Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 77:31

Αν όμως και κάποιοι Χριστιανοί αρνήθηκαν, πάντως δεν ήταν τόσοι πολλοί όσοι εσείς στη Βαβυλώνα· και μάλιστα ούτε αφού τυφλωθήκατε ούτε αφού δαρθήκατε, αλλά με έναν και μόνο λόγο όλοι αρνηθήκατε και προσκυνήσατε εικόνα ανθρώπου. Και αν δεν κράτησαν οι τρεις παίδες την πίστη προς τον Θεό, πού, πες μου, κρατήσατε εσείς πίστη προς τον Θεό; Κι όμως, ενώ είδατε τόσα σημεία σε κάθε τόπο — στην Αίγυπτο από τον Μωυσή, στην Ερυθρά θάλασσα, στην έρημο, στη στήλη του πυρός, στη νεφέλη του φωτός, στο όρος Σινά — πότε έκανε ο Θεός σε κάποιον τέτοια αγαθά; Πότε μίλησε ο Θεός έτσι σε κάποιον, δίνοντάς σας νόμο με τέτοιους νόμους, με αγγελικές σάλπιγγες και με τέτοια σημεία, βρέχοντας μάννα, στέλνοντας ανάμεσά σας προφήτες, υποτάσσοντας τα έθνη, εξολοθρεύοντας αλλοφύλους, παραδίδοντας τις πλάκες, ορίζοντας ο ίδιος το πρότυπο της σκηνής σας, και καθιστώντας τον Μωυσή, που τον προεικόνιζε, σαν δεύτερο θεό προς εσάς; Ω, πόση είναι η πώρωσή σας! Ω, πόσο κακή η γνώμη σας! Ω, πόσο αχάριστη η προαίρεσή σας και πόσο θεληματική η τύφλωσή σας! Επάνω στο βουνό ο Μωυσής αγωνιζόταν για σας, και κάτω εσείς χωνεύατε το μοσχάρι· επάνω εκείνος παρακαλούσε τον Θεό, και κάτω εσείς παροργίζατε τον Θεό και προσκυνούσατε το μοσχάρι· τρώγατε το μάννα και ονειδίζατε τον Θεό. Διότι λέγει ο Δαβίδ ότι: «Ενώ ακόμη η τροφή ήταν στο στόμα τους, η οργή του Θεού ανέβηκε επάνω τους.» Και τι έχετε εσείς να πείτε εναντίον μας των Χριστιανών, επειδή προσκυνούμε τον Υιό του Θεού; Αλλά πείτε: γιατί εσείς θυσιάσατε τους γιους και τις θυγατέρες σας, όπως λέγει ο Δαβίδ, στα δαιμόνια, στον Βεελφεγώρ; Τι λοιπόν; Έχετε εσείς καθόλου πίστη; Μη γένοιτο! Άκουσε τον Μωυσή που λέγει προς τον λαό — αν και τότε ο λαός των Εβραίων ήταν θεοσεβής· αλλά άκουσε τι λέγει ο Μωυσής: «Διότι είναι γενεά διεστραμμένη, στην οποία δεν υπάρχει πίστη.» Και πάλι: «Γενεά σκολιά και διεστραμμένη, αυτά ανταποδίδετε στον Κύριο;» Και άλλες μυριάδες μαρτυρίες κακές υπάρχουν εναντίον σας μέσα στις προφητείες σας, ειρημένες από τον Θεό. «Διότι, λέγει, γιους γέννησα και ύψωσα, αυτοί όμως με αθέτησαν· γνώρισε το βόδι εκείνον που το απέκτησε, και ο όνος τη φάτνη του κυρίου του, ο Ισραήλ όμως δεν με γνώρισε, και ο λαός μου δεν κατάλαβε. Ουαί, έθνος αμαρτωλό, λαός γεμάτος αμαρτίες.» Και πάλι ο ίδιος ο προφήτης Ησαΐας λέγει προς εσάς: «Ακούστε λόγο Κυρίου, οίκος Σοδόμων· προσέξτε στον νόμο του Θεού, λαέ των Γομόρρων.» Βλέπετε ότι ο Θεός αποκαλεί τους Ιουδαίους και Σοδομίτες, και απίστους, και λαό μωρό, και ειδωλοθύτες, και αχαρίστους, και γενεά πονηρή και διεστραμμένη, και τέκνα μωμητά; «Και θυσίασαν σε δαιμόνια και όχι στον Θεό, και εγκατέλειψαν τον Θεό που τους έπλασε, και αποστάτησαν από τον Θεό, τον Σωτήρα τους.»

Τώρα λοιπόν και εσείς, αγαπητοί αδελφοί, μην ολιγωρήσετε, μηδέ να γίνετε όμοιοι με τον λαό της εποχής του Μωυσή, ο οποίος παρεκτράπηκε μέσα σε σαράντα μόνο ημέρες, ενώ εκείνος ανέβαινε για να λάβει τον θείο νόμο. Και εξαιτίας αυτού κατέστησαν ένοχοι και έπεσαν στην έρημο. Αλλά ας γίνουμε όμοιοι με τον Μωυσή, ο οποίος επί σαράντα ημέρες και νύχτες νήστευε, χωρίς τροφή και ποτό. Και όχι μόνο αυτές, αλλά και άλλες σαράντα, έχοντας την καρδιά, τα μάτια και τη σάρκα του προσηλωμένα προς τον Θεό. Ας μην παρασυρθούμε από επιθυμίες, όπως εκείνοι που επιθύμησαν τότε κρέατα και έπεσαν στην έρημο. Ενώ η τροφή βρισκόταν ακόμη στο στόμα τους, όπως λέει ο ψαλμός, η οργή του Θεού υψώθηκε εναντίον τους. Αντιθέτως, ας διατηρήσουμε την πίστη μας σε Αυτόν που έδωσε τις εντολές, όπως οι υιοί του Ιωναδάβ, στους οποίους ο Θεός έδωσε υπόσχεση λέγοντας: «Δεν θα εκλείψει ποτέ άνδρας από τους υιούς του Ιωναδάβ, ο οποίος να παρίσταται ενώπιόν μου όλες τις ημέρες της ζωής του». Αυτοί, οι οποίοι δεν οικοδόμησαν σπίτι για τους εαυτούς τους, ούτε φύτεψαν αμπελώνες, έγιναν αφορμή ελέγχου για τον λαό. Και ο μεν λαός, αν και αποτελούσε πλήθος, αιχμαλωτίστηκε· αυτοί δε, αν και ήταν λίγοι, διαφυλάχθηκαν από τον Θεό. Και εσείς λοιπόν, οι οποίοι τηρείτε την οδό των πατέρων, λογίζεστε ως υιοί των υιών του Ιωναδάβ.

Και έφαγαν και χόρτασαν υπερβολικά, και εκπλήρωσε την επιθυμία τους, δεν στερήθηκαν αυτό που επιθυμούσαν. Ενώ η τροφή βρισκόταν ακόμη στο στόμα τους, η οργή του Θεού ξέσπασε εναντίον τους· και θανάτωσε τους περισσότερους από αυτούς, και κατέβαλε τους εκλεκτούς του Ισραήλ. Ότι δεν προνόησε για αυτούς μόνο για άρτο, αλλά και για προσφάγιο, το διδάσκει και η Γραφή του Μωυσή, λέγοντας στην Έξοδο: Και είπε ο Μωυσής και ο Ααρών προς όλη τη συναγωγή των υιών του Ισραήλ: Το βράδυ θα γνωρίσετε ότι ο Κύριος σας έβγαλε από τη γη της Αιγύπτου· και το πρωί θα δείτε τη δόξα του Κυρίου, διότι εισάκουσε όλους τους γογγυσμούς σας, όταν ο Κύριος σας δώσει το βράδυ κρέας να φάτε, και άρτους το πρωί μέχρι να χορτάσετε.

Και αυτό το έδειξε εκείνος που άκουσε από τον Αβραάμ το: «απέλαβες τα αγαθά σου στη ζωή σου». Ζήτησε βέβαια κάποτε και το ιουδαϊκό γένος να φάει κρέας στην έρημο· και ο Θεός τούς έδωσε ορτύκια σε αναρίθμητο πλήθος· «και έφαγαν και χόρτασαν πάρα πολύ, και εκπλήρωσε την επιθυμία τους»· «αλλά ενώ ακόμη», λέει, «η τροφή βρισκόταν στο στόμα τους, η οργή του Θεού στράφηκε εναντίον τους, και σκότωσε τους περισσότερους από αυτούς, και κατέβαλε τους εκλεκτούς του Ισραήλ».

Γιατί «στους περισσότερους», δηλαδή σε πολλούς από το πλήθος, θανάτωσε η οργή του Θεού; Επειδή γόγγυζαν και κακολογούσαν αφόβως τον Θεό και τον Μωυσή, ο οποίος είχε τεθεί από τον Θεό επικεφαλής τους. Και γιατί μαζί παρέσυρε στην ίδια συμφορά και τους εκλεκτούς του Ισραήλ;

«Και έπεσαν»: Διότι η τροφή βρισκόταν γύρω από τις κατοικίες τους. «Και έφαγαν»: Τότε οι Ισραηλίτες ως γαστρίμαργοι. «Και την επιθυμία»: Διότι ο Θεός εκπλήρωνε όλα τα θελήματά τους, για να μην πάρουν αφορμή. «Δεν στερήθηκαν»: Σε τίποτα δεν στερήθηκαν από τον Θεό· αυτοί όμως, από την αλαζονεία τους, δεν σταμάτησαν να γογγύζουν. «Όσο ήταν ακόμη η τροφή»: Επειδή ακόμη μασούσαν τη δόξα του Θεού και γόγγυζαν. «Και οργή»: Και αφού οργίστηκε, ο Θεός τους χτύπησε. «Και σκότωσε»: Σκοτώθηκαν λοιπόν τότε εξαιτίας της απείθειας και της αντιλογίας τους. Τότε· πότε; Όταν έλεγαν: «Ας φτιάξουμε για εμάς θεούς, οι οποίοι θα προπορεύονται από εμάς». «Και τους εκλεκτούς»: Τους εκλεκτούς, τους ισχυρούς του Ισραήλ, τους συνεπόδισαν. «Σε όλα αυτά»: Διότι δεν τους λύγισε η τιμωρία του Θεού. «Και δεν πίστεψαν»: Ούτε παλαιότερα ούτε στο τέλος, βλέποντας τα σημεία, πίστεψαν στον Θεό. «Και εξέλιπαν»: Έχοντας καταστραφεί εξαιτίας της ασέβειάς τους. «Όταν σκότωνε»: Μη κατανοώντας ότι η μετάνοια κατά τον θάνατο δεν ωφελεί (δεν υφίσταται). «Και επέστρεφαν»: Με υποκρισία, νομίζοντας ότι μπορούν να ξεγελάσουν τον Θεό. «Και θυμήθηκαν»: Διότι πολλές φορές θυμούνταν, αλλά τις περισσότερες αθετούσαν εξαιτίας της απιστίας τους. «Και ο Θεός»: Όλα τα έπρατταν θεωρώντας ότι βρίσκονται σε ειρήνη, αλλά ο Θεός δεν εμπαίζεται. «Και αγάπησαν»: Μόνο με το στόμα, ενώ στην ψυχή τους υποκρίνονταν. «Και με τη γλώσσα»: Διότι έλεγαν καλά λόγια, αλλά σκέφτονταν φαύλα.

Και έπεσαν στο μέσον του στρατοπέδου τους, ολόγυρα από τις σκηνές τους. Και έφαγαν και χόρτασαν πάρα πολύ. Αναλογίσου, λοιπόν, και αυτό το πλήθος του λαού, που ήταν τόσο μεγάλο σε αριθμό και τόσο λαίμαργο, το οποίο χόρτασε όχι για μία ημέρα, αλλά για τριάντα, όπως θα μπορέσεις να μάθεις ανατρέχοντας στην ιστορία του Μωυσή στο βιβλίο των Αριθμών. Και ικανοποίησε την επιθυμία τους· δεν στερήθηκαν την επιθυμία τους. Ενώ η τροφή βρισκόταν ακόμη στο στόμα τους, η οργή του Θεού υψώθηκε εναντίον τους, και σκότωσε τους πιο παχείς από αυτούς, και ανέτρεψε τους εκλεκτούς του Ισραήλ. Όχι άδικα, λοιπόν, ο Θεός αναβάλλει πολλά από τα αιτήματά μας, αλλά για το συμφέρον μας, επειδή οι περισσότερες επιθυμίες αποδεικνύονται ασύμφορες για τους ανθρώπους, τις οποίες πολλές φορές εκπληρώνει στους αμαρτωλούς από οργή. Και για ποιον λόγο τις εκπληρώνει; Μήπως τον κατηγορήσουν ως αδύναμο, όπως είπαμε. Αφού τις εκπληρώσει, τιμωρεί εκείνους που τις λαμβάνουν, ώστε να μας παραδειγματίσει για να μην εκβιάζουμε ποτέ τον Θεό με αθέμιτα αιτήματα. Γι' αυτόν τον λόγο ικανοποίησε την επιθυμία των Ιουδαίων για τροφή, αλλά ενώ εκείνοι έτρωγαν ακόμη, επέφερε την οργή του, σκοτώνοντας τους πιο εύσαρκους από αυτούς, δηλαδή τους παχύσαρκους, και ανατρέποντας τους εκλεκτούς, όχι αυτούς που ξεχώριζαν για τις αρετές τους, αλλά για την κακία τους· διότι υπάρχουν και εξαιρετικοί στην πονηρία.

Ο Ισραήλ ζήτησε τα ευτελή και υπέστη την οργή του Θεού· διότι έπαψε να θαυμάζει στα έργα του Θεού τα φοβερά του θαύματα. Και αναζήτησε τις επιθυμίες της κοιλιάς του, και ενώ η τροφή βρισκόταν ακόμη στο στόμα τους, η οργή του Θεού υψώθηκε εναντίον τους.

Ο Ισραήλ ζήτησε τα ευτελή, και δέχθηκε την οργή του Θεού. Διότι σταμάτησε να θαυμάζει στα έργα του Θεού τα φοβερά θαύματά του, και επιζήτησε τις επιθυμίες της κοιλίας του. Ενώ δε η τροφή βρισκόταν ακόμη στο στόμα τους, η οργή του Θεού ξεσηκώθηκε εναντίον τους.

Και ότι πρέπει να ελέγχει κανείς τη λαιμαργία του, ας ακούσουν πάλι: «Και τους φόνευσε», λέει, «ανάμεσα στους πιο δυνατούς από αυτούς, ενώ η τροφή βρισκόταν ακόμη στο στόμα τους». Και ότι πρέπει να απέχει κανείς από τα δώρα, θα το μάθουν από το εξής: «Αν ρέει ο πλούτος», λέει, «μην προσηλώνετε την καρδιά σας». Και ότι πρέπει να κυριαρχεί στην επιθυμία της δόξας, και αυτό θα το βρουν: «Ούτε θα κατέβει μαζί του ακολουθώντας τον η δόξα του». Ότι δεν πρέπει να ζηλεύουν τους πονηρούς: «Μη ζηλεύεις όσους πράττουν την πονηρία». Ότι πρέπει να θεωρούν τις εξουσίες ως ένα τίποτα: «Είδα τον ασεβή να υπερυψώνεται και να επαιρείται σαν τους κέδρους του Λιβάνου, και πέρασα, και ιδού, δεν υπήρχε πια». Ότι πρέπει να θεωρούν τα παρόντα ως μηδαμινά: «Εμακάρισαν τον λαό που τα έχει αυτά· μακάριος όμως είναι ο λαός του οποίου βοηθός είναι ο Κύριος και Θεός του». Ότι δεν αμαρτάνουμε χωρίς συνέπειες, αλλά υπάρχει ανταπόδοση: «Διότι Εσύ», λέει, «θα ανταποδώσεις στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του». Και γιατί δεν ανταποδίδει κάθε μέρα; «Ο Θεός», λέει, «είναι κριτής δίκαιος και ισχυρός και μακρόθυμος». Ότι η ταπεινοφροσύνη είναι καλό πράγμα: «Κύριε», λέει, «δεν υψώθηκε η καρδιά μου». Ότι η υπερηφάνεια είναι κακό: «Γι' αυτό», λέει, «τους κυρίευσε η υπερηφάνεια μέχρι τέλους». Και πάλι: «Ο Κύριος αντιτάσσεται στους υπερήφανους». Και πάλι: «Η αδικία τους θα προέλθει σαν από το πάχος (της ευημερίας τους)». Ότι η ελεημοσύνη είναι καλό: «Σκόρπισε, έδωσε στους φτωχούς· η δικαιοσύνη του μένει στον αιώνα». Ότι το να ελεεί κανείς είναι αξιέπαινο: «Καλός είναι ο άνθρωπος που σπλαχνίζεται και δανείζει».

Και σχετικά με τη σωφροσύνη θα τον ακούσεις να λέει: «Διότι οι οσφύες μου γέμισαν από εμπαιγμούς»· και πάλι: «Εξολόθρευσες καθέναν που πορνεύει απομακρυνόμενος από εσένα». Όσο για την ανάγκη να χαλιναγωγεί κανείς την κοιλιά του: «Και σκότωσε», λέει, «τους περισσότερους από αυτούς, ενώ η τροφή βρισκόταν ακόμη στο στόμα τους». Και ότι πρέπει να απέχουμε από τα δώρα: «Εάν ρέει ο πλούτος, μην προσκολλάτε την καρδιά σας σε αυτόν». Και να μην επιθυμούμε τη δόξα: «Ούτε θα κατέβει μαζί του η δόξα του ακολουθώντας τον». Να μη φθονούμε τους πονηρούς: «Μη φθονείς αυτούς που πράττουν την πονηρία». Να θεωρούμε ως τίποτα τις εξουσίες: «Είδα τον ασεβή να υπερυψώνεται και να επαιρέται σαν τους κέδρους του Λιβάνου· και πέρασα, και ιδού, δεν υπήρχε πια». Να θεωρούμε ως μηδέν τα παρόντα: «Μακάρισαν τον λαό που τα έχει αυτά· μακάριος είναι ο λαός του οποίου Κύριος είναι ο Θεός του». Ότι δεν αμαρτάνουμε χωρίς συνέπειες, αλλά υπάρχει ανταπόδοση, λέει: «Διότι εσύ θα ανταποδώσεις στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του». Και γιατί δεν ανταποδίδει καθημερινά; «Ο Θεός είναι κριτής δίκαιος και ισχυρός και μακρόθυμος». Ότι η ταπεινοφροσύνη είναι καλό πράγμα: «Κύριε», λέει, «δεν υψώθηκε η καρδιά μου». Και ότι η υπερηφάνεια είναι κακό: «Γι' αυτό τους κυρίευσε η υπερηφάνεια μέχρι τέλους». Και πάλι: «Ο Κύριος αντιτάσσεται στους υπερήφανους». Ότι η ελεημοσύνη είναι καλό πράγμα: «Σκόρπισε, έδωσε στους φτωχούς, η δικαιοσύνη του μένει στον αιώνα του αιώνα». Ότι το να ελεεί κανείς είναι αξιέπαινο: «Αγαθός είναι ο άνθρωπος που σπλαχνίζεται και δανείζει».

Διότι, επειδή, μετά τα όσα συνέβησαν με τους κατασκόπους, επιχείρησαν να τον θανατώσουν και τον λιθοβολούσαν, εκείνος, αφού ξέφυγε από τα χέρια τους, στράφηκε πάλι στην προσευχή υπέρ αυτών, και παρακαλούσε τον Θεό να φανεί σπλαχνικός σε εκείνους που ήθελαν να τον σκοτώσουν· τόσο πολύ πιο σφοδρή από τη φυσική φιλοστοργία ήταν η αγάπη που τον διακατείχε. Ενώ, λοιπόν, οι κατάσκοποι είχαν πεθάνει και το πένθος βρισκόταν στην ακμή του, χωρίς να έχει περάσει καθόλου χρόνος, πάλι του δημιουργούσαν νέες αφορμές για θλίψη, πρώτον μεν επειδή δεν τον ανέχθηκαν όταν τους εμπόδιζε να πολεμήσουν, και δεύτερον επειδή κατακόπηκαν από τους Αμαληκίτες. Είχαν δε και πριν από αυτόν τον πόλεμο αποδεκατιστεί σε μεγάλο βαθμό από τη χολέρα και τη γαστριμαργία. Διότι πράγματι θανάτωσε, λέει η Γραφή, τους περισσότερους από αυτούς, ενώ ακόμη η τροφή βρισκόταν στο στόμα τους. Βλέποντας δε και εκείνον τον μεγάλο όλεθρο, και πριν ακόμη κοπάσει η θλίψη του για αυτό, χτυπήθηκε πάλι από άλλο πένθος, και βρέθηκε σε τέτοια ανάγκη, ώστε να προσευχηθεί να τερματίσουν τη ζωή τους αυτοί οι αγαπητοί και πολυφίλητοι με κάποιον ξένο και παράδοξο θάνατο· έτσι, άλλοι μεν κάηκαν από φωτιά που άναψε ξαφνικά, και άλλοι καταποντίστηκαν όταν άνοιξε χάσμα στη γη. Και αυτοί που τα έπαθαν αυτά δεν ήταν απλώς λίγοι, αλλά περισσότεροι από δεκαπέντε χιλιάδες άνδρες. Όταν λοιπόν συνέβη αυτό, πώς ήταν φυσικό να διακείνται απέναντι στον Μωυσή οι συγγενείς και οι φίλοι εκείνων;

Αυτό είναι που έχει ειπωθεί στον ψαλμό: Ενώ η τροφή βρισκόταν ακόμη στο στόμα τους, η οργή του Θεού υψώθηκε εναντίον τους και θανάτωσε τους περισσότερους από αυτούς.

Και ο Ισραήλ δεν αμάρτησε επειδή επιθύμησε, αλλά επειδή μέσα από την επιθυμία του καταλάλησε κατά του Θεού και ασέβησε· διότι είπε: «Μήπως θα μπορέσει ο Θεός να ετοιμάσει τραπέζι στην έρημο;» Και αφού ετοιμάστηκε για αυτούς, τότε η οργή του Θεού άναψε εναντίον τους, και κατέβαλε τους εκλεκτούς τους, ώστε να μην επιθυμήσουν πάλι, ενόσω ζούσαν, άλλη τροφή, και πουν λόγια κατά του Υψίστου, και έτσι εξολοθρευτούν και οι υπόλοιποι από αυτούς. Είναι μεγάλο έργο να κυριαρχήσει κανείς στην αναίσχυντη κοιλιά· γίνεται θεός για όσους νικώνται από αυτήν, και δεν είναι δυνατόν να αθωωθεί εκείνος που την ανέχεται. Και δεν υπάρχει κίνδυνος μόνο από τον υπερβολικό χορτασμό, αλλά και από την ασιτία· διότι, όταν παρατείνουμε για πολλές ημέρες την αποχή από κάθε τροφή, η ακηδία, βρίσκοντας έδαφος, θα εγερθεί και θα μας πολεμήσει, και θα μετατρέψει τη μεν νυχτερινή μας αγρυπνία σε ύπνο, τη δε προσευχή της ημέρας σε σαρκικούς λογισμούς, με αποτέλεσμα να μην ωφεληθούμε καθόλου από τον ύπνο, και να βλαφτούμε τα μέγιστα από τους σαρκικούς λογισμούς. Διότι αρχίζουμε, επειδή ασκούμαστε περισσότερο από τους άλλους, να υπερηφανευόμαστε, και να εξουθενώνουμε τους <...> μικρότερους, πράγμα που είναι βαρύτερο από κάθε σφάλμα.

Και αφού «έφαγαν και χόρτασαν πάρα πολύ» και ούτε έτσι συνέτισαν ώστε να δώσουν δόξα στον Θεό, «Ενώ η τροφή βρισκόταν ακόμη στο στόμα τους, η οργή του Θεού υψώθηκε εναντίον τους· και θανάτωσε τους περισσότερους από αυτούς και κατέβαλε τους εκλεκτούς του Ισραήλ». «Επειδή δεν πίστεψαν», λέει, «στα θαυμάσιά του, οι ημέρες τους εξέλιπαν μέσα στη ματαιότητα και τα χρόνια τους με ταραχή. Και όταν τους θανάτωνε», τότε, λέει, «τον αναζητούσαν και επέστρεφαν και από νωρίς το πρωί στρέφονταν προς τον Θεό». Διότι η επιστροφή προς τον Θεό που γίνεται από ανάγκη και όχι από ελεύθερη βούληση, μάλλον δεν είναι αξιέπαινη.

Πολλούς κατέστρεψε το λαιμαργικό πάθος της λαθροφαγίας και τον ίδιο τον πρωτόπλαστο τον εκδίωξε από τον παράδεισο. Γι' αυτό, σας παρακαλώ, αδελφοί, να μην νικιέστε από αυτό το πάθος, σαν τον «φτωχό που τρώει στα κρυφά», όπως είναι γεγραμμένο, για να απολαύσετε τη φανερή τρυφή του παραδείσου, όταν έρθει ο καιρός. Πρέπει δε οι προϊστάμενοι της Εγκλείστρας να επιθεωρούν τα κελιά των αδελφών και, αν τυχόν βρεθεί φαγητό ή κάποιο άλλο περιττό πράγμα, να το αφαιρούν και να παραγγέλλουν αυστηρά στον αδελφό να μην ξανακάνει ποτέ κάτι τέτοιο. Και αυτός δεν είναι απλώς ένας δικός μου νεότερος κανόνας, αλλά και η Φιλόθεος Ιστορία και πολλοί από τους αγίους Πατέρες τον θέσπισαν για τη διόρθωση και την ασφάλεια των πιο λαιμάργων αδελφών, ώστε να σωθούν. ΙΒ΄. Περί του να μην γογγύζει κανείς για τα φαγητά. «Φάε», λέει, «σαν άνθρωπος όσα σου παρατίθενται και μην τρως άπληστα, για να μην γίνεις μισητός». Διότι ο αληθινός μοναχός δεν γογγύζει στην τράπεζα, ούτε ρωτά γιατί δεν υπάρχει το τάδε φαγητό και το τάδε ποτό, αλλά ευχαριστεί τον Θεό, αρκούμενος σε όσα υπάρχουν, και του γίνονται σωτηρία και αίμα και σάρκα, και το κουτάλι του γίνεται σαν δίκοπη ρομφαία που εξοντώνει τους μεμψίμοιρους λογισμούς, και θυμάται το: «Αν δεν χορτάσουν, θα γογγύσουν»· και το: «Ενώ η τροφή βρισκόταν ακόμη», λέει, «στο στόμα τους, η οργή του Θεού για την αχαριστία τους υψώθηκε εναντίον τους και σκότωσε τους περισσότερους από αυτούς».

Έτσι, λοιπόν, ενώ αυτός αμφιταλαντευόταν με τέτοιους λογισμούς, καθώς κατεχόταν από πνεύμα απιστίας, μία από τις ημέρες, όταν τελέστηκε από όλους η εωθινή δοξολογία και όλοι οι μοναχοί βγήκαν από τον ναό και αποσύρθηκαν στα κελιά τους, εκείνος παρέμεινε οικειοθελώς ολομόναχος στον ναό, χλευάζοντας τον άγιο προς κακή του μοίρα. Σκοτισμένος, λοιπόν, από τον διάβολο ο άθλιος, πλησιάζει την εικόνα του αγίου, και όταν βρέθηκε κοντά της, απλώνει ο αναιδής με αναίδεια το δεξί του χέρι εναντίον της εικόνας και λέει με υπερηφάνεια και περιφρόνηση: Αυτόν εγώ θα θεωρήσω ποτέ και θα δοξάσω ή γενικά θα προσκυνήσω ασύνετα ως άγιο; Και με αυτόν τον λόγο, ενώ αυτά τα λόγια βρίσκονταν ακόμη στο στόμα του, οργή Θεού ξέσπασε εναντίον του. Διότι ακριβώς το χέρι που άπλωσε εναντίον της αγίας εικόνας, αμέσως του ξεράθηκε του μάταιου, και έτσι παρέμεινε στη θέση αυτή έχοντάς το απλωμένο, χωρίς να μπορεί να το συσπάσει προς τον αγκώνα. Αλλά, έχοντας περιπέσει εξαιτίας αυτού ο ανόητος σε δριμείς πόνους, άθελά του και παρά τη θέλησή του, μη μπορώντας καθόλου να απομακρυνθεί από εκεί, με τις γοερές φωνές του φανέρωσε την κατάστασή του σε όλους.