύλογα όσοι είναι πραγματικά ασύνετοι στην καρδιά ταράχθηκαν από την επιτίμηση του Θεού του Ιακώβ· ή, σύμφωνα με τον Σύμμαχο, από την εμβρίμηση. Διότι τότε, καθώς υπήχθησαν στην απόφαση της δικαιοκρισίας του Θεού, θα ταραχθούν εύλογα, επειδή νύσταξαν επιβαίνοντας στους δικούς τους ίππους, δηλαδή στα ακόλαστα σώματά τους· ενώ έπρεπε να γρηγορούν και να νήφουν, ενθυμούμενοι το θείο πρόσταγμα που λέει: «Γρηγορείτε, διότι δεν γνωρίζετε την ημέρα ούτε την ώρα». Αυτοί όμως νύσταζαν και κοιμήθηκαν τον ύπνο τους, παραδομένοι σε όνειρα και φαντάσματα, και χρησιμοποιώντας τα σώματά τους σαν θηλυμανείς ίππους. Όλοι αυτοί, λοιπόν, που άλλοτε μεν ονομάζονταν ασύνετοι στην καρδιά, άλλοτε άνδρες του πλούτου, και τώρα επιβάτες των ίππων, κατά τη διάρκεια μεν της θνητής ζωής νύσταξαν, ή, σύμφωνα με τον Σύμμαχο, έπεσαν σε λήθαργο, παρασυρόμενοι από τον κάρο (βαθιά νάρκη) και τη μέθη της ψυχής· έπειτα δε κοιμήθηκαν τον ύπνο τους, παραδομένοι σε μάταιες φαντασιώσεις· και τελικά, όταν ξύπνησαν, ταράχθηκαν από την επιτίμηση του Θεού του Ιακώβ. Αυτός δε ήταν ο δικός μας Σωτήρας, ο Λόγος του Θεού, για τον οποίο είναι καταγεγραμμένο ότι εμφανίστηκε ως Θεός στον Ιακώβ, και ο οποίος έχει αναλάβει από τον Πατέρα την κρίση των πάντων.

«Εσύ είσαι φοβερός, και ποιος θα σου αντισταθεί; Από τότε είναι η οργή σου». Λέγεται ότι είναι φοβερός για εκείνους που δεν θέλησαν να αποδεχθούν τις ακτίνες του θείου φωτός. Γι' αυτό, προηγουμένως απευθυνόταν στον Θεό λέγοντας: «Εσύ φωτίζεις θαυμαστά από τα αιώνια όρη»· τώρα όμως απευθύνεται στον Ίδιο λέγοντας: «Εσύ είσαι φοβερός, και ποιος θα σου αντισταθεί;». Επομένως, ο Ίδιος τυγχάνει να είναι και πάροχος φωτός και φοβερός· για εκείνους που βρίσκονται στα δεξιά είναι χορηγός φωτός, ενώ για όσους βρίσκονται στα αριστερά είναι φοβερός, στους οποίους μάλιστα θα πει: «Πορευθείτε στο αιώνιο πυρ, το οποίο έχει ετοιμαστεί για τον διάβολο και τους αγγέλους του». Έπειτα, στη συνέχεια προσθέτει: «Από τότε είναι η οργή σου». Και το «από τότε», από πότε δηλαδή, παρά αφότου αποκοιμήθηκαν όσοι ανέβηκαν στα άλογα, και κοιμήθηκαν τον ύπνο τους οι ασύνετοι στην καρδιά;

Διότι Ιουδαία ερμηνεύεται ως εξομολόγηση. Αναφέρει δε και την ενσαρκωμένη έλευση, διότι εμφανίστηκε στην Ιουδαία. Στον Ισραήλ: Στον πιστό λαό, αυτόν που προέρχεται από τα έθνη· διότι Ισραήλ ερμηνεύεται ως αυτός που βλέπει τον Κύριο. Και ο πιστός λαός βλέπει τον Κύριο συνεχώς. Και εγενήθη: Η ανάσταση του Χριστού και του πιστού λαού. Ο τόπος, στον οποίο κλήθηκε η ειρήνη και η χαρά. Και το κατοικητήριο: Στην Εκκλησία του Θεού (του Χριστού). Εκεί συνέτριψε: Τα χέρια των δαιμόνων συνέτριψε μέσα στην Εκκλησία, ώστε να μην τοξεύουν πλέον από το ύψος, από τον αέρα (ώστε να μην μπορούν πλέον αυτοί να τοξεύουν από τον αέρα). Όπλο και ρομφαία: Όπλο είναι η γλώσσα, ρομφαία η δύναμη· και τα δύο που ανήκουν στον Σατανά τα συνέτριψε μέσα στην Εκκλησία ο Χριστός, ώστε να μην μπορεί πλέον να πολεμά τον άνθρωπο. Φωτίζεις: Διότι φάνηκε μέγα φως από τους προφήτες· διότι η Γραφή συνηθίζει να αποκαλεί τους προφήτες όρη. Όρος λέγεται επίσης και η πίστη και η Θεοτόκος και η Εκκλησία. Από αυτά τα όρη φωτίστηκε ο άνθρωπος. Εταράχθησαν: Τα τέκνα των Ιουδαίων και των Ελλήνων, βλέποντας τα θαυμάσια του Χριστού, εταράχθησαν (κλονίστηκαν). Ύπνωσαν: Διότι οι στρατιώτες, ενώ φύλαγαν τον Χριστό στο μνήμα, όταν ξύπνησαν δεν βρήκαν τίποτα· διότι αναστήθηκε ο ακατανίκητος (ως Θεός).

Όταν δε είδαν οι εγκάθειρκτοι το φως της αϊδίου ζωής, αναφώνησαν λέγοντας: «Εσύ φωτίζεις θαυμαστά από όρη αιώνια». Όρη ονόμαζαν τα στερεώματα του Άδη. Ταράχθηκαν όλοι οι ασύνετοι στην καρδιά· δηλαδή, εξέστησαν οι διαβολικοί άρχοντες: «Αποκοιμήθηκαν τον ύπνο τους και δεν βρήκαν τίποτα». Διότι νεκρώθηκαν από τον Κύριο, και όσα είχαν στα χέρια τους τα έχασαν, και δεν βρήκαν τίποτα. «Από την επιτίμησή σου, Θεέ του Ιακώβ, αποκοιμήθηκαν εκείνοι που επέβαιναν στους ίππους». Ίππους ονομάζει τις ψυχές των κατεχομένων, και αναβάτες τους πονηρούς δαίμονες, τους δαίμονες που ανελέητα βασάνιζαν τις ψυχές των ανθρώπων. Αποκοιμήθηκαν και νεκρώθηκαν. Τότε, όταν είδαν τη σωτηρία των ψυχών και τη δική τους απώλεια, την ελευθερία εκείνων και τη δική τους δουλεία, εκείνους να απελευθερώνονται και τους εαυτούς τους να κρατούνται με άλυτα δεσμά, αναφώνησαν με δυνατή κραυγή: «Εσύ είσαι φοβερός, και ποιος θα μπορέσει να σου αντισταθεί κατά πρόσωπο; Ενώ εμείς μαστιγώναμε τις ψυχές, εσύ εξακόντισες από τον ουρανό εναντίον μας δίκαιη κρίση· διότι εμείς δεν κρίναμε δίκαια· γι' αυτό κρινόμαστε, γι' αυτό δεν τυγχάνουμε καμίας επιείκειας. Διότι ανελέητη είναι η κρίση για εκείνον που δεν έδειξε έλεος». Τους κατέκλεισε στα ταμεία του Άδη, για να κολάζονται υπό τη δυσοσμία των δρακόντων, δένοντάς τους με δεσμά άλυτα. Ο δε Κύριος, αφού πήρε όλες τις ψυχές, τις σύναξε, και εκπλήρωσε την προφητεία του Ιερεμία: «Συνήγαγε η πέρδικα εκείνα που δεν γέννησε».

Απερίγραπτο είναι το θείο· στην περιγραπτή όμως σάρκα ο Χριστός είχε ως κατοικητήριο τη Σιών. «Εκεί συνέτριψε την ισχύ των τόξων, το όπλο και τη ρομφαία και τον πόλεμο», αισθητώς μεν τους τυράννους βασιλείς και τα φρυάγματα των Ιουδαίων, νοητώς δε τον διάβολο και τη συμμορία του. «Φωτίζεις εσύ θαυμαστά από τα αιώνια όρη», δηλαδή, από τους ουρανούς φωτίζεις όλα τα πέρατα της γης, μέσω των άλλων σου αγγέλων φωτίζεις τους δικαίους. «Ταράχτηκαν όλοι οι ασύνετοι στην καρδιά»· διότι οι δίκαιοι και οι συνετοί φωτίζονται και θα φωτιστούν, ενώ οι αμαρτωλοί και οι άσωτοι ταράσσονται και θα ταραχθούν. «Κοιμήθηκαν τον ύπνο τους και δεν βρήκαν τίποτα, όλοι οι άνδρες του πλούτου στα χέρια τους». Διότι ο πλούτος ήταν φθαρτός, και αφού φθάρθηκε μαζί τους, δεν βρήκαν τίποτα. «Από την επιτίμησή σου, Θεέ του Ιακώβ, νύσταξαν εκείνοι που επέβαιναν στα άλογα»· εννοεί τις εκατόν εβδομήντα πέντε χιλιάδες των Ασσυρίων, οι οποίοι θανατώθηκαν τη νύχτα από τον θείο άγγελο και το πρωί φαίνονταν σαν να νύσταζαν και να κοιμόντουσαν, χωρίς να φέρουν πληγή από ξίφος και χωρίς να είναι βαμμένοι με αίμα. Και το έπαθαν αυτό, διότι ο βασιλιάς Σενναχειρείμ έστειλε μήνυμα στον βασιλιά της Ιουδαίας Εζεκία λέγοντας «Ας μην σε απατά ο Θεός σου», και τα υπόλοιπα λόγια της βλασφημίας του, και έτσι έμαθε από την πείρα ποιος είναι Θεός, οι βάτραχοί του ή ο εκ φύσεως αληθινός Θεός. «Εσύ είσαι φοβερός, και ποιος θα μπορέσει να σου αντισταθεί;»

Διότι, όπως ακριβώς σε μία ολόφωτη ημέρα και σταθερή μεσημβρία, όταν ο ήλιος εκχέει πλούσιες τις ακτίνες του, δεν υπάρχει ανάγκη από φως λυχναριού ή κάποιας λαμπάδας, έτσι ούτε και τότε θα υπάρχει ανάγκη από τον ήλιο, τη σελήνη και τα άστρα. Διότι αυτά έγιναν για σημεία και για καιρούς και για ημέρες και για χρόνια. Και όταν πλέον θα έχουν παρέλθει οι χρόνοι και οι ημέρες, και η νύχτα δεν θα υπάρχει, και δεν θα υπάρχει ανάγκη για σημεία, αλλά θα έχει εμφανιστεί ο Ήλιος της δικαιοσύνης και οι φωτεινοί και αστραποβόλοι άγγελοί του, και οι δίκαιοι θα έχουν λάμψει περισσότερο από τον ήλιο, ποια ανάγκη θα υπάρχει τότε για το φως του ήλιου και τη λάμψη της σελήνης ή για κάτι άλλο; «Τότε θα θρηνήσουν όλες οι φυλές της γης», δηλαδή εκείνοι που φέρουν φορτία αμαρτημάτων στους τραχήλους τους. Θα θρηνήσουν, διότι ο καιρός της μετάνοιάς τους θα έχει πλέον κλείσει. Θα θρηνήσουν, διότι θα αναζητούν και δεν θα βρίσκουν τον χρόνο που σπατάλησαν κακώς. Διότι κοιμήθηκαν τον ύπνο τους στον θάνατο και, όταν αναστήθηκαν, δεν βρήκαν τίποτα στα χέρια τους όλοι οι άνθρωποι του πλούτου. Θα θρηνήσουν, διότι θησαύριζαν και δεν γνώριζαν για ποιον τα συγκεντρώνουν. Θα θρηνήσει ο πλούσιος, που έλεγε: «Θα γκρεμίσω τις αποθήκες μου, διότι η γη μου έδωσε πλούσια σοδειά, και θα χτίσω μεγαλύτερες, και θα συγκεντρώσω εκεί τα γεννήματά μου και τα αγαθά μου, και θα απολαμβάνω για πολλά χρόνια». Θα θρηνήσουν, διότι είναι ευκολότερο να περάσει καμήλα από την τρύπα της βελόνας παρά πλούσιος στη βασιλεία των ουρανών.

άραγε μεμονωμένοι ή ενωμένοι με τους αδελφούς; «Και ποιος γνώρισε τον νου του Κυρίου; ή ποιος έγινε σύμβουλός του;», ώστε να γνωρίζει και την ημέρα και την ώρα, και τον τρόπο και τον τόπο του δικού του τέλους; Φοβερή λοιπόν είναι όντως, αδελφοί, η απόφαση του θανάτου· και «είναι φοβερό να πέσει κανείς στα χέρια του ζωντανού Θεού.» Γι' αυτό παρακαλώ, να αγωνιζόμαστε πάντοτε, να είμαστε πάντοτε προσεκτικοί, πάντοτε πράττοντας τα θεία. Έπραξε, λέει, ο τάδε κατά τη διάρκεια αυτής της εξουσίας, και κάποιος άλλος έγινε δυνάστης· και άλλος πλούτισε, και έτερος βασίλευσε. Και τι είναι αυτά, που παρέρχονται σαν όνειρο; «Κοιμήθηκαν τον ύπνο τους, και δεν βρήκαν τίποτε στα χέρια τους όλοι οι άνθρωποι του πλούτου.» «Κάθε δόξα ανθρώπου είναι σαν το άνθος του χορταριού.» Έπραξαν βέβαια άριστη πράξη οι εκλεκτοί του Θεού· έλαβαν αξιώματα αναφαίρετα. Και ποια είναι αυτά; Άλλοι αποστολικά, άλλοι προφητικά, άλλοι μαρτυρικά, άλλοι οσιακά, και άλλοι έστω και τα τελευταία, αλλά πάντως σωτήρια· «των οποίων τα ονόματα είναι στη βίβλο της ζωής,» και των οποίων η δόξα είναι άσβεστη και η χαρά ανεκλάλητη. Αυτούς λοιπόν ας μιμηθούμε, αδελφοί, και ας επιλέξουμε οπωσδήποτε ένα από τα αξιώματα· διότι η χάρις είναι άφθονη, και προσφέρεται σε καθέναν που προαιρείται το αγαθό, και σε μικρό και σε μεγάλο, και σε σοφό και σε απλό άνθρωπο, και σε γέροντα και σε νεότερο. Ειδάλλως, δεν θα μας δεχθεί στον ουράνιο νυμφώνα· αλλά θα κλείσει τη θύρα εναντίον μας ο Δεσπότης. «