Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 77:60

Και απέρριψε τη σκηνή της Σηλώμ. Διότι στη Σηλώμ βρισκόταν προηγουμένως η σκηνή, όταν ιεράτευαν ο Ηλεί και ο Σαμουήλ. Σκήνωμα στο οποίο κατασκήνωσε ανάμεσα στους ανθρώπους. Με τη λέξη σκήνωμα εννοεί την κιβωτό, η οποία αφαιρέθηκε από εκείνους τους ανθρώπους των πέντε σατραπειών που την είχαν κυριεύσει.

Σε πολλά σημεία ο λόγος της Γραφής ονομάζει μεταφορικά τον Ισραήλ αμπελώνα, όπως στο «Άμπελον από την Αίγυπτο μετέφερες»· και «Αμπελώνας δημιουργήθηκε για τον αγαπημένο»· και «Εγώ δε σε φύτευσα άμπελο καρποφόρο, πέρα για πέρα αληθινή». —Αν όμως ο Ισραήλ είναι αμπελώνας, σκηνή της αμπέλου αυτής είναι ίσως ο οίκος του ναού. Διότι ονομαζόταν σκήνωμα δόξας, και Σκήνωμα, όπου κατασκήνωσε ανάμεσα στους ανθρώπους. Όσο καιρό λοιπόν παρήγαγε πολύν καρπό, και η σκηνή στεκόταν όρθια για τη φύλαξη των καρπών. Επειδή όμως, ενώ αυτός που την φύτεψε περίμενε να παραγάγει σταφύλια, αυτή έβγαλε αγκάθια (με τα οποία στεφάνωσαν τον Κύριο) και μεταστράφηκε ολόκληρη σε πικρία, καθώς παρήγαγε σταφύλι χολής και βότρυ πικρίας (γι' αυτό και έδωσαν στον Κύριο ως τροφή χολή) — εξαιτίας τούτου εγκαταλείφθηκε η σκηνή του αμπελώνα. Διότι, όπως λέει, «Ιδού, αφήνεται σε εσάς ο οίκος σας έρημος». Τότε εκπληρώθηκε η απειλή αυτή· διότι εγκαταλείφθηκε «ως σκηνή εν αμπελώνι»· από τότε λοιπόν έδωσε εντολή και στις νεφέλες να μη βρέξουν πάνω στον αμπελώνα. Γι' αυτό δεν υπάρχουν πλέον προφήτες ανάμεσά τους, δεν υπάρχει πλέον ουράνια χάρη, αλλά μετατράπηκε σε χέρσα γη και τόπο καταπάτησης.

Τους ελέγχει δε και ο παρών ψαλμός, προχωρώντας στη συνέχεια και λέγοντας για αυτούς: «Απέρριψε το σκήνωμα του Ιωσήφ, και τη φυλή του Εφραίμ δεν εξέλεξε»· και πάλι: «Και απέρριψε τη σκηνή της Σηλώμ, το σκήνωμα όπου κατοίκησε ανάμεσα στους ανθρώπους»· και παρουσιάζει την αιτία λέγοντας: «Μεταστράφηκαν σε στρεβλό τόξο. Και τον παρόργισαν στους λόφους τους, και με τα γλυπτά τους προκάλεσαν τη ζηλοτυπία του». Δικαιολογημένα, λοιπόν, έχει ειπωθεί και στα προκείμενα: «Οι υιοί του Εφραίμ, ενώ τέντωναν και έριχναν με το τόξο, στράφηκαν σε φυγή σε ημέρα πολέμου».

Άκουσε ο Θεός και περιφρόνησε, και εξουθένωσε σφόδρα τον Ισραήλ. Αφού απαρίθμησε και τα κακά που έπραξαν στη γη της επαγγελίας, παρουσιάζει στη συνέχεια τη δικαιοκρισία του Θεού, αποδεικνύοντας ότι ευλόγως, μετά από όλα όσα προαναφέρθηκαν, επήλθε εναντίον τους η οργή. Διότι, όταν μεταστράφηκαν σαν στρεβλό τόξο, και όταν τον παρόργισαν στους λόφους τους, και με τα γλυπτά τους είδωλα προκάλεσαν τη ζηλοτυπία του, τότε ο Θεός ούτε να τους αντικρίσει δεν καταδεχόταν, εφόσον είχαν γίνει τέτοιοι, αλλά ούτε καν να τους βλέπει· ούτε βέβαια να ακούει την ασεβή φωνή τους. Γι' αυτό προσθέτει: «Άκουσε ο Θεός και περιφρόνησε», σύμφωνα δε με τον Ακύλα, «και έδρασε ανυπερθέτως»· μη δίνοντάς τους πλέον καμία αναβολή ούτε χρονική παράταση· σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο, «Και αποδοκίμασε σφόδρα τον Ισραήλ». Και άκουσε ο Θεός κατά τον ίδιο τρόπο που είχε λεχθεί και για τους κατοίκους των Σοδόμων: «Η κραυγή των Σοδόμων και της Γομόρρας βοά προς εμένα». Διότι στους ασεβείς κραυγάζουν και βοούν τα ίδια τα έργα της ασέβειας. Ακούγοντας αυτά ο Θεός, απώθησε τη σκηνή της Σηλώμ, το σκήνωμα στο οποίο είχε κατασκηνώσει ανάμεσα στους ανθρώπους. Επειδή στη Σηλώμ είχε στηθεί αρχικά η σκηνή, όπου ιεράτευε ο Ηλεί και ο Σαμουήλ, όπως παρουσιάζει η Γραφή των Βασιλειών.

Απέρριψε, λοιπόν, πρώτα αυτή τη σκηνή στη Σηλώμ εξαιτίας των ασεβειών τους. Γι' αυτό, σύμφωνα με τον Σύμμαχο, έχει ειπωθεί: «Και απέρριψε τη σκηνή της Σηλώμ, και τη σκηνή που ιδρύθηκε ανάμεσα στους ανθρώπους». Το πώς, δε, παραδόθηκε στους ανθρώπους η κιβωτός εξαιτίας των ασεβημάτων του λαού, και πώς την κυρίευσαν οι εχθροί και την πήραν μαζί τους, και πώς οι υιοί του Ισραήλ κατατροπώθηκαν, και πώς έπεσαν νεκροί οι υιοί του Ηλεί, οι οποίοι ήταν ιερείς, καθώς και πώς ο πατέρας τους πέθανε στο άκουσμα της είδησης για τα παιδιά του, τα παρουσιάζει το Πρώτο βιβλίο των Βασιλειών. Γι' αυτό αναφέρεται εδώ: «Και απέρριψε τη σκηνή της Σηλώ, τη σκηνή όπου κατοίκησε ανάμεσα στους ανθρώπους. Και παρέδωσε στην αιχμαλωσία την ισχύ τους». Αντί, δε, για το «την ισχύ τους», ο Ακύλας το ερμήνευσε ως «το κράτος τους». Και ως κράτος, ισχύ και καλλονή τους, που παραδόθηκαν στην αιχμαλωσία και στα χέρια του καταπιεστή, τι άλλο θα μπορούσε να πει κανείς ότι είναι, παρά η κιβωτός, την οποία υπαινίσσεται ο παρών λόγος λέγοντας: «Και παρέδωσε στην αιχμαλωσία την ισχύ τους, και την καλλονή τους στα χέρια του εχθρού»;

«και τα μαρτύρια» Διότι, αν και έλαβαν τον νόμο, δεν τον φύλαξαν. «και επέστρεψαν» Υπαινίσσεται τους Ιουδαίους της εποχής του Χριστού· διότι όπως οι πατέρες τους αθέτησαν τον Θεό στην έρημο, έτσι και αυτοί έπραξαν στον σταυρό (του Σωτήρα). «και μεταστράφηκαν» Διότι, αν και ήταν γένος του Θεού, μεταστράφηκαν από την ευθεία οδό σε πράγματα που δεν έπρεπε. «και παρώργισαν» Επειδή μανιωδώς λάτρευσαν είδωλα στους υψηλούς τόπους και προσέφεραν θυμίαμα στους δαίμονες. «και με τα γλυπτά» Προσκυνώντας τα ξόανα (τα ξύλα). «άκουσε ο Θεός» Δηλαδή, γνώρισε ο Θεός όσα έπραξαν και τους περιφρόνησε, αποστρεφόμενος αυτούς [το γένος του Ισραήλ, δηλαδή των Ιουδαίων]. «και απώθησε» Ως τυφλωμένη τη συναγωγή· διότι Σιλωάμ ερμηνεύεται υπόχυση (τύφλωση). «σκήνωμά του» Διότι ο Χριστός δεν κατασκήνωσε στις συναγωγές τους (στις ψυχές τους) ως βδελυρές. «και παρέδωσε» Όταν οι Ασσύριοι αιχμαλώτισαν την παλαιά Ιερουσαλήμ και όλα τα ιερά και τους μετέφεραν στη Βαβυλώνα. «και την καλλονή» Διότι όλα τα εκλεκτά σκεύη του ιερού μεταφέρθηκαν στη Βαβυλώνα από τους εχθρούς. «και συγκλείδωσε» Διότι παραδόθηκαν σε θάνατο εξαιτίας της πονηρής τους καρδιάς. «και την κληρονομία» Διότι αποκόπηκαν από το να είναι λαός του Θεού. «τους νεανίσκους» Όσοι συμπεριφέρθηκαν με νεανική αυθάδεια κατά του Θεού, καταναλώθηκαν όταν πυρπολήθηκε η αρχαία (παλαιά) Ιερουσαλήμ.

Δες, λοιπόν, αφού περιφρονήθηκαν, πόσα υπέφεραν. Και εξουθένωσε πάρα πολύ τον Ισραήλ, και απέρριψε τη σκηνή της Σηλώ, το σκήνωμα στο οποίο κατοίκησε ανάμεσα στους ανθρώπους. Διότι, αν δεν είχε εξουθενώσει πάρα πολύ τον Ισραήλ, δεν θα είχε απορρίψει τη δική του σκηνή που βρισκόταν ανάμεσά τους, στην οποία κατοίκησε για να μεσιτεύει προς αυτούς. Θα πεις όμως ίσως, για ποιον λόγο, εφόσον αμάρτησαν οι άνθρωποι, απέρριψε τη δική του σκηνή; Διότι δεν την απέκτησε επειδή την είχε ανάγκη, αλλά εξαιτίας τους· εφόσον λοιπόν εκείνοι αμάρτησαν, εύλογα αποστράφηκε τον τόπο της μεσιτείας του προς αυτούς.