Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 77:46

Δεν θυμήθηκαν το χέρι του την ημέρα που τους λύτρωσε από το χέρι του καταπιεστή. Αφού απαρίθμησε τα αγαθά που τους δόθηκαν στη θάλασσα και στην έρημο, απαριθμεί έναν άλλον τρόπο ευεργεσίας. Και αυτά είναι τα δεινά που έπληξαν τους εχθρούς: η μετατροπή του ποταμού σε αίμα, η κυνόμυια, ο βάτραχος, η ερυσίβη, η ακρίδα, το χαλάζι, η πάχνη, το πυρ και η αποστολή των πονηρών αγγέλων· και τα υπόλοιπα μέχρι την εξολόθρευση των πρωτοτόκων.

Διότι παλαιότερα οι εξ αίματος Ισραηλίτες, εξαιτίας της υπερβολικής αφροσύνης, της πολυποίκιλης φαυλότητας και της άρνησής τους να ζήσουν ορθά, προκαλούσαν διαρκώς τον Θεό που κυβερνά τα πάντα. Γι' αυτήν την αιτία τιμωρούνταν με πολλούς τρόπους. Διότι κάποιες φορές καταστρέφονταν οι σοδειές στους αγρούς και, υπομένοντας μάταια τους ιδρώτες της γεωργίας, εξαντλούνταν από την πείνα. Έχει γραφτεί άλλωστε ότι: «Και παρέδωσε τους καρπούς τους στην ερυσίβη, και τους κόπους τους στην ακρίδα». Έχει ειπωθεί επίσης κάπου προς αυτούς μέσω ενός από τους αγίους προφήτες: «Εσύ θα σπείρεις, αλλά δεν πρόκειται να θερίσεις· εσύ θα συνθλίψεις ελιά, αλλά δεν θα αλειφθείς με λάδι, και κρασί δεν πρόκειται να πιείτε». Και πάλι: «Σπίτια λαξευτά θα οικοδομήσετε, αλλά δεν πρόκειται να κατοικήσετε σε αυτά· αμπελώνες επιθυμητούς θα φυτέψετε, αλλά δεν πρόκειται να πιείτε το κρασί τους».

Και όλα αυτά τα έπρατταν χωρίς να ανακαλούν στη μνήμη τους τις θαυμαστές δυνάμεις που τους είχαν φανερωθεί στο παρελθόν· κατά τον καιρό που, λυτρώνοντάς τους από το χέρι του καταπιεστή Φαραώ, τους ελευθέρωνε από την κυριαρχία των Αιγυπτίων, πλήττοντας ποικιλοτρόπως τους εχθρούς τους στην πεδιάδα της Τάνεως. Εκεί όπου αρχικά συνέβη η μεταβολή του ποταμού σε αίμα, μεταβολή που ήταν τέτοια για τους Αιγυπτίους, αλλά βεβαίως όχι και για εκείνους που δέχονταν τη βοήθεια. Γι' αυτό και τα όμβρια ύδατά τους, ή σύμφωνα με τον Ακύλα οι καταρροές τους, ή σύμφωνα με τον Σύμμαχο τα ρείθρα τους, μεταβάλλονταν σε αίμα. Διότι κάθε συλλογή υδάτων πάθαινε τα ίδια με τον ποταμό. Αλλά τίποτε από αυτά δεν διατηρούσαν στη μνήμη τους οι κατηγορούμενοι, ούτε έστρεφαν τον νου τους στην πληγή της κυνομυίας εναντίον των Αιγυπτίων, ούτε στη μάστιγα των βατράχων, ούτε στην ερυσίβη· αλλά ούτε και στο πώς, εξαιτίας τους, οι Αιγύπτιοι τιμωρούνταν παραδομένοι στην ακρίδα και στο χαλάζι, στην πάχνη και στη φωτιά. Και ενώ είχαν λάβει την εμπειρία αυτών μέσα από τα ίδια τα γεγονότα, γίνονταν αμνήμονες των πάντων.

Γι' αυτό, σύμφωνα με τον Σύμμαχο, έχει λεχθεί: Δεν θυμούνταν το χέρι του, την ημέρα κατά την οποία τους ελευθέρωσε από τον καταπιεστή· εκείνου που επιτέλεσε τα σημεία και τα τέρατά του στην Αίγυπτο, στην πεδιάδα της Τάνεως· εκείνου που μετέτρεψε σε αίμα τους ποταμούς τους και τα ρυάκια τους, για να μην μπορούν να πιουν· εκείνου που τους έστειλε την κυνόμυγα για να τους καταφάει και τους βατράχους για να τους καταστρέψουν· εκείνου που παρέδωσε τις σοδειές τους στον βρούχο και τους κόπους τους στην ακρίδα· εκείνου που αφάνισε με χαλάζι τα αμπέλια τους και τις συκομουριές τους με σκουλήκι· εκείνου που παρέδωσε στον λοιμό τα κτήνη τους και τα υπάρχοντά τους στα αρπακτικά πτηνά.

Αντί δε του «στην ερυσίβη», ο μεν Σύμμαχος ερμήνευσε ομοίως «στον μυζήτη», ο δε Ακύλας «στον βρούχο»· και πάλι αντί του «στην πάχνη», ο μεν Σύμμαχος απέδωσε «στον σκώληκα», ο δε Ακύλας «στο κρύο». Αυτά δε που είχαν αποσιωπηθεί από τον Μωυσή, τα δίδαξε το παρόν λόγιο. Φαίνεται δε ότι η ερυσίβη και αυτός ο μυζήτης είναι εκείνο που από τον Μωυσή ονομάζεται σκνίπα.

Διότι, ενώ η Γραφή του Μωυσέως μνημονεύει δέκα πληγές, ο παρών λόγος μνημόνευσε το αίμα, τους βατράχους, την κυνόμυγα, την ακρίδα και το χαλάζι, καθώς και τον θάνατο των κτηνών και τον θάνατο των πρωτοτόκων· δεν έκανε μνεία στις σκνίπες, ούτε στις φλύκταινες, ούτε στο σκότος· αντί δε αυτών, ανέφερε την ερυσίβη και την πάχνη, λέξεις τις οποίες οι λοιποί ερμήνευσαν ως μυζήτη ή βρούχο ή σκώληκα ή ψύχος.

Και μετέτρεψε. Διότι στους Αιγυπτίους το νερό ήταν αίμα, ενώ στους Ισραηλίτες το νερό ήταν καθαρό. Αλλά ούτε και έτσι κατανύχθηκαν ή μετανόησαν. Και τα όμβρια ύδατα. Διότι οι Αιγύπτιοι έσκαβαν λάκκους και το ίδιο το βρόχινο νερό ήταν για αυτούς αίμα, αλλά ο λαός τα λησμόνησε αυτά. Εξαπέστειλε. Και οι μεν Αιγύπτιοι τιμωρούνταν, ο δε Ισραήλ δεν πάθαινε τίποτα. Και βάτραχο. Με ευτελή και βδελυρά ζώα πολεμούνταν οι Αιγύπτιοι. Τόση ήταν η προστασία για τους υιούς του Ισραήλ. Και έδωσε. Ώστε να εξαφανίσει τους καρπούς τους, ώστε να καταστραφούν από την πείνα. Και τους κόπους. Διότι και η ακρίδα λυμαίνεται τους καρπούς. Θανάτωσε. Και με το χαλάζι για να τα συντρίψει και με την πάχνη για να τα ξηράνει, ώστε να μην έχουν ούτε κρασί για απόλαυση ούτε ξύλο [καύσιμο, καρποφόρο] για διατροφή. Και όλα έγιναν για την υπεράσπιση του λαού, αλλά δεν υπήρχε ανάμεσά τους κανείς συνετός. Και παρέδωσε. Από παντού η πενία και η ανέχεια ταπείνωναν τους Αιγυπτίους, ώστε να εξέλθει ο Ισραήλ με δόξα και δύναμη, αλλά η καρδιά τους, η σκληρή, δεν κατανύχθηκε (δεν μετανόησε). Εξαπέστειλε. Καταπτοώντας τους μέσα από όλα, για να δείξει στον λαό τη δύναμή Του προς προτροπή της πίστεως, αλλά παρ' όλα αυτά η καρδιά παρέμενε ανένδοτη (η καρδιά τους ήταν σκληρή).

Εξαπέστειλε σε αυτούς κυνόμυγα, και τους κατέφαγε, και βατράχους, και τους κατέστρεψε. Και παρέδωσε στην ερυσίβη τους καρπούς τους, και τους κόπους τους στην ακρίδα. Κατέστρεψε με χαλάζι τα αμπέλια τους, και τις συκαμινιές τους με την πάχνη. Και παρέδωσε στο χαλάζι τα κτήνη τους, και την περιουσία τους στη φωτιά. Άλλη βέβαια είναι η σειρά των σημείων που συντελέστηκαν στην Αίγυπτο, την οποία εξέθεσε ο Μωυσής. Διότι ο προφήτης δεν ασχολείται με αυτήν τώρα· σκοπός του είναι να δείξει ότι όλα τα στοιχεία της φύσεως, με προσταγή του Θεού, εκστράτευσαν κατά του Φαραώ. Και πρόσεξε πώς σε κάθε πληγή απέδωσε κατάλληλα αυτό που συνέβη εξαιτίας της.

Διότι, όσον αφορά μεν την κυνόμυγα, λέγει: «Τους κατέφαγε», επειδή δεν επιτίθετο στους καρπούς, αλλά στους ανθρώπους· όσον αφορά δε τους βατράχους, λέγει: «Τους κατέστρεψε». Και το έκαναν αυτό έρποντας όχι μόνο μέσα στα σπίτια, αλλά και στους φούρνους, και άρπαζαν όλες τις αναγκαίες τροφές τους· και για αυτόν τον λόγο, ευλόγως τους κατέστρεψαν. Αλλά και όταν ψόφησαν, έκαναν τη γη να αναδίδει δυσοσμία εξαιτίας τους, και ευλόγως προκλήθηκε και πάλι φθορά από την επακόλουθη δυσωδία. Διότι λέγει ότι οι κόποι τους και οι καρποί τους παραδόθηκαν στην ακρίδα και στην ερυσίβη, επειδή η καταστροφική δράση αυτών στρέφεται αποκλειστικά κατά των καρπών και πουθενά αλλού. Ακούγοντας δε τη λέξη «ερυσίβη», μην απορείς θεωρώντας ότι δεν συγκαταλέγεται στις πληγές που παραδίδει ο Μωυσής· διότι εννοεί το μικρό και ατελές είδος της ακρίδας. Γι' αυτό άλλωστε και ο Ακύλας, αντί για τη λέξη «ερυσίβη», χρησιμοποίησε την απόδοση «βρούχος».