Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 77:4

Δεν αποκρύφτηκε από τα τέκνα τους σε άλλη γενεά. Όχι σε άλλη γενεά, αναφέρει, αλλά στα ίδια τους τα τέκνα έχουν πραγματοποιηθεί όλα τα μεγαλουργήματα του Σωτήρος· γι' αυτό και δεν έπαψαν να προαναγγέλλουν σε αυτούς τους αίνους προς τον Κύριο και τα έργα της δυνάμεώς του.

Αλλά δεν τα διηγήθηκαν οι πατέρες σε όλους. Εμείς, βέβαια, που προερχόμαστε από τα έθνη και προσελθήκαμε στον θείο λόγο, δεν έχουμε τη δυνατότητα να αναδείξουμε τους κατά σάρκα πατέρες μας ως διδασκάλους των θείων μαθημάτων· αλλά ο ίδιος ο Σωτήρας, εκ μέρους του δικού του προσώπου και των αποστόλων, μαθητών και ευαγγελιστών του, οι οποίοι προήλθαν κατά σάρκα από τους ίδιους πατέρες, προφέρει αυτά τα λόγια λέγοντας: «Όσα ακούσαμε και γνωρίσαμε, και τα οποία οι πατέρες μας διηγήθηκαν σε εμάς;» Διότι αυτοί, αφού τα παρέλαβαν από τους πατέρες τους, τα εξαγγέλλουν σε εμάς που προερχόμαστε από τα έθνη ως μη γνωρίζοντες, διδάσκοντάς μας όσα συνέβησαν στους παλαιούς· τα οποία, βέβαια, ακούστηκαν διαδοχικά από τους πατέρες στα παιδιά, και πάλι από εκείνους έφτασαν στους μεταγενέστερους, και από αυτούς ξανά παραδόθηκαν μέσω της μνήμης στα παιδιά των παιδιών. Γι' αυτό έχει ειπωθεί: «Δεν αποκρύφτηκαν από τα τέκνα τους, για την επόμενη γενεά. Εξαγγέλλοντας τους αίνους του Κυρίου και τα δυνατά του έργα και τα θαυμάσιά του που εποίησε». Πολλά, βέβαια, είναι εκείνα που μας παραδόθηκαν από τους πατέρες, τα οποία έπραξε ο Θεός ευεργετώντας τους· αλλά ένα ήταν το πιο αναγκαίο από όλα, εννοώ το μαρτύριο, και ο νόμος μέσα στο μαρτύριο, τον οποίο τους παρέδωσε εγγράφως, δίνοντας την εντολή να τον μελετούν, και να παραδίδουν τη μελέτη του στα παιδιά τους και στους απογόνους που θα γεννιούνταν διαδοχικά. Γι' αυτό λέει: «Και ανήγειρε μαρτύριο στον Ιακώβ, και έθεσε νόμο στον Ισραήλ».

Συνέσεως τω Ασάφ. Δηλαδή νουθετώντας τη συναγωγή, που είναι η Εκκλησία, και κατηγορώντας την αγνωμοσύνη των Ιουδαίων. Προσέχετε λαός. Παλαιότερα μεν μιλούσε στον λαό των Εβραίων, τώρα όμως στον πιστό λαό. διότι εκείνος αποτελούσε προτύπωση αυτού. Κλίνατε το ους. Τότε στα λόγια του νόμου, τώρα όμως στα λόγια του Ευαγγελίου έστρεφαν την ακοή τους οι πιστοί. Ανοίξω εν παραβολαίς. Διότι δίδασκε πάντοτε τον λαό με παραβολές, όπως είναι γραμμένο στο Ευαγγέλιο. Φθέγξομαι. Όσα ελάλησε στους πατριάρχες και τους προφήτες, αυτά και τώρα τα λέγω από μόνος μου, λέει ο Χριστός. Όσα ηκούσαμεν. Ο πιστός λαός, όσα άκουσε από τον Θεό, τα φύλαξε. Και οι πατέρες. Οι προφήτες, λέει, μας προανήγγειλαν τα σχετικά με τη βασιλεία (την έλευση) του Θεού (του Χριστού). Ουκ εκρύβη. Δηλαδή, αυτά κρύφτηκαν από τους Ιουδαίους και δόθηκαν στους πιστούς. Απαγγέλλοντες. Διότι τα έθνη προσφέρουν ολοκληρωτικά την αίνεση στον Χριστό (στον Θεό). Και τας δυναστείας. Και πολλές δυνάμεις και θαύματα επιτέλεσε στον λαό των Εβραίων, τα δε έθνη τα αποδέχθηκαν με φόβο. Και ανέστησεν. Ανέδειξε τον Χριστό ως προερχόμενο από τον Ιακώβ κατά σάρκα. Και νόμον έθετο. Τον νόμο της χάριτος έθεσε στον πιστό λαό. διότι Ισραήλ ερμηνεύεται «εκείνος που βλέπει τον Θεό». Και ο πιστός λαός βλέπει τον Θεό διαπαντός και καθημερινά. Όσα ενετείλατο. Όσα υπέδειξε το Πνεύμα στους προφήτες, για να τα κηρύξουν στους ανθρώπους. Γνωρίσαι. Διότι οι προφήτες έκαναν γνωστά τα μελλοντικά γεγονότα στους μεταγενέστερους, ως σε υιούς.

«Θα ανοίξω το στόμα μου με παραβολές, θα αναγγείλω πράγματα κρυμμένα από την καταβολή του κόσμου». Τι πρόσθεσε λοιπόν τώρα; «Όσα ακούσαμε και γνωρίσαμε, και οι πατέρες μας μάς διηγήθηκαν». Αυτά αρμόζουν στην ανθρωπότητα. Και για να δείξει ότι τα δικά του είναι όμοια και σύμφωνα με όσα ειπώθηκαν μέσω των προφητών: «Δεν κρύφτηκαν από τα τέκνα τους σε άλλη γενεά. Αναγγέλλουν τους αίνους του Κυρίου και τις δυνάμεις του, και τα θαυμαστά έργα του που έκανε». Ποιοι ανη...... για τους οποίους έλεγαν προηγουμένως, «Οι πατέρες μας μάς διηγήθηκαν», αλλά υπέρ .....σεν. σ.....σω τούτο στην ίδια την προφητεία έχοντας τάξει.

2. Δεν αποκρύφτηκε από τα τέκνα τους σε άλλη γενεά. Και «άλλη γενεά» ονομάζει τα έθνη, για την οποία και αλλού λέει: Θα αναγγελθεί στον Κύριο η ερχόμενη γενεά. Και οι ίδιοι ονομάζονται τέκνα του αληθινού Ισραήλ, καθώς κληρονόμησαν από αυτούς την ευσέβεια προς τον Θεό. Γι' αυτό και ο Παύλος έλεγε: Στους οποίους ανήκει η υιοθεσία, και η λατρεία, και η διαθήκη, και η νομοθεσία, και των οποίων είναι οι πατέρες. Αυτοί, λοιπόν, ανήγγειλαν τις αινέσεις του Κυρίου σε εμάς ως υιούς Του. Διότι δεν θα γνωρίζαμε με ποιον τρόπο πρέπει να αινούμε τον Θεό, εάν οι προφήτες δεν είχαν προλάβει να μας διδάξουν λέγοντας: Ευλογείτε, όλα τα έργα του Κυρίου, τον Κύριο· και πάλι: Αινείτε τον Κύριο εκ των ουρανών· και επίσης: Άγιος, άγιος, άγιος Κύριος Σαβαώθ, και όλα τα παρόμοια με αυτά. Από αυτούς έχουμε μάθει τα δυνατά έργα του Θεού και τα θαυμάσια που έκανε· δυνατά έργα μεν, αυτά που έδειξε τυχόν εναντίον του Φαραώ, ή και του Ναβουχοδονόσορα, ή και των γιγάντων, και άλλων παρόμοιων· θαυμάσια δε, αυτά που έκανε με τον Ιώβ, με τον Δαβίδ, με τον Δανιήλ, με τους τρεις παίδες, και με τους άλλους που στεφανώθηκαν μέσα στους πειρασμούς. Και έστησε μαρτύριο στον Ιακώβ. Ποιο, ή πότε; Όταν ο Θεός πάλευε μαζί του στον χείμαρρο του Ιακώβ.

Διότι σήμερα είδα τα πάντα αντίθετα. Επειδή δεν αποκρύφτηκαν, σύμφωνα με τον ψαλμωδό, από τα τέκνα τους σε άλλη γενιά.

Διότι τι είναι πιο ξεκάθαρο ή πιο εμφανές από όσα βρίσκονται μπροστά στα μάτια όλων και έχουν ως κοινή απόδειξη την αίσθηση, η οποία εγγυάται και παρέχει την ασφάλεια, και από την οποία τίποτα δεν είναι πιο αξιόπιστο ή πιο ασφαλές; Επειδή με την πρώτη κιόλας αντίληψη μας παρείχε και τη γνώση του αντικειμένου. Σχεδόν βγάζουν φωνή, δίνοντας μαρτυρία για την αρχαιότητά τους, από την οποία λαμβάνουν τον σεβασμό και την τιμή. Πώς λοιπόν η κατασκευή τους θεωρείται αμάρτυρη από την παράδοση; Διότι αυτό που δεν έχει παραδοθεί δεν θα μπορούσε ούτε να υπάρξει ποτέ. Και αυτό που δεν υπήρξε, πώς κατακρίνεται; Πώς κατακρίνεται, αν δεν έχει επικρατήσει; Και πώς δεν έχουν παραδοθεί αυτά που διαπρέπουν σε κάθε πόλη, χώρα, νησί και εσχατιά της γης, και παντού όπου κηρύσσεται το Ευαγγέλιο του Χριστού και το όνομά Του; Τους χριστομάχους, όμως, ούτε η διδακτική εμπειρία της όρασης, ούτε το τεράστιο μήκος του χρόνου, μέσω του οποίου τα πάντα στερεώνονται και βεβαιώνονται, ούτε ο θερμός ζήλος για την ευσέβεια των πιστών που τα αναστηλώνουν τους έχει πείσει. Επιπλέον, το να φέρονται με αυθάδεια απέναντι σε όλα αυτά, πώς να μην αποτελεί σαφή μανία και γνώρισμα της πιο ακραίας παραφροσύνης; Διότι αυτοί έκλεισαν τα μάτια τους και με τα αυτιά τους άκουσαν βαριά, μη θέλοντας ούτε να ακούσουν ούτε να κατανοήσουν όσα ακούσαμε και γνωρίσαμε και όσα οι πατέρες μας μάς διηγήθηκαν, αναγγέλλοντας τις δυνάμεις του Κυρίου και τα θαυμάσια που έκανε σε εμάς, τα οποία και εμείς είδαμε με τα νοερά μάτια μας, και είδαμε και πιστέψαμε.

Διότι, επειδή δεν έπρεπε ο Χριστός να πεθαίνει πολλές φορές, σαν να λέμε καθημερινά, εφόσον μας αρκούσε ο ένας θάνατος για τη λύτρωση, ήταν όμως αναγκαίο σε εμάς, επειδή είμαστε άνθρωποι και υποκείμεθα στον χρόνο, τον πατέρα της λήθης, να τελείται η ανάμνηση της ευεργεσίας, ώστε να μην περιπέσουμε εν αγνοία μας, εξαιτίας της αγνωμοσύνης, στην αρχική μας κατάσταση, τότε που δεν μετείχαμε στη χάρη· γι' αυτόν τον λόγο παραλαμβάνονται ως μυστικά σύμβολα ο άρτος και ο οίνος, τα οποία μέσω της πνευματικής ιερουργίας μεταποιούνται σε σώμα και αίμα Χριστού, μέσω των οποίων διακηρύσσεται παντοτινά ο θάνατος του Κυρίου και η ζωοποιός ανάσταση. Σε αυτά μυήθηκαν πρώτοι οι απ' αρχής αυτόπτες και υπηρέτες του Λόγου από τον ίδιο τον Λόγο, και τα μετέδωσαν από γενιά σε γενιά μέχρι και τη δική μας, μέσω των πατέρων που μεσολάβησαν, αναγγέλλοντας τους αίνους του Κυρίου και παραδίδοντας διαδοχικά ο ένας στον άλλον, στους διαδόχους τους, αυτά τα μεγάλα, θαυμαστά και εξαίσια γεγονότα. Έτσι λοιπόν, αφού το μυστήριο φανερώθηκε εκ των προτέρων στους μύστες με μυστικό τρόπο, η ίδια η σωτηρία μας κατεργάζεται στη συνέχεια πάνω στον σταυρό, και το μεγάλο και άθυτο σφάγιο (ιεείο), όσον αφορά την πρώτη του φύση, αναμειγνύεται τότε με τη νομική θυσία, αποτελώντας το καθάρσιο που εξαγνίζει ολόκληρο τον κόσμο.