Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 77:58

Και τον παρόργισαν στα βουνά τους. Διότι σε κάθε κορυφή όρους θυσίαζαν στους ακάθαρτους δαίμονες, όπως αναφέρει ο προφήτης Ωσηέ. Άκουσε ο Θεός και τους περιφρόνησε, και εξουθένωσε σφόδρα τον Ισραήλ. Διότι παραδόθηκαν σε διάφορες αιχμαλωσίες.

Φαίνεται δε ότι μέσω αυτών υποδηλώνει τον καιρό της αιχμαλωσίας, τον οποίο πέρασαν οι εκ του Ισραήλ έχοντας πέσει σε χέρια εχθρών. Διότι μέχρι το εβδομηκοστό έτος δεν υπήρχε κανείς να τους ελευθερώσει, ούτε βέβαια να πει σε αυτούς που τους άρπαξαν: Δώσε πίσω. Πολύ δε σύμφωνα με τη θεία οικονομία, μετά την αναφορά στην κλήση των εθνών, ειπώθηκαν σαφώς αυτά για τα οποία οι του Ισραήλ εκδιώχθηκαν από την οικειότητα προς τον Θεό, ώστε να φαίνεται ότι ο Θεός χρησιμοποιεί παντού δίκαιη κρίση. Διότι έπρεπε, έπρεπε αυτοί που τίμησαν την ασέβεια προς τον Θεό, να βρεθούν έξω από την ευσπλαχνία και την αγάπη Του· αντιθέτως, αυτούς που από άγνοια είχαν εγκλωβιστεί στους βόθρους της αμαρτίας και είχαν πέσει σε διαβολικά χέρια, έπρεπε να τους σπλαχνιστεί ο Δημιουργός των πάντων, καλούμενοι στην επίγνωσή Του και στο φως της αλήθειας. Διότι αυτό ακριβώς διαπιστώνεται να λέει και μέσω του πάνσοφου Μωυσή: Αυτοί με προκάλεσαν σε ζηλοτυπία με αυτούς που δεν είναι θεοί, με παρόξυναν με τα γλυπτά τους. Κι εγώ θα τους προκαλέσω σε ζηλοτυπία με ένα μη έθνος· με ένα ασύνετο έθνος θα τους παροργίσω. Είπε δε κάπου και ο θεσπέσιος Μελωδός ότι: Τον πίκραναν με τα γλυπτά τους, και με τα έργα τους τον προκάλεσαν σε ζηλοτυπία· και είδε ο Κύριος ο Θεός, και τους περιφρόνησε, και εξουδένωσε σφόδρα τον Ισραήλ.

Τους ελέγχει δε και ο παρών ψαλμός, προχωρώντας στη συνέχεια και λέγοντας για αυτούς: «Απέρριψε το σκήνωμα του Ιωσήφ, και τη φυλή του Εφραίμ δεν εξέλεξε»· και πάλι: «Και απέρριψε τη σκηνή της Σηλώμ, το σκήνωμα όπου κατοίκησε ανάμεσα στους ανθρώπους»· και παρουσιάζει την αιτία λέγοντας: «Μεταστράφηκαν σε στρεβλό τόξο. Και τον παρόργισαν στους λόφους τους, και με τα γλυπτά τους προκάλεσαν τη ζηλοτυπία του». Δικαιολογημένα, λοιπόν, έχει ειπωθεί και στα προκείμενα: «Οι υιοί του Εφραίμ, ενώ τέντωναν και έριχναν με το τόξο, στράφηκαν σε φυγή σε ημέρα πολέμου».

Γι' αυτό μετατράπηκαν σε τόξο στρεβλό· πράγμα το οποίο εξ αρχής δήλωνε το λόγιο λέγοντας: «Οι υιοί του Εφραίμ, ενώ τέντωναν και έριχναν με τα τόξα, στράφηκαν προς τα πίσω σε ημέρα πολέμου». Το πώς δε μετατράπηκαν σε τόξο στρεβλό, το αποσαφηνίζει λέγοντας στη συνέχεια: «Και τον παρόργισαν πάνω στους λόφους και με τα γλυπτά τους προκάλεσαν τη ζηλοτυπία του».

Άκουσε ο Θεός και περιφρόνησε, και εξουθένωσε σφόδρα τον Ισραήλ. Αφού απαρίθμησε και τα κακά που έπραξαν στη γη της επαγγελίας, παρουσιάζει στη συνέχεια τη δικαιοκρισία του Θεού, αποδεικνύοντας ότι ευλόγως, μετά από όλα όσα προαναφέρθηκαν, επήλθε εναντίον τους η οργή. Διότι, όταν μεταστράφηκαν σαν στρεβλό τόξο, και όταν τον παρόργισαν στους λόφους τους, και με τα γλυπτά τους είδωλα προκάλεσαν τη ζηλοτυπία του, τότε ο Θεός ούτε να τους αντικρίσει δεν καταδεχόταν, εφόσον είχαν γίνει τέτοιοι, αλλά ούτε καν να τους βλέπει· ούτε βέβαια να ακούει την ασεβή φωνή τους. Γι' αυτό προσθέτει: «Άκουσε ο Θεός και περιφρόνησε», σύμφωνα δε με τον Ακύλα, «και έδρασε ανυπερθέτως»· μη δίνοντάς τους πλέον καμία αναβολή ούτε χρονική παράταση· σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο, «Και αποδοκίμασε σφόδρα τον Ισραήλ». Και άκουσε ο Θεός κατά τον ίδιο τρόπο που είχε λεχθεί και για τους κατοίκους των Σοδόμων: «Η κραυγή των Σοδόμων και της Γομόρρας βοά προς εμένα». Διότι στους ασεβείς κραυγάζουν και βοούν τα ίδια τα έργα της ασέβειας. Ακούγοντας αυτά ο Θεός, απώθησε τη σκηνή της Σηλώμ, το σκήνωμα στο οποίο είχε κατασκηνώσει ανάμεσα στους ανθρώπους. Επειδή στη Σηλώμ είχε στηθεί αρχικά η σκηνή, όπου ιεράτευε ο Ηλεί και ο Σαμουήλ, όπως παρουσιάζει η Γραφή των Βασιλειών.

«και τα μαρτύρια» Διότι, αν και έλαβαν τον νόμο, δεν τον φύλαξαν. «και επέστρεψαν» Υπαινίσσεται τους Ιουδαίους της εποχής του Χριστού· διότι όπως οι πατέρες τους αθέτησαν τον Θεό στην έρημο, έτσι και αυτοί έπραξαν στον σταυρό (του Σωτήρα). «και μεταστράφηκαν» Διότι, αν και ήταν γένος του Θεού, μεταστράφηκαν από την ευθεία οδό σε πράγματα που δεν έπρεπε. «και παρώργισαν» Επειδή μανιωδώς λάτρευσαν είδωλα στους υψηλούς τόπους και προσέφεραν θυμίαμα στους δαίμονες. «και με τα γλυπτά» Προσκυνώντας τα ξόανα (τα ξύλα). «άκουσε ο Θεός» Δηλαδή, γνώρισε ο Θεός όσα έπραξαν και τους περιφρόνησε, αποστρεφόμενος αυτούς [το γένος του Ισραήλ, δηλαδή των Ιουδαίων]. «και απώθησε» Ως τυφλωμένη τη συναγωγή· διότι Σιλωάμ ερμηνεύεται υπόχυση (τύφλωση). «σκήνωμά του» Διότι ο Χριστός δεν κατασκήνωσε στις συναγωγές τους (στις ψυχές τους) ως βδελυρές. «και παρέδωσε» Όταν οι Ασσύριοι αιχμαλώτισαν την παλαιά Ιερουσαλήμ και όλα τα ιερά και τους μετέφεραν στη Βαβυλώνα. «και την καλλονή» Διότι όλα τα εκλεκτά σκεύη του ιερού μεταφέρθηκαν στη Βαβυλώνα από τους εχθρούς. «και συγκλείδωσε» Διότι παραδόθηκαν σε θάνατο εξαιτίας της πονηρής τους καρδιάς. «και την κληρονομία» Διότι αποκόπηκαν από το να είναι λαός του Θεού. «τους νεανίσκους» Όσοι συμπεριφέρθηκαν με νεανική αυθάδεια κατά του Θεού, καταναλώθηκαν όταν πυρπολήθηκε η αρχαία (παλαιά) Ιερουσαλήμ.

Παρέβησαν μάλιστα και αυτά, τα οποία ορίζονται με κάποια απειλή και μέσω μαρτυρίας· και αυτό ήταν δείγμα μεγάλης αλαζονείας και απείθειας. Και αποστάτησαν και αθέτησαν, όπως ακριβώς και οι πατέρες τους, μεταστρεφόμενοι σαν το στρεβλό τόξο. Και τον παρόργισαν στους λόφους τους, και προκάλεσαν τη ζηλοτυπία του με τα γλυπτά είδωλά τους. Από τη γενεά της ερήμου, ο προφήτης μετέφερε τον λόγο στις επόμενες γενεές, σύμφωνα με τον τρόπο που ενήργησαν οι πατέρες.

Και τι αθέτησαν; Τις συνθήκες δηλαδή με τον Θεό, τις οποίες σύναψαν μέσω του Μωυσή στο όρος Σινά, και μέσω του Ιησού του Ναυή στη γη της επαγγελίας, αφού την παρέλαβαν με κλήρο. Όμως δεν παρέμειναν σταθεροί, αλλά μετατράπηκαν σε στρεβλό τόξο· γι' αυτό δεν μπορούν πλέον να ρίχνουν τα βέλη τους ευθυβολώντας· όπως ακριβώς και ο λαός των Ιουδαίων, έχοντας διαστραφεί, δεν διέθετε ευθύ τρόπο ζωής· αλλά παρόργισαν τον Θεό με τους βωμούς, και προκάλεσαν τη ζηλοτυπία του με τα είδωλα· όχι επειδή νιώθει ζήλια για τα κωφά και άψυχα είδωλα ή τα δαιμόνια, αλλά επειδή παραζηλώνει για εμάς, όπως ακριβώς ένας πατέρας για τα παιδιά του, ή ένας νυμφίος για τη νύφη του, μεριμνώντας για τη δική μας σωτηρία. Άκουσε ο Θεός και τους περιφρόνησε. Διότι, πότε δεν ακούει ο Θεός; Και τι ανάγκη έχει από ακοή Αυτός που γνωρίζει τους δικούς μας λογισμούς;