Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 77:27

Και φτερωτά πτηνά σαν την άμμο των θαλασσών. Εδώ εννοεί την ορτυγομήτρα. Ενώ η τροφή βρισκόταν ακόμη στο στόμα τους. Διότι η τροφή μεταβλήθηκε γι' αυτούς σε χολερική πάθηση, επειδή είχαν παραδοθεί εξ ολοκλήρου στον υπερβολικό χορτασμό των κρεάτων.

Τους απέστειλε τροφή μέχρι χορτασμού. Σήκωσε τον νότιο άνεμο από τον ουρανό, και με τη δύναμή του έφερε τον Λίβα. Και έβρεξε πάνω τους κρέατα σαν το χώμα, και φτερωτά πουλιά σαν την άμμο των θαλασσών· και έπεσαν στο μέσο του στρατοπέδου τους, ολόγυρα από τις σκηνές τους.

«Και πυρ»: Το πυρ του πνεύματος, το νοητό, για το οποίο λέει: αυτός θα σας βαπτίσει με Άγιο Πνεύμα και πυρ. «Και οργή»: Εναντίον του λαού των Ιουδαίων. Διότι ο Ισραήλ, ενώ κάποτε ήταν γένος του Θεού, Εκείνος οργίστηκε και τους απέρριψε. «Επειδή δεν πίστεψαν»: Διότι, παρόλο που επιτελούνταν πολλές ιάσεις (θαύματα), αυτοί απίστησαν. «Ούτε ήλπισαν»: Διότι, ενώ η σωτηρία γινόταν φανερή μέσω των προφητών, αυτοί απελπίστηκαν [και έσπευσαν προς την απιστία]. «Και έδωσε εντολή»: Και σε αισθητές και σε νοητές· στις αισθητές για να ετοιμάσουν τροφή για τον λαό των Εβραίων, και ως νοητές εννοεί τους προφήτες, για να κηρύξουν τη νοερή τροφή στα έθνη. «Και θύρες»: Εννοεί τους προφήτες, ώστε μέσω αυτών να φανερώσει στη γη τη χάρη. «Και έβρεξε»: Αχειροποίητη τροφή, προτυπώνοντας τη μυστική τροφή, το σώμα του Χριστού. «Και άρτο»: Ονόμασε το μάννα ουράνιο επειδή ήταν αχειροποίητο, και συμβόλιζε το σώμα του Χριστού. «Άρτο»: Εννοεί τον ύμνο των αγγέλων, τον οποίο ο Σωτήρας δίδαξε πάνω στη γη· διότι ο αισθητός άρτος είναι ακατάλληλη τροφή για τους αγγέλους. «Επισιτισμό»: Διότι είχαν χωρίς έλλειψη όσα ήθελαν, όπως οι πιστοί έχουν ανελλιπώς τον άρτο της ζωής. «Και σήκωσε»: Διότι ο Αββακούμ λέει: ο Θεός θα έλθει από νότο· για αυτόν τον λόγο και ο Δαβίδ το αινίσσεται. «Και έβρεξε»: Εννοεί την ορτυγομήτρα τότε για τον λαό των Εβραίων, και για τον πιστό λαό τη σάρκα του Κυρίου. «Και ωσάν άμμο»: Ο λόγος αναφέρεται στα ίδια πράγματα, για να τρώνε χωρίς κόπο.

«Νεφέλες υπεράνωθεν» εννοεί αυτές που βρίσκονται στα ύψη· γι' αυτό και τις ονόμασε πύλες του ουρανού, επειδή προβάλλονται μπροστά από τον ουρανό· διότι υπάρχουν μερικά σύννεφα κοντά στη γη, ώστε να βρίσκονται ακόμη και χαμηλότερα από τα βουνά. Και έβρεξε σε αυτούς μάννα για να φάνε, και τους έδωσε άρτο ουρανού. Άρτο αγγέλων έφαγε ο άνθρωπος, τους έστειλε εφόδια τροφής μέχρι χορτασμού. Διότι, για να μην νομίσουν τυχόν ότι ο Θεός οργίστηκε από αδυναμία να εκπληρώσει το αίτημά τους, το αίτημα εκείνων που βλασφημούσαν και δεν ζητούσαν με τον τρόπο που πρέπει να παρακαλεί κανείς τον Θεό, άναψε φωτιά ανάμεσά τους και την έφερε εναντίον τους, ώστε και ο τόπος να ονομαστεί «Εμπυρισμός», επειδή κάηκε εκεί μεγάλο μέρος του λαού. Μετά από αυτό όμως, τους έδωσε όσα του ζήτησαν. Ονομάζει βέβαια το μάννα άρτο ουρανού και άρτο αγγέλων, επειδή δεν είχε παρασκευαστεί από ανθρώπινα χέρια· αλλά φερόταν από τον ουρανό, όπου βρίσκεται ο χορός των αγγέλων. Το τι είδους εφόδια τους έστειλε για να χορτάσουν, το αναφέρουν με σαφήνεια τα επόμενα: Σήκωσε νότιο άνεμο από τον ουρανό, και με τη δύναμή του έφερε τον λίβα. Και έβρεξε πάνω τους κρέατα σαν το χώμα, και φτερωτά πουλιά σαν την άμμο των θαλασσών. Τα αγαθά είναι έτοιμα στον Θεό· φυλάσσονται όμως από αυτόν για τον κατάλληλο καιρό.

Γι' αυτό, θέλοντας να χορτάσει τον λαό των Ιουδαίων, δεν παρήγαγε κάποια συνηθισμένη (ή κάποια καινούργια) δημιουργία, κατανικώντας τον νότο και τον λίβα. Διότι αυτοί οι άνεμοι πνέουν στις πιο θερμές περιοχές, όπου ο Δημιουργός όρισε να διαβιούν τα ορτύκια, και σαν από έτοιμους θησαυρούς εκπλήρωσε τον σκοπό του. Εμείς όμως ας μη νομίσουμε με κανέναν τρόπο ότι αυτά ειπώθηκαν υπερβολικά από τον προφήτη, ότι δηλαδή «έβρεξε σε αυτούς κρέας σαν να ήταν σκόνη, και πτηνά φτερωτά σαν την άμμο των θαλασσών». Διότι είναι άπειρα τα δημιουργήματα του Θεού και σε εμάς άγνωστα. Ήταν λοιπόν τόσο μεγάλο το πλήθος των πτηνών, ώστε δεν χρειάστηκε να χρησιμοποιήσουν δίχτυα ούτε παγίδες ή άλλες μηχανές, αλλά χρησιμοποίησαν τα χέρια τους για το θήραμα που ήταν έτοιμο και βρισκόταν μπροστά τους, όπως ακριβώς αποδεικνύουν τα όσα ακολουθούν.

Συνεπώς, παραγγέλλει ότι, όταν ο νοητός εχθρός κατατροπωθεί και γίνει ακουστή η φωνή του Θεού διά της παρουσίας του Μονογενούς (διότι τότε ο προφήτης δεν ήταν κάποιος απλός προφήτης ούτε μεσίτης του νόμου, αλλά ο ίδιος ο Θεός που ομιλούσε), να μην καταλαλούν για εκείνα για τα οποία θα έπρεπε να ευχαριστούν, πράγμα που έκαναν τα τέκνα των Ιουδαίων, αποκαλώντας τον πλάνο και παραβάτη του νόμου· γι' αυτό όσοι καταλαλούν εξολοθρεύονται από τους νοητούς όφεις. «Με δοκίμασαν και είδαν τα έργα μου επί σαράντα έτη». Μέχρι εδώ να βάλεις σημείο στίξης, και μετά από αυτό να ψάλλεις τα επόμενα: «Αγανάκτησα με τη γενεά εκείνη»· επειδή και ο Παύλος, παραθέτοντας έτσι αυτή την ψαλμική μαρτυρία, έθεσε ανάλογη στίξη. Στο «Με δοκίμασαν και είδαν τα έργα μου επί σαράντα έτη», πρόσθεσε: «Γι' αυτό αγανάκτησα με τη γενεά εκείνη», χρησιμοποιώντας την αναγκαία και λογική διαστολή· επειδή επί σαράντα έτη στην έρημο ο Θεός δοκιμαζόταν από αυτούς. Δοκιμαζόταν δε με την απαίτηση για επίδειξη θαυμαστών σημείων, όταν έλεγαν: «Αφού χτύπησε την πέτρα και έτρεξαν νερά, μήπως μπορεί να δώσει και άρτο ή να ετοιμάσει τραπέζι στον λαό του;» Αυτός όμως «έβρεξε σε αυτούς μάννα για να φάνε, και έβρεξε πάνω τους κρέατα σαν τη σκόνη, και φτερωτά πουλιά σαν την άμμο των θαλασσών».

Ούτε ήλπισαν στο Σωτήριόν του, εννοώντας τον Χριστό· τον οποίο Σωτήριόν του πολλοί μεν από τους προφήτες, αλλά και ο Συμεών με σαφήνεια, όταν τον πήρε στις αγκάλες του, ονόμασε. «Και έδωσε εντολή στις νεφέλες επάνω ψηλά.» Νεφέλες επάνω ψηλά εννοεί αυτές που βρίσκονται σε μεγάλο ύψος· γι' αυτό και τις ονόμασε πύλες του ουρανού, επειδή προβάλλονται μπροστά από τον ουρανό. Διότι υπάρχουν μερικές νεφέλες κοντά στη γη, ώστε να βρίσκονται χαμηλότερα και από τα βουνά. «Και έβρεξε πάνω τους κρέατα σαν το χώμα.» Επομένως, και αυτό να το εννοήσεις ως μεγάλο πλήθος λαού· που ήταν τόσο μεγάλος σε αριθμό και τόσο λαίμαργα χόρτασε· όχι για μία ημέρα, αλλά για τριάντα, όπως θα μπορέσεις να μάθεις μελετώντας το βιβλίο των Αριθμών. «Ενώ η τροφή βρισκόταν ακόμη στο στόμα τους.» Και καταβάλλοντας όχι τους εκλεκτούς στις αρετές, αλλά αυτούς που ξεχωρίζουν στην κακία· διότι υπάρχουν μερικοί που είναι εξαίρετοι στην πονηρία. «Και τον αγάπησαν με το στόμα τους.» Παρόμοια με αυτά και ο Ησαΐας κατέκρινε τους Ιουδαίους·

Τι λοιπόν; Ο κοιλιοδούλος και αχάριστος εκείνος λαός, αντί να εκπλαγεί με το παράδοξο του θαύματος, απεναντίας καταλαλούσε τον Θεό, επειδή, λέει, «χτύπησε την πέτρα και έτρεξαν νερά και ξεχύθηκαν χείμαρροι. Μήπως μπορεί να δώσει και άρτο ή να ετοιμάσει τραπέζι για τον λαό του;» Ω, ανόητοι και αναίσθητοι σε όλα, αυτός που σας πότισε από την πέτρα δεν μπορεί να σας χορηγήσει και τροφές; Όχι, λένε. Διότι τα νερά από τη φύση τους αναβλύζουν από τα σπλάχνα της γης· οι τροφές όμως από πού; Ω, τι ανοησία. Ακριβώς γι' αυτόν τον λόγο ο ευεργέτης σας έδωσε το νερό όχι από τη γη, αλλά από την πέτρα, αλλά ούτε και έτσι το κατανοήσατε. «Γι' αυτό άκουσε ο Κύριος και ανέβαλε», καθυστερούσε, μακροθυμούσε, μέχρι να τους δείξει ότι τίποτα δεν του είναι αδύνατο. «Και ανοίγοντας τις πύλες του ουρανού, τους έβρεξε μάννα για να φάνε· και τους έδωσε άρτο από τον ουρανό. Άρτο αγγέλων έφαγε ο άνθρωπος». Όχι επειδή οι άγγελοι τρώνε άρτο· αλλά, επειδή η τροφή ερχόταν σε αυτούς από τον ουρανό, εύλογα ονόμασε εκείνη την τροφή άρτο ουρανού και άρτο αγγέλων. «Και έβρεξε πάνω τους κρέατα σαν τη σκόνη και φτερωτά πουλιά σαν την άμμο των θαλασσών». «Και έφαγαν και χόρτασαν πάρα πολύ». Διότι, εξαιτίας της απιστίας και της απληστίας τους, έβρεξε πάνω τους άπειρη και άμετρη τροφή, «σαν σκόνη και σαν την άμμο των θαλασσών», ώστε έστω και έτσι να καταλάβουν ότι όλα είναι εύκολα και δυνατά για τον Θεό.

Αλλά και εκείνοι που με προθυμία περιβλήθηκαν τις λόχμες των βουνών ως ισχυρή σκέπη, μετά από λίγο, όταν και αυτοί αιχμαλωτίστηκαν και υποδουλώθηκαν, διαπίστωσαν ότι η πεποίθησή τους στα βουνά δεν τους έσωσε μέχρι τέλους. Διότι, βασιλιά, αφού απηύθυνες εγκαίρως στους αποστάτες εκείνα τα προφητικά λόγια: «Ιδού, εγώ θα αποστείλω πολλούς κυνηγούς και θα σας κυνηγήσουν πάνω σε κάθε όρος», άφησες το στρατό να τους κυνηγήσει. Και εκείνοι, ακολουθώντας τα ίχνη των Δαλματών που στέναζαν βαριά, τους οδηγούσαν στις σκηνές σαν σε στάβλους, όχι ανά δύο και τρεις, αλλά κατά χιλιάδες σαν αγέλες, ώστε αυτά που λέει για τα ορτύκια ο φιλόμουσος και φιλόψαλμος Δαβίδ, περιγράφοντας τα εξής: «Και έβρεξε πάνω τους κρέας σαν σκόνη, και φτερωτά πουλιά σαν την άμμο της θάλασσας. Και έπεσαν στο μέσο της παρεμβολής τους, ολόγυρα στα σκηνώματά τους», αυτά ακριβώς μπορούσε κανείς να δει και τότε να επαναλαμβάνονται στην πράξη από το δικό σου χέρι, θεοειδέστατε βασιλιά.