Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 77:29

Και έφαγαν και χόρτασαν υπερβολικά, και εκπλήρωσε την επιθυμία τους, δεν στερήθηκαν αυτό που επιθυμούσαν. Ενώ η τροφή βρισκόταν ακόμη στο στόμα τους, η οργή του Θεού ξέσπασε εναντίον τους· και θανάτωσε τους περισσότερους από αυτούς, και κατέβαλε τους εκλεκτούς του Ισραήλ. Ότι δεν προνόησε για αυτούς μόνο για άρτο, αλλά και για προσφάγιο, το διδάσκει και η Γραφή του Μωυσή, λέγοντας στην Έξοδο: Και είπε ο Μωυσής και ο Ααρών προς όλη τη συναγωγή των υιών του Ισραήλ: Το βράδυ θα γνωρίσετε ότι ο Κύριος σας έβγαλε από τη γη της Αιγύπτου· και το πρωί θα δείτε τη δόξα του Κυρίου, διότι εισάκουσε όλους τους γογγυσμούς σας, όταν ο Κύριος σας δώσει το βράδυ κρέας να φάτε, και άρτους το πρωί μέχρι να χορτάσετε.

Και αφού σηκώθηκε ο λαός, όλη εκείνη την ημέρα και όλη τη νύχτα, συγκέντρωσε ο καθένας ό,τι του αρκούσε· όποιος μάζεψε πολύ δεν είχε περίσσευμα, και όποιος μάζεψε λίγο δεν υστέρησε· όποιος μάζεψε λίγο, συγκέντρωσε δέκα κόρους. Και τα άπλωσαν στα ξηραντήρια γύρω από το στρατόπεδο. Το κρέας υπήρχε ακόμη, προτού καταναλωθεί. Και οργίστηκε ο Κύριος. Και ονομάστηκε ο τόπος εκείνος Μνήματα Επιθυμίας, διότι εκεί έθαψαν τον λαό που κυριεύτηκε από την επιθυμία· —εύλογα λοιπόν και η προκειμένη περικοπή διδάσκει αυτά, λέγοντας: «Τροφή τούς έστειλε μέχρι χορτασμού», και τα εξής. Διδάσκει δε ότι τα πτηνά, ωθούμενα από τους ανέμους, κατέπεσαν στο στρατόπεδο. Και σύμφωνα με τον Σύμμαχο έχει ειπωθεί: «Εκείνος σήκωσε τον Εύρο (ανατολικό άνεμο) από τον ουρανό, και έφερε με τη δύναμή του τον Νότο, φτερωτά πτηνά σαν την άμμο των θαλασσών. Και τα έριξε μέσα στο στρατόπεδό τους, γύρω από τις σκηνές τους. Και αφού έφαγαν, χόρτασαν πάρα πολύ· και εκπλήρωσε την επιθυμία τους, δεν απομακρύνθηκαν από την επιθυμία τους. Ενώ όμως η τροφή βρισκόταν ακόμη στα δόντια τους, η οργή του Θεού ήλθε εναντίον τους, και σκότωσε τους πιο εύτραφους από αυτούς και κατέβαλε τους νέους του Ισραήλ.»

Και αυτό το έδειξε εκείνος που άκουσε από τον Αβραάμ το: «απέλαβες τα αγαθά σου στη ζωή σου». Ζήτησε βέβαια κάποτε και το ιουδαϊκό γένος να φάει κρέας στην έρημο· και ο Θεός τούς έδωσε ορτύκια σε αναρίθμητο πλήθος· «και έφαγαν και χόρτασαν πάρα πολύ, και εκπλήρωσε την επιθυμία τους»· «αλλά ενώ ακόμη», λέει, «η τροφή βρισκόταν στο στόμα τους, η οργή του Θεού στράφηκε εναντίον τους, και σκότωσε τους περισσότερους από αυτούς, και κατέβαλε τους εκλεκτούς του Ισραήλ».

«Και έπεσαν»: Διότι η τροφή βρισκόταν γύρω από τις κατοικίες τους. «Και έφαγαν»: Τότε οι Ισραηλίτες ως γαστρίμαργοι. «Και την επιθυμία»: Διότι ο Θεός εκπλήρωνε όλα τα θελήματά τους, για να μην πάρουν αφορμή. «Δεν στερήθηκαν»: Σε τίποτα δεν στερήθηκαν από τον Θεό· αυτοί όμως, από την αλαζονεία τους, δεν σταμάτησαν να γογγύζουν. «Όσο ήταν ακόμη η τροφή»: Επειδή ακόμη μασούσαν τη δόξα του Θεού και γόγγυζαν. «Και οργή»: Και αφού οργίστηκε, ο Θεός τους χτύπησε. «Και σκότωσε»: Σκοτώθηκαν λοιπόν τότε εξαιτίας της απείθειας και της αντιλογίας τους. Τότε· πότε; Όταν έλεγαν: «Ας φτιάξουμε για εμάς θεούς, οι οποίοι θα προπορεύονται από εμάς». «Και τους εκλεκτούς»: Τους εκλεκτούς, τους ισχυρούς του Ισραήλ, τους συνεπόδισαν. «Σε όλα αυτά»: Διότι δεν τους λύγισε η τιμωρία του Θεού. «Και δεν πίστεψαν»: Ούτε παλαιότερα ούτε στο τέλος, βλέποντας τα σημεία, πίστεψαν στον Θεό. «Και εξέλιπαν»: Έχοντας καταστραφεί εξαιτίας της ασέβειάς τους. «Όταν σκότωνε»: Μη κατανοώντας ότι η μετάνοια κατά τον θάνατο δεν ωφελεί (δεν υφίσταται). «Και επέστρεφαν»: Με υποκρισία, νομίζοντας ότι μπορούν να ξεγελάσουν τον Θεό. «Και θυμήθηκαν»: Διότι πολλές φορές θυμούνταν, αλλά τις περισσότερες αθετούσαν εξαιτίας της απιστίας τους. «Και ο Θεός»: Όλα τα έπρατταν θεωρώντας ότι βρίσκονται σε ειρήνη, αλλά ο Θεός δεν εμπαίζεται. «Και αγάπησαν»: Μόνο με το στόμα, ενώ στην ψυχή τους υποκρίνονταν. «Και με τη γλώσσα»: Διότι έλεγαν καλά λόγια, αλλά σκέφτονταν φαύλα.

Και έπεσαν στο μέσον του στρατοπέδου τους, ολόγυρα από τις σκηνές τους. Και έφαγαν και χόρτασαν πάρα πολύ. Αναλογίσου, λοιπόν, και αυτό το πλήθος του λαού, που ήταν τόσο μεγάλο σε αριθμό και τόσο λαίμαργο, το οποίο χόρτασε όχι για μία ημέρα, αλλά για τριάντα, όπως θα μπορέσεις να μάθεις ανατρέχοντας στην ιστορία του Μωυσή στο βιβλίο των Αριθμών. Και ικανοποίησε την επιθυμία τους· δεν στερήθηκαν την επιθυμία τους. Ενώ η τροφή βρισκόταν ακόμη στο στόμα τους, η οργή του Θεού υψώθηκε εναντίον τους, και σκότωσε τους πιο παχείς από αυτούς, και ανέτρεψε τους εκλεκτούς του Ισραήλ. Όχι άδικα, λοιπόν, ο Θεός αναβάλλει πολλά από τα αιτήματά μας, αλλά για το συμφέρον μας, επειδή οι περισσότερες επιθυμίες αποδεικνύονται ασύμφορες για τους ανθρώπους, τις οποίες πολλές φορές εκπληρώνει στους αμαρτωλούς από οργή. Και για ποιον λόγο τις εκπληρώνει; Μήπως τον κατηγορήσουν ως αδύναμο, όπως είπαμε. Αφού τις εκπληρώσει, τιμωρεί εκείνους που τις λαμβάνουν, ώστε να μας παραδειγματίσει για να μην εκβιάζουμε ποτέ τον Θεό με αθέμιτα αιτήματα. Γι' αυτόν τον λόγο ικανοποίησε την επιθυμία των Ιουδαίων για τροφή, αλλά ενώ εκείνοι έτρωγαν ακόμη, επέφερε την οργή του, σκοτώνοντας τους πιο εύσαρκους από αυτούς, δηλαδή τους παχύσαρκους, και ανατρέποντας τους εκλεκτούς, όχι αυτούς που ξεχώριζαν για τις αρετές τους, αλλά για την κακία τους· διότι υπάρχουν και εξαιρετικοί στην πονηρία.

Τι λοιπόν; Ο κοιλιοδούλος και αχάριστος εκείνος λαός, αντί να εκπλαγεί με το παράδοξο του θαύματος, απεναντίας καταλαλούσε τον Θεό, επειδή, λέει, «χτύπησε την πέτρα και έτρεξαν νερά και ξεχύθηκαν χείμαρροι. Μήπως μπορεί να δώσει και άρτο ή να ετοιμάσει τραπέζι για τον λαό του;» Ω, ανόητοι και αναίσθητοι σε όλα, αυτός που σας πότισε από την πέτρα δεν μπορεί να σας χορηγήσει και τροφές; Όχι, λένε. Διότι τα νερά από τη φύση τους αναβλύζουν από τα σπλάχνα της γης· οι τροφές όμως από πού; Ω, τι ανοησία. Ακριβώς γι' αυτόν τον λόγο ο ευεργέτης σας έδωσε το νερό όχι από τη γη, αλλά από την πέτρα, αλλά ούτε και έτσι το κατανοήσατε. «Γι' αυτό άκουσε ο Κύριος και ανέβαλε», καθυστερούσε, μακροθυμούσε, μέχρι να τους δείξει ότι τίποτα δεν του είναι αδύνατο. «Και ανοίγοντας τις πύλες του ουρανού, τους έβρεξε μάννα για να φάνε· και τους έδωσε άρτο από τον ουρανό. Άρτο αγγέλων έφαγε ο άνθρωπος». Όχι επειδή οι άγγελοι τρώνε άρτο· αλλά, επειδή η τροφή ερχόταν σε αυτούς από τον ουρανό, εύλογα ονόμασε εκείνη την τροφή άρτο ουρανού και άρτο αγγέλων. «Και έβρεξε πάνω τους κρέατα σαν τη σκόνη και φτερωτά πουλιά σαν την άμμο των θαλασσών». «Και έφαγαν και χόρτασαν πάρα πολύ». Διότι, εξαιτίας της απιστίας και της απληστίας τους, έβρεξε πάνω τους άπειρη και άμετρη τροφή, «σαν σκόνη και σαν την άμμο των θαλασσών», ώστε έστω και έτσι να καταλάβουν ότι όλα είναι εύκολα και δυνατά για τον Θεό.

Και αφού «έφαγαν και χόρτασαν πάρα πολύ» και ούτε έτσι συνέτισαν ώστε να δώσουν δόξα στον Θεό, «Ενώ η τροφή βρισκόταν ακόμη στο στόμα τους, η οργή του Θεού υψώθηκε εναντίον τους· και θανάτωσε τους περισσότερους από αυτούς και κατέβαλε τους εκλεκτούς του Ισραήλ». «Επειδή δεν πίστεψαν», λέει, «στα θαυμάσιά του, οι ημέρες τους εξέλιπαν μέσα στη ματαιότητα και τα χρόνια τους με ταραχή. Και όταν τους θανάτωνε», τότε, λέει, «τον αναζητούσαν και επέστρεφαν και από νωρίς το πρωί στρέφονταν προς τον Θεό». Διότι η επιστροφή προς τον Θεό που γίνεται από ανάγκη και όχι από ελεύθερη βούληση, μάλλον δεν είναι αξιέπαινη.