Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 77:11

Και λησμόνησαν τις ευεργεσίες του. Αν και, λέγει, είχαν ευεργετηθεί πολλαπλώς, τα εξάλειψαν όλα από τη μνήμη τους. Και απόδειξη αυτού αποτελεί το γεγονός ότι τον παρέδωσαν στον Πιλάτο. Λησμόνησαν το πώς διήλθε ευεργετώντας τους πάντες και θεραπεύοντας όσους καταδυναστεύονταν από τον διάβολο.

Εύλογα, λοιπόν, αφού ονόμασε τους παραβάτες ολόκληρου του έθνους υιούς του Αβραάμ, τους επικρίνει όλους μαζί, λέγοντας: «Και ξέχασαν τις ευεργεσίες του και τα θαυμαστά του έργα, τα οποία τους έδειξε. Μπροστά στους πατέρες τους, τα θαυμαστά έργα που έκανε στη γη της Αιγύπτου, στην πεδιάδα της Τάνεως». Διότι, έχοντας λησμονήσει όλα αυτά που είχαν φανερωθεί στους πατέρες τους, σήκωσαν όπλα εναντίον του Θεού, μη θέλοντας να πορευθούν σύμφωνα με τον νόμο του, αν και εξαρτιόταν από αυτούς και το να μπορούν και το να θέλουν. Αυτοί όμως, ενώ είχαν τη δύναμη, δεν θέλησαν να κάνουν χρήση της ορθής προαιρέσεως· και στρέφοντας τα νώτα στον Θεό, ξέχασαν τα παλαιά του θαύματα. Και ποια ήταν αυτά τα θαύματα παρά εκείνα που έγιναν στην ίδια την Αίγυπτο, και μάλιστα όχι σε όλη την Αίγυπτο, αλλά στην πεδιάδα της Τάνεως; Αυτό βέβαια ο Μωυσής δεν το φανέρωσε μέσα από τη δική του Γραφή· ο Ασάφ, όμως, όντας προφήτης, διδάσκει μέσα από τα προκείμενα λόγια, ότι στην πεδιάδα της Τάνεως επιτελέστηκαν μέσω του Μωυσή τα θαύματα που έγιναν στην Αίγυπτο. Λέει λοιπόν πάλι, προχωρώντας παρακάτω: «Πώς επιτέλεσε στην Αίγυπτο τα σημεία του και τα τέρατά του στην πεδιάδα της Τάνεως». Και γιατί στην πεδιάδα της Τάνεως; Επειδή ακριβώς σε αυτήν επικρατούσαν περισσότερο οι δαιμονικές ενέργειες· και τότε είχαν μεγάλη ισχύ, κατά την εποχή εκείνη, οι δαίμονες που είχαν εγκατασταθεί στην Τάνη.

Για να γνωρίσει: Διότι οι προφήτες προέλεγαν ότι τα έθνη αποτελούν άλλη γενεά, επειδή σε αυτά θα φυλάσσονταν τα μυστήρια του Χριστού, ως σε υιούς. Και θα αναστηθούν: Διότι τα έθνη, αν και πεπτωκότα, αναστήθηκαν και παρέδωσαν στα τέκνα τους τα της πίστεως και δεν θα εκλείψουν. Για να θέσουν: Διότι η ελπίδα των εθνών είναι ο Θεός [και στον παρόντα αιώνα και στον μέλλοντα]. Και να μην λησμονήσουν: Διότι τα έθνη δεν δύνανται πλέον να λησμονήσουν τη χάρη του Χριστού [και Θεού]. Και τις εντολές: Διότι όλα, όσα ενετείλατο ο Θεός στον πιστό λαό, και τα επιζητεί και τα φυλάσσει <τα αινεί>. Για να μην γίνουν: Μήπως τυχόν πάλι δουλεύσουν <πιστέψουν> στα είδωλα (στην ειδωλολατρία), όπως οι πρόγονοί τους. Γενεά σκολιά: Υπαινίσσεται (λέγει) την ιουδαϊκή γενεά. Γενεά η οποία: Διότι, αν και πολλές φορές και κατά καιρούς ευεργετήθηκε το έθνος των Ιουδαίων από τον Θεό, η καρδιά τους δεν έγινε ευθεία προς τον Θεό. Και δεν έδειξε εμπιστοσύνη: Διότι, μολονότι έγιναν τόσα πολλά θαύματα ανάμεσά τους, ποτέ δεν πίστεψαν ολόψυχα στον Θεό. Υιοί Εφραίμ: Από ένα μέρος του υπαινίσσεται ολόκληρο το έθνος (γένος) των Ιουδαίων ως έτοιμο για πόλεμο εναντίον του Θεού. Εστράφησαν: Λόγω της ασέβειάς τους πολλές φορές έπεφταν στους πολέμους (στους εχθρούς). Δεν φύλαξαν: Διότι πάντοτε υπήρξαν ανυπάκουοι στον Θεό. Και στον νόμο: Διότι ποτέ δεν πειθάρχησαν στον Θεό. Και λησμόνησαν: Ως αχάριστο γένος, πάντοτε λησμονούσαν.

Και των θαυμασίων: Βγαίνοντας από την Αίγυπτο, πόσες δυνάμεις είδαν; Και αφού κατοίκησαν στην έρημο, πόσα θαύματα αντίκρισαν; Και όμως, τα λησμόνησαν όλα. Εναντίον: Όσα έγιναν επί Αβραάμ και επί Ισαάκ και επί Ιακώβ, επί Μωυσή, επί Ιησού του Ναυή, [επί Ηλία] και των υπολοίπων (στη συνέχεια), και ούτε έτσι άλλαξαν ποτέ. Και αργότερα πάλι σε αυτές τις χώρες πόσα θαυμαστά έργα είδαν, αλλά δεν πίστεψαν. Διέρρηξε: Όταν με το ραβδί έσκισε την Ερυθρά Θάλασσα, και αυτό το λησμόνησαν· προτυπωνόταν δε το βάπτισμα και ο σταυρός. Έστησε ύδατα: Διότι στέκονταν από εδώ και από εκεί τα ύδατα, δεμένα σαν μέσα σε ασκό, και πέρασαν οι Ισραηλίτες· να εννοείς δε ότι το βάπτισμα προτυπωνόταν για τα έθνη. Και οδήγησε: Διότι την ημέρα σκεπάζονταν με νεφέλη εξαιτίας του ήλιου, για να μην καίγονται από τον καύσωνα (το καύμα)· προτυπωνόταν δε το δεσποτικό σώμα, ότι επρόκειτο να γίνει σκέπη για το γένος των ανθρώπων, για να μη φλέγονται από τον καύσωνα της αμαρτίας. Και όλην: Διότι ως οδηγό είχαν τη νύχτα στύλο πυρός, που τους φώτιζε την οδό· υποδηλώνει δε το πυρ του Πνεύματος, που οδηγεί τους πιστούς. Διέρρηξε: Εννοεί τον ακρότομο βράχο, ο οποίος έως σήμερα αναβλύζει πλήθος υδάτων· προτυπωνόταν δε η δεσποτική πλευρά, από την οποία έρευσε το ύδωρ του βαπτίσματος, όπως ακριβώς λέει ο απόστολος Παύλος: η δε πέτρα ήταν ο Χριστός.

Το ότι δεν τήρησαν τη διαθήκη του Θεού, ούτε πορεύτηκαν σύμφωνα με τον νόμο του. Και πότε περιέπεσαν σε αυτό; Όταν προσκύνησαν δύο χωνευτές δαμάλεις. Γι' αυτό, εξιστορώντας με τραγικότητα όσα ακολούθησαν, πρόσθεσε: Και ξέχασαν τις ευεργεσίες του και τα θαυμάσιά του που τους έδειξε, ενώπιον των πατέρων τους· τα θαυμάσια που έκανε στη γη της Αιγύπτου, στην πεδιάδα της Τάνεως.

Αυτοί ήταν απόγονοι του πάγκαλου Ιωσήφ, κατηγορούνται όμως ότι «δεν τήρησαν τη διαθήκη του Θεού». Αυτούς ίσως τις περισσότερες φορές μιμούμαστε και εμείς, τεντώνοντας μεν το τόξο της προθυμίας προς την αρετή, αλλά «στρεφόμαστε προς τα πίσω σε ημέρα νοητού πολέμου» και κάποιας δυσκολίας, όπως ακριβώς ένας δειλός και ρίψασπις στρατιώτης. «Και ξέχασαν τις ευεργεσίες του», τις οποίες τους έδειξε «στη γη της Αιγύπτου, στην πεδιάδα της Τάνεως. Διέσχισε τη θάλασσα και τους πέρασε» «και τους οδήγησε με νεφέλη την ημέρα και όλη τη νύχτα με φως φωτιάς. Έσχισε την πέτρα στην έρημο και τους πότισε σαν σε μεγάλη άβυσσο». Δεν ανέβλυσε απλώς νερό, αλλά ποταμούς και λίμνες υδάτων άνοιξε εκείνη η απότομη και «ακολουθούσα πέτρα». Διότι, εάν η πέτρα ήταν κρημνώδης, το θαύμα δεν θα ήταν παράδοξο, επειδή και τώρα βλέπουμε πολλά νερά να αναβλύζουν από τους γκρεμούς, αλλά (το παράδοξο ήταν) ότι ήταν ένα κομμάτι πέτρας που μεταφερόταν εδώ και εκεί, και σε οποιοδήποτε μέρος της ερήμου μετακινούνταν ο λαός, μετέφεραν και εκείνη την πέτρα. Γι' αυτόν τον λόγο και ο Παύλος την ονόμασε «ακολουθούσα πέτρα», λέγοντας, «η δε πέτρα ήταν ο Χριστός», δηλαδή, από τον Χριστό εκείνη η πέτρα ενεργούσε το παράδοξο θαύμα, το οποίο φαινόταν σε αυτήν, καθώς μεταφερόταν από εδώ και από εκεί και ανέβλυζε ποταμούς.