Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 77:18

Και έθεσαν σε δοκιμασία τον Θεό μέσα στις καρδιές τους, ζητώντας τροφή για τις ψυχές τους. Και καταλάλησαν κατά του Θεού. Το πώς καταλάλησαν κατά του Θεού, το διδάσκει και ο Μωυσής λέγοντας: Και γόγγυζε όλη η συναγωγή των υιών Ισραήλ εναντίον του Μωυσή και του Ααρών, και τους είπαν: Μακάρι να είχαμε πεθάνει χτυπημένοι από τον Κύριο στη γη της Αιγύπτου, όταν καθόμασταν γύρω από τα καζάνια και τρώγαμε ψωμί μέχρι χορτασμού! Διότι μας βγάλατε από εκεί για να σκοτώσετε όλη αυτή τη συναγωγή από την πείνα. Και μετά από αυτά, είπε ο Μωυσής προς τον λαό: Εμείς όμως τι είμαστε; Διότι ο γογγυσμός σας δεν είναι εναντίον μας, αλλά εναντίον του Θεού. Προσέλθετε ενώπιον του Θεού, διότι εισάκουσε τον γογγυσμό σας. Και μετά από αυτά: Μίλησε ο Κύριος προς τον Μωυσή λέγοντας: Εγώ άκουσα τον γογγυσμό των υιών Ισραήλ, και τα εξής. Έχοντας, λοιπόν, αυτά κατά νου και ο παρών λόγος, είπε: Και έθεσαν σε δοκιμασία τον Θεό μέσα στις καρδιές τους, ζητώντας τροφή για τις ψυχές τους. Και καταλάλησαν κατά του Θεού και είπαν: Μήπως θα μπορέσει ο Θεός να ετοιμάσει τραπέζι μέσα στην έρημο; Επειδή χτύπησε πέτρα και έτρεξαν νερά, και ξεχύθηκαν χείμαρροι· μήπως μπορεί να δώσει και ψωμί, ή να ετοιμάσει τραπέζι για τον λαό του; Βέβαια, στην ιστορία δεν αναφέρονται αυτά· εδώ όμως έχουν διασωθεί, δείχνοντας ότι αυτά ακριβώς συλλογίστηκαν: Διότι έθεσαν σε δοκιμασία, λέει, τον Θεό στις καρδιές τους, και, Καταλάλησαν κατά του Θεού.

«Και εξήγαγε»· Διότι αυτό που συνέβη ήταν τύπος της πλευράς, όπως είπαμε, η οποία κεντήθηκε με τη λόγχη. «Και κατεβίβασε»· Ποταμούς ονομάζει το ύδωρ και το αίμα, μέσα στα οποία κατακλύστηκαν οι δαίμονες και η ασέβεια. «Και προσέθεσαν»· Διότι, παρόλο που τελούνταν τέτοια μυστήρια, οι Ιουδαίοι δεν έπαψαν να βλασφημούν. «Παρεπίκραναν»· Διότι οι Ιουδαίοι ούτε δάκρυ μετανοίας είχαν (απέκτησαν) ούτε ύδωρ βαπτίσματος, αλλά ήταν (έγιναν) εντελώς άνυδροι και άκαρποι. «Και εξέπειρασαν»· Διότι ούτε κατανύχθηκαν στην καρδιά, αλλά πάντοτε επινοούσαν κακά εναντίον του Θεού. «Για να ζητήσουν»· Διότι πάντοτε ήταν υπόδουλοι στη γαστριμαργία, για τους οποίους λέει: των οποίων ο θεός είναι η κοιλιά. «Και κατελάλησαν»· Λοιδόρησαν, λέει, όπως τότε επί Μωυσή, έτσι και τώρα επί του Χριστού, διότι το έθνος αυτό είναι βλάσφημο από την αρχή. «Μήπως θα μπορέσει;»· Διότι γι' αυτούς (τώρα) ήταν ανέλπιστα τα περί της μυστικής τραπέζης. «Επειδή επάταξε»· Ο προφήτης εκπλήσσεται παρατηρώντας ότι, αφού η πλευρά όταν κεντήθηκε ανέβλυσε τους ποταμούς της χάριτος, άραγε θα υπάρξει και τράπεζα αυτών των μυστηρίων; «Και χείμαρροι»· Οι χείμαρροι της αμαρτίας, που είναι τα ρεύματα, κατακλύστηκαν, δηλαδή καθαρίστηκαν. «Μήπως και άρτο»· Μπορεί, λέει, και τη μυστική τράπεζα να ετοιμάσει και να δώσει τον εαυτό του ως τροφή στους πιστούς: Εγώ είμαι ο άρτος της ζωής, ο οποίος κατέβηκε από τον ουρανό. «Για αυτόν τον λόγο άκουσε»· Γνώρισε, λέει, και μακροθύμησε, διότι γνώριζε ότι θα εισαγάγει τα έθνη στη θέση τους.

Ίσως κάποιοι νομίζουν ότι ο προφήτης ανέφερε δύο φορές το ίδιο θαύμα· δεν έχουν όμως έτσι τα πράγματα, αλλά δεύτερη φορά έβγαλε για αυτούς ο Μωυσής νερό από την πέτρα, μία φορά στην έρημο Χωρήβ, και τη δεύτερη στην Κάδης, όπου ετάφη η Μαριάμ αφού πέθανε· και στις δύο περιπτώσεις σε μεγάλη αφθονία, ώστε να λέγεται το «σαν σε άβυσσο πολλή»· επειδή, λόγω της ποσότητάς του, το νερό μπορούσε να παραβληθεί όχι με έναν, αλλά με πολλούς ποταμούς. Διότι αυτό αποτελούσε απόδειξη ότι τα θαύματα είχαν γίνει σε αυτούς πραγματικά, και όχι κατά φαντασία. Και εξακολούθησαν ακόμη να αμαρτάνουν εναντίον του. Εξέθεσε φοβερή κατηγορία για τον λαό των Ιουδαίων, ότι, ενώ δέχονταν τόσο μεγάλα θαύματα και έπρεπε να απέχουν από τα παλαιά τους αμαρτήματα, ωστόσο πρόσθεσαν άλλα σε εκείνα, αμαρτάνοντας όχι γενικώς, αλλά απέναντι σε Αυτόν, δηλαδή σφάλλοντας σε αυτόν που τους παρείχε τα θαύματα· γι' αυτό και πρόσθεσε: Παρέπικραναν τον Ύψιστο σε τόπο άνυδρο. Πώς τον παρέπικραναν; Όχι επειδή δίψασαν, ούτε επειδή ζήτησαν νερό, αλλά επειδή περιφρονούσαν και χλεύαζαν εκείνον που τους το πρόσφερε. Γι' αυτό και οι τόποι των θαυμάτων ονομάστηκαν, ο μεν ένας Ύδωρ Αντιλογίας, ο δε άλλος Πειρασμός και Λοιδορία, λόγω του ότι πείραζαν τον Κύριο λέγοντας: Είναι ο Κύριος ανάμεσά μας, ή όχι; Διότι με αυτά ακριβώς τα λόγια τα εξέθεσε ο νομοθέτης Μωυσής. Σε αυτά μοιάζουν σαφώς τα ακόλουθα: Και εξεπείρασαν τον Θεό στις καρδιές τους, ζητώντας τροφές για τις ψυχές τους.

Βλέπεις ότι έθεταν σε πειρασμό τον Θεό, εάν δύναται να χορηγήσει τροφές στην έρημο· ώστε η απαίτηση αυτή προερχόταν από κακία και όχι τόσο από στέρηση. Γι' αυτόν τον λόγο, δεν ζητούσαν απλώς «Τροφές», αλλά «Για τις ψυχές τους», δηλαδή σύμφωνα με τις δικές τους ηδονές και τις επιθυμίες της ψυχής τους, καθώς επιθυμούσαν αγγούρια, πεπόνια και κρεμμύδια, γογγύζοντας επειδή τους έλειπαν. Και καταφέρθηκαν εναντίον του Θεού, και είπαν.

Διότι οι ρωμαϊκές δυνάμεις, που για αρκετό ήδη χρόνο είχαν παραμείνει νηστικές από τρόπαια και από νίκες κατά των αντιπάλων, και αφού διήνυσαν πολλούς δρόμους έρημους από κατορθώματα, μόλις ζήτησαν τέτοιου είδους τροφή για τις ψυχές τους, αμέσως εσύ, ως ηγέτης του λαού πιο θεόπνευστος και από τον Μωυσή, τις εστίασες πλουσιοπάροχα· και μάλιστα τόσο ξεκούραστα και χωρίς να αισθανθούν τους κόπους του πολέμου, σαν να μην τα είχαν συλλέξει οι ίδιες, αλλά σαν να είχαν προετοιμάσει άλλοι το δείπνο και να τις είχαν προσκαλέσει να ευωχηθούν με άνεση.