Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 77:15

Διότι τι από τα θαυμαστά δεν έχει πραχθεί; Και ποια πληγή δεν επιφέρθηκε σε αυτούς που τους καταδυνάστευαν; Ή πώς δεν θα αποτελούσε σαφή απόδειξη της ανέκφραστης δύναμής του το γεγονός ότι σχίστηκε η θάλασσα, στερεώθηκαν σαν τείχος τα ύδατα, και πέρασαν ανάμεσά τους εκείνοι που διέφευγαν; Και τι να πει κανείς έπειτα για τα θαυματουργήματα στην έρημο; Δεν τους έδωσε τον άρτο από τον ουρανό; Δεν έσχισε τον βράχο στην έρημο και τους πότισε άφθονα σαν από μεγάλη άβυσσο; Και δεν κατέβασε νερά σαν ποτάμια; Δεν έβαλε ένα είδος χαλινού στα ρεύματα του Ιορδάνη, καθιστώντας δυνατό να τα διαβούν πεζή;

Επί τούτοις λέγεται: «Διέρρηξε πέτρα στην έρημο και τους πότισε σαν από μεγάλη άβυσσο». Πρόσεξε δε πώς και εδώ το πλήθος των υδάτων το ονόμασε άβυσσο. Αντί δε του «διέρρηξε πέτρα», ο Ακύλας απέδωσε «έσχισε πέτρες στην έρημο», ακολουθώντας πιστά το εβραϊκό κείμενο, δια του οποίου παρίσταται ότι δεν ήταν μία η πέτρα που ανέβλυσε για αυτούς τα ύδατα, αλλά πολλές. Όθεν ο θείος Απόστολος το επισημαίνει λέγοντας: «Διότι έπιναν από πνευματική πέτρα που τους ακολουθούσε· η δε πέτρα ήταν ο Χριστός»· ωσάν η πέτρα να τους ακολουθούσε παντού, και να ήταν παρούσα σε κάθε σταθμό, σε κάθε κατάλυμα και σε κάθε τόπο. Παρατηρώντας δε αυτό, θα το βρεις και στη Γραφή του Μωυσή· διότι στην μεν Έξοδο αναφέρεται: «Και στρατοπέδευσαν στη Ραφιδίν και δεν υπήρχε νερό για να πιει ο λαός. Και ο λαός λοιδορούσε τον Μωυσή»· και καθεξής: «Είπε ο Κύριος προς τον Μωυσή: Προπορεύσου του λαού, πάρε δε μαζί σου μερικούς από τους πρεσβυτέρους του λαού, και τη ράβδο με την οποία χτύπησες τη θάλασσα, και πήγαινε. Ιδού, εγώ στέκομαι ενώπιόν σου εκεί πάνω στην πέτρα στο Χωρήβ· και θα χτυπήσεις την πέτρα, και θα εξέλθει από αυτήν νερό, και θα πιει ο λαός. Και έπραξε έτσι ο Μωυσής». Αυτά μεν λοιπόν αναφέρονται στην Έξοδο· στους δε Αριθμούς έχει λεχθεί: «Και ήλθαν οι υιοί Ισραήλ, όλη η συναγωγή, στην έρημο Σιν, και δεν υπήρχε νερό για τη συναγωγή, και συγκεντρώθηκαν εναντίον του Μωυσή και του Ααρών. Και ο λαός λοιδορούσε τον Μωυσή».

Και στη συνέχεια: Μίλησε ο Κύριος στον Μωυσή λέγοντας: «Πάρε τη ράβδο, και συγκέντρωσε την κοινότητα εσύ και ο Ααρών ο αδελφός σου, και να μιλήσετε στην πέτρα μπροστά τους, και θα δώσει τα νερά της. Και θα βγάλετε για αυτούς νερό από την πέτρα, και θα ποτίσετε την κοινότητα και τα ζώα τους». Εύλογα λοιπόν, επειδή σε διάφορους τόπους φαίνεται ότι η πέτρα παρείχε το νερό, για μεν την πρώτη περίπτωση έχει λεχθεί μέσω των προηγουμένων: «Έσχισε πέτρα στην έρημο, και τους πότισε σαν από μεγάλη άβυσσο»· για δε τη δεύτερη προσθέτει στη συνέχεια: «Και έβγαλε νερό από την πέτρα, και κατέβασε νερά σαν ποταμούς». Πλην όμως, παρόλο που τους χορηγήθηκαν τόσα πολλά, ωστόσο συνέχισαν να αμαρτάνουν, και να αμαρτάνουν όχι απέναντι στους εαυτούς τους, αλλά σε Αυτόν. Διότι κατά του ίδιου του Θεού διέπρατταν την αμαρτία, ασεβώντας με το να Του αντιλέγουν. Γι' αυτό προσθέτει: «Πίκραναν τον Ύψιστο σε άνυδρο τόπο»· ή κατά τον Ακύλα, «Επαναστατώντας κατά του Υψίστου σε άβατο τόπο»· ή κατά τον Σύμμαχο, «Φιλονικώντας με τον Ύψιστο μέσα στη δίψα σε άβατο τόπο». Το γιατί δε πίκραναν τον Ύψιστο σε άνυδρο τόπο, το δίδαξε ο Μωυσής· διότι, μετά την παροχή του νερού σε αυτούς από την πέτρα, διηγείται λέγοντας: «Και ονόμασε τον τόπο εκείνο Πειρασμό και λοιδορία, εξαιτίας της λοιδορίας των υιών του Ισραήλ, και επειδή πείραζαν τον Κύριο, λέγοντας: Είναι ο Θεός ανάμεσά μας, ή όχι;».

Και των θαυμασίων: Βγαίνοντας από την Αίγυπτο, πόσες δυνάμεις είδαν; Και αφού κατοίκησαν στην έρημο, πόσα θαύματα αντίκρισαν; Και όμως, τα λησμόνησαν όλα. Εναντίον: Όσα έγιναν επί Αβραάμ και επί Ισαάκ και επί Ιακώβ, επί Μωυσή, επί Ιησού του Ναυή, [επί Ηλία] και των υπολοίπων (στη συνέχεια), και ούτε έτσι άλλαξαν ποτέ. Και αργότερα πάλι σε αυτές τις χώρες πόσα θαυμαστά έργα είδαν, αλλά δεν πίστεψαν. Διέρρηξε: Όταν με το ραβδί έσκισε την Ερυθρά Θάλασσα, και αυτό το λησμόνησαν· προτυπωνόταν δε το βάπτισμα και ο σταυρός. Έστησε ύδατα: Διότι στέκονταν από εδώ και από εκεί τα ύδατα, δεμένα σαν μέσα σε ασκό, και πέρασαν οι Ισραηλίτες· να εννοείς δε ότι το βάπτισμα προτυπωνόταν για τα έθνη. Και οδήγησε: Διότι την ημέρα σκεπάζονταν με νεφέλη εξαιτίας του ήλιου, για να μην καίγονται από τον καύσωνα (το καύμα)· προτυπωνόταν δε το δεσποτικό σώμα, ότι επρόκειτο να γίνει σκέπη για το γένος των ανθρώπων, για να μη φλέγονται από τον καύσωνα της αμαρτίας. Και όλην: Διότι ως οδηγό είχαν τη νύχτα στύλο πυρός, που τους φώτιζε την οδό· υποδηλώνει δε το πυρ του Πνεύματος, που οδηγεί τους πιστούς. Διέρρηξε: Εννοεί τον ακρότομο βράχο, ο οποίος έως σήμερα αναβλύζει πλήθος υδάτων· προτυπωνόταν δε η δεσποτική πλευρά, από την οποία έρευσε το ύδωρ του βαπτίσματος, όπως ακριβώς λέει ο απόστολος Παύλος: η δε πέτρα ήταν ο Χριστός.

Διότι αυτό σημαίνει το «Διέρρηξε». Έπειτα, αφού ύψωσε σαν ασκό το καθένα από τα δύο χείλη του χωρισμένου νερού, έδωσε στους οδοιπορούντες τη γη στη μέση... της θάλασσας, η οποία απογυμνώθηκε από τα νερά· γι' αυτό, αφού πέρασε απέναντι ο λαός, άφησε τη θάλασσα να επανέλθει στον χώρο της. Και τους οδήγησε την ημέρα με νεφέλη, και όλη τη νύχτα με το φως της φωτιάς. Βλέπεις το μέγεθος της πρόνοιας Αυτού που θαυματουργεί; Διότι, επειδή χρειάζονταν ένα σημάδι για την πορεία τους, καθώς η οδός ήταν έρημη και άγνωστη σε αυτούς, δεν φρόντισε μόνο για την κάλυψη της ανάγκης τους, αλλά και για την ωφέλεια εκείνων που δέχονταν το σημείο. Γι' αυτό τους παρέσχε την ημέρα νεφέλη, που τους εξασφάλιζε σκιά από τον καύσωνα του ήλιου, και τη νύχτα στύλο φωτιάς, ο οποίος εκτός από το φως παρείχε και θερμότητα (διότι η νύχτα ήταν πιο υγρή και πιο ψυχρή). Ώστε και εμείς, όταν οδοιπορούμε υπό την καθοδήγηση του Θεού, αν επέλθει ο καύσωνας των ηδονών, τη νεφέλη της μετανοίας [...ού]με· και όταν ψυχρανθεί η αγάπη, να μπορέσουμε να την ανάψουμε με τον ζήλο, σαν με στύλο φωτιάς, [...]ντας. Έσχισε βράχο στην έρημο, και τους πότισε άφθονα, σαν από μεγάλη άβυσσο. Και έβγαλε νερό από τον βράχο, και κατέβασε τα νερά σαν ποτάμια.

Ίσως κάποιοι νομίζουν ότι ο προφήτης ανέφερε δύο φορές το ίδιο θαύμα· δεν έχουν όμως έτσι τα πράγματα, αλλά δεύτερη φορά έβγαλε για αυτούς ο Μωυσής νερό από την πέτρα, μία φορά στην έρημο Χωρήβ, και τη δεύτερη στην Κάδης, όπου ετάφη η Μαριάμ αφού πέθανε· και στις δύο περιπτώσεις σε μεγάλη αφθονία, ώστε να λέγεται το «σαν σε άβυσσο πολλή»· επειδή, λόγω της ποσότητάς του, το νερό μπορούσε να παραβληθεί όχι με έναν, αλλά με πολλούς ποταμούς. Διότι αυτό αποτελούσε απόδειξη ότι τα θαύματα είχαν γίνει σε αυτούς πραγματικά, και όχι κατά φαντασία. Και εξακολούθησαν ακόμη να αμαρτάνουν εναντίον του. Εξέθεσε φοβερή κατηγορία για τον λαό των Ιουδαίων, ότι, ενώ δέχονταν τόσο μεγάλα θαύματα και έπρεπε να απέχουν από τα παλαιά τους αμαρτήματα, ωστόσο πρόσθεσαν άλλα σε εκείνα, αμαρτάνοντας όχι γενικώς, αλλά απέναντι σε Αυτόν, δηλαδή σφάλλοντας σε αυτόν που τους παρείχε τα θαύματα· γι' αυτό και πρόσθεσε: Παρέπικραναν τον Ύψιστο σε τόπο άνυδρο. Πώς τον παρέπικραναν; Όχι επειδή δίψασαν, ούτε επειδή ζήτησαν νερό, αλλά επειδή περιφρονούσαν και χλεύαζαν εκείνον που τους το πρόσφερε. Γι' αυτό και οι τόποι των θαυμάτων ονομάστηκαν, ο μεν ένας Ύδωρ Αντιλογίας, ο δε άλλος Πειρασμός και Λοιδορία, λόγω του ότι πείραζαν τον Κύριο λέγοντας: Είναι ο Κύριος ανάμεσά μας, ή όχι; Διότι με αυτά ακριβώς τα λόγια τα εξέθεσε ο νομοθέτης Μωυσής. Σε αυτά μοιάζουν σαφώς τα ακόλουθα: Και εξεπείρασαν τον Θεό στις καρδιές τους, ζητώντας τροφές για τις ψυχές τους.

Παιδιά μου, για τα οποία πάλι δοκιμάζω ωδίνες τοκετού μέχρι να μορφωθεί ο Χριστός μέσα σας. «Και το πνεύμα τους δεν στάθηκε πιστό στον Θεό». Διότι οπωσδήποτε ομολόγησαν την πίστη μόνο με τη γλώσσα, και όχι με όλη την καρδιά και με καθαρό πνεύμα. «Έσχισε πέτρα στην έρημο». Ίσως κάποιοι να νομίζουν ότι ο προφήτης παρουσίασε δύο φορές το ίδιο θαύμα· όμως δεν είναι έτσι, αλλά ο Μωυσής έβγαλε για αυτούς νερό από την πέτρα για δεύτερη φορά· τη μία φορά στην έρημο Χωρήβ, και τη δεύτερη στην Κάδης, όπου ετάφη η Μαριάμ όταν πέθανε. Και τις δύο φορές το νερό δόθηκε σε αφθονία, ώστε να λέγεται ότι βρίσκονταν σε μεγάλη άβυσσο, επειδή, λόγω του πλήθους του, το νερό μπορούσε να παρομοιαστεί όχι με έναν ποταμό, αλλά με πολλούς. Διότι αυτό αποτελούσε απόδειξη ότι τα θαύματα είχαν συμβεί σε αυτούς πραγματικά, και όχι κατά φαντασίαν. Εξέφρασε δε μια φοβερή κατηγορία εναντίον του ιουδαϊκού λαού: ότι, ενώ δέχονταν τόσο μεγάλα θαύματα και όφειλαν να απέχουν από τα παλαιά τους αμαρτήματα, πρόσθεσαν με τον ίδιο τρόπο και άλλα πάνω σε αυτά, μη αμαρτάνοντας απλώς, αλλά σφάλλοντας απέναντι σε Αυτόν, δηλαδή απέναντι σε Εκείνον που τους παρείχε τα θαύματα. «Και οργή ανέβηκε εναντίον του Ισραήλ». Διότι οργίστηκε εναντίον τους ο Δεσπότης, επειδή έβλεπε ότι ποτέ δεν είχαν σταθερή και πιστή γνώμη για Αυτόν, αλλά πάντοτε αποδεικνύονταν αχάριστοι για όσα τους δόθηκαν, και αμφέβαλλαν για όσα δεν τους είχαν δοθεί. Γι' αυτό λέει: