Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 77:14

Επειδή όμως γνώριζε ως Θεός ότι πάλι θα του αντιμιλήσουν, συνθέτει τον λόγο του με μια παλαιότερη εικόνα πραγμάτων, και από τα όσα είχαν συμβεί στους προγόνους τους, διακηρύσσει σαφώς ότι θα τους είναι προς μεγάλη ωφέλεια το να θέλουν να τον ακολουθήσουν. Είναι γραμμένο λοιπόν για τους Ισραηλίτες ότι «τους οδήγησε με νεφέλη την ημέρα, και όλη τη νύχτα με το φως του πυρός». Διότι, όταν διέσχιζαν την πλατιά έρημο, τρέχοντας προς τη γη της επαγγελίας, την μεν ημέρα αιωρούνταν από πάνω τους, σαν οροφή, μια νεφέλη, απομακρύνοντας την ηλιακή φλόγα, κατά τη θεία θέληση φυσικά· τη δε νύχτα προηγούνταν ένας στύλος πυρός, που πολεμούσε το σκοτάδι και χάραζε απολύτως ασφαλή δρόμο για όσους πορεύονταν. Όπως ακριβώς, λοιπόν, εκείνοι τον καιρό εκείνο, ακολουθώντας το πυρ που προηγούνταν και τους καθοδηγούσε, απέφυγαν την πλάνη και κατευθύνονταν ίσια προς την ευθεία και άγια γη, χωρίς να νοιάζονται καθόλου για τη νύχτα ή το σκοτάδι, έτσι και όποιος με ακολουθεί, δηλαδή όποιος βαδίζει στα ίχνη των δικών μου διδαγμάτων, δεν θα βρεθεί καθόλου στο σκοτάδι, αλλά θα κερδίσει το φως της ζωής, δηλαδή την αποκάλυψη των μυστηρίων που αναφέρονται σε εμένα, η οποία μπορεί να τον καθοδηγήσει προς την αιώνια ζωή.

Διότι, όταν ήλθε, έστεψε με τη δική του χάρη τους υιούς της νοητής Σιών και της ελεύθερης Ιερουσαλήμ και τους ανέδειξε μακαρίους, και έγινε σε αυτούς σαν ένας προστάτης, σχεδόν απλώνοντας από πάνω τους εκείνη την αρχαία νεφέλη που παλαιότερα επισκίαζε τον Ισραήλ στην έρημο· γι' αυτό λέει: «Και θα έλθει, και κάθε τόπος του όρους Σιών θα είναι, και όλα τα περίχωρά της θα τα σκιάσει νεφέλη την ημέρα». Διότι, για να αποφύγουν τον καύσωνα του παρόντος βίου και τις δοκιμασίες από τους πειρασμούς, δηλαδή τις πυρώσεις, εκείνοι που κατοικούν στη νοητή Σιών, δηλαδή την Εκκλησία, ο Χριστός, λέει, θα είναι γι' αυτούς σχεδόν σαν νεφέλη που επικρέμεται ως προστάτης· και ο ίδιος πάλι αποδιώχνει το σκοτάδι που προέρχεται από την αμάθεια και τη διαβολική κακία, λάμποντας στον νου, σαν φως στο σκοτάδι, και σαν λάμψη φωτιάς. Έχει γραφτεί δε για τους υιούς του Ισραήλ, ότι: «Τους οδήγησε με νεφέλη την ημέρα, και όλη τη νύχτα με φωτισμό φωτιάς». Αλλά εκείνα μεν ήταν τύποι και εικόνες των νοητών· ενώ η αλήθεια είναι τα όσα έγιναν διά του Χριστού. Διότι αυτός είναι η αλήθεια. Όσοι έχουν αξιωθεί της δικής του βοήθειας, σε κάθε περίπτωση και με κάθε τρόπο θα είναι, λέει, σαν σε σκιά από τον καύσωνα, και σε σκέπη και σε καταφύγιο από τη σκληρότητα του καιρού και τη βροχή. Παρομοιάζει δε πάλι με σκληρότητα και βροχές τη σφοδρότητα και την εντονότατη προσβολή των πειρασμών.

Μετά δε από ένα τόσο μεγάλο θαύμα, λέγει, τους οδήγησε την ημέρα με νεφέλη, καθώς η νεφέλη τούς επισκίαζε και τους παρείχε σκέπη, ώστε να μην καταπονούνται από τον καύσωνα του ήλιου. Αντίστοιχα δε προς τη νεφέλη της ημέρας, ένας στύλος πυρός προπορευόταν αυτών κατά τη διάρκεια της νύχτας, καθιστώντας την γι' αυτούς φωτεινή ημέρα· γι' αυτό έχει λεχθεί: Και ολόκληρη τη νύχτα με φωτισμό πυρός.

Και των θαυμασίων: Βγαίνοντας από την Αίγυπτο, πόσες δυνάμεις είδαν; Και αφού κατοίκησαν στην έρημο, πόσα θαύματα αντίκρισαν; Και όμως, τα λησμόνησαν όλα. Εναντίον: Όσα έγιναν επί Αβραάμ και επί Ισαάκ και επί Ιακώβ, επί Μωυσή, επί Ιησού του Ναυή, [επί Ηλία] και των υπολοίπων (στη συνέχεια), και ούτε έτσι άλλαξαν ποτέ. Και αργότερα πάλι σε αυτές τις χώρες πόσα θαυμαστά έργα είδαν, αλλά δεν πίστεψαν. Διέρρηξε: Όταν με το ραβδί έσκισε την Ερυθρά Θάλασσα, και αυτό το λησμόνησαν· προτυπωνόταν δε το βάπτισμα και ο σταυρός. Έστησε ύδατα: Διότι στέκονταν από εδώ και από εκεί τα ύδατα, δεμένα σαν μέσα σε ασκό, και πέρασαν οι Ισραηλίτες· να εννοείς δε ότι το βάπτισμα προτυπωνόταν για τα έθνη. Και οδήγησε: Διότι την ημέρα σκεπάζονταν με νεφέλη εξαιτίας του ήλιου, για να μην καίγονται από τον καύσωνα (το καύμα)· προτυπωνόταν δε το δεσποτικό σώμα, ότι επρόκειτο να γίνει σκέπη για το γένος των ανθρώπων, για να μη φλέγονται από τον καύσωνα της αμαρτίας. Και όλην: Διότι ως οδηγό είχαν τη νύχτα στύλο πυρός, που τους φώτιζε την οδό· υποδηλώνει δε το πυρ του Πνεύματος, που οδηγεί τους πιστούς. Διέρρηξε: Εννοεί τον ακρότομο βράχο, ο οποίος έως σήμερα αναβλύζει πλήθος υδάτων· προτυπωνόταν δε η δεσποτική πλευρά, από την οποία έρευσε το ύδωρ του βαπτίσματος, όπως ακριβώς λέει ο απόστολος Παύλος: η δε πέτρα ήταν ο Χριστός.

Διότι αυτό σημαίνει το «Διέρρηξε». Έπειτα, αφού ύψωσε σαν ασκό το καθένα από τα δύο χείλη του χωρισμένου νερού, έδωσε στους οδοιπορούντες τη γη στη μέση... της θάλασσας, η οποία απογυμνώθηκε από τα νερά· γι' αυτό, αφού πέρασε απέναντι ο λαός, άφησε τη θάλασσα να επανέλθει στον χώρο της. Και τους οδήγησε την ημέρα με νεφέλη, και όλη τη νύχτα με το φως της φωτιάς. Βλέπεις το μέγεθος της πρόνοιας Αυτού που θαυματουργεί; Διότι, επειδή χρειάζονταν ένα σημάδι για την πορεία τους, καθώς η οδός ήταν έρημη και άγνωστη σε αυτούς, δεν φρόντισε μόνο για την κάλυψη της ανάγκης τους, αλλά και για την ωφέλεια εκείνων που δέχονταν το σημείο. Γι' αυτό τους παρέσχε την ημέρα νεφέλη, που τους εξασφάλιζε σκιά από τον καύσωνα του ήλιου, και τη νύχτα στύλο φωτιάς, ο οποίος εκτός από το φως παρείχε και θερμότητα (διότι η νύχτα ήταν πιο υγρή και πιο ψυχρή). Ώστε και εμείς, όταν οδοιπορούμε υπό την καθοδήγηση του Θεού, αν επέλθει ο καύσωνας των ηδονών, τη νεφέλη της μετανοίας [...ού]με· και όταν ψυχρανθεί η αγάπη, να μπορέσουμε να την ανάψουμε με τον ζήλο, σαν με στύλο φωτιάς, [...]ντας. Έσχισε βράχο στην έρημο, και τους πότισε άφθονα, σαν από μεγάλη άβυσσο. Και έβγαλε νερό από τον βράχο, και κατέβασε τα νερά σαν ποτάμια.

Επειδή λοιπόν όλη η γη παραδόθηκε ολοκληρωτικά στην πορνεία, και ο λαός του Κυρίου πλανήθηκε από πνεύμα πορνείας μακριά από τον Κύριο και Θεό του, ο οποίος τον απέκτησε με χέρι κραταιό και με βραχίονα υψηλό και τον εξήγαγε με σημεία και τέρατα από τον οίκο της δουλείας του Φαραώ, και τον πέρασε μέσα από την Ερυθρά Θάλασσα και τον καθοδήγησε με νεφέλη την ημέρα και ολόκληρη τη νύχτα με το φως του πυρός. Και η καρδιά τους στράφηκε προς την Αίγυπτο και ο λαός του Κυρίου έγινε όχι δικός Του λαός, ο ελεημένος μη ελεημένος, ο αγαπημένος μη αγαπημένος. Γι' αυτόν τον λόγο, τώρα γεννιέται Παρθένος, αντίπαλος της προγονικής πορνείας, και αυτή μνηστεύεται τον Θεό και γεννά το έλεος του Θεού. Και λαός του Θεού καθίσταται αυτός που προηγουμένως δεν ήταν λαός Του, και ο μη ελεημένος έχει ελεηθεί και ο μη αγαπημένος έχει αγαπηθεί· διότι από αυτήν γεννιέται ο Υιός του Θεού ο αγαπητός, στον οποίο ευαρεστήθηκε.