Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 77:52

Πού είναι λοιπόν; Αντί του, τον ξέχασαν και δεν τον αναζήτησαν, διά του να τον θυμούνται δηλαδή και να τον αγαπούν. Πού είναι αυτός που ανέβασε με το δεξί του χέρι τον Μωυσή; Μέγας ήταν ο Μωυσής, ο φημισμένος και υψηλός σε δόξα· το δε «ανέβασε» υποδηλώνει ότι μέσω αυτού ενεργούσε η δεξιά του Θεού. «Ο βραχίονας της δόξης κατίσχυσε», ή καταπολέμησε και νίκησε τη φύση των υδάτων, στερεοποιώντας τα. Διότι ύψωσε σαν τείχος τα ύδατα, λέει, δηλαδή κατίσχυσε πάνω στα ίδια τα ύδατα, ώστε να υποστούν στερεοποίηση, αν και είχαν υγρή φύση. Το εκπλήρωσε δε και αυτό, λέει, για να περιποιήσει στον εαυτό του όνομα αιώνιο· διότι ό,τι και αν έγινε, δηλαδή και ενεργήθηκε μέσω του πάνσοφου Μωυσή, αυτό πράχθηκε προς δόξαν του Θεού. Και αφού στερεοποίησε τα ύδατα, λέει, τους οδήγησε μέσα από τη θάλασσα σαν άλογο ή σαν κτήνη, όπως μέσα από πεδιάδα. Αυτό διδάσκει και ο Ψαλμωδός λέγοντας: «Και ανέβασε σαν πρόβατα τον λαό του, και τους οδήγησε σαν ποίμνιο στην έρημο». Τους οδήγησε δε, όπως είπα, το Πνεύμα του Κυρίου. Έτσι οδήγησες τον λαό σου, για να δημιουργήσεις για τον εαυτό σου όνομα δόξας.

Αυτός δε ήταν ο Χαμ, που πρώτος κατοίκησε την Αίγυπτο. «Και οδήγησε έξω σαν πρόβατα τον λαό του», και τα εξής. Μετά τη δέκατη πληγή εναντίον των Αιγυπτίων, διδάσκει πώς πραγματοποίησαν την πορεία τους από την Αίγυπτο λέγοντας: «Και οδήγησε έξω σαν πρόβατα τον λαό του, και τους ανέβασε σαν ποίμνιο μέσα στην έρημο». «Και τους οδήγησε με ελπίδα, και δεν δείλιασαν». Κατά δε τον Ακύλα: «Και τους καθοδήγησε με ασφάλεια, και δεν πτοήθηκαν»· κατά δε τον Σύμμαχο: «Τους οδήγησε άφοβους και απτόητους»· «και τους εχθρούς τους τους σκέπασε η θάλασσα». Και αυτά μεν προηγήθηκαν της παραμονής στην έρημο· όμως ο λόγος δεν ακολουθεί τη χρονολογική σειρά των γεγονότων· αλλά, ως ύμνος και ωδή, τοποθετεί τα δεύτερα πρώτα και τα πρώτα δεύτερα. Γι' αυτό, αφού διηγήθηκε εκ των προτέρων τα όσα συνέβησαν στην έρημο, και όσα αμάρτησαν μέσα σε αυτήν, και πόσες φορές παραπίκραναν τον Θεό, έπειτα κάνει μνεία των πρώτων γεγονότων, ώστε να μην κατακλείσει τον λόγο του με λυπηρά γεγονότα, αλλά με τις ευεργεσίες του Θεού. Γι' αυτόν τον λόγο στη συνέχεια επισυνάπτει στα όσα έπραξε ο Θεός στην Αίγυπτο, και στη διάβαση της Ερυθράς Θάλασσας, το εξής: «Και τους εισήγαγε στο όρος του αγιάσματός του, στο όρος αυτό το οποίο απέκτησε η δεξιά του»· αποσιωπώντας εδώ τα γεγονότα της ερήμου, επειδή είχε ήδη προηγηθεί η διήγησή τους.

«Θυμό και οργή»: Διότι με κάθε θλίψη ταπείνωνε ο Θεός τους Αιγυπτίους, ώστε να δοξαστεί ο λαός των Ιουδαίων· δεν κατανόησαν όμως τα όσα συνέβαιναν. «Άνοιξε δρόμο»: Δηλαδή, κατά την κρίση του Θεού ήλθε πάνω τους η οργή του Θεού, μέχρις ότου στο τέλος θανατώθηκαν. «Δεν λυπήθηκε»: Διότι όλοι θανατώθηκαν εν ριπή οφθαλμού. «Και τα κτήνη»: Αναφέρει μεν τα αισθητά κτήνη, αλλά εννοεί και τους ανόητους ανθρώπους. «Και επάταξε»: Επειδή ο Χριστός είναι πρωτότοκος και πρώτα καταλαμβάνει την Αίγυπτο· διότι αυτό που γινόταν ήταν προτύπωση. Αφού της Αιγύπτου πρώτα έπεσαν τα είδωλα. «Απαρχή»: Το όνομα Χαμ ερμηνεύεται ως απώλεια· και ο Θεός κατέστρεψε τα υπάρχοντα των Αιγυπτίων, μέσω των οποίων εξάπτονταν προς την αλαζονεία. «Και απομάκρυνε»: Τότε απομάκρυνε τον Ισραήλ από την Αίγυπτο και από τη θλίψη·

Διότι η Αίγυπτος ερμηνεύεται ως «αυτή που καταθλίβει»· τώρα όμως προσέλαβε τα έθνη ως πρόβατα. «Και ήγαγεν» Τότε τον λαό των Ιουδαίων στην αισθητή έρημο· τώρα όμως τα έθνη στην Εκκλησία. Διότι η Εκκλησία ήταν προηγουμένως έρημος. «Και ωδήγησεν» Διότι ούτε ο λαός των Ιουδαίων φοβόταν καθοδηγούμενος από τον Θεό (ή φοβούνταν καθοδηγούμενοι από τον Θεό) τότε, ούτε ο πιστός λαός δειλιάζει (ή εδειλίαζε) πλέον, ποιμαινόμενος μέσα στην Εκκλησία του Χριστού. «Και τους εχθρούς» Τότε (τους) αισθητούς εχθρούς η αισθητή θάλασσα, ενώ τους νοητούς εχθρούς, που είναι οι δαίμονες, η νοητή θάλασσα, που είναι το βάπτισμα. «Και εισήγαγεν» Εισήγαγε στα (προς τα) μυστήρια, τα οποία τελέστηκαν στο όρος Σινά, στο όρος του Γολγοθά, στο όρος των Ελαιών. «Όρος τούτο» Διότι αυτά τα όρη τα απέκτησε, όταν εδημιούργησε τη γη με τη δεξιά Του· να εννοείς δε τον Γολγοθά. «Και εξέβαλεν» Τότε για χάρη των Ιουδαίων εξολόθρευσε τα έθνη των Αμορραίων και των Χετταίων· τώρα όμως για χάρη του πιστού λαού εξέβαλε τους δαίμονες. «Και εκληροδότησεν» Διότι τα έθνη έλαβαν ως κληρονομιά (ή κληρονομιές) τον Κύριο (τον Χριστό) διά του Ευαγγελίου, το οποίο είναι σχοινί, δηλαδή ασφάλεια. «Και κατεσκήνωσεν» Στα σκηνώματα των Αμορραίων κατοίκησαν οι Ισραηλίτες, ενώ στις εκκλησίες κατεσκήνωσαν τα έθνη που πίστεψαν. «Και επείρασαν» Ο λαός των Ιουδαίων (Εβραίων)· διότι από τους προγόνους του ήταν και πειραστής και γογγυστής.

Και μετεκίνησε σαν πρόβατα τον λαό του, και τους οδήγησε σαν ποίμνιο μέσα στην έρημο. Τους μεν εχθρούς, λέει, τους αντιμετώπισε με τον τρόπο που αναφέρθηκε προηγουμένως· τον δικό του όμως λαό τον μετεκίνησε σαν πρόβατα, και τον οδήγησε στην έρημο, δηλαδή οδηγώντας τον ο ίδιος σαν ποίμνιο, και υποδεικνύοντάς τους βοσκές, και λυτρώνοντάς τους από τα αγρίμια, και συγκρατώντας αφενός τα συναγμένα με τη φλογέρα, και επαναφέροντας αφετέρου τα πλανεμένα με την ποιμαντική ράβδο. Διότι αυτά και ακόμη περισσότερα, κάνοντας αναφορά σε ποίμνια και πρόβατα, φανέρωσε. Και τους οδήγησε με ελπίδα, και δεν δείλιασαν, και τους εχθρούς τους τους σκέπασε η θάλασσα.

Διότι, όταν παρέλθει η ανάγκη, ο τέτοιος άνθρωπος επιστρέφει και πάλι στην κακία, πράγμα που και εκείνος ο λαός πάθαινε τότε. Διότι, ενώ ευεργετείτο με αφωνία και μαστιγωνόταν, επέστρεφε μεν, αλλά όχι με τον σωστό τρόπο. «Διότι τον αγάπησαν», λέει, «με το στόμα τους και με τη γλώσσα τους του είπαν ψέματα» και «η καρδιά τους δεν ήταν ευθεία απέναντί του. Αυτός όμως είναι οικτίρμων και θα συγχωρήσει τις αμαρτίες τους και δεν θα τους καταστρέψει». Και, αφού περιέγραψε δραματικά τα υπόλοιπα περί της θείας μακροθυμίας, περιγράφει επίσης το πόσο «τον παρόξυναν στην έρημο» και πώς τους λύτρωσε από τη δουλεία των Αιγυπτίων, και πώς πάταξε την Αίγυπτο με δέκα πληγές και «έβγαλε τον λαό του» με κραταιά χείρα «και τους οδήγησε σαν ποίμνιο στην έρημο και τους εχθρούς τους τους σκέπασε η θάλασσα· και τους εισήγαγε στο όρος του αγιάσματός του», μολονότι εκείνα τα πλήθη που εξήλθαν από την Αίγυπτο πέθαναν μέσα στην έρημο εξαιτίας της δυστροπίας τους. «Όπως ορκίστηκα», λέει, «στην οργή μου, ότι δεν θα εισέλθουν στην κατάπαυσή μου», ενώ οι απόγονοί τους, που καθοδηγήθηκαν από τον Ιησού του Ναυή προς τη γη της επαγγελίας και διασώθηκαν, ούτε και αυτοί διατέθηκαν προς το σωστό. «